φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!
31 Μαΐου, 2010
κάνονμπολ, βολίδα, σφαίρα
φίλες και φίλοι,
Στο προηγούμενο σημείωμά μας (το αυτοκίνητο δεν είναι όχημα) αναρωτηθήκαμε εάν το αυτοκίνητο είναι όχημα και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι, μιας και
όχημα είναι η άμαξα που κινείται συρόμενη από ζώα. Τα δίτροχα αμαξίδια (ταξί) που σύρουν στην Ινδία και σε άλλες χώρες οι άνθρωποι είναι οχήματα, όχι τα αυτοκίνητα. Για τον Πλάτωνα, στον Τίμαιο μας το λέει (44e), ο άνθρωπος είναι όχημα μεταφοράς του κεφαλιού του: “Για να μην κατρακυλάει λοιπόν το κεφάλι σε όλα τα βάθη και τα ύψη της Γης και για να μην συναντά δυσκολίες στην υπερπήδηση και την αποφυγή τους, του έδωσαν το σώμα ως ευέλικτο όχημα μεταφοράς (οχημα αυτω τουτο και ευπορίαν έδοσαν).” Ο χαρακτηρισμός όχημα δεν είναι κυριολεξία αλλά μεταφορά. Αλλά, εάν δεν είναι όχημα, τι είναι;
το αυτοκίνητο δεν είναι όχημα
φίλες και φίλοι,
το όχημα ήταν, και είναι, μια δίτροχη (άρμα) ή τετράτροχη (άμαξα, κάρο) κατασκευή που σύρεται από ζώα, τα γνωστά ζώα έλξης (άλογα, μουλάρια, αγελάδες). Το αυτοκίνητο δεν σύρεται από ζώα έλξης, είμαστε βέβαιοι γι αυτό, έτσι δεν είναι; Η διαπίστωση αυτή μας παροτρύνει να διατυπώσουμε τα παρακάτω κομβικής σημασίας ερωτήματα: Εάν το αυτοκίνητο δεν έλκεται, πως κινείται; Εάν δεν έλκεται, γιατί το λέμε όχημα; Εάν δεν είναι όχημα, τι είναι;
Γραμματική και Ιστορία
Κάποτε, θα το γνωρίζετε, οι ομιλητές της (αρχαίας) ελληνικής γλώσσας έλεγαν οι άνδρες και αι γυναίκες. Σήμερα, λέμε οι άνδρες και οι γυναίκες: το θηλυκού γένους άρθρο αι της ονομαστικής πληθυντικού παραχώρησε τη θέση του στο αντίστοιχο αρσενικού γένους οι. Το ζήτημα θεωρείται τόσο αυτονόητο που οι ευγενικές αναγνώστριες και οι ευγενικοί αναγνώστες θα παραξενευτούν όταν θα διαβάσουν τα ερωτήματα που θα διατυπώσουμε: γιατί η αλλαγή του άρθρου έγινε προς αυτή την κατεύθυνση και όχι προς την άλλη; Θα μπορούσαμε να λέμε αι [ε] άνδρες και όχι οι [ι]; Γιατί εξοβελίστηκε το θηλυκού γένους αι και όχι το αρσενικού γένους οι; Πότε έγινε αυτή η αλλαγή; Κάτω από ποιες συνθήκες; Μήπως η αλλαγή αυτή δεν είναι τίποτα άλλο από μια καταγραφή της επιδείνωσης της κοινωνικής θέσης της γυναίκας μετά τους πρώτους τρεις χριστιανικούς αιώνες; (Στην Καινή Διαθήκη το αι υπάρχει ακόμα). Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε την άποψη ότι η Γραμματική, με την ευρεία σημασία του όρου (μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία), ενσωματώνει ιστορικές αλλαγές; Μπορούμε να αποκαλέσουμε αυτό το φαινόμενο Γραμματικοποίηση της Ιστορίας;

