φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Φίλος με ρώτησε εάν θα μπορούσε να μην είχε γίνει ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Ο πόλεμος αυτός είναι ένα από τα εδώ και δύο αιώνες πολλά κι άλυτα ακανθώδη προβλήματα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας: δεν υπάρχει μια γενικά αποδεκτή θεωρία για ποιον ή ποιους λόγους έγινε. Αύριο το πρωί θα εκθέσω τη δική μου γνώμη, θα κάνω όμως και κάτι άλλο: θα εξετάσω το ίδιο το ερώτημα, την προέλευσή του και θα δείξω ότι είναι έχει έντονα αποτυπωμένο πάνω του την ανάγνωση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας από τον Κορνήλιο Καστοριάδη: ήταν τόσο το εύρος της αυτοθέσμισης και της αμφισβήτησης της αθηναϊκής κοινωνίας που θα μπορούσε να μην είχε γίνει. Δεν θα ήθελα πρωινιάτικα να φανώ χυδαίος και άκομψος. Αύριο.
Για να κατανοήσουμε το πρόβλημα του Πελοποννησιακού πολέμου θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι είναι ένα από τα πολλά κι άλυτα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ιστορικοί από τα μέσα στου 19ου αιώνα μέχρι στις μέρες – σχεδόν δύο αιώνες είναι αυτοί! Αυτό, φίλες και φίλοι, είναι ήδη ένα μεγάλο πρόβλημα το οποίο απαιτεί και κατανόηση και εξήγηση! Να διευκρίνίσω ότι η ύπαρξη των προβλημάτων αφορά την περίοδο από τις αρχές της αρχαίας ελληνικής ιστορίας μέχρι την απώλεια της αυτονομίας των πόλεων με τη μακεδονική κατάκτηση, στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα (350-300). Ποια είναι αυτά τα προβλήματα, γιατί είναι άλυτα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπάρχει τρόπος να επιλυθούν;
Με τα προβλήματα αυτά ασχολούμαι εδώ και πολλά χρόνια – αποτελούν το αντικείμενο της μελέτης Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία, στην οποία και εκθέτω γιατί δεν μπορούμε να τα επιλύσουμε, προτείνω δηλαδή μια θεωρία η οποία μας βοηθά να τα επανεξετάσουμε και ίσως να μπορέσουμε να τα κατανοήσουμε και να τα εξηγήσουμε. Ας δούμε, πολύ συνοπτικά ποια είναι αυτά τα προβλήματα και ποια είναι η δική μου μεθοδολογιική και θεωρητική προσέγγιση.