ανθρωπολογία της επανάστασης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Πριν πέντε με έξι εκατομμύρια χρόνια, στα τέλη της Μειοκαίνου εποχής, υπήρξε μια κλιματική αλλαγή στην οποία ο άνθρωπος ο σοφός οφείλει την ύπαρξή του. Αυξήθηκε η θερμοκρασία, επικράτησε ξηρασία, τα τροπικά δάση της κεντρικής Αφρικης υποχώρησαν και συρρικνώθηκαν, με αποτέλεσμα κάποιο δενδρόβιο μ ο ν ή ρ ε ς πρωτεύον θηλαστικό βρέθηκε στη σαβάνα χωρίς να το θέλει. Ήταν ένα πρωτεύον θηλαστικό, ξάδερφος του σημερινού χιμπαντζή, που ζούσε πάνω στα δέντρα μόνο του, εκτός από την εποχή της αναπαραγωγής, κάθε τέσσερα χρόνια, για λίγα λεπτά της ώρας. Η μόνη μακρόχρονη συμβίωση ήταν αυτή της μητέρας με το βρέφος, το οποίο στα τέσσερα ή πέντε χρόνια ενηλικιωνόταν και έφευγε, ζούσε κι αυτό μόνο του. Τα δέντρα και το δάσος παρείχαν τροφή και ασφάλεια, χωρίς θηρευτές. Η διαβίωση στα δέντρα προκάλεσε στο σώμα του δύο αλλαγές που αποδείχτηκαν σωτήριες – χωρίς αυτές δεν θα είχε εμφανιστεί ο άνθρωπος ο σοφός: τα μπροστινά πόδια μετεξελίχθηκαν σε χέρια και το κράτημα των κλαδιών με τα χέρια προκάλεσε την ανάπτυξη του αντιτακτού αντίχειρα. Όταν αναγκάστηκε να επιβιώσει στη σαβάνα, θα πρέπει να αντιλήφθηκε και να ένιωσε ότι έφυγε από τον Παράδεισο της ανεμελιάς του δάσους και βρέθηκε στην Κόλαση του φόβου της σαβάνας.

Στη σαβάνα υπήρχαν πολλά μεγαλόσωμα σαρκοφάγα θηλαστικά και ο απώτατος πρόγονός μας, ο Ardipithecus Ramidus, έτσι τον ονόμασαν οι παλαιοντολόγοι και οι παλαιοανθρωπολόγοι, αντιμετώπισε ένα μεγάλο πρόβλημα επιβίωσης και προσαρμογής στο περιβάλλον. Η επίλυσή του εκκίνησε τη διαδικασία της ανθρωπογένεσης: μετά από 5 ή 6 εκατομμύρια χρόνια – δε θα χαλάσουμε τώρα τις καρδιές μας για ένα εκατομμύριο χρόνια – εμφανίστηκε ο άνθρωπος ο σοφός, αφού πρώτα επέλυσε κι άλλα προβλήματα επιβίωσης και προσαρμογής στο περιβάλλον. Για τα μεγάλα σαρκοφάγα θηλαστικά ο Ardipithecus Ramidus ήταν ένα εύκολο θήραμα: ήταν βραδύς – πάνω στα δέντρα πηδούσε, δεν έτρεχε – και δεν είχε άλλα μέσα αντιμετώπισης των θηρευτών του – ούτε μεγάλα και αιχμηρά νύχια ούτε απειλητικά και κοφτερά δόντια. Είχε ένα ακόμα μειονέκτημα: η τετράποδη βάδιση δεν τον επέτρεπε να βλέπει μακριά, να αντιληφθεί την ύπαρξη θηρευτών. Μπορούσε να σταθεί όρθιος για λίγα δευτερόλεπτα και έπρεπε την κίνηση αυτή να την επαναλαμβάνει διαρκώς. Κι όμως! Ο Ardipithecus Ramidus αντιμετώπισε με επιτυχία το πρόβλημα, τη δυσχέρεια επίβίωσης και προσαρμογής στο περιβάλλον της σαβάνας, απέκρουσε τους θηρευτές του – θα υπήρξαν ασφαλώς και πολλά θύματα – και επιβίωσε﮲ δεν υπάρχει σαφέστερη ένδειξη από την ύπαρξή μας. Πώς τα κατάφερε; Μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα; Μπορούμε – και μόνο μία απάντηση υπάρχει. Και δεν μπορούμε να κάνουμε κι αλλιώς: είμαστε αναγκασμένοι να την διατυπώνουμε ως αναπόφευκτα και κατηγορηματικά αληθινή.

Continue reading →

2. η εργασία είναι ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΜΕΣΑ στην καρδάρα με το γάλα (την αρχαία ελληνική γραμματεία) υπάρχει μία μύγα: τα Έργα και Ημέραι του Ησιόδου. Μεταξύ των άλλων, διαβάζουμε κι αυτό (στ. 42-44): “Κρυμμένο τον έχουν τον πλούτο οι θεοί ( οι Κύριοι), ειδάλλως και μία μέρα τον χρόνο να εργαζόμασταν, θα έφτανε και πλούτο και ελεύθερο χρόνο να είχαμε”. Οι στίχοι αυτοί γράφτηκαν περί το 650 με 600 π. Χ. από έναν ξεπεσμένο αριστοκράτη της Βοιωτίας, σχετικά φτωχό δηλαδή, ο οποίος εργαζόταν και ο ίδιος, μαζί με τους λίγους δούλους και τις λίγες δούλες που είχε. Εάν συνόψιζα μία από τις πολλές πτυχές του έργου του Καρλ Μαρξ, με αυτούς τους στίχους θα το έκανα. Ο Ησίοδος διατείνεται ότι οι ισχυροί αρπάζουν τον κοινωνικό πλούτο που παράγει η πλειοντότητα του πληθυσμού όχι μόνο γιατί είναι άπληστοι αλλά γιατί με αυτόν τον τρόπο εξαναγκαζόμαστε να εργαζόμαστε, να γίνουμε όλοι και όλες Σίσυφοι. Ο βράχος του Σίσυφου είναι η καταναγκαστική εργασία – η σημερινή της μορφή είναι η μισθωτή καπιταλιστική εργασία. Με αυτόν τον τρόπο, με τον βάναυσο μόχθο και την έλλειψη ελεύθερου χρόνου, μπορούν οι Κύριοι και αποτρέπουν αποτελεσματικώτατα την κατάλυση της κυριαρχκής σχέσης, η οποία έχει επιβληθεί στην καταναγκαστική εργασία. Κατά συνέπεια, η εργασία είναι ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, με το οποίο θα καταπιαστούμε σήμερα. Από τη στιγμή που θα το κάνουμε αυτό, θα αντιμετωπίσουμε κάποια κρίσιμα, ακανθώδη, θεμελειώδη, επικίνδυνα και, άρα, γόνιμα, ερωτήματα. Θα αρχίσω με το κομβικό, το πρωταρχικό, από το οποίο προέρχονται ή με το οποίο σχετίζονται όλα τα άλλα. Τι εννοούμε όταν λέμε εργασία; Γιατί την διακρίνουμε από την καταναγκαστική εργασία; Υπάρχει ελεύθερη εργασία; Ποια είναι, τι είναι; Πώς η ελεύθερη εργασία έγινε καταναγκαστική; Μπορούμε την καταναγκαστική εργασία να την κάνουμε ελεύθερη; Μήπως θα έπρεπε, για να αποφύγουμε τη σύγχυση, να περιορίσουμε τον όρο εργασία στην καταναγκαστική εργασία και την ελεύθερη εργασία να την πούμε κάπως αλλιώς; Να την πούμε, άς πούμε, μεταβολική σωματική δραστηρότητα;

Continue reading →

1. η πόλη είναι ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα – ένα megaproblem

“έτσι μου ‘ρχεται μια μέρα να τα παρατήσω όλα και να σηκωθώ να φύγω”

(σαρανταπεντάχρονη πελάτισσα φούρνου στην ομήλικη υπάλληλο – Αθήνα)

“γέμισε η Κόλαση, τώρα στέλνουν και στην Αθήνα”

(Αθηνιώτικο γνωμικό της δεκαετίας του 1980, τότε με το νέφος)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΑΝ τα θεμέλια του σημερινού τρόπου ζωής, στις καπιταλιστικές κοινωνίες της εποχής μας, είναι “πόλη-δωδεκάμηνη πολύωρη εργασία- επάγγελμα-αυτοκίνητο-σούπερ μάρκετ-κινητό” τότε ένας άλλος τρόπος ζωής, δηλαδή, μια κ ο ι ν ω ν ι κ ή ε π α ν ά σ τ α σ η , θα θεμελιωνόταν ως άρνηση όλων αυτών. Όλων, όχι ενός ή δύο! Διότι είναι αδύνατον, παντελώς αδύνατον, να απαλλαχτείς από ένα ή δύο από αυτά. Κάθε ένα από αυτά τα θεμέλια, θεμέλια του καπιταλισμού, βεβαίως, είναι ένα μεγάλο, ένα τεράστιο και δυσεπίλυτο κοινωνικό πρόβλημα, ένα megaproblem. Το κατανοώ, δεν είναι και πολύ εύκολο να φανταστούμε μια ζωή χωρίς πολη, δωδεκάμηνη πολύωρη εργασία, επάγγελμα, αυτοκίνητο, σούπερ μάρκετ, κινητό. Δεν μπορούμε να το φανταστούμε. Θα θέλαμε όμως να ζούμε με αυτόν τον τρόπο; Μη μου πείτε ότι είναι αδύνατον – σας παρακαλώ, σας ικετεύω! Πιθανόν να πείτε, και μάλλον θα το πείτε, ότι, όχι, δεν θα θέλαμε, δεν θέλουμε να ζούμε χωρίς όλα αυτά. Θα σας ακούσω με μεγάλη προσοχή αλλά δεν θα δώσω και πολύ μεγάλη βάση σε αυτά που θα με πείτε. Διότι, κάθε τριήμερη ή τετραήμερη αργία και στις ολιγοήμερες διακοπές τσακίζεστε να την κοπανήσετε από την πόλη για το χωριό σας, αδιαφορώντας για το ακριβό τίμημα που θα πληρώσετε στην επιστροφή σας – το πολύωρο μποτιλιάρισμα. Και, η πρώτη μέρα μετά το τριήμερο στη δουλειά θα είναι μια φρίκη. Αυτές οι δύο σαφέστατες ενείξεις με παρωθούν να εικάσω ότι δεν είστε και πολύ ευχαριστημένοι, ες όπως ζείτε – για τους μισθωτούς εργαζόμενους μιλάω, στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, όχι για τους εισοδηματίες που έχουν δέκα εφτά ακίνητα και τα ματώνουν όλη μέρα. Ξεκινώντας από σήμερα, θα αφιερώσω ένα κείμενο για κάθε ένα από αυτά τα μεγαπροβλήματα, που προκαλούν άλλα προβλήματα, που προκαλούν άλλα προβλήματα, κοκ (προβληματογένεση).

Continue reading →

ένας άλλος τρόπος ζωής είναι εφικτός

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ μπορούσαμε το πρόταγμα “ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός” να το διατυπώσουμε με έναν άλλο τρόπο, μιας και σε αυτόν τον άλλο κόσμο,όχι τον κάτω, θα ζούμε διαφορετικά: “ένας άλλος τρόπος ζωής είναι εφικτός” – θα συμπλήρωνα: “κι ένας άλλος τρόπος σκέψης είναι εφικτός”. Θα πρέπει λοιπόν να συγκρίνουμε δύο εκ διαμέτρου εξ ορισμού διαφορετικούς τρόπους ζωής – και τρόπους σκέψης. Και οι δύο είναι υπαρκτοί – ο ένας είναι κυρίαρχος, ο άλλος περιφρονητέος και υπό διωγμόν, λίγοι και λίγες τον ακολουθούν. Ο κυρίαρχος τρόπος ζωής και σκέψης αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερες δυσκολίες, με αποτέλεσμα να μετασχηματίζεται, αργά αλλά σταθερά σε πηγή ταλαιπωρίας, ανασφάλειας, ασθένειας και θανάτου. Μόλις τώρα εκκινεί η διαδικασία της αποδιάρθρωσης του, η οποία θα διαρκέσει δυο, τρεις δεκαετίες. Θα πρέπει λοιπόν πρώτα να εστιάσουμε την προσοχή μας στις κομβικές αρθρώσεις του κυρίαρχου τρόπου ζωής – με τον τρόπο σκέψης θα καταπιαστούμε ένα άλλο πρωινό – να επισημάνουμε τα προβλήματα που προκαλούν, και μετά να σκιαγραφήσουμε αδρομερώς τον εκ διαμέτρου και εξ ορισμού άλλον τρόπο ζωής.

ΠΡΙΝ το κάνουμε αυτό, πρέπει να κάνουμε κάτι άλλο: να εξετάσουμε επί τροχάδην την έννοια του τρόπου ζωής και τους ιστορικούς τρόπους ζωής που έχουν υπάρξει. Έχουμε την εντύπωση ότι είναι πολλοί – θα δούμε ότι δεν είναι, δεν είναι πολλοί. Δεν μπορεί να είναι πολλοί – απλά είναι αναρίθμητες οι παραλλαγές των ιστορικών τρόπων ζωής. Να σκεφτούμε μόνο ότι, εάν ο άνθρωπος ο σοφός κινείναι πάνω στη Γη 300.000 χρόνια, στα 290.000 υπήρχε μόνο ένας τρόπος ζωής: ο τροφοσυλλεκτικός-κυνηγητικός. Οι τοπικές εκδοχές αυτού του τρόπου ζωής εμφανίζουν μια ποικιλία που είναι αδύνατον να εντοπιστεί και να περιγραφεί. Όλοι οι άλλοι στριμώχνονται στα υπόλοιπα 10.000 χρόνια. Εάν εξετάσουμε τις αρθρώσεις, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τροφοσυλλεκτικού-κυνηγητικού τρόπου ζωής, θα μπορέσουμε να διευκρινίσουμε και να σαφηνίσουμε την έννοια του τρόπου ζωής. Οι τροφοσυλλέκτες-κυνηγοί πρόγονοί μας α) ζούσαν στη φύση, β) ζούσαν με άλλους είκοσι, τριάντα, πενήντα γ) εξασφάλιζαν την τροφή τους άμεσα από τη φύση, περπατούσαν πολύ δ) κατασκεύαζαν οι ίδιοι ό,τι χρειάζονταν, επιδιδόμενοι σε ένα μεγάλο αριθμό ελαφρών σωματικών δραστηριοτήτων (χειροτεχνία) ε) οι κοινωνίες τους ήταν κοινωνίες άυλου και όχι υλικού κοινωνικού πλούτου (δηλαδή, πολλές σχέσεις με τη φύση και τους άλλους, εντός και εκτός της συμβιωτικής ομάδας, εμπειρίες, γνώσεις, μετάδοση της γνώσης στους άλλους και ειδικά στα παιδιά, διαρκής πειραματισμός) ζ) ως εκ τούτου, δεν ήταν αρπακτικές, κτητικές και ατομικιστικές κοινωνίες αλλά χαριστικές (ανταλλαγή δώρων) και συνεργασιακές, χωρίς το άτομο να καταπνίγεται, και, η) όταν διαφωνούσαν, η ομάδα διασπώνταν, δεν επέβαλλε το ένα μέρος τη γνώμη του στο άλλο, το οποίο έφευγε.

Continue reading →

για τους αναρχικούς που παίρνουν κρατικές επιχορηγήσεις ή είναι κρατικοί υπάλληλοι

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΙΧΑ προαναγγείλει το σημερινό θέμα σε κάποιον αναρχικό, γνωστό, δεν χρειάζεται να αναφέρω το όνομά του, δεν με ενδιαφέρουν τα πρόσωπα, και μου έκανε τις εξής υποδείξεις:

Ελπίζω να συμπεριλάβεις όλους τους δημόσιους υπαλλήλους που πληρώνονται από το κράτος, όχι μόνο τους καλλιτέχνες που παίρνουν πενταροδεκάρες. Επίσης να προτείνεις αναλυτικά τρόπους επιβίωσης των καλλιτεχνών, μην είναι μόνο σκέτη καταγγελία, να έχει και πρακτικές προτάσεις. Γράψε επίσης στην εισαγωγή αναλυτικά την δική σου οικονομική κατάσταση, αν και θεωρώ αυτονόητο πως το άρθρο σου θα πρέπει να συμπεριλάβει φορολογική ενημερότητα, τραπεζικούς λογαριασμούς και αναλυτική επαγγελματική σταδιοδρομία, ασφαλιστικές εισφορές, αριθμό ενσήμων και πιθανή κληρονομική περιουσία έτσι ώστε η κριτική σου να είναι καθαρή από κάθε είδους πιθανές αμφιβολίες.

ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΕΣΤΕ, φίλες και φίλοι, ότι ο αναρχικός που τα έγραψε αυτά δεν γνωρίζει ότι υπάρχουν άποροι και ανασφάλιστοι, χωρίς τραπεζικούς λογαριασμούς, επαγγελματική σταδιοδρομια, ασφαλιστικές εισφορές, ένσημα, χωρίς κληρονομική περουσία. Εάν το γνωρίζει, σκέφτηκε ότι εγώ δεν ανήκω σε αυτή την κατηγορία και πρέπει να αναφέρω αναλυτικά την οικονομική μου κατάσταση! Με τη σειρά μας , εμείς δεν γνωρίζουμε πώς ζουν πολλοί αναρχικοί και αριστεροί – ιδιωτικοί ή δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι! Είναι επιχειρηματίες, έχουν εισοδήματα από ακίνητα, παίρνουν κρατικές επιχορηγήσεις; Πλήρης άγνοια! Γιατί δεν μας το λένε; Γιατί το κρύβουν; Γιατί εμείς λέμε ότι ζούμε από αυτό κι από αυτό, έχουμε αυτό κι αυτό. Και σπίτι έχουμε και αυτοκίνητο έχουμε κι σπίτι στην παραλία του χωριού έχουμε και ταξιδάκι στο εξωτερικό μια φορά το χρόνο πάμε. Ντρέπονται; Ντρέπονται οι αναρχικοί γι’ αυτό που κάνουν, γι΄αυτό που είναι; Θέλουν να μας δώσουν μια διαφορετική εικόνα από την πραγματική; Παίζουν ένα ρόλο στο θέατρο της ζωής, όπως όλοι και όλες μας άλλωστε, αν και λίγοι και λίγες το συνειδητοποιούν; Continue reading →

από την Αριστερά της κοινωνίας της εργασίας στην Αριστερά της κοινωνίας της αεργίας

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΑ χρόνια που ζούμε, και οι επόμενες δυο τρεις δεκαετίες, μέχρι το 2050, πάνω κάτω, είναι μια εποχή μετάβασης από την κοινωνία της εργασίας στην κοινωνία της αεργίας. Καθώς όμως οι διανοητικές, ψυχικές, πολιτισμικές και πολιτικές αλλαγές έπονται των υλικών, οικονομικών και κοινωνικών, η Αριστερά δεν μπορεί παρά να παραμένει κολλημένη στο παρελθόν, να βλέπει το μέλλον υπό το πρίσμα του παρελθόντος και του παρόντος, να ακολουθεί ασθμαίνοντας και παρακολουθώντας αμήχανη και αφοπλισμένη ιδεολογικά και θεωρητικά τις εξελίξεις. Αυτή είναι με λίγα λόγια η γνώμη μου για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς. Τι εννοώ με αυτόν τον όρο θα το εκθέσω στη συνέχεια. Κρατείστε μόνο αυτό προς στιγμήν: δεν μπορεί να μην υπάρχει Αριστερά – η κυριαρχική σχέση, η διαταγή και η εκτέλεση (η Δεξιά), δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την συνεργασιακή σχέση, την πρόταση, τη συζήτησή της και την συλλογική εκτέλεσή της (η Αριστερά).

Continue reading →

η εκλογική αποχή ως μια πτυχή της παθητικής επανάστασης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΑΝ συνεχιστεί η αυξητική τάση της εκλογικής αποχής, στις προσεχείς εκλογές το ποσοστό της αποχής θα ξεπεράσει πιθανώς το 50%. Η αύξηση του ποσοστού αυτού άρχισε το 2009 – μέχρι τότε ήταν καθηλωμένο στο 20% από το 1974. Στο ποσοστό αυτό συγκαταλέγονται ψηφοφόροι που δεν είναι, δεν ήταν ποτέ ψηφοφόροι, άνθρωποι που δεν γνωρίζουν καν ότι γίνονται εκλογές, που αδιαφορούν για αυτές, που δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική – πρόκειται για ηλικιωμένους, κυρίως στην επαρχία, περιθωριακούς, Ρομά, ασθενείς με χρόνια νοσήματα κ.α. Το υπόλοιπο 30% ήταν ψηφοφόροι, τώρα όμως δεν είναι! Είναι σχεδόν ένας στους τρεις! Τι συνέβη σε αυτούς τους ανθρώπους και γύρισαν την πλάτη στις εκλογές, όχι όμως και στην πολιτική – σκέψη, τουλάχιστον; Θα αυξηθεί κι άλλο αυτό το ποσοστό; Μέχρι πού μπορεί να φτάσει; Θα έχει κάποια επίπτωση στα πολιτικά πράγματα, εάν ξεπεράσει το 70 ή 80%;

Continue reading →

εκτός από την μ ά χ η υπάρχει και η φ υ γ ή (κοινωνικός πόλεμος)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η fight or flight response (μάχομαι ή φεύγω) είναι ένας φυσικός βιολογικός μηχανισμός, νόμος, θα μπορούσαμε να πούμε, στον οποίο υπόκεινται πολλά είδη ζώων, μεταξύ των οποίων και ο άνθρωπος ο σοφός: όταν αντιμετωπίζουμε μια απειλή, εάν μας παίρνει να συγκρουστούμε, να πολεμήσουμε, να αγωνιστούμε, το κάνουμε, χωρίς να γνωρίζουμε εάν θα νικήσουμε ή θα ηττηθούμε. Εάν κρίνουμε ότι δεν μας παίρνει, ότι η ήττα είναι βέβαιη και αναπόφευκτη, αποφεύγουμε τη μάχη, φεύγουμε, την κοπανάμε, να γλιτώσουμε. Αυτό συμβαίνει και μεταξύ μεμονωμένων ατόμων και μεταξύ ομάδων. Στη πρώτη περίπτωση, μεταξύ μεμονωμένων ατόμων, τα πράγματα είναι απλά – ο βιολογικός μηχανισμός λειτουργεί αυτόματα. Στη δεύτερη όμως τα πράγματα δεν είναι απλά – η ανθρώπινη κοινωνία δεν είναι αγέλη αντιλοπών να τρέχει να σωθεί μόλις εμφανιστεί ο θηρευτής. Θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα συγκρουστεί ή θα φύγει και η απόφαση αυτή θα είναι το αποτέλεσμα μιας σύγκρουσης (πολιτική, με την ευρεία έννοια), στην οποία κάποιοι θα συμμετάσχουν (μάχη) και κάποιοι θα αποφύγουν (φυγή).

ΘΑ πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι η διαδικασία της συγκρότηση της πρωτοκοινωνίας, άρα και της ανθρωπογένεσης – η κοινωνία προηγείται του ανθρώπου) άρχισε με κάποιο μοναχικό δενδρόβιο πρωτεύον θηλαστικό, λένε πώς ήταν ο ardipithecus ramidus, που αναγκάστηκε να ζήσει στη σαβάνα αλλά ήταν τόσο βραδύ που δεν μπορούσε να τρέξει για να αποφύγει τους θηρευτές του – ήταν αναγκασμένο να τους αντιμετωπίσει και υπήρχε μόνο ένας τρόπος: η ομαδική αντιμετώπιση, η συνεργασία. Μόνο μάχη, η φυγή σημαίνει “θάνατος”! Αυτή ήταν, κατά τη γνώμη μου, η εκκίνηση της διαδικασίας της συγκρότησης της πρωτοκοινωνίας.

Continue reading →

η Αριστερά που πολεμάει το κράτος, η Αριστερά που το συντονίζει και η Αριστερά που το αγνοεί και περνάει στην πράξη

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΜΙΑ Αριστερά (δύο εκδοχών) πεθαίνει, μια Αριστερά γεννιέται. Πεθαίνει η Αριστερά που πολεμάει το κράτος και η Αριστερά που το διαχειρίζεται και συντονίζει τη λειτουργία του, γεννιέται η Αριστερά που το αγνοεί, που δεν θέλει να έχει σχέσεις μαζί του, που περνάει στην πράξη και, όσο, όπου, όταν και όποτε μπορεί, δημιουργεί ένα νέο κόσμο, ένα νέο πολιτισμό, μια νέα κοσμοαντίληψη.

ΠΕΘΑΙΝΕΙ η Αριστερά που το πολεμάει τώρα ή που θέλει να το πολεμήσει, με σκοπό να το νικήσει και να το διαλύσει. Το έκανε η ιστορική Αριστερά, όταν υπήρχε η δυνατότητα της οπλικής και στρατιωτικής ισορροπίας ή και υπεροχής. Και πολλές φορές νίκησε, αν και οι ήττες ήταν πιο πολλές και πολύ οδυνηρές, αδιανότητα φρικαλέες. Με την εφεύρεση όμως της φωτογραφίας, του αυτοκινήτου, του τηλεγράφου, τηλεφώνου, κινηματογράφου, του αεροπλάνου, της κατασκευής της ατομικής βόμβας, των καμερών και του ίντερνετ, η οπλική και στρατιωτική υπεροχή του κράτους είναι συντριπτική. Οφείλουμε να το ομολογήσουμε: το κράτος είναι πιο ισχυρό από μας. Η οργάνωση του είναι πολύπλοκη και τρομακτική. Δεν μπορούμε να γίνουμε πιο ισχυροί από το κράτος, δεν μπορούμε να δημιοοργήσουμε μια οργάνωση αποτελεσματικότερη από αυτήν του κράτους. Και οφείλουμε να αποκηρύξουμε τη χρήση της ένοπλης βίας, των παράνομων και συνωμοτικών ομάδων και οργανώσεων.

ΠΑΡ΄ όλα αυτά, υπάρχει ένα τμήμα της Αριστεράς που δεν τα αποδέχεται όλα αυτά και συνεχίζει τον αγώνα. Ένα άλλο, περιμένει τη μέρα που οι μάζες θα πάρουν τα όπλα και θα αρχίσει η οικοδόμηση μιας άλλης κοινωνίας. Οι δεύτεροι ας περιμένουν. Οι πρώτοι, μιας και δεν μπορούν να νικήσουν το κράτος, σπαταλούν τη ζωή τους στις φυλακές, αιχμάλωτοι του κράτους, και όσο το πολεμούν, τόσο αυτό πιο ισχυρό γίνεται: περισσότερη αστυνομία, σκληρότεροι νόμοι, πιο πολλές φυλακές. Κατά κάποιο τρόπο, συνεργάζονται με το κράτος, όχι συνειδητά βέβαια αλλά εκ του αποτελέσματος. Ένα μέρος των αναρχικών και των ακροαριστερών δεν θέλει ή δεν μπορεί να αποδεχτεί ότι το κράτος είναι πιο ισχυρό από μας – είναι κολλημένοι και δεν θέλουν ή δεν μπορούν να ξεκολλήσουν. Δεν θέλουν και δεν μπορούν να σκεφτούν και να αλλάξουν τρόπο σκέψης και ζωής. Είναι ζόμπια, νεκροζώντανοι, και υπάρχουν και δεν υπάρχουν, σαν τα πλάσματα της φαντασίας μας, σαν τους Κενταύρους και τον Θεό.

Continue reading →

έχουν, και πότε, οι αρχόμενοι και η άρχουσα τάξη κοινά συμφέροντα;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο πόλεμος στην Ουκρανία μας φέρνει αντιμέτωπους με μερικά θεμελιώδη ερωτήματα, τα οποία μας απασχολούσαν κάθε φορά που γινόταν διακρατικός πόλεμος – μας απασχολούν και τώρα, και θα μας απασχολούν και στο μέλλον. Τι πρέπει να κάνουν οι Ουκρανοί και οι Ρώσοι (ή οι Παλαιστίνιοι και οι Ισραηλινοί), ποια στάση πρέπει να κρατήσουν απέναντι στον πόλεμο; Να ταχθούν στο πλευρό του κράτους και να πολεμήσουν ή να αντιταχθούν και να σταματήσουν τον πόλεμο; Έχουν ή δεν έχουν κοινά συμφέροντα οι Υποτελείς, οι υπήκοοι, οι αρχόμενοι κοινά συμφέροντα με τους Κυρίους τους, με την άρχουσα τάξη; Εάν υπάρχει κάποια περίπτωση να έχουν, ποια είναι αυτή; Δεν έχει καμιά απολύτως σημασία εάν τα αφεντικά μας , η άρχουσα τάξη, έχουν την ίδια εθνική καταγωγή ή εάν είναι ξένοι;

ΑΣ κάνουμε ένα νοητικό πείραμα, μια υπόθεση εργασίας. Γίνονται γεωτρήσεις στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης και ανακαλύπτουν τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου – τεράστια. Ο πλούτος είναι τεράστιος ώστε μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε το τριήμερο, όπως στη Νορβηγία ενώ ένα μεγάλο μέρος των κερδών μοιράζεται στους πολίτες, με αποτέλεσμα να έχουμε όλοι SUV πολυτελείας, όπως στην Ελβετία. Αρχίζουν όμως να τρέχουν τα σάλια της Τουρκίας και μας την πέφτει για να μας τα πάρει όλα. Τι θα κάνουμε; Θα πολεμήσουμε ή θα πούμε, ίδια είναι τα αφεντικά, δεξιά κι αριστερά, Έλληνες και Τούρκοι; Κι εσείς ξέρετε κι εμείς ξέρουμε τι θα κάνουμε: θα πολεμήσουμε, μην επιστρέψουμε στο 13ωρο καθημερινό γαμήσι και στο αυτοκίνητο που αν δεν χαλάσει δεν το πάμε στο συνεργείο κι όταν το πάμε, ψάχνουμε να βρούμε δανεικά για να πληρώσουμε τον μάστορα.

ΑΣ αφήσουμε όμως τα νοητικά πειράματα κι ας κάνουμε ένα ταξίδι στον χρόνο. Τον 14ο και 15ο αιώνα μ. Χ. εκτυλίχθηκε στη Μικρά Ασία και στα Βαλκάνια ή πιο παράδοξη, κουφή θα λέγαμε μιλώντας λαϊκά, κοινωνική επανάσταση. Δεν υπάρχει ιστορικός που να διαφωνεί. Εισβάλλουν οι Οθωμανοί Τούρκοι στα ανατολικά της Ανατολίας, της Μικράς Ασίας και μέσα σε ένα αιώνα κατακτούν όλη τη Μικρά Ασία και όλα τα Βαλκάνια, που ήταν εδάφη του βυζαντινού κράτους. Οι χωρικοί είχαν χάσει ήδη την ελευθερία τους και είχαν γίνει δουλοπάροικοι, με τη βία ασφαλώς. Παρέδιδαν στους φεουδάρχες και στο κράτος το 60% της φυτικής και ζωικής τροφής που παρήγαγαν. Ήρθαν οι Οθωμανοί Τούρκοι και τους είπαν: θα δίνετε σε εμάς 10% (η γνωστή δεκάτη) και θα διατηρήσετε την αυτονομία σας, την αυτοδιοίκησή σας, τη γλώσσα σας, την εκπαίδευσή σας, τη θρησκεία σας και την απονομή της δικαιοσύνης – θα σας δικάζουμε εμείς μόνο όταν διαπράττετε κάποιο έγκλημα εναντίον μας. Δεν υπήρξε χωρικός που να μην δέχτηκε – θα ήταν πολύ μαλάκας! Αλλά αυτός που μοχθεί και του αρπάζουν το σιτάρι του και τις γελάδες του δεν μπορεί να είναι μακάκας. Κι έτσι, πήραμε μια καλή ανάσα, χάριν των κατακτητών μας των Οθωμανών Τούρκων! Μας έσωσαν! Προτίμησαν τους Οθωμανούς κατακτητές από τους ομόγλωσσους και ομόθρησκους Έλληνες – και εγώ αυτό θα έκανα, προκειμένου να μην πεινάνε τα παιδιά μου. Αν έρχονταν τώρα, οι Τουρκαλάδες, και μας έλεγαν τρεις μέρες δουλειά τη βδομάδα, 3.000 ευρά το μήνα, κι ένα καλό αυτοκίνητο, Μπεμβέ και πάνω, τι θα κάναμε; Θα βάζαμε στη θέση των Ελλήνων αφεντικών τους Τούρκους; Δε νομίζω, δεν θα το κάναμε. Γιατί; Δεν ξέρω. Μήπως επειδή είμαστε όλοι μια ράτσα, Έλληνες, οι καλύτεροι, οι πρώτοι στον κόσμο, έχουμε κοινά συμφέροντα με τα αφεντικά μας – ξερό ψωμί και Κούλη πρωθυπουργό;

Continue reading →