φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα.
ΘΑ ασχοληθούμε σήμερα με δύο άμεσα συσχετιζόμενα ζητήματα: πρώτα με την έννοια της σ ο φ ί α ς και με τη σημασιολογική εξέλιξη της λέξης και κατόπιν με το ζήτημα του περιεχομένου της λέξης σοφία: πρόκειται για τη σοφία του μηνύματος του Αγίου Ευαγγελίου ή μήπως σοφία είναι να ακούμε ό ρ θ ι ο ι , και όχι καθιστοί, το Άγιο Ευαγγέλιο. Οι λέξεις σοφός και σοφία παρακινούν τον νού μας να πάει στους Επτά Σοφούς της αρχαϊκής εποχής της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας, στη φιλοσοφία, στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινουπόλεως και στη σοφία του πάνσοφου Θεού. Η γνώμη μου είναι, θα εκθέσω τα επιχειρήματά μου, ότι στην πρόταση που εξετάζουμε σοφία είναι οι πιστοί να ακούνε το Άγιο Ευαγγέλιο ορθιοι, όχι καθιστοί. Το να το ακούν καθιστοί δεν είναι σοφία – τί είναι; Άγνοια, μωρία, ανοησία, βλακεία; Όχι! Είναι ασέβεια, ανυπακοή, εξέγερση κατά του Θεού, του Επουράνιου Κυρίου, κατά συνέπεια, και κατά του Επίγειου Κυρίου – του χριστιανού δουλοκτήτη γαιοκτήμονας της εποχής που διατυπώθηκε το Σοφία, ορθοί ακούσωμεν του Αγίου Ευαγγελίου – μεταξύ 4ου και 6ου αιώνα. Πρόκειται για μια νέα σημασιολογική χροιά του όρου: σοφία είναι η υπακοή, η υποταγή στον Κύριο. Μόνο αυτή μας σώζει. Κύριε, ελέησον ημάς! Λυπήσου μας: μη μας σφάζεις, πάτερ, το σμάρτφον ημων το επιούσιον δος ημιν σήμερον.
Η αρχική σημασία της λέξης σ ο φ ό ς είναι “επιδέξιος, ικανός” και σχετίζεται με τη λέξη τ έ χ ν η , αρχική σημασία της οποίας είναι ” η δεξιότητα επεξεργασίας του ξύλου”, εξ ου και τ έ κ τ ω ν (ξυλουργός, μαραγκός) και αρχιτέκτων – μιας και ο σκελετός των σπιτιών ήταν ξύλινος και λεγόταν δ ο μ ή. Είναι ένας όρος που προέρχεται από το πεδίο της τεχνικής και της χειροτεχνίας – της επεξεργασίας του ξύλου, του μετάλλου, του πηλού, της πέτρας. Η χρήση των λέξεων σοφός και σοφία επεκτάθηκε και σε αλλα κοινωνικά πεδία κι έφτασε και στο πολιτικό, όπου απέκτησε νέα σημασία. Ποια είναι όμως η πολιτική επιδεξιότητα, ποια επιδεξιότητα κατείχαν ισχυροί και πλούσιοι αριστοκράτες άνδρες και ονομάστηκαν Σοφοί και δεν ήταν Εφτά αλλά πολύ περισσότεροι;
Η πολιτική σοφία των Επτά Σοφών είναι η συνειδητοποίηση εκ μέρους πολλών πολιτικών, νομοθετών και αριστοκρατών ποιητών, ότι η χρήση βίας αυξάνει τον πλούτο και την ισχύ αλλά πολύ συχνά επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, επιφέρει τη μείωση και την απώλεια και ότι η χρήση της σκέψης είναι πιο αποτελεσματική ως προς την αύξηση του πλούτου και της ισχύος. Η συνειδητοποίηση αυτή, η σοφία αυτή, η πρόκριση της σκέψης έναντι της βίας, έχει καταγραφεί στο περιστατικό της αποκόμισης μεγάλου κέρδους που αποδίδεται στον Θαλή τον Μιλήσιο. Είδε μια χρονιά ότι θα τα λιόδεντρα θα έχουν πολλές ελιές, νοίκιασε όλα τα λιοτρίβια της περιοχής και μετά τα υπενοικίασε σε πολύ υψηλή τιμή. Αυτό είναι σοφία. Θα μπορούσε να συγκροτήσει μια ληστρική ομάδα και να πάει να αρπάξει τις ελιές – όχι, αυτό είναι βλακώδες, ποιμενικό, τσομπαναραίικο! Σοφία, στο πεδίο της κοινωνικής κυριαρχίας και της πολιτικής, είναι οι μέθοδοι με τις οποίες κάποιος αυξάνει τον πλούτο και την ισχύ του χωρίς να καταφεύγει στην άσκηση της βιας: είναι η απάτη,η εξ αυτής προερχόμενη σκέψη και η γνώση. Φιλοσοφία είναι η μελέτη αυτών των μεθόδων – με τη σκέψη και τη γνώση δεν ασχολήθηκαν κυρίως οι δύο πρώτοι φιλόσοφοι της δυτικής φιλοσοφίας, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης; Η δυτική φιλοσοφία είναι μια φιλοσοφία της ισχύος – η φιλοσοφία της παραμυθίας είναι παρακλάδι της.
ΣΟΦΟΣ δεν μπορεί παρά να είναι ο πλούσιος και ο ισχυρός, ο Κύριος. Πάνσοφος, ο πιο οσφός από όλους και σε όλα ειναι ο Θεός, είναι ο παντογνώστης, αυτό που θα ήθελε να ήταν ο επίγειος Κύριος, αυτό που επιχειρεί να πραγματοποιήσει στις μέρες μας με την Τεχνητή Νοημοσύνη, την ύστατη, και έσχατη, έκφανση της σοφίας. Η Αγία Σοφία της Κωνσταντινουπόλεως, αυτή συγκονιστική αρχιτεκτονική αναπαράσταση του ουρανού, της Οικουμένης μας δείχνει το αποτέλεσμα της σοφίας, ως μεθόδου αύξησης του πλούτου και της ισχύος: την παγκόσμια κυριαρχία. Η Αγία Σοφία του Θεού είναι η προσήλωση του επίγειου Κυρίου στην αύξηση του πλούτου και της ισχύος – το επιβεβαιώνει περίτρανα το ίδιο το αρχιτεκτονικό οικοδόμημα, μνημείο απίστευτου πλούτου (διακόσμηση) και ισχύος (οικοδόμημα).
ΔΕΝ είναι όμως μόνο ο Κύριος σοφός! Είναι και ο υποτελής. Η σοφία του όμως είναι διαφορετική. Θα την βρούμε καταγραμμένη, από τον Κύριο βέβαια, σε δύο συγκλονιστικά κείμενα: τους Ψαλμούς του Δαβίδ (δεν τους έγραψε ο Δαβίδ) και στο Μπαγκαβάντ -Γκιτά, που είναι τμήμα του συγκλονιστικού ινδικού έπους Μαχαμπαράτα. Θα ασχοληθούμε διεξοδικά με αυτά τα δύο πάρα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα, τώρα όμως θα ήθελα να συνοψίσω το περιεχόμενό τους με μία φράση δικιά μου – ο ισχυρίς Κύριος θα μας σώσει – και με το τρόπο που το κάνει για την Μπαγκαβάντ Γκιτα αλλά ισχύει και για τους Ψαλμού η Αυτού Θεία Χάρη Α. Τ. Μπακτιβεντάντα Σουάμι Πραμπουπάντα:
- Να ακούμε ό,τι αφορά τον Κύριο
- Να δοξάζουμε τον Κύριο
- Να θυμόμαστε τον Κύριο
- Να προσφέρουμε υπηρεσία στα λωτοειδή πόδια του Κυρίου
- Να λατρεύουμε τον Κύριο
- Να προσευχόμαστε στον Κύριο
- Να υπηρετούμε τον Κύριο
- Να γίνοουμε φίλοι του Κυρίου
- Να προσφέρουμε τα πάντα στον Κύριο.
ΠΩΣ όμως θα εκδηλώσουμε την υπακοή μας και την υποταγή μας στον Κύριο; Υπάρχουν πολλοί τρόποι – ο ένας από αυτούς, από τους πιο σημαντικούς είναι η στάση του σώματος απέναντί του. Πρέπει να γονατίζουμε, να σκύβουμε το κεφάλι – για να του επιδεικνύουμε το σβέρκο μας, το σημείο δηλαδή που αν θα ήθελε να μας αποκεφαλίσει εμείς δεν έχουμε καμία αντίρρηση. Και με την όρθια στάση! Γιατί σηκωνόμαστε όρθιοι και όρθιες μπροστά σε κάποιον ισχυρό; Γιατί δεν πρέπει να καθόμαστε; Γιατί θα καθίσουμε μόνο όταν μας το επιτρέψει; Η όρθια στάση υποδηλώνει υποταγή και υπακοή αλλά υποδηλώνει κάτι ακόμα πολύ σημαντικό: την ετοιμότητα, την εγρήγορση να πολεμήσουμε και να πεθάνουμε για τον Κύριο. Αυτός είναι και ο ορθός λόγος, ο όρθιος λόγος, ο πολεμιστής λόγος που αυξάνει τον πλούτο και την ισχύ του Κυρίου. Η επίμαχη φράση, όπως έχω ήδη σημειώσει, καταγράφει το χριστιανικό τζιχάντ της εποχής που δημιούργηθηκε, εποχή σφοδρότατης σύγκρουσης χριστιανισμού και παγανισμού, εξοντωτικής από την πλευρά του πρώτου.
ΚΑΘΙΣΤΟΣ, στον θρόνο του, αυτός που δεν πολεμάει, που δεν ρισκάρει, δεν διακινδυνεύει, ο ασφαλής, αυτός για τον οποίο άλλοι πολεμούν και πεθαίνουν, μπορεί να είναι μόνο ο Θεός, ο επίγειος Κύριος. Ο υποτελής δεν μπορεί, δεν επιτρέπεται να κάθεται, όταν είναι παρών ο Κύριος: θα καθίσει μόνο όταν αυτός του το επιτρέψει.
Εγέρθητο!