φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Η Εξοντωτική είναι μία από τις Κακές Τέχνες της κυριαρχίας, του Κυρίου, με την οποία, όπως και με τις άλλες (Κυριαρχική, Αρπακτική, Καταστροφική, Επιτηρητική, Τιθασευτική), επιβάλλεται, εγκαθιδρύεται, ενισχύεται και διαιωνίζεται η κυριαρχική σχέση, η σχέση μεταξύ του ισχυρού και του αδυνάμου. Είναι Τέχνη, με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου, δηλαδή, επιδεξιότητα, πρακτική γνώση, πρακτική σοφία. Θα εξετάσουμε σήμερα όλα τα ζητήματα που αφορούν την πρακτική της εξόντωσης. Ποιες είναι οι ιστορικές καταβολές της συνειδητής και οργανωμένης εξόντωσης; Ποιες είναι οι αιτίες και οι τρόποι; Ποιοι είναι οι δράστες και ποια τα θύματα; Ποιο είναι το μέλλον της; Γιατί την χαρακτηρίζω Κακή Τέχνη;
ΣΠΕΥΔΩ να διευκρινίσω ότι η εξόντωση είναι θανάτωση αλλά κάθε θανάτωση δεν είναι εξόντωση. Οι κανίβαλοι δεν θανατώνουν το θύμα γιατί είναι περιττό ή επικίνδυνο αλλά για να το φάνε. Η ανθρωποθυσία δεν είναι εξόντωση – το θύμα δεν είναι περιττό ή επικίνδυνο, κάθε άλλο. Ο φόνος εν βρασμώ ψυχής δεν είναι εξόντωση ούτε οι αλλεπάλληλοι φόνοι του σίριαλ κίλερ – πρόκειται για μια μορφή εκτόνωσης τεράστιου συσσωρευμένου άγχους, η οποία προκαλεί μεγάλη ηδονή. Η άμβλωση δεν είναι εξόντωση ούτε η βρεφοκτονία ή η έκθεση του βρέφους, που συνηθιζόταν στην αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή κοινωνία – και σε άλλες κοινωνίες.
ΤΟ κομβικό ζήτημα είναι η ταυτότητα των θυμάτων: ποιοι εξοντώνονται; Δεν δυσκολευόμαστε να απαντήσουμε: οι περιττοί και οι επικίνδυνοι. Οι δύο αυτοί χαρακτηρισμοί δεν είναι απολύτως διακριτοί και αντιθετικοί αλλά αλληλένδετοι: οι περιττοί ενδέχεται να γίνουν επικίνδυνοι και οι επικίνδυνοι θεωρούνται περιττοί. Ιστορικά, πρώτοι εμφανίζονται οι περιττοί, οι οποίοι μπορούν να γίνουν επικίνδυνοι. Η εξόντωση των περιττών εμφανίζεται πρώτη φορά στις ποιμενικές κοινωνίες, περί το 5.000 π.Χ. και είναι συνέπεια του ποιμενικού αδιεξόδου. Το ποιμενικό αδιέξοδο είναι η αδυναμία μιας ποιμενικής κοινότητας να αναπαραχθεί λόγω έλλειψης τροφής, αποτέλεσμας της έλλειψης βοσκοτόπων, της στενοχωρίας, η οποία προκαλεί άγχος και αγωνία, στενοχώρια. Σε αυτή την περίπτωση, ο μόνος τρόπος αναπαραγωγής της ποιμενικής κοινότητας είναι η κλοπή χωρίς βία (εξαπάτηση), η οποία αναπόφευκτα μετασχηματίζεται σε κλοπή με χρήση βίας (ληστεία), που με τη σειρά της μετεξελίσσεται σε πόλεμο – αυτή ήταν η διαδικασία της γένεσης της πολεμικής κοινωνίας. Η πομενική πολεμική κοινωνία δεν μπορεί να αναπαραχθεί χωρίς τον πόλεμο, χωρίς την εκδίωξη και την εξόντωση της γειτονικής ποιμενικής κοινότητας. Ο πληθυσμός αυτής της κοινότητας εκλαμβάνεται αντικειμενικά ως περιττός: η εξόντωσή της είναι απαραίτητη προϋπόθεση της αναπαραγωγής της ποιμενικής κοινότητας. Εάν δεν την εξοντώσω εγώ, θα με εξοντώσει αυτή – θα γίνει επικίνδυνη. Αυτή είναι η προέλευση της ποιμενικής-πολεμικής παράνοιας. Η ποιμενική εξόντωση είναι ένας τρόπος ενίσχυσης της ζωής της κοινότητας των θυτών μέσω της εξόντωσης των άλλων: ο θάνατός σου, η ζωή μου. Αυτή είναι και η προέλευση της γενοκτονίας, η οποία έχει διαπραχθεί πολλές φορές από τότε – δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις γενοκτονίας κατάτ τον 20ό αιώνμ. Χ. αιώνα, όπως καλά γνωρίζουμε. Ο πόλεμος υπήρχε ως πρακτική σε όλες τις κοινωνίες που προηγήθηκαν των ποιμενικών αλλά δεν ήταν τρόπος εξασφάλισης της αναπαραγωγής της κοινότητας. Οι πολεμικές όμως κοινωνίες μπορούν να αναπαραχθούν μόνο με τη διεξαγωγή του πολέμου. Η αρχαία ελληνική κοινωνία, όπως και η ρωμαϊκή, ήταν πολεμικές κοινωνίες. Αυτή είναι η πρώτη φάση, η γενετική, της ιστορίας της εξόντωσης και της Εξοντωτικής Τέχνης. Υπάρχουν άλλες τρεις.
Η δεύτερη φάση είναι η εκκαθαριστική. Όταν τα ποιμενικά φύλα διείσδυαν στις περιοχές των αυτόνομων αγροτικών κοινοτήτων και των πρώτων αγροτικών κρατών, εξόντωναν τους γηγενείς κατοίκους και άρπαζαν τη γη τους καταστρέφοντας τους οικισμούς τους. Δύο έξοχα μνημεία της παγκόσμιας γραμματείας μας παρέχουν πολλές και συγκλονιστικές και ανατριχιαστικές περιγραφές αυτής της εξοντωτικής πρακτικής: η Παλαιά Διαθήκη και η Ιλιάδα, τα αριστουργήματα της ποιμενικής γραμματείας. “Μου είπε ο Θεός” λέει Ιησούς του Ναυή (Ιησούς Ναυή, Η΄) “να πάω στο χωριό Γαι και να τους εξοντώσω όλους και να αρπάξω ό,τι μπορεί να μεταφερθεί. . . Και πήγα και τους εξόντωσα όλους και άρπαξα ό,τι μπορούσα να μεταφέρω”. Ο Θεός σε αυτή την περίπτωση δεν είναι παρά η προσωποποίηση της αδήριτης, ζωικής ανάγκης για γη και βοσκοτόπια. ” Θα τους εξοντώσουμε όλους” λέει ο Αγαμέμνων στον Μενέλαο στην αρχή της Ζ της Ιλιάδας”, “ακόμα και τα έμβρυα στη κοιλιά της μάνας τους”.
Η τρίτη φάση εντοπίζεται στις αγροτικές κοινωνίες που προήλθαν από τις ποιμενικές κατακτήσεις. Η ιδιοκτησία και η κατάτμηση της έγγειας ιδιοκτησίας λόγω της κληρονομιάς προκαλούσε την εμφάνιση ενός πληθυσμού ακτημόνων, ο οποίος εκλαμβανόταν ως περιττός και επικίνδυνος. Μια περιουσία έκτασης 200 στρεμμάτων,λ λόγου χάριν μεταβιβαζόταν σε ίσα μερίδια στους γιους, τα εκατό στρέμματα του κάθε γιου γινόταν 5ο, τα πενήντα 25 κοκ. Η αρχαία ελληνική κοινωνία, όπως και κάθε αγροτική κοινωνία που θεμελιώνεται στην ατομική ιδιοκτησία, παρήγαγε μεγάλο αριθμό ακτημόνων, περιττού πληθυσμού που θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνος. Στον εβραϊκό ποιμενισμό, η περιουσία κληρονομούνταν μόνο στον πρωτότοκο, τα άλλα αδέρφια περιέρχονταν στην κατάσταση του ακτήμονα. Τα ανά εποχές αιτήματα ή απόπειρες αναδιανομής της γης είχαν οικτρό τέλος – η τύχη των αδερφών Γράκχων μας είναι γνωστή. Όταν η απόπειρα υποδούλωσης των ακτημόνων δεν είχε αίσιο τέλος, η εξόντωσή τους ήταν μία από τις πολλές λύσεις. Ο πιο αποτελεσματικός και αποδοτικός τρόπος ήταν η διεξαγωγή του πολέμου. Η πλειονότητα των ακτημόνων εξολοθρευόταν ενώ το μεγαλύτερο μέρος της πολεμικής λείας κατέληγε στα χέρια των πλούσιων και ισχυρών δουλοκτητών γαιοκτημόνων. Η στρατηγική αυτή μας είναι γνωστή από τον Επιτάφιο του Περικλέους: “Δεν είναι ντροπή να παραδέχεται κανείς τη φτώχεια του”, λέει ο Περικλής, “ντροπή είναι να μην την αντιμετωπίζει με τον πόλεμο”, με την αρπαγή δηλαδή. Και εάν πεθάνει, δεν πειράζει, νο πρόμπλεμ, “ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος”. Η εξόντωση των μεταναστών, ακτημόνων αγροτών, στην εποχή μας είναι η σύγχρονη εκδοχή του πλεονάζοντος αγροτικού πληθυσμού που μπορεί να γίνει επικίνδυνος: εκδιωξη και εξόντωση – ή υποδούλωση. Η εξόντωση των γηγενών τροφοσυλλεκτών και αγροτών κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας μας είναι αρκούντως γνωστή και δεν θα επιμείνω.
Η τέταρτη φάση εντοπίζεται στον κοινωνικό πόλεμο μεταξύ του κράτους (και της ισχυρής και πλούσιας άρχουσας τάξης) και των υποτελών. Η εξόντωση των εξεγερμένων ήταν η κύρια πρακτική του κοινωνικού πολέμου. Οι δουλοκτήτες γαιοκτήμονες έδωσαν τη σκυτάλη της εξόντωσης στους φεουδάρχες και αυτοί τους καπιταλιστές. Οι δούλοι θανατώνταν είτε ως άτομα, λόγω ανυπακοής, απόδρασης, φόνου ή καταστροφής είτε ως συλλογικότητα. Δύο παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά. Στην χ της Οδύσσειας, ο δούλος Μελάνθιος θανατώνεται με τον εξής θαυμάσιο τρόπο: του κόβουν τα αυτιά, τη μύτη, τα γεννητικά όργανα, τα χέρια και τα πόδια – δεν είναι σαφές αν συμμετείχαν και ο ήρως Οδυσσεύς με τον γιο του Τηλέμαχο. Η συλλογική εξόντωση των 6.000 δούλων της εξέγερσης με ηγέτη τον Σπάρτακο έγινε με τον πιο επώδυνο τρόπο: τη σταύρωση. Κατά τη διάρκεια της φεουδαρχικής εποχής, η ατομική (πυρά, απαγχονισμός, πνιγμός, αποκεφαλισμός) και συλλογική εξόντωση των εξεγερμένων αγροτών ήταν ο κανόνας. Η εξοντωτική καταστολή των εξεγέρσεων από τις πρώτες μέρες του βιοτεχνικού και βιομηχανικού καπιταλισμού μας είναι επίσης γνωστή – χαρακτηριστικό παράδειγμα η σφαγή της εξέγερσης της Κομμούνας του Παρισιού. Και μιας και η δουλεία, η φεουδαρχία και ο καπιταλισμός είναι ιστορικοί μετασχηματισμοί του ποιμενισμού, δεν παραξενευόμαστε που η ποιμενική εξόντωση αναβίωσε στα μέσα του 20ού αιώνα και πήρε μορφή βιομηχανικής παραγωγής – ο ναζισμός ήταν ακραιφνής αναβίωση του γερμανικού, ινδοευρωπαϊκού, ποιμενισμού. Όλα τα θύματά της ήταν περιττά και επικίνδυνα.
ΘΑ κάνω μια διάκριση μεταξύ της φανερής και αφανούς εξόντωσης, επειδή όμως ξημερώνει και θα πάω να κάνω έρωτα με τον κήπο, θα θίξω αδρομερώς το ζήτημα και θα επανέλθω για να το εξετάσω διεξοδικά. Στον ύστερο καπιταλισμό η εξόντωση γίνεται με τρόπο που δεν φαίνεται. Προέκυψε βέβαια ακούσια αλλά αντί να εκληφθεί ως προβληματική κατάσταση ενισχύεται. Δημιούργούνται στην εποχή μας πολυάριθμοι περιττοί και άχρηστοι πληθυσμοί που μπορεί να γίνουν επικίνδυνοι. Η εμφανής εξόντωση θα προκαλούσε οξέα προβλήματα νομιμοποίησης του κράτους και της κυριαρχίας και αποφεύγεται. Η αφανής εξόντωση διεξάγεται με την αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας των κατοίκων των νεκρομεγαλουπόλεων.
ΘΑ λείπω το Σ/Κ, θα γράψω αύριο άλλο ένα κείμενο, για να μην αθετήσω την υπόσχεσή μου: Η επική οργή της Δύσης και η Ιλιάδα.