φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΘΑ κάνω σήμερα μια απόπειρα ερμηνείας του παρελθοντος, κατανόησης του παρόντος και πρόγνωσης (όχι πρόβλεψης, δεν είμαστε προφήτες) του μέλλοντος με ένα νοητικό πείραμα, με μια υπόθεση εργασίας. Θα σας προτείνω να φανταστούμε ότι δεν υπήρχε κράτος από την εποχή της γένεσης του εμπορικού καπιταλισμού, τον 15ο και 16ο αιώνα, δεν υπάρχει στις μέρες μας και δεν θα υπάρχει στο μέλλον. Για να μην μπερδέψουμε τα μπούτια μας, σπεύδω να διευκρινίσω ότι όταν γράφω “κράτος” δεν εννοώ διάφορες μορφές κυβέρνησης, διακυβέρνησης ή διοίκησης, αντικείμενο των οποίων είναι η αντιμετώπιση και επίλυση των προβλημάτων που αναπόφευκτα προκύπτουν από την κοινωνική συνύπαρξη. Εννοώ τον στρατό, την αστυνομία, το δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα. Νομίζω ότι είμαι σαφής. Ας αφήσουμε στην άκρη το μέλλον, δεν μας αφορά. Θα θέσω δύο ερωτήματα. Το πρώτο: Σε ποια κατάσταση θα βρισκόμασταν σήμερα, εάν δεν υπήρχε τους προηγούμενους αιώνες κράτος (στρατός, αστυνομία, δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα) αλλά και ιδιωτικοί στρατοί και τα άλλα; Το δεύτερο: τι θα γινόταν σήμερα, εάν εξαφανίζονταν το κράτος όπως το εννοώ, και δεν υπήρχαν αι ιδιωτικοί στρατοί και ιδιωτική αστυνομία και όλα τα άλλα; Εάν απαντήσουμε σε αυτά τα δύο ερωτήματα, όχι μόνο θα ερμηνεύσουμε το παρελθόν και θα κατανοήσουμε το παρόν αλλά και θα σχηματίσουμε μια πολύ ευκρινή εικόνα των σχέσεων του ερωτικού τριγώνου κεφάλαιο, πόλεμος, κράτος.
ΑΣ κάνουμε ένα ταξίδι στο παρελθόν. Ο Αθανάσιος Δρατζίδης είναι ένας πάμπλουτος έμπορος υφασμάτων που ζει στο Λονδίνο, το 1750: αγοράζει υφάσματα από τη Φλωρεντία, το Αμστερνταμ, από το Λίβερπουλ και τα πουλάω στο Λονδίνο. Σκέφτηκε ένα πού ωραίο τρόπο να αυξήσει τα κέρδη του: να μην τα αγοράζει φτηνά και τα πουλάει ακριβά (όσο μπορεί, ανταγωνισμός γάρ) αλλά να τα παραγάγει ο ίδιος! Καταπληκτική ιδέα. Λεφτά έχω, σκέφτηκε, αγοράζω ένα μεγάλο κτήριο, αγοράζω τα εργαλεία που χρειάζονται αλλά έχω ένα big, very big problem: ποιος θα δουλέψει εκεί μέσα, 16 ώρες τη μέρα; Δεν υπάρχει ψυχή. Ποιος αγρότης θα αφήσει τα χωράφια του, όπου εργάζεται μερικούς μήνες το χρόνο, σταματάει όποτε γουστάρει, πάει πίνει στη πάμπ κάνα δυο μπιρόνια, πάει σπίτι ρίχνει κι έναν στα όρθια, γυρίζει στο χωράφι να συνεχίσει το όργωμα; Ποιος βιοτέχνης θα αφήσει το εργαστήριό του, όταν μαζεύεται κόσμος και κοσμάκης και δουλεύει με παρέα και με πλάκες και αστεία; κανένας και καμία δεν πρόκειται να έρθει.
ΤΗΝ παρατάω αυτή την ιδέα και σκέφτομαι κάτι άλλο. Θα πάω στο Τέξας και θα αγοράσω μια μεγάλη έκταση γης και θα οργανωσω μια μεγάλη φυτεία καλλιέργειας βαμβακιού, που θα το εξάγω σε όλο τον κόσμο. Πάω στο Τέξας, βρίσκω μια μεγάλη έκταση εύφορης γης, αγοράζω εργαλεία, ζώα για να οργώνω αλλά υπάρχει ένα big, bery big problem: ποιος θα καλλιεργεί τη γη και ποιος θα μαζεύει το βαμπάκι; Χρειάζομαι χέρια, πολλά χέρια, πάνω από 250 άτομα. Πού θα τα βρω; Οι Ινδιάνοι; Θα αφήσουν το κυνήγι και θα έρθουν να σκάβουν τη γη μέσα στη κάψα του μεσημεριάτικου ήλιου; Δε νομίζω. Απογοητεύομαι. Σκέφτηκα όμως μια λύση – η αρχαία ελληνική γραμματεία με βοήθησε να τη βρω. Ξέρετε τι θα κάνω; Θα πληρώσω κάποιους και θα μου φέρουν εργάτες από μακριά, ώστε να μην μπορούν να επιστρέψουν, όπως έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες που έφερναν δούλους αρπάζοντας παληκαράκια και εφήβους από την Καρία, τη Λυδια, τη Σκυθία και τη Θράκη! Πόλεμος! Εάν δεν χρησιμοποιήσω πολεμική βία δεν πρόκειται να βρω εργάτες. Δεν μπορώ να κάνω το ίδιο στηνΑγγλία – θα κάνω όμως κάτι άλλο: θα τους αρπάξω τη γη και τι θα κάνουν; Θέλουν δε θέλουν θα έρθουν να δουλέψουν στο εργοστάσιό μου. Εγώ θα το κάνω αυτό; Όχι, βέβαια, αλλοι, θα τους πληρώσω και θα το κάνουν. Αυτός δεν είναι πόλεμος, είναι εμφύλιος πόλεμος. Χωρίς εμφύλιο πόλεμο, δεν πρόκειται να βρω εργάτες! Σε αυτόν τον εμφύλιο πόλεμο, πρέπει εγώ πάντα να νικάω, κι αυτοί πάντα να χάνουν. Ή να νομίζουν, να τους πείσω να νομίζουν, ότι μπορούμε και οι δύο να νικάμε!
ΠΕΣ ότι τους βρήκα. Ναι, αλλά εγώ είμαι ένας κι αυτοί είναι εκατοντάδες. Θα κάνουν απεργία και θα ζητήσουν αύξηση. Μπορεί να κάνουν και κάτι άλλο, φρικτό: να μου πάρουν το εργοστάσιο! Χμ, χρειάζομαι προστασία. Ποιος θα με προστατέψει; Κάποιοι που πρέπει να πληρωθούν από τα κέρδη μου. Θα χρειαστούν όπλα, ρούχα, θα χρειαστούμε νόμους που θα με προστατεύουν, δικαστήρια, δικαστές, μπάτσους, φυλακές. Κι αν χρειαστώ πρώτες ύλες από την Αφρική, πώς θα τις εξασφαλίσω; Θα πληρώσω κάποιους να πάνε να τις αρπάξουν με τα όπλα στο χέρι. Εάν δεν βρω προστασία, οι μέρες μου θα είναι μετρημένες. Κοστίζει, ακριβά μάλιστα, αλλά δεν γίνεται αλλιώς. Εάν δεν είχα προστασία κι αν δεν υπήρχε κράτος, δεν θα γίνονταν ο α΄και ο β΄παγκόσμιος πόλεμος και τώρα θα εργαζόμασταν κάνα δύο ώρες τη μέρα, θα ζούσαμε έξι μήνες στη πόλη, έξι μήνες στην ύπαιθρο, θα είχαμε χρόνο να παραγάγουμε τη τροφή μας, μέχρι και το κρασί μας και το τσίπουρό μας, μέχρι και τα ρούχα μας, δεν θα χρησιμοποιούσαμε και πολύ το αυτοκίνητο, δεν θα υπήρχε κλιματική αλλαγή (εάν είναι αννθρωπογενής). Εάν δεν υπήρχε κράτος και πόλεμος, θα ζούσαμε τώρα σε κομμουνιστική κοινωνία. Αυτό έγραψε ο Μαρξ – αλλά έκανε ένα ολέθριο σφάλμα: δεν έβαλε στην εξίσωση και στο κάδρο των ευφυέστατων κατά τα άλλα αναλύσεών του το κράτος και την πολιτική, τις σχέσεις του κεφαλαίου με το κράτος και τον πόλεμο. Η πορεία αυτή πρέπει κάθε τόσο να ανακόπτεται – ειδάλλως, το είπαμε, η κομμουνιστική κοινωνία είναι εδώ. Και ο μόνος τρόπος να ανακόπτεται και να παρεμποδίζεται είναι η καταστροφή και ο πόλεμος, τα οποία δεν μπορεί να κάνει το ίδιο το κεφάλαιο αλλά μόνο το κράτος. Το οποίο (καπιταλιστικό) κράτος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το κεφάλαιο. Όταν έρχεται η ώρα της κρίσης, λέει το κεφάλαιο στο κράτος: ώρα για πόλεμο, ξύπνα!
ΑΣ έρθουμε στο παρόν κι ας φανταστούμε, φίλες και φίλοι, ότι δεν υπάρχει κράτος, στρατός, αστυνομία, δικαστήρια και φυλακές. Τι θα γινόταν; Πείτε μου, δεν ξέρετε; Ξέρετε, πώς δεν ξέρετε, και πολύ καλά μάλιστα. Θα επιλύαμε όλα τα κοινωνικά προβλήματα, από προσωπικά μέχρι παγκόσμια, μέσα σε λίγα, ελάχιστα χρόνια! Και δε θα γίνονταν πόλεμοι! Με την επίλυση και μόνο των κοινωνικών προβλημάτων θα μεταβαίναμε σε μια κοινωνία που πολύ ευχαρίστως θα την αποκαλούσα κομμουνιστική: θα δουλεύαμε όλοι κάνα δύο μήνες τον χρόνο και θα μπορούσε ο καθένας και η καθεμιά να δημιουργήσει, να αναπτύξει την προσωπικότητά του, με την ενεργητική και καθημερινή αλληλεπίδραση του ενός με τους άλλους (Γερμανική ιδεολογία, Κάρολος).
ΛΟΙΠΟΝ. Κεφάλαιο χωρίς εμφύλιο πόλεμο και πόλεμο δεν υπήρξε ποτέ, δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει. Κεφάλαιο χωρίς την προστασία του κράτους (ή άλλων) δεν υπήρξε, δεν υπάρει και δεν θα υπάρξει. Κεφάλαιο χωρίς καταστροφή κοινωνικού πλούτου και εξόντωση περιττών πληθυσμών δεν υπήρξε, δεν υπάρχει, δεν θα υπάρξει. Ο πόλεμος είναι ο σωτήρας του κεφαλαίου, τον πόλεμο τον κάνει το κράτος, το κράτος είναι ο προστάτης και ο σωτήρας του κεφαλαίου. Όταν χρειαστεί θα διεξαγάγει τον κοινωνικό πόλεμο – τον διεξάγει καθημερινά και νικάει καθημερινά – όταν χρειαστεί θα διεξαγάγει τον διακρατικό πόλεμο. Και τον διεξάγει.
ΑΥΡΙΟ: Το Τέταρτο Ράιχ (θα είναι ευρωπαϊκό): να καταστρέψουμε τη Ρωσία, πριν μας καταστρέψει αυτή.