Προμηθεύς Δεσμώτης: η σαφήνεια του υπαινιγμού

φίλες και φίλοι!

Το αντικείμενο του σημερινού μας σημειώματος θα είναι μια λέξη από τον πρώτο στίχο του Προμηθέα Δεσμώτη. Να ποιος είναι ο πρώτος στίχος και η πρόταση στην οποία ανήκει: Χθονός μέν εις τηλουρόν ήκομεν πέδον / Σκύθην ες οίμον, άβροτον εις ερημίαν. Θα μεταφράσω επί λέξει και νομίζω ότι θα καταλάβετε για ποια λέξη πρόκειται. Μιλάει το Κράτος και λέει: φτάσαμε επιτέλους σε μακρινό κάμπο χώρας (σε κάμπο χώρας μακρινής), σε μέρος της Σκυθίας, σε ερημιά χωρίς ανθρώπους. Ποια λέξη δεν μας κάθεται καλά; Γνωρίζουμε ότι ο Προμηθέας αλυσοδέθηκε κατόπιν διαταγής του Δία σε ψηλή κορφή του Καυκάσου. Γιατί το Κράτος λέει ότι φτάσανε σε μακρινό κάμπο κάποιας χώρας; Σε κάμπο μακρινό; Σε ποιο κάμπο; Δεν σας φαίνεται παράξενο; Είναι, και πολύ μάλιστα. Λοιπόν, αυτή η λέξη, κάμπος, πεδιάδα, με το επίθετό της, μακρινός, αυτή η φράση (κάμπος μακρινής χώρας, τηλουρόν πέδον χθονός) είναι το κλειδί για την κατανόηση του Προμηθέα Δεσμώτη. Και όχι μόνο αυτό! Η φράση αυτή μας βοηθάει να κατανοήσουμε πότε και για ποιο λόγο γράφτηκε η τριλογία Προμήθεια, ποια θέση κατέχει στη τριλογία ο Προμηθεύς Δεσμώτης, εάν έχει γραφτεί από τον Αισχύλο ή όχι. Να τα συμπεράσματα στα οποία έχω καταλήξει  κατόπιν διεξοδικής και λεπτομερειακής μελέτης της φράσης χθονός εις τηλουρόν πέδον: γράφτηκε το 456/5, από τον Αισχύλο, λίγους  μήνες πριν τον θάνατό του στη Σικελία και είναι μια πολεμική κατά του δημοκράτη Περικλή, ένα μεγαλοπρεπές γαμοσταυρίδι κατά της δουλοκτητικής δημοκρατίας ως μιας στρατηγικής απόσπασης της υπακοής και της αφοσίωσης των ελεύθερων μικροκαλλιεργητών, είναι ένα φτύσιμο της δημοκρατικής ιδεολογίας της ταλαιπωρίας.

Continue reading

Ανωτάτη Σχολή Κακών Τεχνών: δημοσιεύσεις Ιουνίου-Σεπτεμβρίου

φίλες και φίλοι!

Κατά τη διάρκεια του τετραμήνου Ιουνίου- Σεπτεμβρίου θα  δημοσιευτεί μια σειρά άρθρων και μελετών που θα έχουν ως αντικείμενο:

1. τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής, ένα τρόπο παραγωγής για τον οποίο οι μαρξιστές αδιαφορούν πλήρως, αν και η μελέτη και η κατανόηση του μας βοηθούν να δούμε αθέατες όψεις της γένεσης τόσο του δουλοκτητικού και φεουαδαρχικού όσο και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Από το 4.000 π.Χ και μέχρι το 1350 μ.Χ. άγριοι και πολεμοχαρείς ποιμενικοί λαοί εγκατέλειπαν τις στέπες και τις ημιερημικές περιοχές όπου ζούσαν και εισέβαλαν, σπέρνοντας τον τρόμο και την καταστροφή, στις περιοχές των αγροτικών κοινοτήτων. Η σημερινή παγκόσμια κατάσταση, εν πολλοίς, είναι το αποτέλεσμα αυτών των ποιμενικών εισβολών. Οι ιστορικοί διατυπώνουν κάποια ερωτήματα στα οποία όμως δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις που να μην είναι αντιφατικές μεταξύ τους.Γιατί εγκατέλειπαν τα βοσκοτόπια; Γιατί ήταν πολεμοχαρείς και καθυστερημένοι σε σύγκριση με τους αγρότες; Πως προέκυψε ο ποιμενικός τρόπος παραγωγής; Επιβιώνουν στις μέρες μας στοιχεία αυτού του τρόπου παραγωγής και ποια είναι αυτά; Το καπιταλιστικό εργοστάσιο έχει ως πρότυπο το μαντρί; Για να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να κατανοήσουμε τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής.

2.  ένα σουμερικό ποίημα, στο οποίο εντοπίζουμε τις ρίζες της ιστορίας του Κάιν και του Άβελ που διαβάζουμε στην Παλαιά Διαθήκη. Πρόκειται για μια συζήτηση μεταξύ του Dumuzi, του θεού της εκτροφής των ζώων και του  Enkimdu, του θεού της γεωργίας. Το ποίημα έχει μεταφραστεί από τον S. N. Kramer και είναι δημοσιευμένο στη συλλογή Κείμενα της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής σχετιζόμενα με την Παλιά Διαθήκη (Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament, ed. James B. Pritchard, Princeton University Press, 1969).

Continue reading