σύντομη Ιστορία του Εικοστού Πρώτου Αιώνα

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΧΩ αρχίσει να γράφω ένα μικρό βιβλιαράκι με τίτλο ‘Σύντομη Ιστορία του Εικοστού Πρώτου Αιώνα’ και όσα εκθέτω παρακάτω είναι μια σύντομη περίληψη του περιεχομένου.

Η παγκόσμια κατάσταση των ημερών μας μάς παρωθεί να διατυπώσουμε τη γνώμη ότι ποτέ άλλοτε δεν βρισκόμασταν, ως ανθρωπότητα, μπροστά σε μια κατάσταση Παγκόσμιας Κόλασης και, ταυτόχρονα, μπροστά σε μια κατάσταση Παγκόσμιου Παραδείσου. Θαρρείς πως συνεχώς, μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο, δεκαετία με τη δεκαετία, και η Κόλαση και ο Παράδεισος αναβάλλονται. Έτσι, αυτό που ζούμε είναι μια συνύπαρξη Κόλασης και Παραδείσου. Μιας ισορροπίας που από τη μια μας καθησυχάζει κι από την άλλη άλλοτε μας κάνει να ελπίζουμε και άλλοτε να φοβόμαστε.

ΖΟΥΜΕ την Παγκόσμια Κόλαση γιατί ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσο πολλά και οξυμένα και διαρκώς πολλαπλασιαζόμενα κοινωνικά, άρα και προσωπικά, προβλήματα. Η πείνα, η φτώχεια, η ανεργία, οι πολιτισμικές επιδημίες, η κατάθλιψη, η καταστροφή του περιβάλλοντος, της φύσης δηλαδή, φαίνεται να διευρύνονται σε ολοένα και μεγαλύτερα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού. Και από την άλλη, ουδέποτε άλλοτε το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν είχε στη διάθεσή του και εργασία και τροφή και κατοικία και περίθαλψη, τώρα μάλιστα που έχουμε ξεπεράσει τα 7 δις. Ποτέ άλλοτε ο παγκόσμιος κοινωνικός πλούτος δεν ήταν τόσο μεγάλος και ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε τόσο φτώχεια και ένδεια. Πώς να εξηγήσουμε αυτή την αντιφατική κατάσταση; Που οφείλονται τα τόσο πολλά κοινωνικά προβλήματα, που οφείλεται η ικανοποίηση των περισσότερων βασικών αναγκών του μεγαλύτερου τμήματος του παγκόσμιου πληθυσμού; Το κομβικό όμως ερώτημα είναι άλλο: μιας και διαθέτουμε τόσο μεγάλο κοινωνικό πλούτο, μπορούμε να επιλύσουμε τα κοινωνικά προβλήματα; Εάν μπορούμε, γιατί δεν τα επιλύουμε; Εάν δεν μπορούμε, γιατί δεν μπορούμε; Που οφείλονται τα κοινωνικά προβλήματα; Τι θα γίνει εάν επιλύσουμε τα κοινωνικά προβλήματα; Εάν όλοι και όλες εργαζόμαστε λίγες ώρες, έχουμε να φάμε και να ντυθούμε, έχουμε κατοικία, και περίθαλψη;

ΣΕ αυτά τα ερωτήματα καλούμαστε να απαντήσουμε. Και θα το κάνουμε. Κάνοντάς το θα εκθέσουμε μια σύντομη ιστορία του εικοστού πρώτου αιώνα. Δεν θα είναι μια ιστορία γεγονότων αλλά μια ιστορία τάσεων, μεγατάσεων, διαδικασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη.

ΘΑ αναγκαστούμε να διατυπώσουμε κι άλλα ερωτήματα, που προηγούνται λογικά και χρονικά αυτών που παραθέσαμε πριν από λίγο. Γιατί ο δυτικός πολιτισμός είναι σήμερα ο παγκόσμιος πολιτισμός; Γιατί έχει εκτοπίσει όλους τους άλλους, γιατί τους έχει αφανίσει ή τους αφανίζει και έχει μείνει μόνος; Τι εννοούμε όταν λέμε δυτικός πολιτισμός; Σε ποια φάση του δυτικού πολιτισμού βρισκόμαστε;

ΕΑΝ ο δυτικός πολιτισμός έχει επιβληθεί παγκοσμίως, τότε η Παγκόσμια Κόλαση και ο Παγκόσμιος Παράδεισος δεν μπορεί παρά να είναι μορφές του δυτικού πολιτισμού. Όλα όσα αναφέραμε προηγουμένως σχετίζονται με τον δυτικό πολιτισμό. Για να δώσουμε έναν ορισμό του δυτικού πολιτισμού θα πρέπει να καταγράψουμε τα ιδιαίτερα, εντονότερα χαρακτηριστικά του. Κι αυτά είναι τρία: πρώτον, η  επιθυμία της διαρκούς αύξησης της ισχύος· δεύτερον, η συνεχής και αδιάκοπη αρπαγή και καταστροφή του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου από μια μικρή μειονότητα, το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, και, τέλος, η διαρκής προληπτική αντεπανάσταση. Κανένας άλλος πολιτισμός της παγκόσμιας ιστορίας δεν μας είναι γνωστός με αυτά τα χαρακτηριστικά. Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά από τη μια ορίζουν τον δυτικό πολιτισμό και από την άλλη μας εξηγούν γιατί έχει επιβληθεί παγκόσμια και γιατί έχει προκαλέσει και προκαλεί, τόσο την Κόλαση όσο και τον Παράδεισο, τόσο τον φόβο του πολλαπλασιασμού των προβλημάτων όσο και την δυνατότητα της επιλύσής τους.

ΤΟΝ αποκαλούμε δυτικό γιατί με επίκεντρο την αρχαία Ελλάδα όπου εμφανίστηκε, κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε δυτικά του τόπου γένεσής του (Ιταλία, δυτική και βόρεια Ευρώπη). Με κριτήριο δε τον τρόπο παραγωγής, αρπαγής και καταστροφής του κοινωνικού πλούτου, διακρίνουμε τρεις φάσεις: τον δουλοκτητικό, τον φεουδαρχικό και τον καπιταλιστικό. Η παραγωγή και η αρπαγή και καταστροφή του κοινωνικού πλούτου γίνεται άλλοτε με τη βία και άλλοτε με το χρήμα. Στις δύο πρώτες φάσεις γινόταν με τη βία – η διαφορά είναι ότι στον μεν δουλοκτητικό δυτικό πολιτισμό οι δούλοι δεν είχαν κανένα απολύτως λόγο στην παραγωγή, ήταν ζωντανά εργαλεία, στον δε φεουδαρχικό είχαν κάποια σχετική ελευθερία. Στον καπιταλιστικό, τον σημερινό δυτικό πολιτισμό, δεν έχουν καμιά ελευθερία, όπως και στον δουλοκτητικό, η αρπαγή και η καταστροφή όμως δεν γίνεται με τη βία αλλά με το εμπόρευμα και το χρήμα, τα οποία πρέπει να δούμε και ως μέσον παραγωγής, αρπαγής και καταστροφής.

ΤΗΝ  μειονότητα που συντονίζει την παραγωγή, την αρπαγή και την καταστροφή του κοινωνικού πλούτου την αποκαλώ με το περιληπτικό όνομα Κύριος. Την πλειονότητα που παράγει τον κοινωνικό πλούτο την αποκαλώ Υποτελείς Παραγωγοί. Τη σχέση μεταξύ αυτών των δύο την αποκαλώ κυριαρχική σχέση ή Κυριαρχία, μιας και είναι ο Κύριος που άρχει, που αποφασίζει δηλαδή. Με τον αντίστοιχο προσδιορισμό έχουμε τρεις μορφές Κυριαρχίας: την δουλοκτητική, την φεουδαρχική και την καπιταλιστική.

ΓΙΑ να παραχθεί ο κοινωνικός πλούτος δεν αρκεί μόνο ο συντονισμός της παραγωγής από τον Κύριο αλλά απαιτείται και η συνεργασία των Υποτελών Παραγωγών. Χωρίς αυτή τη συνεργασία, η Κυριαρχία δεν μπορεί να υπάρξει. Η συνεργασία αυτή είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για τον Κύριο, όπως μεγάλο πρόβλημα είναι και η ύπαρξη αυτή καθ΄ εαυτή των Υποτελών Παραγωγών. Περισσότερα γι αυτά τα ζητήματα θα γράψουμε παρακάτω.

Ο δυτικός πολιτισμός εμφανίστηκε στην αρχαία Ελλάδα κατά τον 8ο με 5ο π. Χ. αιώνα. Τότε δηλαδή εμφανίστηκαν αυτά τα τρία ιδιάζοντα χαρακτηριστικά. Τα δύο από αυτά, η επιθυμία της διαρκούς αύξησης της ισχύος και η αρπαγή και η καταστροφή του κοινωνικού πλούτου προϋπήρχαν στον προηγούμενο πολιτισμό, στον ποιμενικό πολιτισμό των λεγόμενων σκοτεινών αιώνων (1100-800 π. Χ.). Έτσι, ο δυτικός πολιτισμός είναι μια παραλλαγή του ποιμενικού πολιτισμού. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ γιατί μας εξηγεί πάρα πολλά ζητήματα. Το τρίτο, η διαρκής προληπτική αντεπανάσταση είναι καινοφανές και διαμορφώνεται πλήρως με την αθηναϊκή δουλοκτητική δημοκρατία, η οποία ήταν ακριβώς αυτό: μια διαρκής προληπτική αντεπανάσταση.

ΠΏΣ εμφανίζεται όμως το πρώτο από αυτά τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά; Τι είναι αυτή η επιθυμία της διαρκούς αύξησης της ισχύος;

ΟΤΑΝ μιλάμε για επιθυμία, θα πρέπει να έχουμε κατά νου τον φόβο. Και όταν μιλάμε για ισχύ, θα πρέπει να αναφερόμαστε σε κάποια ή κάποιες σχέσεις. Τρεις είναι αυτές οι σχέσεις, άρα τρεις οι φόβοι, άρα τρεις και οι επιθυμίες. Ας τις δούμε αναλυτικά.

ΑΦΟΥ η κοινωνία είναι το πλέγμα των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση και του ανθρώπου με τον άνθρωπο, με δεδομένα την ύπαρξη Κυρίων και Υποτελών Παραγωγών, ένας Κύριος αναπτύσσει τρεις σχέσεις; με τη Φύση, με τους άλλους Κυρίους, με τους Υποτελείς Παραγωγούς. Θα πρέπει όμως να λάβουμε και κάτι άλλο υπ΄ όψει μας: τον κομβικό τρόμο και φόβο του Κυρίου: την μείωση και την απώλεια του πλούτου και της ισχύος που διαθέτει, της ικανότητας και δυνατότητας να κάνει αυτό που επιθυμεί – αυτή είναι η ισχύς. Από αυτόν τον τρόμο παράγεται και η κομβική επιθυμία του: η αύξηση του πλούτου και της ισχύος του, η διαρκής αύξηση, αύξηση μέχρι τέλους. Και ποιο είναι αυτό το τέλος;

ΑΣ δούμε πρώτα τη πρώτη σχέση, αυτήν με τη Φύση. Ποια είναι η μείωση της ισχύος, ποια είναι η αύξηση. Μείωση της ισχύος είναι η ασθένεια, τα γηρατειά, ο θάνατος, η φθορά, η αλλαγή, η μεταβολή. Όλα αυτά τα εκλαμβάνει ως ήττα. Η πραγματικότητα, η φύση και ζωή είναι ελαττωματική, θέλει διόρθωση. Ποια είναι η επιθυμία του; Η κατάργηση της ασθένειας, των γηρατειών, του θανάτου, της φθοράς, της μεταβολής, της κίνησης, της αλλαγής. Μιας όμως και πάντα αρρωσταίνει και γηράσκει και πεθαίνει, θεωρεί πως πάντα ηττάται από την ασθένεια, τα γηρατειά και τον θάνατο. Πρέπει να τα νικήσει, πρέπει να υποτάξει τη Φύση. Ποιο είναι το τέλος της επιθυμίας της διαρκούς αύξησης της ισχύος; Να γίνει αθάνατος, να νικήσει τη Φύση και τον θάνατο, είναι η επίτευξη της σωματικής αθανασίας. Κανένας άλλος πολιτισμός δεν διατύπωσε αυτή την επιθυμία.

Θα συνεχίσω αύριο.

 

 

ο Μαρξ, η ιστορία, η θεωρία του ζωντανού (εμμενούς) κομμουνισμού

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η βασική ένσταση, διαφωνία, απορριπτική επιχειρηματολογία κατά της θεωρίας του ζωντανού κομμουνισμού είναι ότι πρόκειται για μια ανιστορική, υπεριστορική επινόηση, κατασκεύασμα. Πρόκειται για ανιστορικές απόψεις, πρόκειται για ανιστορικό τρόπο σκέψης. Είναι ανιστορική γιατί δεν ταιριάζει στην ιστορία, εάν κατανοώ σωστά το επίθετο ανιστορικός. Την ίδια σημασία πάνω κάτω έχει και το αδόκιμο επίθετο υπεριστορικός: δεν λαμβάνει υπ΄ όψει την ιστορία, κινείται πέραν αυτής. Η αναφορά στην ιστορία μαρτυρά την θεωρητική προέλευση της ένστασης: είναι μαρξιστική. Κατά συνέπεια, η θεωρία του ζωντανού κομμουνισμού δεν είναι μαρξιστική, δεν είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής της μαρξιστικής μεθόδου.

ΔΥΟ μεγάλα ζητήματα έρχονται στο προσκήνιο με αυτή την ένσταση και την παραδοχή ότι η θεωρία του ζωντανού κομμουνισμού δεν είναι μαρξιστική. Το ζήτημα της ιστορίας και το ζήτημα του ιστορικού υλισμού, δηλαδή της πρόσληψης του μαρξισμού ως επιστήμης της Ιστορίας. Μήπως είναι εμπνευσμένη από την αναρχική θεωρία; Όχι, δεν φαίνεται να είναι. Λογικό και επόμενο είναι λοιπόν οι βασικοί πολέμιοι της θεωρίας του ζωντανού μαρξισμού να είναι μαρξιστές και αναρχικοί. Και άλλοι είναι, όπως οι καστοριαδικοί, οι αναρχοσυνδικαλιστές και άλλοι και άλλοι.

Continue reading

‘πολιτισμός’ και ζωντανός κομμουνισμός

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΚΑΘΕ φορά που ακούω τη λέξη ‘πολιτισμός’ αισθάνομαι τρόμο και απελπισία· και σκέφτομαι πολλά, πάρα πολλά. Αισθάνομαι τρόμο και απελπισία γιατί η λέξη ‘πολιτισμός’ είναι μια βάναυση, μια έντονη, μια βίαιη, μια δριμύτατη λέξη. Είναι μια λέξη του Κυρίου, της Κυριαρχίας. Κύ-ριος είναι αυτός που φουσκώνει, σωματικά και κοινωνικά, επειδή αυξάνεται ο πλούτος του και η ισχύς του – ετυμολογικά συγγενεύει με το κύ-μα και την έγ-κυ-ο: κύ-ρος είναι η αύξηση της ισχύος και ταυτόχρονα το δέος που προκαλεί αυτή η αύξηση στον Υποτελή. Κυριαρχία είναι μια κοινωνική σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων, ομάδων. κτλ και κατά την οποία άρχει (διατάζει, αποφασίζει) ο Κύριος, ο ισχυρός, αυτός που θέλει να αυξάνει διαρκώς την ισχύ του.

ΘΑ εκθέσω τι σκέφτομαι για τον ‘πολιτισμό΄του Κυρίου και θα αντιληφθείτε γιατί αισθάνομαι τρόμο και απελπισία. Αν και υπάρχουν πολλοί ορισμοί για τον πολιτισμό, ελάχιστα διαφέρουν μεταξύ τους. Κατά συνέπεια υπάρχει μόνο ένας ορισμός για τον πολιτισμό, αυτός του Κυρίου. Μιας όμως και το ένα δεν υπάρχει στις κυριαρχικές κοινωνίες, υπάρχει το δύο, τουλάχιστον, τότε δύο θα είναι οι ορισμοί του πολιτισμού – αυτός της Κυριαρχίας και αυτός του ζωντανού κομμουνισμού. Αυτόν τον τελευταίο θα επιχειρήσω να διατυπώσω σήμερα. Θα επιχειρήσω δηλαδή να καρφώσω το παλούκι στη καρδιά του βρικόλακα Κυρίου. Θα χρειαστούμε πολλά παλούκια – ο Κύριος έχει πολλές καρδιές.

Continue reading

εποχή των πόλεων: εκτόπιση πληθυσμών, εξόντωση Υποτελών, εξεγέρσεις

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΝ νομίζω να υπήρχε κάποια πόλη με 1 εκ. κατοίκους πάνω στη Γη το 917 μ. Χ. Πόλεις με πάνω από 100.000 κατοίκους υπήρχαν και δεν πρέπει να ήταν πάνω από πέντε έξι, αν δεν κάνω λάθος. Η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε χωριά, το υπόλοιπο σε μικρές τροφοσυλλεκτικές –  κυνηγητικές ομάδες. Το 1917 υπήρχαν πολλές πόλεις με πάνω  από 1 εκ. κατοίκους, πολύ περισσότερες με πάνω από 100.000 κατοίκους· οι περισσότερες, σχεδόν όλες, βρίσκονταν στις καπιταλιστικές χώρες, κυρίως στη δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ· ο παγκόσμιος όμως πληθυσμός ζούσε και πάλι στα χωριά. Σήμερα, 2017, πάνω από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού έχει συγκεντρωθεί στις πόλεις. Σε μια γενιά από σήμερα, το 2050, ας πούμε, τα 3/4 του πληθυσμού θα ζει σε πόλεις και σε μεγαλουπόλεις. Δεν ξέρω πόσες είναι αλλά μεγαλουπόλεις με πάνω από 20 εκ. είναι πολλές.

Continue reading

η επιθυμία αύξησης της Ισχύος και η δυτική φιλοσοφία

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η επιθυμία αύξησης της Ισχύος είναι το εντονότερο, το κομβικό, το καθοριστικό χαρακτηριστικό του δυτικού πολιτισμού, είναι αυτό που μας βοηθάει όχι μόνο να ξαναδιαβάσουμε την Ιστορία του, όχι μόνο να κατανοήσουμε γιατί ο πολιτισμός αυτός επικράτησε παγκόσμια – μόνο στον πολιτισμό μας υπάρχει αυτή η επιθυμία – αλλά και να διατυπώσουμε κάποιες γενικές μεν αλλά ασφαλείς προγνώσεις για το μέλλον του. Πριν την παρουσιάσουμε, ας δούμε τι εννοούμε, τι εννοώ μάλλον, όταν λέω ‘δυτικός πολιτισμός’.

Continue reading

από την πλεονική σπείρα (πληρο-φορία) στη μειονική σπείρα (διά-βολος)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΠΙ εκατό χιλιάδες χρόνια, μέχρι το 10.000 π. Χ., οι άνθρωποι ζούσαν σε μικρές ομάδες των είκοσι έως σαράντα μελών. Δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά αυτών των μικρών ομάδων ήταν ο διαρκής πειραματισμός, ατομικός και ομαδικός, και η συνεργασία μεταξύ των μελών της ομάδας. Ο διαρκής πειραματισμός και η συνεργασία ήταν αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιβίωση της ομάδας.

ΓΙΑ να υπάρχει διαρκής πειραματισμός ήταν απαραίτητη η κυκλοφορία της γνώσης –  κάθε τι που μάθαινε κάποιος ή κάποια δεν το κρατούσε για τον εαυτό του αλλά έσπευδε αμέσως να το προσφέρει στα άλλα μέλη της ομάδας. Όσα πιο πολλά γνώριζαν όλοι, τόσο πιο βέβαιη ήταν η επιβίωση της ομάδας. Η προσφορά αυτή ενίσχυσε τη ζωή, του μέλους και της ομάδας. Σου δίνω, μου δίνεις –  διαρκώς, χωρίς όρους και όρια για να γνωρίζουμε κι εγώ κι εσύ και όλα τα μέλη περισσότερα. Αυτή τη διαδικασία της αλληλοενίσχυσης μέσω της προσφοράς της γνώσης θα την ονομάσουμε πλεονική σπείρα· η νέα κατάσταση που δημιουργείται κάθε φορά από την πλεονική σπείρα θα την ονομάσουμε πληροφορία –  με την αρχική σημασία της λέξης: γίνομαι πιο πλήρης μέσω της διαρκούς, ανεμπόδιστης, ελεύθερης κυκλοφορίας της γνώσης. Οι χαρακτηρισμοί ‘ανεμπόδιστης’ και ‘ελεύθερης’ είναι περιττοί, μιας και ήταν αδιανόητο να μην ήταν ανεμπόδιστη και ελεύθερη.

ΥΠΑΡΧΕΙ κι ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό των πρώτων ανθρώπινων ομάδων: η εξουσία. Οι ομάδες αυτές ήταν αταξικές και ακρατικές, υπήρχε όμως εξουσία. Πολλοί και πολλές ακούν τη λέξη εξουσία και εξοργίζονται αλλά αγνοούν ίσως ότι δεν μπορεί να υπάρξει ανθρώπινη ομάδα και ανθρώπινη κοινωνία (οριζομένη ως το πλέγμα των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και μεταξύ ανθρώπων και φύσης) χωρίς εξουσία. Η εξουσία είναι η διαφορά μεταξύ των μελών της ομάδας ως προς τη γνώση. Κάποιοι, οι ενήλικες, οι γέροι, γνωρίζουν περισσότερα από τους νεότερους. Πρόκειται για μια αντικειμενική κατάσταση, η οποία διαρκώς καταργείται και διαρκώς εμφανίζεται αφού, μέσω της ενηλικίωσης και της κυκλοφορίας της γνώσης, η διαφορά ως προς τη γνώση διαρκώς αίρεται και διαρκώς εμφανίζεται.

Continue reading

σκέψεις για τον έρωτα, τον θάνατο και τη θυσία (1)

Κάποτε αρχίσαμε να ανοίγουμε λάκκους, να τοποθετούμε εκεί μέσα τους νεκρούς μας και να τους σκεπάζουμε με χώμα. Γιατί να το κάνουμε αυτό;
Τι γινόταν πριν; Βλέπαμε, τα λιγοστά μέλη της ομάδας, τα πτωματοφάγα όρνεα και θηλαστικά να τρώνε τους νεκρούς μας. Κάποτε αυτό δεν μπορούσαμε να το βλέπουμε, δεν το αντέχαμε. Και αρχίσαμε να θάβουμε τους νεκρούς μας, να τους προστατεύσουμε από τους γύπες και τις ύαινες. Γιατί δεν το αντέχαμε;

Continue reading

πως η φιλοσοφία και η επιστήμη εκβάλλουν στις αντιγηραντικές κρέμες

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΟΝ  χρόνο, τις γυναίκες και τα παιδιά δεν μπορούμε να τα νικήσουμε, διατείνεται μια λαϊκή ρήση. Οι γυναίκες όμως, όχι όλες, και ολοένα και περισσότεροι άνδρες,  αλείφουν το πρόσωπό τους με αντιγηραντικές κρέμες θέλοντας και προσπαθώντας να νικήσουν το γήρας, τα γηρατειά. Δεν είναι ο μόνος τρόπος, υπάρχει και η πλαστική χειρουργική και οι ενέσεις και τα υπερτρόφιμα, και άλλα που δεν τα γνωρίζω,  αλλά εστιάζω στις αλοιφές γιατί ήταν ένας από τους δύο τρόπους να γίνει κανείς αγήρως και αθάνατος στην ηρωική ποίηση της αρχαϊκής περιόδου (Ησίοδος). Ο άλλος (Ιλιάδα, Οδύσσεια και ομηρικοί ύμνοι) ήταν τα υπερτρόφιμα νέκταρ (ποτό) και αμβροσία (φαγητό). Το νέκταρ είναι ο κύριος(-ταρ) του θανάτου (νεκ-) και η αμβροσία η έλλειψη (α-)  του θανάτου (βροτός: θνητός).

ΟΠΟΙΟΣ και όποια θέλει να νικήσει τα γηρατειά, θέλει να γίνει αθάνατος. Πίσω από τις αντιγηραντικές κρέμες καιροφυλακτεί η επιθυμία της σωματικής αθανασίας. Ένας από τους βασικούς λόγους που θα θέλαμε να είμαστε αθάνατοι είναι να  είμαστε πάντα νέοι, και όχι αθάνατοι αλλά γέροι πολλών αιώνων και πολλών χιλιετιών. Να είσαι αθάνατη και γριά δεν θα το ήθελε καμιά γυναίκα – ούτε άνδρας, αν και δεν είμαι και πολύ βέβαιος. Έτσι, οι αντιγηραντικές κρέμες δεν είναι τίποτα άλλο παρά η απόπειρα υλοποίησης της επιθυμίας που καταγράφεται στον λογότυπο αγήρως και αθάνατος (ή αθάνατος και αγήρως) που διαβάζουμε αρκετές φορές στην Ιλιάδα, την Οδύσσεια, τους ομηρικούς ύμνους και τον Ησίοδο.

ΟΙ Θ 538-540  είναι  από τους διασημότερους στίχους της Ιλιάδας. Εκεί, ο Έκτωρ εύχεται, επιθυμεί δηλαδή,  και λέει, γιατί εάν εγώ  (538, ει γάρ εγών ως/)  ήμουνα αθάνατος και αγέραστος για πάντα (539, είην αθάνατος και αγήρως ήματα πάντα), θα με τιμούσαν όπως τιμούν την Αθηνά και τον Απόλλωνα (540, τιοίμην δ΄ ως τίετ΄ Αθηναίη και Απόλλων). Πιο σαφής διακήρυξη της επιθυμίας να γίνει θεός ο ήρωας τσομπάνης πολεμιστής δεν υπάρχει. Διακήρυξη που διαυγάζει με τον καλύτερο τρόπο το φλέγον ζήτημα ποιοι ήταν οι θεοί. Ας δούμε τώρα πως μπλέκονται στα πόδια των αντιγηραντικών κρεμών η φιλοσοφία και η επιστήμη – και η πολιτική ασφαλώς.

Continue reading

ανθρωπολογία της ηγεσίας: ο Κύριος διατάζει, ο ηγέτης ποτέ! (4)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΑΝ δεν θα υπήρχε το νερό, δεν θα υπήρχε ζωή, δεν θα υπήρχε φύση· και δεν θα υπήρχε νερό, εάν δύο άτομα υδρογόνου και ένα οξυγόνου δεν ενώνονταν, δεν συνεργάζονταν. Είναι βίαιος ο τρόπος με τον οποίον ενώνονται, συνεργάζονται; Πόσο θα ήθελα να μπορούσα να μεταχειριστώ ένα άλλο ρήμα αντί του συνεργάζομαι αλλά που να το βρω, που το πουλάνε να πάω να το αγοράσω; Πόση συνεργασία απαιτείται για να δημιουργηθούν άλλα μεγαλύτερα μόρια, όπως τα σάκχαρα –  τι σάκχαρα υπάρχουν στο Σύμπαν, πόσο γλυκό είναι! Και εδώ απαιτήθηκε βία; Είναι βία η έκρηξη μιας μαύρης τρύπας;  Θα είναι βία, θα είναι καταστροφή, θα είναι θάνατος, θα είναι απώλεια η απορρόφηση του ηλιακού μας συστήματος από μια μαύρη τρύπα μετά από δισ. χρόνια;

Ο,ΤΙ κι αν γίνεται, όπως κι αν το ονομάσουμε, –  βία ή θάνατο ή καταστροφή –  όπως κι αν γίνεται, γίνεται για να ενισχυθεί και συνεχιστεί η ζωή.  Γιατί δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε την εμφάνιση της ζωής; Πώς η ανόργανη ύλη έγινε οργανική, πώς κάποια μεγάλα μόρια, αποτέλεσμα ένωσης και συνεργασίας,  και ενώσεις μορίων έγιναν ζωντανά πλάσματα; Άρχισαν να αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον, να συνεργάζονται με αυτό. Εάν θέλουμε να διατυπώσουμε μια απάντηση,  γιατί δεν επιστρέφουμε στο υδρογόνο και το οξυγόνο και τον άνθρακα, να δούμε ότι το καθένα από αυτά και όλα τα άλλα, δεκάδες άλλα πρωτογενή υλικά, είναι ταυτόσημα με την δυνατότητα της ένωσης και της συνεργασίας, είναι το κύριο χαρακτηριστικό τους;  Ως ανεπανάληπτα, ανεπανάληπτη και ιδιαίτερη είναι η δυνατότητα συνεργασίας –  αυτός ο άνθρακας! Θα ήθελα να ήμουνα άνθρακας (C)! Είμαι άνθρακας.

Continue reading