πολύ συχνά, φίλες και φίλοι, λέμε ότι είμαστε μες τη καλή χαρά. Υπάρχει κακή χαρά, φίλες και φίλοι;

Ποια είναι; Με ποιες μορφές εμφανίζεται; Είναι έμφυτη ή επίκτητη; Εάν ισχύει το πρώτο, πως μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε; Εάν ισχύει το δεύτερο, πως μπορούμε  να την ξεριζώσουμε;

Στα ερωτήματα αυτά θα απαντήσουμε με την ‘Ηθική’ του Σπινόζα ανοιχτή. (Την έχετε διαβάσει; Εάν όχι, αφιερώστε μερικούς μήνες. . .). Η χαρά, γράφει ο Σπινόζα, είναι η μετάβαση του ανθρώπου από μικρότερη σε μεγαλύτερη τελειότητα. Η χαρά η ίδια δεν είναι τελειότητα, γι αυτό και μεταχειρίζεται τον όρο ‘μετάβαση’, εξηγεί ο ίδιος. Εάν ήταν τελειότητα, δεν θα υπήρχε η λύπη – η λύπη όμως υπάρχει και είναι η μετάβαση από μεγαλύτερη σε μικρότερη τελειότητα. Πως μεταβαίνουμε από την μικρότερη στην μεγαλύτερη (χαρά) ή από την μεγαλύτερη στη μικρότητα  τελειότητα (λύπη); Ο Σπινόζα απαντά: με την πράξη. Να το επαναλάβω; Το επαναλαμβάνω: με την πράξη. Με ποια πράξη; Αφήνουμε το ερώτημα μετέωρο – προς το παρόν.

Η αγάπη είναι χαρά, το μίσος είναι λύπη. Η συμπάθεια είναι χαρά, η αντιπάθεια είναι λύπη. Η αφοσίωση είναι αγάπη, άρα χαρά. Η χλεύη;

Η χλεύη είναι χαρά, είναι η χαρά η οποία γεννιέται όταν φανταζόμαστε ότι υπάρχει σε αυτόν που μισούμε κάτι που μας εμπνέει καταφρόνηση. Η χλεύη λοιπόν είναι κακή χαρά, δηλαδή είναι ένα αρνητικό συναίσθημα. Η ελπίδα;

Continue reading →