εισαγωγή στην ανάγνωση και τη μελέτη του ‘περί φύσιος’ του Παρμενίδη

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα.

Όποιος κι όποια καταπιάνεται με τη (δυτική) φιλοσοφία, όποιος κι όποια έχει στρέψει την προσοχή του/της  σε κάποιον φιλόσοφο, είτε αυτός είναι ο Αυγουστίνος ή ο Καρτέσιος,  ο Χέγκελ είτε ο Χάιντεγκερ, οφείλει να διαβάσει και να μελετήσει τον Παρμενίδη και ακολούθως τον Πλάτωνα. Το ‘περί φύσιος’ του Παρμενίδη είναι το πρώτο φιλοσοφικό κείμενο της δυτικής φιλοσοφικής γραμματείας, όπως η Ιλιάδα είναι το πρώτο, και αξεπέραστο κατά τη γνώμη μου, της (δυτικής) λογοτεχνίας. Κάθε πρώτο, χρονικά, κείμενο ασκεί μια γοητεία μιας και είναι το πρώτο που μας λέει πράγματα που μας απασχολούν ακόμα και σήμερα.

Αυτός είναι ο λόγος που θα αφιερώσουμε μια σειρά σημειωμάτων στην ανάγνωση και τη μελέτη του Παρμενίδη. Αρχικά, θα δημοσιεύσουμε το κείμενο και ένα ευρετήριο λέξεων. Ακολούθως, θα στρέψουμε τη προσοχή μας στη μελέτη της γλώσσας του κειμένου για να μπορέσουμε να αποκαλύψουμε ποιος είναι ο Παρμενίδης και τι θέλει να μας πει. Η γλώσσα του μας βεβαιώνει ότι ο Παρμενίδης είναι ένας αριστοκράτης της εποχής του (συνομίληκος του Πινδάρου και του Αισχύλου), ο δε Ηρόδοτος μας λέει ότι ήταν απόγονος πειρατών.

Το ‘περί φύσιος’ είναι μια καταγραφή των αριστοκρατικών αξιών και επιθυμιών όχι μόνο της αριστοκρατίας της Ελέας, της κάτω Ιταλίας ή της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας στο σύνολό της, αλλά όλων των Κυρίων, του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.  Ποιες είναι αυτές οι αξίες, αυτές οι επιθυμίες; Είναι οι αξίες της ισχύος, οι επιθυμίες της αύξησης αυτής της ισχύος. Η μελέτη της γλώσσας μας ενθαρρύνει να διατυπώσουμε την άποψη ότι η καταγραφή αυτή γίνεται με δυο τρόπους: με τον παραδοσιακό, δηλαδή με τον κώδικα της επικής ποίησης,  αλλά και με έναν άλλο, ένα νέο αριστοκρατικό κώδικα απόκρυψης της σημασίας και της παραγωγής νοήματος: με τον φιλοσοφικό κώδικα, με γενικούς, ασαφείς, αόριστους όρους που αποσκοπεί στην  απόκρυψη του αντικειμένου του, που δεν είναι άλλο από την Κυριαρχία. Αυτό είναι το εόν του Παρμενίδη, η Κυριαρχία. Ο Παρμενίδης με το ‘περί φύσιος’ κάνει αυτό που κάνει η Οριστική Έγκλιση: ορίζει ποια είναι η πραγματικότητα, τι υπάρχει και τι δεν τυπάρχει (και τι δεν μπορεί να υπάρξει). Τι υπάρχει; Η Κυριαρχία. Τι  δεν υπάρχει, τι δεν μπορεί να υπάρξει; Η μή- Κυριαρχία, το μη-εόν.

Continue reading

ο Γ. Παπανδρέου, ο Πλάτων, ο Αυγουστίνος, ο Μάο: να υπηρετούμε τον λαό

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα προσωπείο του Κυρίου, με μια μάσκα δηλαδή, με το οποίο ο Κύριος κατορθώνει και μας παραπλανά, μας εξαπατά, μας κοροϊδεύει, μας γελάει, που λένε και στο χωριό μου. Πρόκειται για το προσωπείο της υπηρεσίας του λαού – ο Κύριος εμφανίζεται ως υπηρέτης του κοινού συμφέροντος. Έναν τέτοιο Κύριο τον βλέπουμε καθημερινά στις οθόνες της τηλεόρασής μας: πρόκειται για τον πρωθυπουργό, τον πρώτο υπηρέτη μιας και η λέξη ‘υπουργός’ σημαίνει κάτι τέτοιο. Οι υπουργοί, λένε πολλοί, πρέπει να είναι υπηρέτες της χώρας, του δημοσίου, του Κράτους  κοκ. Ο Κύριος δηλαδή δεν είναι κάποιος που διατάζει τους άλλους αλλά κάποιος που τους υπηρετεί. Πως όμως φτάσαμε στο σημείο ο Κύριος να κατορθώνει να κρύβει την διαταγή και να προβάλλει την υπηρεσία κι από ένας αμείλικτος πολέμαρχος (Γ. Παπανδρέου)  να εμφανίζεται ως μειλίχιος ηγέτης; Με αυτά τα ζητήματα θα ασχοληθούμε σήμερα. Πρώτα όμως θα ήθελα να σας αφηγηθώ μια πολύ σύντομη ιστορία.

Μια φορά κι  ένα καιρό, σε ένα μικρό χωριό στην Αραβία, ζούσε ένα γέρος με τους τρεις γιους του.Όταν ήρθε η ώρα να πεθάνει, τους κάλεσε κοντά του για να τους μοιράσει τις καμήλες που είχαν. Τους είπε: ο πρώτος θα πάρει τις μισές, ο δεύτερος το ένα τρίτο και ο τελευταίος το ένα ένατο. Και πέθανε. Οι καμήλες ήταν 17 και οι γιοι προσπάθησαν να κάνουν τη μοιρασιά.

Πως όμως ο πρώτος να πάρει 8,5 καμήλες; Πως ο δεύτερος  5,66 και πως ο τρίτος 1,91; Όσο και να προσπαθούσαν, λύση δεν μπορούσαν να βρουν.

Continue reading