φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΕΑΝ συνεχιστεί η αυξητική τάση της εκλογικής αποχής, στις προσεχείς εκλογές το ποσοστό της αποχής θα ξεπεράσει πιθανώς το 50%. Η αύξηση του ποσοστού αυτού άρχισε το 2009 – μέχρι τότε ήταν καθηλωμένο στο 20% από το 1974. Στο ποσοστό αυτό συγκαταλέγονται ψηφοφόροι που δεν είναι, δεν ήταν ποτέ ψηφοφόροι, άνθρωποι που δεν γνωρίζουν καν ότι γίνονται εκλογές, που αδιαφορούν για αυτές, που δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική – πρόκειται για ηλικιωμένους, κυρίως στην επαρχία, περιθωριακούς, Ρομά, ασθενείς με χρόνια νοσήματα κ.α. Το υπόλοιπο 30% ήταν ψηφοφόροι, τώρα όμως δεν είναι! Είναι σχεδόν ένας στους τρεις! Τι συνέβη σε αυτούς τους ανθρώπους και γύρισαν την πλάτη στις εκλογές, όχι όμως και στην πολιτική – σκέψη, τουλάχιστον; Θα αυξηθεί κι άλλο αυτό το ποσοστό; Μέχρι πού μπορεί να φτάσει; Θα έχει κάποια επίπτωση στα πολιτικά πράγματα, εάν ξεπεράσει το 70 ή 80%;
ΟΧΙ, δεν θα έχει καμία επίπτωση. Κυβερνήσεις θα συγκροτούνται ακόμα κι αν ψηφίζει μόνο το 10 ή το 5%. Θα συγκροτούνται ακόμα κι αν δεν πάει να ψηφίσει ούτε ένας, ούτε μία! Η απειλή του κινδύνου της ακυβερνησίας είναι μια κούφια απειλή. Αυτό το γνωρίζει το 30% της εκλογικής αποχής, δεν μασάει. Γνωρίζει και άλλα πολλά, τόσα ώστε να υπάρχει ένα χ ά σ μ α α γ ε φ ύ ρ ω τ ο μεταξύ των ψηφοφόρων και των της εκλογικής αποχής. Πρόκειται για δύο κόσμους με διαφορετικό τρόπο σκέψης, που ένας τροφοδοτεί τον άλλον, με αποτέλεσμα ο ένας να συρρικνώνεται και ο άλλος να διογκώνεται. Ο πρώτος κόσμος, ο κόσμος των ψηφοφόρων, έχει την πεποίθηση ότι με την πολιτική μπορούμε να επιλύσουμε τα κοινωνικά προβλήματα, ο δεύτερος υποστηρίζει ότι δεν μπορούμε και ότι όσοι και όσες πάνε και ψηφίζουν ή έχουν ίδιο συμφέρον (χρήμα, διορισμός κλπ) ή έχουν αυταπάτες. Και ότι οι πολιτικοί είναι επαγγελματίες που το τελευταίο που τους ενδιαφέρει είναι η επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων – σκέφτονται πρώτα τον εαυτόν τους (μισθός, σύνταξη, προνόμια, κύρος, ικανοποίηση φιλοδοξιών και ματαιοδοξιών). Η συμμετοχή στις εκλογές και η υπερψήφισή τους είναι μια μορφή εκμετάλλευσης, είναι κάτι ανάλογο με την μισθωτή εργασία: με την ψήφο μας τους κάνουμε “πλούσιους”! Κατά κάποιο τρόπο, όσοι και όσες δεν πάνε να ψηφίσουν συμμετέχουν σε μια άτυπη απεργία διαρκείας!
ΕΑΝ οι πελατειακές σχέσεις περιοριστούν, όπως αναμένεται, το ποσοστό της εκλογικής αποχής θα συνεχίζει να αυξάνεται. Και, εάν δεν εμφανιστεί το αντίπαλο δέος της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς, δεν φαίνεται κάτι τέτοιο στον ορίζοντα, η Δεξιά θα συνεχίσει να κυβερνά αμέριμνη και όλοένα και περισσότεροι ψηφοφόροι της Αριστεράς θα πηγαίνουν για τσίπουρα παρά στο εκλογικό τμήμα. Η γνώμη μου είναι ότι στις εκλογές του 2035, λέμε τώρα, αν γίνονται στην ώρα τους, το ποσοστό της αποχής θα αγγίζει το 70%. Αυτό δεν είναι πρόβλημα για τα καθεστωτικά κόμματα και το κράτος – κυβέρνηση θα σχηματιστεί ακόμα κι να δεν πάει κανένας και καμία να ψηφίσει. Το κράτος είναι μια περίπλοκη οργάνωση και καμία τέτοια οργάνωση δεν μπορεί να λειτουργήσει, δεν μπορεί να αναπαραχθεί, να συνεχίσει να υπάρχει απρόσκοπτα, χωρίς συντονισμό. Άλλο θα είναι το πρόβλημα και μάλιστα πολύ σοβαρό: θα εγερθεί το πρόβλημα της α π ο ν ο μ ι μ ο π ο ί η σ η ς του κράτους, του κρατικού προσωπικού, των εν ενεργεία πολιτικών, της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Η εκλογική αποχή είναι μια μορφή ανυπακοής, άρνησης αφοσίωσης και πίστης. Η στάση αυτή είναι κομβικής σημασίας: αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Η εκλογική αποχή απομακρύνει τη διεξαγωγή του κοινωνικού πολέμου από το γήπεδο του αντιπάλου και την μεταφέρει σε άλλα πεδία. Μετά το τέλος της ένοπλης επαναστατικής βίας, της διαμαρτυρίας, των διαδηλώσεων και της ικεσίας, των αιτημάτων δηλαδή, έρχεται και το τέλος της τελευταίας αυταπάτης – της δημοκρατικής. Αυτή την εποχή ζούμε: το τέλος της μαζικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Η οποία βέβαια θα συνεχίσει να υπάρχει ακόμα και με ελάχιστη προσέλευση.
Η εκλογική αποχή είναι μια πτυχή της εν εξελίξει παθητικής επανάστασης που εκτυλίσσεται στις καπιταλιστικές κοινωνίες της Δύσης. Ελλείψει χώρου και χρόνου, θα αναφέρω επί τροχάδην μόνο την κομβική πτυχή για να σαφηνίσω τις έννοιες της επανάστασης και της παθητικής ειδικότερα επανάστασης. Πληθώρα παγκόσμιων κοινωνικών προβλημάτων (κλιματική αποδιοργάνωση, αύξηση νοσηρότητας και θνησιμότητας στις πόλεις, εμφάνιση ανίατων χρόνιων νοσημάτων, ποιότητα τροφής, επικείμενη επισιτιστική κρίση, επιδημίες) μας αναγκάζει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να αποτινάξουμε την κοσμοαντίληψη που μας επέβαλε η κοινωνία (οικογένεια, σχολείο, ΜΜΕ, διαφήμιση, τέχνη, πολιτικη κ.α.): δεν είμαστε, εμεις οι άνθρωποι οι σοφοί, κράτος εν κράτει, άρχοντες και δεσπότες της φύσης, δεν είμαστε οι μόνοι δρώντες, που λέει και ο Μπρούνο Λατούρ, δεν μπορούμε να ελέγξουμε και να καθυποτάξουμε τη φύση, δεν μπορούμε, όσο και να θέλουμε, να καταργήσουμε την εξάρτηση από τη φύση και από την κοινωνία. Εάν το κάνουμε, εάν εκπληρώσουμε την επιθυμία μας, ο άνθρωπος ο σοφός θα εξαφανιστεί.
ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για μια ριζική αλλαγή, δηλαδή για μια επανάσταση. Ως επανάσταση είναι ενεργητικότητα αλλά η κατανονή της ισχύος είναι τέτοια που περιορίζει την ενεργητικότητά της. Η επανάσταση, και η παθητική, είναι μια μακράς διάρκειας διαδικασία, η ολοκλήρωση της οποίας συμπίπτει με την όξυνση της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Οι δύο πολιτισμικές παραδόσεις – της επιθυμίας κατάργησης της εξάρτησης από τη φύση και της αποδοχής της εξάρτησης – μια μέρα, κατά την εικοσαετία 2050-2070, όταν θα παροξυνθούν και θα συμπέσουν όλα τα παγκόσμια κοινωνικά προβλήματα, θα συγκροτηθούν σε δύο παγκόσμια αντίπαλα κοινωνικά στρατόπεδα, θα ανέβουν στην σκηνή του παγκόσμιας ιστορίας και θα συγκρουστούν.
ΑΠΟ την έκβαση αυτής της σύγκρουσης θα καθοριστεί το μέλλον μας.