Ιανουάριος 2010
Εμείς να διοργανώσουμε το δημοψήφισμα!
ΕΣΤΡΑΓΚΟΝ Εμείς τι ρόλο παίζουμε;
ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ Τι ρόλο παίζουμε;
ΕΣΤΡΑΓΚΟΝ Μη βιάζεσαι, με την ησυχία σου
ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ Τι ρόλο παίζουμε; Το ρόλο του ικέτη.
ΕΣΤΡΑΓΚΟΝ Έχουμε ξεπέσει ως εκεί.
(Σάμουελ Μπέκετ, Περιμένοντας τον Γκοντό)
Βρισκόμαστε λίγους μήνες πριν την διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και την δημιουργία ενός νέου σχήματος της Αριστεράς. Είμαι κάτι παραπάνω από βέβαιος ότι ο κόσμος θα γυρίσει τη πλάτη του και σε αυτό το σχήμα, το οποίο θα ατροφήσει και θα εξαφανιστεί. Βρισκόμαστε λοιπόν λίγους μήνες πριν την έναρξη της τελευταίας φάσης του θανάτου του ενός από τους δύο φορείς της ιστορικής Αριστεράς. Παράλληλα, έχει αρχίσει ήδη και η διαδικασία αποσύνθεσης του ΚΚΕ: σε δέκα χρόνια, το πολύ, αυτό το κόμμα θα βρίσκεται σε κώμα. Θεωρώ ότι μέσα από τη διαδικασία της εξαφάνισης της ιστορικής Αριστεράς θα σχηματισθεί μια νέα Αριστερά, μια Αριστερά που θα έρχεται από το παρόν και το μέλλον, όχι από το παρελθόν. Η ιστορική Αριστερά επιβιώνει χάριν των πολιτικών και πολιτισμικών αποθεμάτων που διέθετε, τα αποθέματα όμως αυτά εξαντλούνται, για να μην πω ότι έχουν ήδη εξαντληθεί. Είναι σαν τον ετοιμοθάνατο γέρο που δεν μπορεί να φάει, είναι μια νεκροζώντανη Αριστερά.
για την επικείμενη διάσπαση του Συ.Ριζ.Α. ΤΡΙΑΝΤΑΩΡΟ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ το όνομα της Αριστεράς του μέλλοντος
Βρέχει. Δευτέρα, 18 Ιανουαρίου 2011. Σήμερα έχω γενέθλια και γιορτή. Αν γεννιόμουνα κορίτσι, θα με βάφτιζαν Τριανταφυλλιά, Ρόζα λατινιστί. (Le bon Dieu est dans le detail). Κλείνω τα πενήντα δύο. Την ώρα που γεννιόμουν ο πατέρας μου δούλευε σε στοά ανθρακωρυχείου. (Le bon Dieu. . .). Κάθε χρόνο αναρωτιέμαι τι έμαθα, τι κατάλαβα αυτά τα χρόνια. Για φέτος μπορώ να πω ότι ο χρόνος μάς μαθαίνει ποιοι είμαστε – του χρόνου θα έχω καταλάβει κάτι άλλο. Είχα ρωτήσει ένα γέρο, πάνω από ενενήντα, και μου είπε: Δεν κατάλαβα τίποτα, τώρα θα καταλάβω. Όλοι και όλες μια μέρα θα το πούμε. Έχω καταλάβει και κάτι άλλο: δεν υπάρχει πιο επαναστατική πράξη από το πεθάνεις γέρος πλήρης ημερών. Αυτό το κατάλαβα όταν έσφιξα για πρώτη φορά το χέρι του Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο) – η ματιά του ήταν εφηβική. Ανεπιφύλακτα προτιμώ τον Κάστρο από τον Τσε Γκεβάρα. Ο Τσε Γκεβάρα είναι η σύγχρονη έκδοση του Χριστού. Ένας φίλος μου είπε ότι είχε τολμήσει να ρωτήσει την ετοιμοθάνατη γιαγιά του τι αισθάνόταν τώρα που πέθαινε. Και του απάντησε: Πως είναι όταν πεινάς και θέλεις να φας λίγο ψωμάκι; Πως είναι όταν διψάς και θέλεις να πιεις νερό; Πως είναι όταν νυστάζεις και θέλεις να κοιμηθείς; Έτσι κι εγώ θέλω τον θάνατο. Μας έχουν τρομοκρατήσει με τον θάνατο. Ναι, είναι φοβερός, μας αγχώνει, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι. Αλλά έχουμε ταυτίσει τον θάνατο από γηρατειά με τον βίαιο θάνατο. Δεν είναι το ίδιο. Δεν είναι το ίδιο να καίγεσαι ζωντανός μέσα στη Πόρσε σου και να πεθαίνεις, γέρος, ακουμπώντας το κεφάλι σου στον ώμο του φίλο σου, την ώρα που κάθεστε στο παγκάκι του πάρκου να ξεκουραστείτε. Ε, Μιχάλη, του λέει ο φίλος του, ξύπνα να φύγουμε! Την ταύτιση αυτή την προκρίνει ο Κύριος για να μας εκφοβίζει – γνωρίζουμε ότι δεν μπορείς να νικήσεις κάποιον, να τον σκοτώσεις ή να τον υποτάξεις, εάν πρώτα δεν τον τρομοκρατήσεις, δεν τον πανικοβάλλεις. Ο Τάκιτος έλεγε ότι οι πρώτοι νικημένοι στον πόλεμο είναι τα μάτια: nam primi in omnibus proeliis oculi vincuntur (Germania, XLIII)
Η ελευθερία είναι μια μορφή δέσμευσης. Ελεύθερος είναι όποιος δεσμεύεται, όποιος θέτει όρια στην ελευθερία του και την επιθυμία του, όποιος δέχεται τα ανυπέρβλητα όρια της φύσης και της κοινωνικής και προσωπικής σχέσης. Το Κακό είναι η κατάργηση αυτών των ορίων. Ο Κύριος, δεν δέχεται τα όρια, δεν θέτει όρια, το γνωρίζουμε καλά. Επιδιώκει να γίνει πιο ισχυρός από τη φύση αλλά δεν μπορεί. Δεν θα αγνοείτε ότι το εντονότερο χαρακτηριστικό του δυτικού πολιτισμού είναι ο έλεγχος της φύσης, ο εξοβελισμός του θανάτου δηλαδή, η επίτευξη της σωματικής αθανασίας.
διόδια; ελεύθεροι δρόμοι για όλους! δεν πληρώνουμε
Σύνοψη και συμπέρασμα του άρθρου:
Οφείλουμε να δώσουμε μια απάντηση στα εξής ερωτήματα. Μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας χωρίς να πολεμήσουμε, χωρίς να επέμβουμε στην Ιστορια, χωρίς την πολιτική; Η δική μου απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό ΟΧΙ. Από δω και πέρα, το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι: για ποια πράγματα θα πολέμήσουμε; Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματά μας, δηλαδή οι πιο διακαείς πόθοι μας; Η δική μου απάντηση: η πολύωρη και εξαντλητική εργασία, η χαμηλή αμοιβή, η ανεργία. Θα πολεμήσουμε για την μείωση της εργασίας, για την αύξηση της αμοιβής, για την καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, μισθού. Η μείωση του χρόνου εργασίας μπορεί να επιτευχθεί και με με το πέρασμα στη πράξη: με την υπάρχουσα τεχνολογία μπορούμε να κανονίσουμε όλοι και όλες μαζί πότε δεν θα πηγαίνουμε στη δουλειά. Προτείνω μια βδομάδα το μήνα να μην πηγαίνουμε. Μπορεί να επιτευχθεί όμως και με την Πολιτική, με την υλοποίηση ενός στόχου: προτείνω το τριαντάωρο τη βδομάδα ή το τετραήμερο. – εφαρμόζεται ήδη! Όμως, η αύξηση του μεροκάματου/μισθού και η καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την πολιτική. Προτείνω το όνομα του νέου σχήματος που θα προκύψει από την επικείμενη διάσπαση του Σύριζα να καταγράφει τις επιθυμίες μας, τις ανάγκες μας, τους στόχους μας: ΤΡΙΑΝΤΑΩΡΟ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ
Όσο περνάνε τα χρόνια αντιλαμβανόμαστε όλο και πιο καθαρά ότι υπάρχουν δυο τρόποι για να γίνει κάποια κοινωνική (και προσωπική) αλλαγή, στη περίπτωσή μας η κατάργηση των διοδίων: με την διατύπωση αιτήματος προς τον Κύριο ή με το πέρασμα στη πράξη, δηλαδή με την έμπρακτη κατάργηση των διοδίων, το συλλογικό σταμάτημα της καταβολής του αντιτίμου. Στην πρώτη περίπτωση στρεφόμαστε προς τον Κύριο ή προς τους υπηρέτες του (πολιτικούς κυρίως) και ζητάμε, εκλιπαρούμε, παρακαλάμε, ευχόμαστε, ικετεύουμε, προσδοκούμε, αιτούμε την κατάργηση των διοδίων ή την εκπλήρωση κάποιας άλλης επιθυμίας ή ανάγκης. Γινόμαστε ικέτες. Γονατίζουμε μπροστά στον Κύριο, σκύβουμε το κεφάλι και παρακαλάμε.
Επειδή η μέθοδος αυτή δεν είναι αποτελεσματική, πολύ συχνά η ικεσία συνδυάζεται με τη απειλή. Ικετεύουμε τον Κύριο και ταυτόχρονα τον απειλούμε ότι εάν δεν ικανοποιήσει το αίτημά μας, θα υπάρξουν αντίποινα. Επικρατεί η αντίληψη ότι εάν είναι πολλοί οι ικέτες, εάν φωνάζουν δυνατά, εάν είναι δηλαδή μαχητικοί, ο Κύριος θα φοβηθεί και θα υποχωρήσει. Και αυτό το μοντελάκι ανήκει πια στο παρελθόν. Λυπάμαι όταν βλέπω τους δυναμικούς και μαχητικούς διαδηλωτές να σκορπίζουν με το πρώτο δακρυγόνο και μετά να διαμαρτύρονται. Τι αφέλεια! Μα τι θέλετε να πετάνε; Κρουασάν; Πόλεμος γίνεται, δεν το έχετε καταλάβει; Δεν γνωρίζετε ότι νικάμε χωρίς να πολεμάμε; Δεν γνωρίζετε ότι πρώτα νικάμε και μετά πολεμάμε;
χαίρονται οι Κύριοι όταν υποφέρουμε! υποφέρουν όταν χαιρόμαστε!
Ποια αισθήματα τρέφει ο Κύριος για τον Υποτελή Παραγωγό του τεράστιου και συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου; Τι σημαίνει χαίρονται και τι υποφέρουμε; Τι σημαίνει υποφέρουν και τι χαιρόμαστε; Γιατί ο Κύριος χαίρεται όταν υποφέρουμε και υποφέρει όταν χαιρόμαστε; Ποια αισθήματα θέλει ο Κύριος να τρέφουμε εμείς γι’ αυτόν; Για ποιο λόγο; Γιατί μας μισεί; Γιατί θέλει να τον αγαπάμε; Γιατί θέλει αυτός να μας μισεί κι εμείς να τον αγαπάμε; Θα διατυπώσω μια δική μου απάντηση εντός των ημερών.
από την ταξική πάλη στη ταξική φυγή
Εάν η πάλη και η φυγή είναι δυο μορφές επιβίωσης, γιατί ασχολούμαστε μόνο με την ταξική πάλη και όχι και με την ταξική φυγή; Τι είναι η ταξική φυγή; Τι είναι οι ταξικές γραμμές διαφυγής; Μπορεί να υπάρξει στις μέρες μας ταξική φυγή; Υπάρχει και ποιο είναι το ταξικό αδιέξοδο; Σε αυτά τα ερωτήματα θα απαντήσουμε εντός των ημερών.
ο εφιάλτης του Κυρίου υπουργού Εργασίας
Κατά τη συζήτηση στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για το «2010-Έτος Φτώχειας» (14/01/10) ο υπουργός εργασίας Κύριος Ανδρέας Λοβέρδος δήλωσε ότι, αν είναι ορθές οι εκτιμήσεις του υπουργείου, τότε θα προσεγγίσουμε το ένα εκατομμύριο ανέργους και μπορεί στο τέλος του 2010 να έχουμε “ισπανικού τύπου ανεργία, με ποσοστό 20% έως 21%” (Ελευθεροτυπία, 15/01/10). Δεν νομίζω να έχει νόημα να εμπλακούμε σε μια συζήτηση κατά πόσο είναι ορθές ή όχι οι εκτιμήσεις του υπουργείου και του υπουργού, που τις προσυπογράφει. Στο τέλος του 2010 θα δούμε εάν ήταν ορθές ή όχι. Εάν αποδειχτούν ορθές, οφείλουμε να τους συγχαρούμε. Τι θα κάνουμε όμως εάν αποδειχτούν λαθεμένες; Δεν ξεχνάμε, στο τέλος του 2010 θα επανέλθουμε επί του θέματος.
Οφείλουμε λοιπόν να αφήσουμε, προς το παρόν, κατά μέρος τις προβλέψεις και τις πιθανολογίες και να στραφούμε προς τις ακλόνητες βεβαιότητες που προκύπτουν από τις δηλώσεις του Κυρίου Υπουργού. Η πρώτη από αυτές προκύπτει ως απάντηση στο ερώτημα εάν ο (οποιοσδήποτε) υπουργός, το (οποιοδήποτε) υπουργείο και η (οποιαδήποτε) κυβέρνηση θέλει, επιδιώκει την επίλυση του προβλήματος της ανεργίας. Η απάντηση που θα δώσουμε είναι κάτι παραπάνω από κατηγορηματική: όχι, δεν θέλουν, δεν επιδιώκουν την επίλυση αυτού του προβλήματος. Γιατί; Διότι η επίλυση του, όπως και η επίλυση κάθε κοινωνικού προβλήματος θα είναι μια συμφορά! Ένας εφιάλτης! Γιατί; Θα δώσουμε παρακάτω μια απάντηση.
οι άξιοι και οι ανάξιοι
Εάν μου ετίθετο το δίλημμα να διαλέξω μεταξύ της σπανακόπιτας της αναλφάβητης μάνας μου και της θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν θα επέλεγα, χωρίς καμιά επιφύλαξη, τη σπανακόπιτα.
η διαταγή είναι ικεσία;
τόν ἄρτον ἡμών τόν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον
Κατά Ματθαῖον, 6,11
Γιατί ο ζητιάνος μεταχειρίζεται Προστακτική όταν μας εκλιπαρεί; Πως είναι δυνατόν ο ενδεής πιστός να διατάζει τον Θεό όταν προσεύχεται και να του ζητάει ψωμί και μάλιστα επιτακτικά; (Δώσε μας σήμερα, τώρα) Πως είναι δυνατόν ο υπηρέτης ο αοιδός να διατάζει τη θεά να αφηγηθεί την τσαντίλα του Αχιλλέα; Μήνιν άειδε, θεά, . . . Γιατί δεν υπάρχει μια Ικετευτική έγκλιση;
η μίμηση του Κυρίου
δεν είναι ντροπή να ομολογεί κανείς τη φτώχεια του, ντροπή είναι να μην προσπαθεί να την αποφύγει με τον πόλεμο (ἔργῳ)
Θουκυδίδης, Περικλέους Επιτάφιος, Β 41.1
Κατά τα τέλη της αρχαϊκής εποχής (750-500 π. Χ.), μεταξύ των εύπορων αριστοκρατικών οικογενειών της αρχαίας Αθήνας, των δουλοκτητών γαιοκτημόνων, είχαν διαμορφωθεί δυο στρατηγικές ισχυροποίησης της Κυριαρχίας τους, της αντιμετώπισης αφενός των ελεύθερων μικροϊδιοκτητών καλλιεργητών της γης (αυτουργοί) και αφετέρου της απόσπασης της αφοσίωσης και της υπακοής των δούλων. Η πρώτη στρατηγική υιοθετήθηκε από την μερίδα των αριστοκρατών που ενθάρρυναν την μίμηση του Κυρίου από τους μικροκτηματίες: και εσείς μπορείτε να γίνετε, γρήγορα και εύκολα, πλούσιοι, ισχυροί και διάσημοι. Για να το πετύχετε αυτό, υπάρχει μόνο ένας τρόπος: να πολεμήσετε, να κατακτήσετε, να αρπάξετε. Από σας εξαρτάται πότε και που θα πολεμήσετε. Είστε ελεύθεροι, μπορείτε να συγκεντρωθείτε, να προτείνετε, να πάρετε αποφάσεις, να τις εκτελέσετε. Κυρίαρχοι δεν θα είναι οι αριστοκράτες μα ο δήμος, το σύνολο των ανδρών, θα αποφασίζει. Η ισχύς, το κράτος, θα ανήκει στον δήμο. Τον τρόπο αυτός της λήψης των αποφάσεων ισχυροποίησης του δήμου τον ονόμασαν δημο-κρατία. Στην αρχή τον αποκαλούσαν ισονομία (Ηρόδοτος, 3.80) που σημαίνει ίση μοιρασιά της λείας. Εάν θέλετε να διαβάσετε την θεωρητική επεξεργασία αυτής της στρατηγικής, σας παραπέμπω σε ένα από τα πιο μεγαλοφυή σχόλια πάνω στην Κυριαρχία, τον Επιτάφιο του Περικλέους (Θουκυδίδης, Β 38-45).
Τα σπουδαία αποτελέσματα της μεγαλοφυούς στρατηγικής της μίμησης του Κυρίου φάνηκαν εκατό χρόνια μετά την εκφώνηση του Επιτάφιου: η πόλις δεν υπήρχε πια γιατί δεν υπήρχαν ελεύθεροι πολίτες-οπλίτες. Όταν έμαθαν οι Αθηναίοι, γράφει ο Θουκυδίδης, ότι υπήρχε πολύ χρυσάφι στη Σικελία, έρως ενέπεσε τοις πάσιν εκπλεύσαι (ΣΤ 24). Τι έρωτας ήταν αυτός; Να γίνουν πλούσιοι, γρήγορα κι εύκολα. Να τι γράφει αμέσως παρακάτω ο Θουκυδίδης: ο δε πολύς όμιλος και στρατιώτης εν τε τω παρόντι αργύριον οίσειν και προσκτήσεσθαι δύναμιν. Η επιθυμία τους ήταν να πάνε να φέρουν λεφτά (αργύριον οίσειν) και να γίνουν ισχυροί (δύναμιν προσκτήσεσθαι). Από τους 25.000 επίδοξους κατακτητές ελάχιστοι γύρισαν στα σπίτια τους: και ολίγοι από πολλών επ΄ οίκου απενόστησαν (Ζ 85, 6). Το ίδιο είχε συμβεί και στην εκστρατεία στην Αίγυπτο (459 π.Χ., Θουκυδίδης Α 104, 109, 110 ), από τον ίδιο τον Περικλή οργανωμένη: από τα πληρώματα των διακοσίων πλοίων, γράφει ο Θουκυδίδης, ολίγοι από πολλών πορευόμενοι δια της Λιβύης ες Κυρήνην εσώθησαν, οι δε πλείστοι απώλοντο. Προς τα τέλη του 4ου π.Χ αιώνα, δεν υπήρχαν παρά μόνο Κύριοι και δούλοι.