φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα.

Σήμερα θα καταπιαστούμε με μια παραδοξολογία: εάν η πρωταρχική σημασία της λέξης επανάσταση είναι αυτή της στάσης, του σταματήματος δηλαδή, γιατί μιλάμε για κοινωνικά κινήματα, για κινηματική Αριστερά, για κινηματική λογική, για κινητοποιήσεις και όλα τα σχετικά; Δεν σας φαίνεται παράξενο;

Εμένα μου φαίνεται. Με ενδιαφέρουν πολύ οι παραδοξολογίες, οι αντιφατικοί στοχασμοί, τα οξύμωρα σχήματα. Κάθε ένα από αυτά έχει τη δική του ιστορία, τη δική του παράδοση και θεωρώ πως για να τα κατανοήσουμε οφείλουμε να μελετήσουμε το παρελθόν τους. Πριν αποπειραθώ να παραθέσω το τι έμαθα από αυτή τη μελέτη, θα ήθελα να ξεκαθαρίσω το κίνητρο και τον σκοπό μου: δεν είναι άλλο από τη συνειδητοποίηση αφενός πολλών ανδρών και γυναικών ότι η κρίση της Αριστεράς είναι καταλυτική, διαλυτική  και παραλυτική και την πρόταση αφετέρου να ξεκινήσουμε από την αρχή – συμμερίζομαι και τη συνειδητοποίηση και την πρόταση. Κι όταν λέμε από την αρχή εννοούμε ότι δεν θα αφήσουμε καμιά βεβαιότητα, κανένα αυτονόητο που να μην το επανεξετάσουμε.Οι βεβαιότητες και τα αυτονόητα κρύβουν πολλές αντιφάσεις, πολλές παραδοξότητες, πολλές παγίδες. Τίποτα δεν είναι αυτονόητο – η λέξη είναι μια αντίφαση εν τοις όροις.

Στις πρώτες μέρες της ιστορίας και της παράδοσης της αντίφασης στάσης/κινήματος θα αντικρίσουμε τον Κύριο. Όταν προφέρω τη λέξη αυτή, το μυαλό μου πάει στη κίνηση. Δεν είναι μόνο η ετυμολογία της λέξης που με ωθεί προς τα εκεί (σχετίζεται με τη λέξη κύμα, φούσκωμα, διόγκωση, αύξηση της ισχύος λόγω της κίνησης, παράβαλλε και τη λέξη εγ-κυ-ος) αλλά η σχέση του Κυρίου με την κίνηση και τη στάση, τόσο του ίδιου όσο και των υποτελών του, μέσα στην κοινωνία. Αναρωτιέμαι:  η στάση/κίνηση του Κυρίου αυξάνει τη ισχύ του και πως; Αυτό που ενδιαφέρει πρώτιστα τον Κύριο είναι η αύξηση της ισχύος του έναντι των αντιπάλων του, της φύσης δηλαδή, των ανταγωνιστών Κυρίων και των υποτελών Παραγωγών. Η στάση, η ακινητοποίηση του Κυρίου είναι μια εκδήλωση της ισχύος του – ο Ζεύς στην Ιλιάδα κάθεται και παρακολουθεί τον πόλεμο έξω από τα τείχη της Τροίας. Είναι ο μόνος που δεν πολεμά. Και δεν πολεμά διότι η κίνηση εμπεριέχει κιν-δύνους, δηλαδή το ενδεχόμενο της ήττας (της υποταγής ή/και του θανάτου). Η σχέση της κίνησης με τον κίνδυνο είναι νομίζω σαφής σε όλους και όλες. Ο Ζεύς κάθεται και βλέπει, το καθισιό και η αμέριμνη θέαση δεν εμπεριέχει κινδύνους. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Κύριος ενοχλείται σφόδρα όταν μας βλέπει να καθόμαστε – πρέπει να σηκωθούμε όρθιοι, να δηλώσουμε με τη στάση του κορμιού μας ότι είμαστε σε θέση να κινηθούμε – για να μη κινηθεί και κινδυνέψει αυτός. Αυτό που τον ενδιαφέρει πάνω απ’ όλα είναι να κινητοποιεί τους άλλους ενώ αυτός να είναι ακίνητος. Να κινδυνεύουν οι άλλοι, οι υποτελείς Κύριοι και οι υποτελείς Παραγωγοί. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ηγεμόνες κάθονται στο θρόνο τους και διατάζουν. Τι είναι η διαταγή; Επιβολή κίνησης, κινητοποίηση!

Τη λέξη κινητήρας τη γνωρίζετε. Ο κινητήρας είναι μια μηχανή που παράγει ταχύτητα, έτσι δεν είναι; Γνωρίζετε μήπως τις αρχαιότερες μαρτυρίες της λέξης; Τις εντοπίζουμε στον ομηρικό Ύμνο στον Ποσειδώνα (γύρω στο 550 π.Χ.)  και στον Πίνδαρο (πριν το 450 π.Χ.), στον Τέταρτο Ισθμιόνικο. Στον πρώτο, διαβάζουμε τη φράση γαίης κινητήρα και στον δεύτερο, ο κινητήρ δε γας: κινητήρ είναι ένα επίθετο του Ποσειδώνα, του Κυρίου δηλαδή αφού οι θεοί δεν ήταν τίποτα άλλο από αυτό που θα ήθελαν να ήταν οι Κύριοι στην Αρχαία Ελλάδα (γαιοκτήμονες δουλοκτήτες) – μόνο που δε μπορούσαν. Η κίνηση της γης, ο σεισμός προκαλεί φόβο: στο ρήμα κινώ και σε όλα τα παράγωγά του λανθάνει η πρόκληση του φόβου, ο εκφοβισμός. Αυτή η λεπτομέρεια είναι σαφής στον Αριστοτέλη. Θα γνωρίζετε ότι η έννοια της κίνησης είναι το αντικείμενο της εκέψης του σε δυο από τα πιο βασικά συγγράματά του: στο Περί Φύσεως και στο Μετά τα Φυσικά. Στο δεύτερο διαβάζουμε και τον πασίγνωστο ορισμό του θεού – δηλαδή την υπέρτατη μορφή ισχύος του Κυρίου: θεός είναι το πρώτο ακίνητο κινούν. Είναι αυτός που ενώ δεν κινείται, κινεί όλους τους άλλους κι όλα τα άλλα. Αλλά την κίνηση δεν την μεταδίδει άμεσα: μεταξύ του κινητήρα και των τροχών μεσολαβεί το κοινωνικό σασμάν, η ιεραρχία.

Continue reading →