Βρέχει. Δευτέρα, 18 Ιανουαρίου 2011. Σήμερα έχω γενέθλια και γιορτή. Αν γεννιόμουνα κορίτσι, θα με βάφτιζαν Τριανταφυλλιά, Ρόζα λατινιστί. (Le bon Dieu est dans le detail). Κλείνω τα πενήντα δύο. Την ώρα που γεννιόμουν ο πατέρας μου δούλευε σε στοά ανθρακωρυχείου. (Le bon Dieu. . .). Κάθε χρόνο αναρωτιέμαι τι έμαθα, τι κατάλαβα αυτά τα χρόνια. Για φέτος μπορώ να πω ότι ο χρόνος μάς μαθαίνει ποιοι είμαστε – του χρόνου θα έχω καταλάβει κάτι άλλο. Είχα ρωτήσει ένα γέρο, πάνω από ενενήντα, και μου είπε: Δεν κατάλαβα τίποτα, τώρα θα καταλάβω. Όλοι και όλες μια μέρα θα το πούμε. Έχω καταλάβει και κάτι άλλο: δεν υπάρχει πιο επαναστατική πράξη από το πεθάνεις γέρος πλήρης ημερών. Αυτό το κατάλαβα όταν έσφιξα για πρώτη φορά το χέρι του Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο) – η ματιά του ήταν εφηβική. Ανεπιφύλακτα προτιμώ τον Κάστρο από τον Τσε Γκεβάρα. Ο Τσε Γκεβάρα είναι η σύγχρονη έκδοση του Χριστού. Ένας φίλος μου είπε ότι είχε τολμήσει να ρωτήσει την ετοιμοθάνατη γιαγιά του τι αισθάνόταν τώρα που πέθαινε. Και του απάντησε: Πως είναι όταν πεινάς και θέλεις να φας λίγο ψωμάκι; Πως είναι όταν διψάς και θέλεις να πιεις νερό; Πως είναι όταν νυστάζεις και θέλεις να κοιμηθείς; Έτσι κι εγώ θέλω τον θάνατο. Μας έχουν τρομοκρατήσει με τον θάνατο. Ναι, είναι φοβερός, μας αγχώνει, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι. Αλλά έχουμε ταυτίσει τον θάνατο από γηρατειά με τον βίαιο θάνατο. Δεν είναι το ίδιο. Δεν είναι το ίδιο να καίγεσαι ζωντανός μέσα στη Πόρσε σου και να πεθαίνεις, γέρος, ακουμπώντας το κεφάλι σου στον ώμο του φίλο σου, την ώρα που κάθεστε στο παγκάκι του πάρκου να ξεκουραστείτε. Ε, Μιχάλη, του λέει ο φίλος του, ξύπνα να φύγουμε! Την ταύτιση αυτή την προκρίνει ο Κύριος για να μας εκφοβίζει – γνωρίζουμε ότι δεν μπορείς να νικήσεις κάποιον, να τον σκοτώσεις ή να τον υποτάξεις, εάν πρώτα δεν τον τρομοκρατήσεις, δεν τον πανικοβάλλεις. Ο Τάκιτος έλεγε ότι οι πρώτοι νικημένοι στον πόλεμο είναι τα μάτια: nam primi in omnibus proeliis oculi vincuntur (Germania, XLIII)
Η ελευθερία είναι μια μορφή δέσμευσης. Ελεύθερος είναι όποιος δεσμεύεται, όποιος θέτει όρια στην ελευθερία του και την επιθυμία του, όποιος δέχεται τα ανυπέρβλητα όρια της φύσης και της κοινωνικής και προσωπικής σχέσης. Το Κακό είναι η κατάργηση αυτών των ορίων. Ο Κύριος, δεν δέχεται τα όρια, δεν θέτει όρια, το γνωρίζουμε καλά. Επιδιώκει να γίνει πιο ισχυρός από τη φύση αλλά δεν μπορεί. Δεν θα αγνοείτε ότι το εντονότερο χαρακτηριστικό του δυτικού πολιτισμού είναι ο έλεγχος της φύσης, ο εξοβελισμός του θανάτου δηλαδή, η επίτευξη της σωματικής αθανασίας.