φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΜΙΑ φορά τη βδομάδα πάω στη Σαλονίκη και κάθε λίγους μήνες στην Αθήνα και βλέπω πράγματα που δεν μπορώ να δω στον κήπο, στο δάσος και στο χωριό. Βλέπω ανθρώπους στα φανάρια να περιμένουν σκρολάροντας, να περνάνε σκρολάροντας και να συνεχίσουν σκρολάροντας, αποφεύγοντας ανθρώπους και πράγματα χωρίς να τα βλέπουν. Εκπλήσσομαι, μένω εμβρόντητος: τι ικανότητες έχουν αναπτύξει αυτοί οι άνθρωποι! Μαθαίνω ότι οι άνθρωποι στις πόλεις, παντού δηλαδή, μιας και δεν υπάρχουν πια χωριά, αυτάρκεις κοινότητες δηλαδή, είναι πάνω από πέντε ώρες τη μέρα μπροστά στην οθόνη, σκρολάροντας. Και αναρωτήθηκα γιατί να το κάνουν αυτό. Σκέφτηκα ότι αφού το κάνουν όλοι και όλες, από παιδιά μέχρι μανεκέν για σάβανα, και το κάνουν πολλές ώρες, δεν μπορεί να είναι διαστροφή. Θα πρέπει να ικανοποιούν κάποια ανάγκη, να εκπληρώνουν κάποια επιθυμία. Ποια ανάγκη, ποια επιθυμία; Την απάντηση θα μας τη δώσει το σκρολάρισμα – και μόνο το σκρολάρισμα: η πρακτική αυτή είναι κίνηση και αλλαγή. Αυτό ακριβώς που είναι και η ζωή. Και μιας και στη ζωή μας δεν υπάρχει κίνηση και αλλαγή, το σκρολάρισμα υποκαθιστά τη ζωή και γίνεται ζωή. Το σκρολάρισμα είναι ζωή που μας δείχνει, που επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει ζωή, δεν υπάρχει κίνηση και αλλαγή. Η συρρίκνωση της ζωής στο σκρολάρισμα, η υποκατάσταση της ζωής με το σκρολάρισμα, επικυρώνει και ενισχύει δραματικά μια ήδη επιβεβλημένη σχέση με την κίνηση και την αλλαγή: περιορισμός της κίνησης και της αλλαγής, κυριαρχία της ακινησίας και της παθητικότητας, της ευκολίας και της άνεσης. Εάν όμως η αλλαγή, η αλλαγή του τρόπου ζωής και σκέψης, η επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων, η επανάσταση είναι μια ριψοκίνδυνη περιπέτεια με δυσκολίες και επίπονες προσπάθειες, τότε οι σκρολάροντες και οι σκρολάρουσες θα αποφεύγουν κάθε μορφή αλλαγής, ρίσκου και κινδύνου. Και η ζωή τους θα αλλάζει μόνο όταν δεν θα το θέλουν και δεν το επιδιώκουν, μόνο όταν υφίστανται τις συνέπειες των αποφάσεων των ισχυρών Κυρίων. Έχεις δουλειά και σε απολύουν – κίνηση και αλλαγή! Βγάζεις μέχρι και 80 ή και 100 ευρά ως ντελιβεράς και μια μέρα κάποιο αυτοκίνητο βλήμα πέφτει πάνω σου και σκοτώνεσαι – κίνηση και αλλαγή!
Η ζωή είναι κίνηση και αλλαγή. Οι κάτοικοι των πόλεων δεν το βλέπουν αυτό διότι ζουν σε ένα καθεστώς ακινησίας, παθητικότητας, ευκολίας και άνεσης. Αυτοκίνητο και κυλιόμενες σκάλες! Γιατί να μαγειρέψω; Τις πλατφόρμες διανομής φαγητού γιατί τις έχουμε; Να πω παραμύθι στα παιδιά; Υπάρχουν εφαρμογές, εάν αγappάς τα παιδιά σου. Χαρακτηρίζουμε κάποιον φυτό αλλά αγνοούμε τι γίνεται μέσα στο φυτό, αγνοοούμε ότι αυτό που φαίνεται – ακινησία, απραξία, παθητικότητα – κρύβει αυτό που δεν φαίνεται: ένα κόσμο συνεχούς κίνησης και αλλαγής. Η ζωή η ίδια δεν άρχισε ως κίνηση και αλλαγή; Πώς ζούσαμε, ως τροφοσυλλέκτες και κυνηγοί, επί 290.000 χρόνια από τα 300.000 που κινούμαστε και υπάρχουμε πάνω στον πλανήτη; Περπατούσαμε για να πάμε να βρούμε την τροφή μας, δεν πηγαίναμε καθισμένοι και ακίνητοι με το μετρό και με το αυτοκίνητο. Δεν υπονοώ να ξαναγίνουμε τροφοσυλλέκτες και κυνηγοί, αυτό είναι παντελώς και απολύτως αδύνατον. Θέλω να πω, και το λέω, ότι η κίνηση και η αλλαγή μας λείπει αλλά δεν μπορούμε ούτε να κινηθούμε ούτε να αλλάξουμε. Η κίνηση δεν είναι το περπάτημα στους δρόμους της πόλης και στον διάδρομο του γυμναστηρίου: η κίνηση είναι μια σχέση με τη φύση και με τους άλλους. Και η αλλαγή είναι ο μετασχηματισμός αυτής της σχέσης, αυτής της κίνησης. Παίρνουμε τα βουνά και τα λαγγάδια για να την βιώσουμε – ή πάμε στο πάρκο. Ή πάμε στο χωριό, στη παραλία και στο βουνό του χωριού μας. Σε κάθε πολυήμερη αργία, η Αθήνα αδειάζει, όλοι και όλες την κοπανάνε, φεύγουν τρέχοντας. Μπορούμε να αλλάξουμε; Τι μπορούμε να αλλάξουμε; Τη δουλειά μας; Την πολυκατοικία μας; Τη γειτονιά μας; Τον άντρα μας ή τη γυναίκα μας; Τον συγγενή μας ή τον συνάδερφό μας; Μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας παρ΄ όλο που δυσφορούμε και ταλαιπωρούμαστε και υποφέρουμε;
ΔΕΝ κινούμαστε και δεν αλλάζουμε. Η ακινησία και η παθητικότητα, η άνεση και η ευκολία έχουν γίνει έξεις, ο δεύτερος εαυτός μας. Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά, δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς τις αναπηρίες μας, τις θέλουμε, τις επιδιώκουμε και τις αναζητούμε. Με το σκρολάρισμα βιώνουμε την κίνηση και την αλλαγή, εκ του ασφαλούς όμως, σε συνθήκες ακινησίας και παθητικότητας, κι αυτό το βίωμα κίνησης και αλλαγής επιδεινώνει έτι περαιτέρω την ακινησία, την παθητικότητα, την ευκολία, την άνεση. Είναι ένας εγκλεισμός που τον εκλαμβάνουμε ως ελευθερία! Είναι ένας θάνατος που τον εκλαμβάνουμε ως ζωή! Μήπως είμαστε νεκροζώντανοι;
Η γνώμη μου είναι ότι είμαστε νεκροζώντανοι – και νεκροί και ζωντανοί. Το ζωντανοί δεν χρειάζεται να το σχολιάσω. Όμως, χωρίς σχέσεις με τη φύση και με τους άλλους, είμαστε κοινωνικά και ανθρωπολογικά νεκροί. Διότι, όπως είχε σημειώσε ο Κάρολος, στην Γερμανική Ιδεολογία, και αργότερα η ψυχολογία, η κοινωνιολογία, η γνωσιοεπιστήμη και πολλές άλλες, μόνο με την ενεργητική καθημερινή αλληλεπίδραση του καθενός και της καθεμιάς με τους άλλους και τις άλλες αναπτύσσονται και εμπλουτίζονται οι δεξιότητες και οι ικανότητες του εγκεφάλου μας και της ψυχής μας. Ο εγκέφαλος μας και η ψυχή μας είναι δημιούργημα αυτής της καθημερινής ενεργητικής αλληλεπίδρασης και εάν δεν υπάρχει, ο εγκέφαλος και η ψυχή αποδιοργανώνονται και εκφυλίζονται. Αυτή είναι η αποβλάκωση – δεν είναι βρισιά ή απαξιωτικός χαρακτηρισμός. Είναι το αποτέλεσμα της συρρίκνωσης, στην καλύτερη περίπτωση, της ενεργητικής καθημερινής αλληλεπίδρασης με τους άλλους.
ΔΕΝ έχουμε προσέξει τη στενότατη σχέση της αποβλάκωσης με τον φόβο. Όταν δεν σχετιζόμαστε με τους άλλους, όχι μόνο δεν αποκτάμε εμπειρίες και γνώσεις αλλά φοβόμαστε πολύ εύκολα, πολύ γρήγορα και για ζητήματα ανάξια λόγου. Η στενή σχέση της αποψίλωσης των κοινωνικών σχέσεων, της αποβλάκωσης, με τον φόβο προκαλεί τις συνθήκες του διαρκούς εκφοβισμού των υποτελών από το Κράτος και τους υπηρέτες του, τους επιστήμονες.
ΟΛΑ αυτά, και πολλά άλλα που θα τα εξετάσουμε προσεχώς, είναι ζητήματα που αφορούν τη ριζοσπαστική και επαναστατική σκέψη, πρακτική και θεωρία. Δεν τα αντικρίζουμε κατάματα για να τα κατανοήσουμε, τα αποφεύγουμε, και γνωρίζουμε πολύ καλά το γιατί: είναι ζητήματα που δεν συνεισφέρουν στο όλο αισιόδοξο κλίμα της νίκης των μελλοντικών εξεγέρσεων και επαναστάσεων, είναι ζητήματα που στρέφονται ευθέως κατά αυταπατών και ψευδαισθήσεων, είναι ζητήματα που παρακινούν για αμφιβολία και σκέψη, για έρευνα και διατύπωση θεωριών. Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε καλά:
η μία ήττα διαδέχεται την άλλη.
ΑΛΛΑ πολλοί και πολλές, οι ακτιβιστές και οι αγωνιστές, οι τουρίστες της επανάστασης, δεν νοιάζονται για την ήττα. Και να φάνε έχουν, και να πιουν έχουν, στη Ταϊλάνδη και στο Λονδίνο λεφτά έχουν να πάνε.