ΚΑΠΟΙΟΙ και κάποιες υποστηρίζουν και πιστεύουν ότι μια μέρα θα γίνει επανάσταση, θα καταργηθεί ο καπιταλισμός, οι κοινωνικές τάξεις, το κράτος, η κυριαρχική σχέση (διαταγή-υπακοή και εκτέλεση) και θα αρχίσει η επίλυση των πολλών και οξυμένων παγκόσμιων κοινωνικών, και, άρα, και προσωπικών, προβλημάτων. Δέχομαι ότι χωρίς επανάσταση, χωρίς ριζική αλλαγή, χωρίς την επεκταση της κοινοχρησίας καικοινοκτησίας και περιορισμό και κατάργηση της ιδιοκτησίας, χωρίς τον έλεγχο της παραγωγής του κοινωνικού πλούτου από τους ίδιους τους παραγωγούς, όχι μόνο δεν πρόκειται να επιλυθούν τα παγκόσμια κοινωνικά προβλήματα αλλά θα γίνουν περισσότερα και θα οξυνθούν σε τέτοιο βαθμό που ο άνθρωπος ο σοφός θα αντιμετωπίσει το φάσμα του αφανισμού – ή της αριθμητικής του συρρίκνωσης (στα 200-300 εκ.!). Καλά και λογικά, λογικότατα, είναι όλα αυτά αλλά βρισκόμαστε ενώπιον πολλών ενστάσεων και επιφυλάξεων, οι οποίες πηγάζουν από κρίσιμα και θεμελιώδη ερωτήματα.
ΤΟ πρώτο ερώτημα: γιατί εδώ και 2.700 χρόνια – περιορίζομαι στις δυτικές κοινωνίες – δεν μπόρεσαν οι υποτελείς παραγωγοί του κοινωνικού πλούτου (δούλοι, δουλοπάροικοι, εργάτες) να καταλύσουν την κυριαρχία, να σταματήσουν την αρπαγή ενός μικρού ή μεγάλου μέρους του παραγόμενου υλικού και άυλου κοινωνικού πλούτου, την εναντίον τους βία και καταπίεση; Οι εξεγέρσεις ήταν πολλές, οι νίκες, ειδικά των εργατών, ήταν πολλές, το επίπεδο της διαβίωσης έχει βελτιωθεί αλλά η κυριαρχία παραμένει – οι πλούσιοι και οι ισχυροί γίνονται πλουσιότεροι και ισχυρότεροι και η καταστροφή της κοινωνίας και της φύσης συνεχίζονται με ολοένα και επιταχυνόμενο ρυθμό. Δεν μπορέσαμε να καταλύσουμε την κυριαρχία όταν υπήρχε οπλική ισορροπία, θα την καταργήσουμε τώρα που οι Κύριοί μας έχουν ατομικές βόμβες και δεν θα διστάσουν να τις χρησιμοποιήσουν για να καταστείλουν μια παγκόσμια κοινωνική επανάσταση; Είναι δυνατόν να συγκροτήσουμε μια οργάνωση που να είναι αποτελεσματικότερη και ισχυρότερη από αυτήν των Κυρίων, από το κράτος, δηλαδή;
ΚΑΠΟΙΟΙ υποστηρίζουν ότι κάθε εξισωτική επανάσταση είναι καταδικασμένη να αποτύχει, επειδή σε κάθε επαναστατική οργάνωση, σε ένα δίκτυο ανθρώπων, θα εμφανιστεί οπωσδήποτε μια ηγετική ομάδα, μια άρχουσα τάξη, η οποία θα γίνει η κυρίαρχη άρχουσα τάξη της μελλοντικής κατάστασης των πραγμάτων. Δεν υπάρχουν εξαιρέσεις σε αυτό το κοινωνικό φαινόμενο. Σε όλα τα κόμματα της Αρστεράς υπάρχει μια ηγετική ομάδα, μια μικροσκοπική άρχουσα τάξη, και, εάν 100 αναρχικοί και αναρχικές ζήσουν μαζί, οπουδήποτε, μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, το πρώτο πράγμα που θα γίνει θα είναι η συγκρότηση μιας ηγετικής ομάδας.
ΕΝΑ τρίτο πρόβλημα εγείρεται στην εποχή μας που το βιομηχανικό προλεταριάτο έχει συρρικνωθεί, χωρίς να έχει συρρικνωθεί όμως η μισθωτή εργασία που τείνει να γίνει, έχει γίνει, ευέλικτη, περιστασιακή, ανασφαλής, εξαντλητική, άγρια εκμεταλλευόμενη. Όταν οι βιομηχανικοί εργάτες ήταν πολλοί, ήταν η πλειονότητα των μισθωτών, μπορούσαν να οργανωθούν και με την απεργία να νικήσουν- και νίκησαν. Το βιοτικό μας επίπεδο το οφείλουμε σε αυτές τις νίκες. Τώρα όμως οι κατακτήσεις των νικών του παρελθόντος αίρονται και η κατάστασή μας χειροτερεύει. Τώρα είμαστε σκόρπιοι και δεν μπορούμε να ενωθούμε και να οργανωθούμε. Με λίγα λόγια, δεν υπάρχει επαναστατικό υποκείμενο.
ΚΙ έρχομαι τώρα στο τέταρτο ερώτημα, στο αντικείμενο του σημερινού κειμένου: πού θα γίνει η επανάσταση; Η απάντηση είναι απλή και εύκολη: στις πόλεις, πού αλλού θα μπορούσε να γίνει αφού ο πληθυσμός τείνει να συγκεντρωθεί στις πόλεις – το 2008 πάνω από τον μισό παγκόσμιο πληθυσμού ζούσαν στις πόλεις και το 2050 θα ξεπεράσει το 70%. Οι αγροτικές εξεγέρσεις του παρελθόντος, σε όλον τον πλανήτη, ήταν αμέτρητες και μερικές φορές νικηφόρες. Τώρα δεν υπάρχουν αγρότες και όπου υπάρχουν επιλέγουν τη φυγή (στις πόλεις ή σε άλλες χώρες) παρά την εξέγερση και τη σύγκρουση. Άρα, η επανάσταση θα γίνει στις πόλεις. Νέα ερωτήματα όμως αναφύονται και προστίθενται στα παραδοσιακά (οπλική και οργανωτική υστέρηση, η ολιγαρχική φύση του σύνθετου κοινωνικού βίου, έλλειψη επαναστατικού υποκειμένου).
ΟΙ πόλεις είναι πυκνά δίκτυα μεταξύ αντικειμένων, μεταξύ ανθρώπων και μεταξύ ανθρώπων και αντικειμένων, κατά συνέπεια, αντιμετωπίζουν πολλά και άλυτα προβλήματα. Η αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας στις πόλεις είναι ραγδαία τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Ο άνθρωπος ο σοφός διαμορφώθηκε μέσα στη φύση (καθαρός αέρας, καθαρή τροφή, καθαρό νερό) και μέσα σε ολιγομελείς συμβιωτικές κοινωνικές ομάδες, με καθημερινή ενεργητική αλληλεπίδραση – τίποτα από όλα αυτά δεν υπάρχει στις πόλεις. Οι πόλεις είναι ένας νοσηρός χώρος, ανθυγιεινός και νοσογόνος – για το σώμα, τη ψυχή και τις κοινωνικές σχέσεις. Η μείωση της γονιμότητας, η επέλαση των πολιτισμικών επιδημιών (καρκίνος, καρδιακά νοσήματα, εγκεφαλικά) και των αυτοάνοσων, η αύξηση της μυωπίας στα παιδιά (ελλείψει ηλιακού φωτός), του άσθματος (ένα στα τέσσερα παιδιά έχουν άσθμα), η μοναξιά και η κατάθλιψη, το μόνιμο στρες και άλλα πολλά είναι πολύ γνωστά φαινόμενα. Και δεν υπάρχει κάποια πιθανότητα επίλυσης όλων αυτών των προβλημάτων, δεν μπορεί να υπάρχει. Ας υποθέσουμε ότι γίνεται η επανάσταση στις πόλεις: πώς θα τα αντιμετωπίσει όλα αυτά τα προβλήματα; Ένας μόνο τρόπος υπάρχει.
ΕΙΝΑΙ δυνατόν να επαναστατήσουν, να συνεργαστούν και να οργανωθούν, οι άνθρωποι των πόλεων που είναι παθητικοί, λατρεύουν την άνεση και την ευκολία; Είναι δυνατόν να επαναστατήσουν οι νέοι και οι νέες που παραμένουν ακίνητοι στις κυλιόμενες σκάλες του μετρού; Ούτε με σφαίρες! Άνθρωποι μοναχικοί, καταθλιπτικοί, που όταν δεν ασχολούνται με τις ασθένειές τους τρέχουν πίσω από θεραπείες αντιγήρανσης και είναι όλη τη μέρα κολλημένοι στην οθόνη του κινητού; Όχι, αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να επαναστατήσουν – το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να διαμαρτηρηθούν και να ζητήσουν, να διατυπώσουν αιτηματα, δηλαδή, να ενισχύσουν και να διαιωνίσουν την κυριαρχία και την ισχύ και τον πλούτο των Κυρίων τους.
ΑΣ υποθέσουμε όμως οτι επαναστατούν, στις πόλεις. Αυτοδιοίκηση, αυτοδιεύθυνση, αυτονομία, αναρχία, κοινοχρησία και κοινοκτησία, εργασία ολίγων ωρών και εκ περιτροπής κοινωνική θητεία σε κοινωφελείς υπηρεσίες, αύξηση μισθού, να μην πω κατάργηση χρήματος και με χλευάσετε. Θα υπάρξει αντίσταση των Κυρίων, θα υπάρξει καταστολή; Θα υπάρξει, ασφαλώς και θα υπάρξει. Τι μπορούν να κάνουν; Θα ρίξουν ατομική βόμβα; Όχι, βέβαια, αν και δεν θα είχαν τον παραμικρό ενδοιασμό. Θα κάνουν κάτι άλλο. Με τις πρώτες ενδείξεις και εκδηλώσεις της επαναστατικής συμπεριφοράς, να μην πω και πριν ακόμα υπάρξουν αυτές (προληπτική καταστολή), θα σταματήσουν την παροχή τροφής , φαρμάκων, νερού και ηλεκτρικού ρεύματος και θα κόψουν επικοινωνίες και συγκοινωνίες. Μέσα σε λίγες ώρες θα πέσουμε στα γόνατα και θα τους εκλιπαρούμε να τους κάνουμε πίπα!
ΓΙΑ να λειτουργήσουν οι μεγάλες πόλεις χρειάζονται συντονισμό από ένα μόνιμο μέρος των κατοίκων της – από τους πολιτικούς μέχρι τους τεχνικούς και τους δημοτικούς(κρατικούς) υπαλληλους. Το μέγεθος των πόλεων αφενός δεν επιτρέπει την αυτοοργάνωση και αφετέρου συμβάλλει στη συγκρότηση άρχουσας ομάδας. Για να ξεπεράσει αυτή τη δυσκολία ο Ντέιβιντ Γκρέμπερ έγραψε την “Αυγή των Πάντων” για να αποδείξει ότι αυτό δεν ισχύει και ότι υπήρξαν πολυπληθείς, αυτοοργανωμένες, ακρατικές και αταξικές πόλεις, άρα, μπορεί να υπάρξουν και στο μέλλον. Άρα, η επανάσταση θα γίνει στις πόλεις – we are 99%, occupy Wall Street, reclaim the streets! Ξέχασε όμως να μας πει κάτι, μια λεπτομέρεια: οι κάτοικοι αυτών των πόλεων ήταν ελεύθεροι αγρότες, παρήγαγαν την τροφή τους. Οι κάτοικοι των πόλεων σήμερα δεν παράγουν την τροφή τους, το νερό τους δεν το εξασφαλίζουν με κοινοτική εργασία, δεν παράγουν τα φάρμακά τους, τα ρούχα τους, τα σπίτια τους. Μέχρι πριν δύο αώνες, οι Κύριοί μας ήταν εξαρτημένοι από εμάς, τώρα, αντέστρεψαν την εξάρτηση και εμείς είμαστε εξαρτημένοι από αυτούς! Έχουμε περιέλθει την κατάσταση των προβάτων της στάνης – ο Πλάτων επιβεβαιώθηκε: η καλύτερη κοινωνία που υπάρχει είναι η κοινωνία της στάνης, της απόλυτης εξάρτησης των προβάτων από τους βοσκούς. Τα πρόβατα διαμαρτύτονται και ζητάνε! Μπεεεε! (“Πεινάμε, θέλουμε να φάμε”)
ΑΥΤΗ είναι η μία από τις δύο θεωρίες για την επανάσταση. Η δεύτερη υποστηρίζει ότι η επανάσταση θα έχει τη μορφή της αναγκαστικής εγκατάλειψης των πόλεων, θα είναι φυγή, δεν θα είναι σύγκρουση. Με αυτήν θα ασχοληθούμε αύριο το πρωί.