από την ποιμενική (ηρωική) αρετή στην δουλοκτητική αρετή

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η δυτική φιλοσοφία, που συγκροτήθηκε σε ιδιαίτερο πεδίο διανοητικής πρακτικής από το 600 π. Χ μέχρι το 350, ήταν το παράγωγο ενός προβληματισμού της κυρίαρχης τάξης των αριστοκρατών γαιοκτημόνων (δουλοκτητών), ενός πολύπλευρου προβληματισμού που διήρκεσε πολλούς αιώνες, άρχισε περί το 750 π. Χ. και έληξε με τον ιδρυτή της δυτικής φιλοσοφίας, τον Πλάτωνα. Στη συνέχεια βέβαια πήρε άλλες μορφές, ακόμα και κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα (αναλυτική φιλοσοφία, για παράδειγμα). Ο προβληματισμός αυτός καλλιεργούνταν μέσα στα πλαίσια ολιγομελών ανδρικών αριστοκρατικών κύκλων, όπου αφενός συζητούσαν τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν ως τάξη και αφετέρου έπιναν, τραγουδούσαν, χόρευαν και ικανοποιούσαν τις πολύμορφες ερωτικές τους επιθυμίες. Από αυτούς τους αριστοκρατικούς κύκλους, από αυτές τις ανδρικές λέσχες,  προήλθαν οι φιλοσοφικές σχολές (αιρέσεις), στις οποίες μια ομάδα ανδρών ζει μόνιμα ή περιστασιακά μαζί, συζητάνε, μελετάνε, γράφουν, διδάσκουν και μαθαίνουν. Όταν λοιπόν λέμε ‘Αναξίμανδρος’, για παράδειγμα, η σκέψη μας πρέπει να πηγαίνει σε μια παρέα πλούσιων και ισχυρών αριστοκρατών, της οποίας ο Αναξίμανδρος ήταν μέλος της. Οι μαρτυρίες για την ύπαρξη αυτών των αριστοκρατικών κύκλων είναι πάρα πολλές αλλά δεν είναι του παρόντος. Θα αποτελέσει ιδιαίτερο κεφάλαιο στη μελέτη μου αλλά προς το παρόν ας αναφέρω τις πιο αξιόλογες πηγές: Ιλιάδα, Οδύσσεια, Αλκαίος, (Πυθαγόρειοι), Πλάτων και Θουκυδίδης. Συγκλονιστικά εξαιρετική περιγραφή μιας παρόμοιας ανδρικής αριστοκρατικής συνεύρεσης είναι το Συμπόσιον του Πλάτωνος.  Continue reading

η προέλευση του φιλοσοφικού στοχασμού στην αρχαϊκή Ελλάδα (1)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΔΩ και μερικά χρόνια ετοιμάζω, και θα ετοιμάζω για τα επόμενα πέντε, μια μελέτη με αντικείμενο την προέλευση (τη γένεση, την καταγωγή, τις ρίζες, τις αρχές, τις απαρχές, τα θεμέλια, τη συγκρότηση) της φιλοσοφίας, του φιλοσοφικού στοχασμού, που εμφανίστηκε κατά τον 6ο π. Χ. αιώνα στην αρχαϊκή Ελλάδα, στην Ιωνία και κατόπιν στις αποικίες της Νότιας Ιταλίας και Σικελίας. Σήμερα και τις επόμενες μέρες θα εκθέσω μια summa, μια σύνοψη των εργασιών μου, μια γενική εικόνα της μελέτης και θα το κάνω γιατί μπορεί να τα τινάξω πριν προλάβω να την ολοκληρώσω, οπότε ας μείνει η μαγιά, ας μείνει ο προβληματισμός μου.

ΕΜΑΘΑ πρόσφατα ότι σε πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης (Ιταλίας, Γερμανίας, Ισπανίας, Γαλλίας και Πολωνίας) εδώ και καμιά εικοσαριά χρόνια υπάρχει μια αναστάτωση, ένας διανοητικός ενθουσιασμός, μια πυρετώδης εργασία που έχει αντικείμενο την προσωκρατική φιλοσοφία. Εκδίδονται νέα αποσπάσματα, μονογραφίες, μελέτες, έρευνες, άρθρα, λεξικά –  γίνεται ψιλοχαμός. Η άρρητη επιθυμία πίσω από αυτές τις εργώδεις προσπάθειες είναι η επιθυμία της διατύπωσης μιας θεωρίας για την προέλευση της δυτικής φιλοσοφίας. Δυστυχώς, λόγω αφραγκίας. λόγω έλλειψης χρόνου, λόγω του χαοτικού μου χαρακτήρα (αφήνω το ένα και πιάνω το άλλο) και βέβαια λόγω γλωσσομάθειας δεν μπορώ να παρακολουθήσω αυτή την αναστάτωση –  το μόνο που μπορώ να παρακολουθήσω είναι πώς αυτές τις μέρες μεγαλώνει το σπανάκι, τα μπρόκολα και άλλα λαχανικά.

Continue reading

οι ζωντανές βόμβες στους καπιταλιστικούς παραδείσους

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΗΜΕΡΑ θα γράψω και θα σκεφτώ πάνω στο ζήτημα των ζωντανών βομβών, όπως τις βλέπουμε να εκρήγνυνται στους καπιταλιστικούς παραδείσους, τις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες του δυτικού, παγκόσμιου πια, πολιτισμού. Προχτές στο Ντάλας των ΗΠΑ έσκασε  μια ζωντανή βόμβα, με 59 νεκρούς, πάνω από 525 τραυματίες, εκ των οποίων άλλοι θα πεθάνουν, άλλοι θα μείνουν ανάπηροι σε όλη τους τη ζωή και άλλοι θα ιαθούν μένοντας πληγωμένοι για πάντα. Η ζωντανή βόμβα, ένας εκατομμυριούχος, λάτρης των τυχερών παιχνιδιών και των όπλων, αυτοκαταστράφηκε (αυτοκτόνησε) και αυτό συμβαίνει συνήθως, δηλαδή όχι πάντα.

ΘΑ προσπαθήσω να διατυπώσω κάποια απάντηση στο ζήτημα της διαδικασίας σχηματισμού μιας ζωντανής βόμβας. Και θα το κάνω γιατί, όπως έχω γράψει ήδη πριν από χρόνια, ζωντανές βόμβες θα εκρήγνυνται όλο και πιο συχνά στους καπιταλιστικούς παραδείσους, με ολοένα και περισσότερους νεκρούς, ανάπηρους, βαριά και ελαφριά τραυματισμένους. Οι περισσότεροι, άνδρες και γυναίκες, νεαρής κυρίως ηλικίας. Πώς σχηματίζεται λοιπόν μια ζωντανή βόμβα; Γιατί θα εκρήγνυνται ολοένα και πιο συχνά;  Γιατί τα θύματα είναι κυρίως νεαρής ηλικίας; 

Continue reading

ΨΑΛΜΟΣ Α΄: σχόλια και ερμηνεία

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΑΝ κάποιος, κάποια θελήσει να μελετήσει τη δυτική Κυριαρχία, θα προσανατολιστεί προς τη μελέτη κάποιων κειμένων του παρελθόντος. Εάν στραφεί προς την αρχαιοελληνική γραμματεία, η οποία είναι ένα εκτενέστατο σχόλιο πάνω στην (αρχαιοελληνική) Κυριαρχία, θα μελετήσει την Ιλιάδα, τον Παρμενίδη, την Πολιτεία του Πλάτωνος –  δεν είναι τα μόνα αλλά είναι από τα σπουδαιότερα. Εάν στραφεί προς την εβραϊκή γραμματεία, επίσης εκτενέστατο σχόλιο πάνω στην (εβραϊκή) Κυριαρχία, με τη  μελέτη του βιβλίου της Παλαιάς Διαθήκης ΨΑΛΜΟΙ θα μάθει πάρα πολλά. Το βιβλίο αυτό, ένα σώμα ύμνων, λυρικών ποιημάτων που δοξάζουν τον Κύριο, τον Θεό δηλαδή, είναι το μόνο που διαβάζεται και από τους πιστούς του ιουδαϊσμού και από τους πιστούς του χριστιανισμού όλων των δογμάτων με τόση αφοσίωση και ζέση, με εξαιρετικά μεγάλο ζήλο, που δείχνει τη σημαντικότητά του.

ΣΗΜΕΡΑ θα παραθέσω το κείμενο του πρώτου Ψαλμού, έξι σύντομες περίοδοι όλες κι όλες,  και θα το σχολιάσω ερμηνεύοντάς το. Πριν το κάνω, θα συνοψίσω σε τρεις προτάσεις το περιεχόμενο των Ψαλμών για να σχηματίσουμε μια γενική εικόνα: ο Κύριος φοβάται  μη καταλυθεί η Κυριαρχία Του από άλλους Κυρίους ή από τους υποτελείς του· οι επαναστάτες, οι ανυπάκουοι, οι ανυπότακτοι, όσοι επιχειρήσουν να καταλύσουν την Κυριαρχία Του, θα εξοντωθούν ανηλεώς· όσοι δείξουν υπακοή, αφοσίωση και πίστη, όσοι υμνήσουν την ισχύ του Κυρίου, δεν θα σφαγιαστούν, θα ζήσουν και θα περάσουν καλά υπό τη  προστασία Του. 

Continue reading

το πρωινό των στελεχών, των βουλευτών και των ψηφοφόρων του κόμματος ‘Εναλλακτική για τη Γερμανία’ (Alternative fűr Deutschland)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΝ γνωρίζω εάν αυτό που περιέγραψε ο Nair Kusum το 1961 στο βιβλίο του Blossoms in the Dust (Oxford, σελ. 83) συμβαίνει και σήμερα στην Ινδία. Το 20% του πληθυσμού, αγροτικό προλεταριάτο, μαζεύει τους αχώνευτους σπόρους δημητριακών που βρίσκει στα περιττώματα των αγελάδων, τα καθαρίζει και τα τρώει. Μεταχειρίζομαι ενεστώτα διότι εικάζω βάσιμα ότι συμβαίνει και σήμερα. Και το εικάζω διότι η πρακτική αυτή δεν θεωρούνταν αηδιαστική και νομίζω πώς και σήμερα δεν θεωρείται.

Continue reading

εάν ήμουν Καταλανός, θα ψήφιζα ΟΧΙ

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ ψήφιζα ΟΧΙ στην ανεξαρτησία της Καταλονίας χωρίς την παραμικρή επιφύλαξη, τον οποιονδήποτε δισταγμό. Θα εκθέσω τις σκέψεις μου και την επιχειρηματολογία μου, μιας όμως και υπάρχουν φίλες και φίλοι που βαριούνται να διαβάζουν μακροσκελή κείμενα, θα συνοψίσω το βασικό μου επιχείρημα και μετά ας κάνουν ό,τι θέλουν: οι ισχυροί καπιταλιστές της παραγωγής και του χρήματος (βιομήχανοι, έμποροι και τραπεζίτες) της Καταλονίας ήθελαν και θέλουν την ανεξαρτησία· η επέκταση του καπιταλισμού σε αυτή την περιοχή συνοδευόταν πάντα με το αίτημα της αυτονομίας αρχικά, της ανεξαρτησίας αργότερα· και τη θέλουν διότι με την ανεξαρτησία θα αυξηθούν θα κέρδη τους· ενώ τώρα παραχωρούν, δίνουν περισσότερα στο ισπανικό Κράτος από ό,τι παίρνουν (φόροι), με την ανεξαρτησία θα μειωθούν οι φόροι, άρα θα αυξηθούν τα κέρδη. 

Continue reading

Ο Κύριος Πρόεδρος κοντά στους πλημμυροπαθείς, λιμοκτονούντες, αστέγους Υποτελείς

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο Κύριος είναι ελεήμων και φιλάνθρωπος, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία πια. Τον βλέπουμε να σπεύδει αμέσως να επισκεφτεί τα θύματα των πλημμυρών, της ξηρασίας, των επιδημιών, της ανέχειας, των λιμών, της εξαθλίωσης και της φτώχειας. Καθημερινά πια βλέπουμε στην οθόνη της τηλεόρασης Προέδρους και πρωθυπουργούς, μόνοι τους ή με τις συζύγους τους, πολύ συχνά αυτές μόνες τους, αστέρια του κινηματογράφου, του αθλητισμού και του τραγουδιού να έρχονται σε άμεση επαφή με τα θύματα φυσικών και κοινωνικών καταστροφών, να συζητάνε μαζί τους, να παίρνουν αγκαλιά μικρά παιδιά, να τους συμπαραστέκονται. Κάποιοι από αυτούς βάζουν το χέρι στην τσέπη τους –  ο Τράμπ έδωσε από την περιουσία του 1 εκ. δολάρια στους πλημμυροπαθείς του Τέξας, πριν λίγο καιρό. Είναι πολύ τρέντι πάμπλουτοι καπιταλιστές να ιδρύουν φιλανθρωπικά ιδρύματα.

Continue reading

η ΑΠΟΧΗ ως μεγατάση (megatrend)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΠΑΝΕΡΧΟΜΑΙ, και θα επανέρχομαι, στο ζήτημα της εκλογικής ΑΠΟΧΗΣ· έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις και διαφωνίες και θα ήθελα να θέσω το ζήτημα σε νέες βάσεις. Η ΑΠΟΧΗ είναι μία από τις πολλές μεγατάσεις (megatrends) της εποχής μας, οπότε θα αρχίσω με τις έννοιες και τα φαινόμενα με τα οποία συνδέεται άμεσα: της τάσης, της συγκυρίας και της παρακμής της καπιταλιστικής δημοκρατίας.

Continue reading

ορθοπεδική ή ορθοπαιδική;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΑ τελευταία είκοσι χρόνια διαβάζω πολύ συχνά σε νοσοκομεία και εμπορικά καταστήματα άλλοτε τη λέξη ορθοπεδική (ορθοπεδικά) και άλλοτε ορθοπαιδική (ορθοπαιδικά). Ήμουν βέβαιος, πολύ βέβαιος,  ότι το σωστό είναι  ορθοπεδική. Μια μέρα λοιπόν, στις Σέρρες, διαβάζω σε φαρμακείο τη γραφή ορθοπαιδικά και ρωτάω τον φαρμακοποιό, γιατί με αι και όχι με ε, ποιο είναι το σωστό;

Continue reading

παντρεμέεενοι κι οι δυο, γύρνα σέεεε παρακαλώωωω!

Φύγαμε από τη Γαστούνη απόγευμα, δεν είχε άλλες ντομάτες, και φτάσαμε σούρουπο σε ένα μικρό χωριό κοντά στον Ορχομενό, Βοιωτία, Αύγουστος, 1985, πάλι για ντομάτες. Δύο φορτηγά και πεντέξι ντάτσουν. Και μια μπεμβέ, R 52, του 1952, με καλάθι – το σπίτι μου. Πολύ καλοί οδηγοί, ούτε ένας είχε δίπλωμα. Μέχρι να στήσουν τα τσαντήρια, σε γήπεδο, είχε νυχτώσει για τα καλά. Πήρα τα πράγματά μου και τραβήχτηκα σε μια άκρη. Άπλωσα το σλίμπιγκ μπαγκ και ξάπλωσα.  Είχε υγρασία και η κουβέρτα που σκεπαζόμουν δεν με ζέσταινε. Σηκώθηκα να ανοίξω το σλίμπιγκ μπαγκ, μπήκα  μέσα αλλά με είδαν τρία πιτσιρίκια που έπαιζαν εκεί κοντά, έβαλαν τις φωνές και σε λίγο μαζεύτηκαν όλα, καμιά δεκαπενταριά. Πρώτη φορά έβλεπαν σλίμπιγκ μπαγκ. Ένα από αυτά προσπάθησε να μπει μέσα και τα κατάφερε. Άλλα δύο προσπάθησαν κι αυτά. Είδαν ότι δεν μπορούν κι άρχισαν να τραβάνε αυτό που είχε μπει αλλά αυτό δεν έβγαινε. Μετά από χτυπήματα και τραβήγματα των μαλλιών, μετά από κλάματα και ουρλιαχτά και βρισίδια και φωνές, αναγκάστηκα να βγω εγώ. Τους είπα ότι θα μπούνε όλα, ένα ένα, αλλά δεν θα κάθονται πολλή ώρα. Όποιο όμως έμπαινε, έγραφε κανονικά τη συμφωνία και έβγαινε μόνο όταν δεν άντεχε πια τα χτυπήματα στο πρόσωπο. Όλα ξυπόλητα, με λάσπες στα πόδια. Μπήκα μέσα. Να διαβάσω δεν μπορούσα. Πολλά αστέρια ο ουρανός.

Continue reading