φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο Παύλος πάει Α’ Γυμνασίου φέτος και άρχισε να μαθαίνει αρχαία Ελληνικά. Κάθε φορά που κάθεται να διαβάσει με κάνει πολλές ερωτήσεις –  αν δεν με ρωτάνε δεν ανακατεύομαι ποτέ στα μαθήματά τους – κι εγώ απαντώ. Συζητάμε λοιπόν πολλά και σκέφτηκα αυτά που συζητάμε να τα γράφω – μπορεί κάποιοι, κάποιες να θέλουν  να μάθουν αρχαία Ελληνικά ή αναζητούν απαντήσεις σε ερωτήματα, είτε μαθαίνουν είτε όχι αρχαία Ελληνικά. Διότι κανένας και καμία δεν μπορεί να πει ότι γνωρίζει αρχαία Ελληνικά. Τα αρχαία Ελληνικά δεν μπορούμε να τα γνωρίζουμε, δεν μπορούμε να τα γνωρίσουμε. Μια ζωή θα τα μαθαίνουμε – να προσπαθούμε να κατανοήσουμε δηλαδή έως ένα βαθμό τα κείμενα που διαθέτουμε.  Δεν θα μάθουμε ποτέ πώς μιλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, δεν θα κατανοήσουμε ποτέ πλήρως τα κείμενά τους διότι δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πλήρως τον πολιτισμό τους. Είναι παντελώς αδύνατον! 

ΜΕ ρώτησε τις προάλλες ο Παύλος, καθώς διάβαζε το πρώτο κείμενο στο μάθημα των αρχαίων Ελληνικών, τι είναι η δασεία και η ψιλή. Του είπα ότι οι λέξεις αυτές ήταν κάποτε επίθετα και έγιναν ουσιαστικά, όπως οι λέξεις λαϊκή (αγορά)  και πλατεία (οδός). Το ουσιαστικό που εννοείται είναι η φωνή: δασεία φωνή, ψιλή φωνή. Όταν βάζουμε πάνω σε ένα φωνήεν, στην αρχή της λέξης (σχεδόν) πάντα, αυτό σημαίνει ότι πριν από αυτό το φωνήεν υπήρχε ένας ήχος που χάθηκε, που οι άνθρωποι σταμάτησαν να το προφέρουν.  Γιατί λέμε hysteria, harmony (harmonia), Herakles, Hera; Γιατί έτσι άκουγαν οι Ρωμαίοι αυτές τις λέξεις και τις μετέφεραν στη γλώσσα τους όπως τις άκουγαν.  Δεν άκουγαν ιστερία, αρμονία, Ιρακλίς, Ίρα αλλά hysteria, harmonia, Herakles, Hera. (Το υ το πρόφεραν ως κλειστό ου, όπως  το κλειστό γαλλικό u, και μετά προφερόταν ως ι· το η το πρόφεραν ως μακρό ε). Αυτή τη δασεία φωνή, αυτόν τον δασύ φθόγγο, τον πρόφεραν όπως προφέρεται το h στην αγγλική λέξη home. Είναι δασύς ήχος, δηλαδή πυκνός, που έρχεται από τα βάθη του φάρυγγα.

ΚΑΙ η ψιλή; με ρωτάει; Η ψιλή είναι ένα σύμβολο που μας Continue reading →