για την απεικόνιση του πολέμου με ερωτικούς όρους στην Ιλιάδα

φίλες και φίλοι,

στο σημερινό σημείωμα θα ασχοληθούμε με μια ιλιαδική μεταφορά: στους στίχους Ν 286-91, το δόρυ εμφανίζεται να αναζητά το θύμα του όπως ο εραστής την ερωμένη του. Αυτό που θέλει να κάνει το δόρυ είναι αυτό που θέλει να κάνει ο εραστής: να διεισδύσει με δύναμη στο σώμα του θύματος, να προκαλέσει πόνο και αιμορραγία, να τραυματίσει, να σκοτώσει, να νικήσει. Με αυτή τη μεταφορά, ο αφηγητής μας αποκαλύπτει τις επιθυμίες του άνδρα της εποχής του: να διεισδύσει με δύναμη στο σώμα της ερωμένης, να προκαλέσει πόνο, να χύσει αίμα, να νικήσει. Εάν το δόρυ εκλαμβάνεται ως πέος είναι γιατί το πέος εκλαμβάνεται ως δόρυ.Στις μέρες μας, το πέος εκλαμβάνεται ως πυροβόλο όπλο. Γιατί στη δυτική Πατριαρχία, το πέος απεικονίζεται ως όπλο που προκαλεί διείσδυση, πόνο, αιμορραγία, τραυματισμό, ταπείνωση και υποταγή;

Διαβάζουμε το ρήμα αντιάζω (αντιάω, αντιόω) δεκαέξι φορές στην Ιλιάδα (Α 31, 67 Ζ 127 Η 231 Κ 551 Μ 356, 368  Ν 215, 290, 752 Ο 297 Υ 125 Φ 151, 431 Ψ 643 Ω 62)   και σημαίνει άλλοτε ‘αποδέχομαι, απολαύω’   και άλλοτε ‘αναζητώ, συναντώ, αντικρίζω’. Στις δεκαπέντε περιπτώσεις, αυτός ή αυτή που αποδέχεται ή αναζητά και συναντά είναι πάντα κάποιος θεός ή άνθρωπος: η αιχμάλωτη Χρυσηΐδα θα πηγαινοέρχεται μπροστά στον αργαλειό στο σπίτι του Αγαμέμνονα, εάν ο Απόλλωνας αποδεχτεί τη θυσία ο λοιμός θα λήξει, κλπ, κλπ. Σε μια περίπτωση, αυτός που αναζητά δεν είναι ένας θεός ή ένας άνθρωπος αλλά ένα δόρυ. Να οι στίχοι του εδαφίου (Ν 286-91), με τους οποίους θα καταπιαστούμε, σε ελεύθερη μετάφραση: [ ο φοβητσιάρης πολεμιστής τα κάνει πάνω του, 281-285] αλλά ο ατρόμητος ήρωας λαχταράει πότε να ριχτεί (μιγήμεναι) στη φοβερή μάχη. Ποιος δεν θα έλεγε τα καλύτερα λόγια για την ανδρεία του; Κι αν σε χτυπούσαν από μακριά ή από κοντά (τυπείης), το δόρυ δεν θα μπήγονταν πίσω στο σβέρκο ή στη πλάτη αλλά θα αναζητούσε (αντιάσειε) το στήθος σου ή τη κοιλιά σου (νηδύος)  την ώρα που ορμάς προς τα μπρος, προς τα εκεί που οι πολεμιστές στη πρώτη γραμμή ερωτοτροπούν, συνευρίσκονται ερωτικά, συνουσιάζονται, γαμιούνται (μετά προμάχων οαριστύν). Η λέξη οαριστύς σημαίνει ‘ερωτική συνεύρεση, ερωτική ομιλία, γαμήσι’. Προέρχεται από τη λέξη όαρ (η) που δηλώνει ‘τη σύζυγο, την παντρεμένη γυναίκα’. Το δόρυ λοιπόν αναζητά την κοιλιά του αντιπάλου στο πεδίο της μάχης, εκεί όπου οι πολεμιστές της πρώτης γραμμής πολεμούν λες και θέλουν ο ένας να γαμήσει τον άλλον! Δεν είναι καταπληκτικό;

Continue reading

Προμηθεύς Δεσμώτης: η σαφήνεια του υπαινιγμού

φίλες και φίλοι!

Το αντικείμενο του σημερινού μας σημειώματος θα είναι μια λέξη από τον πρώτο στίχο του Προμηθέα Δεσμώτη. Να ποιος είναι ο πρώτος στίχος και η πρόταση στην οποία ανήκει: Χθονός μέν εις τηλουρόν ήκομεν πέδον / Σκύθην ες οίμον, άβροτον εις ερημίαν. Θα μεταφράσω επί λέξει και νομίζω ότι θα καταλάβετε για ποια λέξη πρόκειται. Μιλάει το Κράτος και λέει: φτάσαμε επιτέλους σε μακρινό κάμπο χώρας (σε κάμπο χώρας μακρινής), σε μέρος της Σκυθίας, σε ερημιά χωρίς ανθρώπους. Ποια λέξη δεν μας κάθεται καλά; Γνωρίζουμε ότι ο Προμηθέας αλυσοδέθηκε κατόπιν διαταγής του Δία σε ψηλή κορφή του Καυκάσου. Γιατί το Κράτος λέει ότι φτάσανε σε μακρινό κάμπο κάποιας χώρας; Σε κάμπο μακρινό; Σε ποιο κάμπο; Δεν σας φαίνεται παράξενο; Είναι, και πολύ μάλιστα. Λοιπόν, αυτή η λέξη, κάμπος, πεδιάδα, με το επίθετό της, μακρινός, αυτή η φράση (κάμπος μακρινής χώρας, τηλουρόν πέδον χθονός) είναι το κλειδί για την κατανόηση του Προμηθέα Δεσμώτη. Και όχι μόνο αυτό! Η φράση αυτή μας βοηθάει να κατανοήσουμε πότε και για ποιο λόγο γράφτηκε η τριλογία Προμήθεια, ποια θέση κατέχει στη τριλογία ο Προμηθεύς Δεσμώτης, εάν έχει γραφτεί από τον Αισχύλο ή όχι. Να τα συμπεράσματα στα οποία έχω καταλήξει  κατόπιν διεξοδικής και λεπτομερειακής μελέτης της φράσης χθονός εις τηλουρόν πέδον: γράφτηκε το 456/5, από τον Αισχύλο, λίγους  μήνες πριν τον θάνατό του στη Σικελία και είναι μια πολεμική κατά του δημοκράτη Περικλή, ένα μεγαλοπρεπές γαμοσταυρίδι κατά της δουλοκτητικής δημοκρατίας ως μιας στρατηγικής απόσπασης της υπακοής και της αφοσίωσης των ελεύθερων μικροκαλλιεργητών, είναι ένα φτύσιμο της δημοκρατικής ιδεολογίας της ταλαιπωρίας.

Continue reading

Ανωτάτη Σχολή Κακών Τεχνών: δημοσιεύσεις Ιουνίου-Σεπτεμβρίου

φίλες και φίλοι!

Κατά τη διάρκεια του τετραμήνου Ιουνίου- Σεπτεμβρίου θα  δημοσιευτεί μια σειρά άρθρων και μελετών που θα έχουν ως αντικείμενο:

1. τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής, ένα τρόπο παραγωγής για τον οποίο οι μαρξιστές αδιαφορούν πλήρως, αν και η μελέτη και η κατανόηση του μας βοηθούν να δούμε αθέατες όψεις της γένεσης τόσο του δουλοκτητικού και φεουαδαρχικού όσο και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Από το 4.000 π.Χ και μέχρι το 1350 μ.Χ. άγριοι και πολεμοχαρείς ποιμενικοί λαοί εγκατέλειπαν τις στέπες και τις ημιερημικές περιοχές όπου ζούσαν και εισέβαλαν, σπέρνοντας τον τρόμο και την καταστροφή, στις περιοχές των αγροτικών κοινοτήτων. Η σημερινή παγκόσμια κατάσταση, εν πολλοίς, είναι το αποτέλεσμα αυτών των ποιμενικών εισβολών. Οι ιστορικοί διατυπώνουν κάποια ερωτήματα στα οποία όμως δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις που να μην είναι αντιφατικές μεταξύ τους.Γιατί εγκατέλειπαν τα βοσκοτόπια; Γιατί ήταν πολεμοχαρείς και καθυστερημένοι σε σύγκριση με τους αγρότες; Πως προέκυψε ο ποιμενικός τρόπος παραγωγής; Επιβιώνουν στις μέρες μας στοιχεία αυτού του τρόπου παραγωγής και ποια είναι αυτά; Το καπιταλιστικό εργοστάσιο έχει ως πρότυπο το μαντρί; Για να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να κατανοήσουμε τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής.

2.  ένα σουμερικό ποίημα, στο οποίο εντοπίζουμε τις ρίζες της ιστορίας του Κάιν και του Άβελ που διαβάζουμε στην Παλαιά Διαθήκη. Πρόκειται για μια συζήτηση μεταξύ του Dumuzi, του θεού της εκτροφής των ζώων και του  Enkimdu, του θεού της γεωργίας. Το ποίημα έχει μεταφραστεί από τον S. N. Kramer και είναι δημοσιευμένο στη συλλογή Κείμενα της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής σχετιζόμενα με την Παλιά Διαθήκη (Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament, ed. James B. Pritchard, Princeton University Press, 1969).

Continue reading

Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής:ένας ΣΥΡΙΖΑ χωρίς τον ΣΥΝασπισμό

Του χρόνου, τέτοια εποχή, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα υπάρχει, θα διαλυθεί. Αντ’ αυτού,  θα υπάρχει το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής (μετέχουν η ΚΟΕ, η ΔΕΑ, η ΚΕΔΑ και η Αντικαπιταλιστική Πολιτική Ομάδα, με ηγέτη τον Αλέκο Αλαβάνο).  Δεν είναι προφητεία, είναι πρόβλεψη. Τι σημαίνει πρόβλεψη; Πρόβλεψη σημαίνει αποκάλυψη των σχεδίων και των μελλοντικών κινήσεων κάποιου ή κάποιων.  Εάν η πολιτική είναι, κατά τον Μισέλ Φουκό,  συνέχεια του πολέμου, τότε δεν μπορεί παρά να βασίζεται στην ταχύτητα και την απάτη. Τι σημαίνει απάτη; Σημαίνει άλλα να σκέφτεται, άλλα να λες, άλλα να εννοείς κι άλλα να κάνεις. Μπορεί να υπάρξει πολιτική που να μην ερείδεται πάνω στην ταχύτητα και την απάτη; Ασφαλώς και μπορεί να υπάρξει. Η ταχύτητα είναι περιττή, διότι οι κοινωνικές αλλαγές γίνονται πολύ αργά (η κοινωνία δεν αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής  ενός ανθρώπου -μέσα σε 70, 80 ή περισσότερα χρόνια), ενώ η απάτη είναι άχρηστη εάν υπάρχει ταύτιση μέσων και σκοπών, εάν οι σκοποί εκλαμβάνονται ως σημεία εκκίνησης.  Η ιστορική, νεκροζώντανη Αριστερά δεν ενδιαφέρεται γι΄ αυτή την πολιτική. Μιμείται τον Κύριο και εννοεί την πολιτική όπως την ασκεί αυτός. Και τον μιμείται διότι τα στελέχη των Αριστεράς είναι Κύριοι που εκμεταλλεύονται πολιτικά τον κόσμο της εργασίας και εξασφαλίζουν πλούτο, ισχύ και φήμη.Το δράμα της Αριστεράς είναι ότι κάποιοι και κάποιες, λίγοι ασφαλώς,  έχουν αγνές προθέσεις.

Γιατί συγκροτήθηκε το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής; Ποιος είναι ο σκοπός του; Ποια είναι η εκτίμηση των στελεχών που τον συγκρότησαν; Αυτό που πρέπει να επισημάνουμε κατ΄αρχήν είναι το γεγονός ότι το Μέτωπο συγκροτήθηκε από τα επάνω, από τους επάνω. Ποιοι είναι αυτοί οι επάνω; Υπάρχουν και οι κάτω; Ναι, η Αριστερά είναι ένας κόσμος που αποτελείται από τους επάνω και τους  κάτω. Λένε οι πάνω: να πάμε κάτω, να ακούσουμε τους από κάτω. Οι πάνω είναι τα στελέχη της Αριστεράς, οι Κύριοι. Είναι στελέχη που πληρώνονται από το κόμμα, είναι βουλευτές ή ευρωβουλευτές, είναι μέλη δημοτικών συμβουλίων, είναι δημοσιογράφοι των εφημερίδων της Αριστεράς, , είναι επαγγελματίες συνδικαλιστές, με λίγα λόγια είναι επαγγελματίες της πολιτικής. Αυτοί είναι οι Κύριοι της Αριστεράς. Οι από κάτω είναι τα απλά μέλη και οι ψηφοφόροι. Αυτοί φέρουν σε πέρας το χαμαλίκι: κολλάνε αφίσες, τρέχουν σε συγκεντρώσεις, μοιράζουν ψηφοδέλτια, ψηφίζουν,  πουλάνε εφημερίδες και άλλα πολλά. Το γεγονός ότι το Μέτωπο συγκροτήθηκε από κάποιους Κυρίους της Αριστεράς σημαίνει ότι υπήρξε μια εκτίμηση της κατάστασης και ότι τέθηκαν κάποιοι στόχοι. Ποια είναι η εκτίμηση; Ποιοι είναι οι στόχοι;

Continue reading

η γοητεία της ταχύτητας

Κάθε φορά που βλέπουμε ένα ασθενοφόρο ή ένα όχημα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας να τρέχει, μπορούμε να υποθέσουμε γιατί, από που και προς τα που τρέχει. Όλες και όλοι, συμβαίνει συχνά, αναγκαζόμαστε να πατήσουμε πιο πολύ το γκάζι για να φτάσουμε κάπου: να μη χάσουμε το πλοίο,  να μη χάσουμε το ραντεβού μας, να μην αργήσουμε στη δουλειά, να πάμε το παιδί στο γιατρό. . . Μερικές φορές, μετά από τσακωμό με οικείο πρόσωπο, τρέχουμε για να φύγουμε, να απομακρυνθούμε από μια όχι και τόσο ευχάριστη κατάσταση.

Τρέχουμε για να πάμε κάπου, τρέχουμε για να φύγουμε από κάπου: από το σημείο Α πάμε στο σημείο Β. Πάντα; Όχι! Μερικές φορές τρέχουμε χωρίς να θέλουμε να φύγουμε από κάπου (ή) για να πάμε κάπου. Τρέχουμε μόνο και μόνο για να απολαύσουμε την ταχύτητα. Και όσο πιο πολύ τρέχουμε, τόσο πιο πολύ η ταχύτητα μας γοητεύει. Είναι αλήθεια ότι πιο πολύ γοητεύει τους νέους, ανεξαρτήτως φύλου. Όσο μεγαλώνουμε τόσο πιο λίγο μας αρέσει να τρέχουμε. Γιατί όμως η ταχύτητα γοητεύει τους νέους; Το γνωρίζουμε; Όχι! Γνωρίζουμε όμως, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία, ότι οι νέοι και οι νέες συνήθως χάνουν τη ζωή τους στο δρόμο ή ακρωτηριάζονται για όλη τους τη ζωή. Μήπως υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στη γοητεία της ταχύτητας και στην ηλικία των θυμάτων των οδικών συγκρούσεων;

Continue reading

Διάταγμα για την Πανστρατιά (21 Απριλίου 1813)

Στις 21 Απριλίου του 1813 δημοσιεύτηκε στη πρωσσική συλλογή νόμων (σελ. 79-89) το Διάταγμα για την Πανστρατιά (Verordnung uber den Landsturm), με το οποίο ο Πρώσσος μονάρχης  Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ’ (1797-1840) καλεί τους Υποτελείς του να αντισταθούν με ανταρτόπολεμο στην εισβολή των στρατιών του Ναπολέοντα στη Πρωσσία. Δεν γνωρίζουμε από ποιον ή ποιους έχει συνταχθεί αλλά είναι βέβαιο ότι δεν έχει συνταχθεί από τον πρώσσο μονάρχη. (Σε ένα μελλοντικό σημείωμα θα δείξω ότι το έχει συντάξει ο Καρλ φον Κλάουζεβιτς (1780-1831)  ή έχει βάλει αποφασιστικά το χέρι του). Το μανιφέστο αυτό του ανταρτοπολέμου, πάνω στο οποίο βασίστηκαν όλα τα αντάρτικα της υπαίθρου κατά τον δέκατο ένατο και εικοστό αιώνα,  έχει βασιστεί σε δύο ισπανικά διατάγματα,  που εμφανίστηκαν μετά τον ανταρτοπόλεμο των Ισπανών κατά του Ναπολέοντα: στο Reglamento de Partidas y Guadrillas, της  28ης Δεκεμβρίου του 1808 και στο Corso Terrestre, της 17ης Απριλίου 1809 – τα οποία και θα δημοσιεύσουμε μόλις μας δοθεί ευκαιρία. Ο (φασίστας) Καρλ Σμιτ στη Θεωρία του Αντάρτη, γράφει, σχολιάζοντας το Διάταγμα για την Πανστρατιά (σελ. 43): ‘Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το όνομα  του νόμιμου βασιλιά βρίσκεται σε ένα τέτοιο κάλεσμα για ανταρτοπόλεμο. Αυτές οι δέκα σελίδες της πρωσσικής συλλογής νόμων συγκαταλέγονται σίγουρα στις πιο ασυνήθιστες σελίδες όλων των νομικών δημοσιευμάτων του κόσμου’, και το χαρακτηρίζει ως τη ‘Μαgna Carta του ανταρτοπολέμου’.

Continue reading

Verordnung uber den Landsturm

Verordnung über den Landsturm*

[Σύντομη εισαγωγή και μετάφραση μπορείτε να βρείτε στο ‘Διάταγμα για την Πανστρατιά]

Vom 21sten April 1813

Ich habe Meinem getreuen Volke die Vollendung der Landesbewaffung durch den Landsturm verheissen. Die Landwehr ist, wie Ich mit dankbarer Anerkennung solches Eifers und solcher Anstrengungen erfahre in allen Provinzen für errichtet anzunehmen.

Es soll daher überall sofort zur Einrichtung des Landsturms mit der bisherigen hätigkeit geschritten werden, damit der Feind, wie auch die Erfolge unserer Waffen, die in Gottes Hand liegen, sehn mögen, gewahr werde, dass ein Volk nicht besiegt werden kann, welches eins mit seinem Könige ist.

Diese Unüberwindlichkeit hangt nicht von einer besondern Beschaffenkeit eines Terrains ab. Die Sümpfe der alten Deutschen , die Gräben und Kanäle der Niederländer, die Hecken und das Buschwerk der Vendee, die Wüsten Arabiens, die Berge der Schweizer, der wechselnde Boden der Spanier und Portugiesen haben, vom Volke vertheidigt, stets ein und dieselbe Folge erzengt.

Hat der Gebirgsbewohner den Vortheil unangreifbarer Höhen, Schlupwinkel durch Felsen gesichert; so hat der Bewohner der bebauten Ebene, seine Seen, Wälder und Sümpfe und den Vortheil, leichter eine gewisse Menge auf einen Fleck zu versammeln, als die zersteut liegenden Wohnungen in der Vergeit diess gestatten.

Hat auf der Angreifer die Wahl des Angriffs-Punktes für sich, Vaterlandsliebe, Ausdauer, Erbitterung, nähere Hülfsquellen geben, auf die Länge, dem Vertheidiger das Übergewicht.

Continue reading

κάλλος στον εγκέφαλο και γυμνίτιδα

Οικοδόμος;! Η έκπληξη ήταν γνήσια. Και συμπλήρωσε, κοιτάζοντας τον τοίχο απέναντι με τα βιβλία: εσύ θα έπρεπε να  ήσουν καθηγητής Πανεπιστημίου, υπουργός, δημοσιογράφος . . . Πήρα το βλέμμα μου από τον κολιό και το έρριξα πάνω στα βιβλία. Δεν έβαλα μεγάλη δόση πίκρας, ίσα που να γίνεται αντιληπτή. Χαμογέλασα, χωρίς η πίκρα να φύγει από τα χείλη. Δεν το πιστεύω, είπε. Ο κολιός είναι καθαρισμένος. Πρώτη φορά πάω σε σπίτι και μου σερβίρουν καθαρισμένο ψάρι. Βασίλη, σου έχει τύχει ποτέ; Ο Βασίλης κούνησε πέρα δώθε το κεφάλι. Χαμογέλασα. Καλή μου, της είπα, είμαι οικοδόμος και ξέρω από κούραση. Δεν θα μπορούσα να σας βλέπω να προσπαθείτε, να μοχθείτε, να πολεμάτε με τα αγκάθια του ψαριού. Σας καλέσαμε να περάσουμε καλά, όχι να σας βάλουμε να βγάλετε πρόκες από τα ξύλα.Οικοδόμος;! Η έκληξη ήταν γνήσια. Και συμπλήρωσε, κοιτάζοντας   τον τοίχο απέναντι με τα βιβλία: εσύ θα έπρεπε να ήσουν καθηγητής Πανεπιστημίου, υπουργός, δημοσιογράφος. Πήρα το βλέμμα από τον κολιό και το έρριξα πάνω στα βιβλία. Δεν έβαλα μεγάλη δόση πίκρας, ίσα που να γίνεται αντιληπτή. Χαμογέλασα, χωρίς η πίκρα να φύγει από τα χείλη. Οι πικραμένοι δεν μιλούν πολύ. Αργούν να μιλήσουν. Ξέρεις, της είπα λυπημένος, έχω δυο μεγάλα προβλήματα. Προβλήματα; Έχω δυο πολύ μεγάλα προβλήματα υγείας. Έχω κάλλος στον εγκέφαλο και πάσχω από γυμνίτιδα. Θα υποθέτω, είπε χαμογελώντας πριν προλάβει να δώσει τη διαταγή ο εγκέφαλος να μη το πει γιατί θα το μετανοιώσει, ότι ο κάλος θα είναι από το πολύ διάβασμα. Όχι, όχι, είναι από χτύπημα. Ω! Επιφώνημα έκπληξης. Έπεσα σε γκρεμό και χτύπησα στο κεφάλι. Σε τροχαίο; Ναι. Πετάχτηκα από το αυτοκίνητο και έπεσα σε γκρεμό. Μια φίλη, είχε το κεφάλι έξω από το αυτοκίνητο την στιγμή της σύγκρουσης και της κόπηκε. Δεν το βρήκαν ποτέ. Το βρήκε μια αλεπού και το πήγε στα αλεπουδάκια. Τη θάψαν χωρίς κεφάλι;Ναι. Έπεσα σε γκρεμό και καθώς έπεφτα έκανα μια προσευχή, Θεέ μου, βοήθα με Θεέ μου, υπόσχομαι, αν ζήσω, θα ζήσω όλη τη ζωή μου φτωχός.  Πέφτω πάνω σε κάτι συκιές, μετά σε άλλες συκιές, μετά σε άλλες συκιές, προλαβαίνω να πιαστώ από τα κλαδιά, σπάνε τα κλαδιά και πέφτω πάνω στο χώμα. Βροχή τα σύκα, μέλι, ήταν Σεπτέμβρης. Γλυκοχάραζε. Χτυπάω το κεφάλι σε μια πέτρα, μικρή. Τρώω καμια δεκαριά σύκα. Ακούω  κελάρισμα νερού. Δροσερό νερό ανάβλυζε από το βράχο, ήπια, είχε στεγνώσει το στόμα μου από τα ξύδια και τα τσιγάρα. Κι ο πατσάς λύσσα ήτανε. Την έπεσα πάνω σε ξερά φύλλα.  Με ξύπνησε ο ήλιος. Πόρσε δεν μπορώ να έχω, ούτε Μπεμβέ, έχω ένα μηχανάκι να πηγαίνω στη δουλειά, μου το χάρισαν, το ‘φτιαξα, ήταν σαράβαλο, έχω ένα ποδήλατο κι αυτά τα καταπληκτικά πόδια που μου χάρισε η μανούλα μου. Δεν μπορώ να γίνω εργοστασιάρχης, δεν έχω κότερο, δεν έχω μετοχές, αν πιάσω στο Τζόκερ δυο εκατομμύρια ευρά πρέπει να τα μοιράσω. Θα σε πάρω τηλέφωνο, θα σου πω, Σοφία, δος μου ένα λογαριασμό Τραπέζης να σου βάλω είκοσι χιλιάρικα. Δεν θα μου δώσεις ένα λογαριασμό; Θα μου δώσεις. Θα μου πεις, ποιο είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι από τη στιγμή που έκανα ένα όρκο πρέπει να τον τηρήσω, έτσι δεν είναι; Εάν γίνω πλούσιος, θα πεθάνω αμέσως. Δεν είναι μόνο αυτό. Δεν περνάει η γαμημένη η ώρα. Δεν έχω τι να κάνω. Κι αναγκάζομαι να διαβάζω, να περνάω τη ώρα μου στο λαχανόκηπο σκάβοντας και φυτεύοντας, να παίζω με τα παιδιά, να πηγαίνω στο βουνό και να περπατάω, να μαζεύω χόρτα, μανιτάρια, σπαράγγια, κράνα, κούμαρα, να μαγειρεύω για τους φίλους μας, να μαζεύω μύδια από τη θάλασσα, να κλαδεύω τον Απρίλη τ’ αμπέλι στο χωριό παρέα με τ’ αηδόνια,  ο αέρας να μυρίζει φυτοφάρμακα και χαμομήλι, να παίζω Καραγκιόζη στους φίλους του Παύλου και της Αποστολίας,  δεν είναι ζωή αυτή, Σοφία. Δεν είναι ζωή. Κοίταξε τον άνδρα της, τη στιγμή που πήγε να την κοιτάξει κι αυτός. Ήπια λίγο κρασάκι. Περίμενα την ερώτηση. Και η γυμνίτιδα; Κούνησα το κεφάλι μου με απελπισία. Η γυμνίτιδα είναι μια εκ γενετής ανίατη ασθένεια η οποία μου δημιούργησε πάρα πάρα πολλά προβλήματα. Με κατέστρεψε, κυριολεκτικά με κατέστρεψε. Μια φορά το μήνα, το δίμηνο, ξυπνάω και δεν μπορώ να φορέσω ρούχα. Φρίκη! Ούτε στο σχολείο μπορούσα να πάω, στο στρατό δεν πήγα, έχω χάσει του κόσμου τις δουλειές, καταλαβαίνεις. Την προηγούμενη φορά με έρριξε τρία μερόνυχτα στο κρεββάτι. Μερικές φορές μου πάει και βδομάδα. Κάτσε τρεις μέρες στο κρεββάτι, τι θα κάνεις; Θα διαβάσεις, θα βασανίσεις το κορμί σου με τη Τασούλα, θα φας, θα πιεις, θα σκεφτείς, θα ξανακοιμηθείς, θα γράψεις, θα ξαναβασανίσεις το κορμί σου, θα θαναδιαβάσεις, δράμα, δράμα. Δεν είναι ζωή αυτή!

Κάπως έτσι κύλισε η βραδιά. Έφυγαν στις τρεις. Δεν έβρισκαν το αυτοκίνητο, πήγα και τους βοήθησα. Το έψαχναν δυτικά, αυτό ήταν ανατολικά.

η αθέατη Αριστερά

  1. Σήμερα στην Αριστερά υπάρχουν δυο εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις ως προς το μέλλον της: η μία υποστηρίζει ότι η υπάρχουσα Αριστερά είναι ικανή να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στον επικείμενο κοινωνικό πόλεμο, η άλλη ότι είναι τελείως ανεπαρκής και πρέπει πολλά πράγματα να αλλάξουν. Ποια από τις δυο αυτές απόψεις θα επικρατήσει; Μα η πρώτη φυσικά, του Κουβέλη, του Τσίπρα, του Παπαδημούλη, του Λαφαζάνη. Η Αριστερά αυτή δεν μπορεί να αλλάξει, δεν μπορεί να αυτοδιαλυθεί, να αυτοαναδιοργανωθεί, να καταργήσει από μόνη της τα προνόμια και τις φιλοδοξίες των στελεχών της . Η Αριστερά του μέλλοντος δεν θα προέλθει από αυτήν. Όποιος, όποια το αντιλαμβάνεται, σηκώνεται και φεύγει. Κι αυτοί που έφυγαν, από το 1974 μέχρι σήμερα, είναι δεκάδες χιλιάδες. Σήμερα, υπάρχει μια ορατή Αριστερά και μια αθέατη. Εκλογικά, τα ποσοστά της πρώτης κυμαίνονται μεταξύ του 10-15%, παραμένουν σταθερά εδώ και τριανταπέντε χρόνια. Τα ποσοστά της δεύτερης, της αθέατης Αριστεράς, κυμαίνονται μεταξύ του 12-25% . Από αυτήν την αθέατη Αριστερά θα προκύψει η Αριστερά του μέλλοντος, η Αριστερά που δεν θα λέει άλλα κι άλλα θα κάνει, η Αριστερά που θα εκλάβει τους σκοπούς της ως σημείο εκκίνησης, που θα επιχειρήσει να επιλύσει εδώ και τώρα τα κοινωνικά προβλήματα που προκαλούνται από την αρπαγή του συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου, που η οργάνωσή της θα είναι πρόπλασμα της  εξισωτικής κοινωνίας που επιδιώκουμε.

Στο ΒΗΜΑ  της περασμένης Κυριακής (9/2/10, σελ. 5) διάβασα τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης. Όσες και όποιες επιφυλάξεις κι αν έχω με τις δημοσκοπήσεις, δεν αρνούμαι ότι πολλές φορές όντως καταγράφουν όψεις της κοινωνικής και πολιτικής  πραγματικότητας. Αποσπασματικά και διαστρεβλωμένα, ναι, αλλά την καταγράφουν. Να οι απαντήσεις σε μερικές από τις ερωτήσεις της δημοσκόπησης: Μπορούν οι κινητοποιήσεις να ανατρέψουν το Πρόγραμμα Σταθερότητας; 64% απαντούν όχι/μάλλον όχι. Όχι απαντώ κι εγώ, δεν είναι απλό όχι, είναι κατηγορηματικό ΟΧΙ. Πως ανατρέπεται; Μόνο με γενική απεργία διαρκείας. Δεν γίνεται, το πρόγραμμα περνάει. Γίνεται, το πρόγραμμα δεν περνάει. Πρέπει να σταματήσουν οι διαδηλώσεις; 54% απαντούν όχι/μάλλον όχι. Τα κόμματα πρέπει να λειτουργήσουν σε κλίμα συναίνεσης ή να ανταπαρατεθούν δυναμικά στα μέτρα; Υπέρ της δεύτερης επιλογής τάσσεται το 22%. Δέχεστε τα μέτρα προκειμένου αποφύγουμε τη χρεοκοπία; Όχι απαντά το 44%. Αρνείστε τα μέτρα; Ναι, τα αρνούμαστε απαντά το 35%. Υπάρχει λοιπόν ένας σκληρός πυρήνας της Αριστεράς, μεταξύ του 22 και του 35%, που είναι διατειθεμένος να αντιπαρατεθεί δυναμικά στα μέτρα. Υπάρχει άλλη μια ερώτηση: αν δεν σας καλύπτει η κυβέρνηση, από που προβλέπετε ότι θα προέλθει μια λύση; Δεν γνωρίζω δεν απαντώ, απαντά το 66%. Αυτό σημαίνει ότι στις επόμενες εκλογές το ποσοστό της αποχής θα αυξηθεί κατακόρυφα. Ενδέχεται να πάνε να ψηφίσουν μόνο οι μισοί! Το 10% απαντά: από την Αριστερά.Όσο πήρε η Αριστερά στις εκλογές του 1974! Βέβαια, στις προσεχείς εκλογές ενδέχεται να πάει στο 15% αλλά είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι από τον σκληρό πυρήνα των αριστερών μόνο το 10% της έχει εμπιστοσύνη. Το υπόλοιπο 12-25% της έχουν γυρίσει ανεπιστρεπτί τη πλάτη. Αυτό το 12-25% είναι η αθέατη κοινωνική Αριστερά. Η οποία και δεν θα πάει να ψηφίσει, θα προτιμήσει να πάει για ουζάκι. Κι εγώ για ουζάκι θα πάω. Και πολλοί γνωστοί και φίλοι που το 2007 τσιμπήσαμε και κάναμε τη μαλακία και ψηφίσαμε ΣΥΡΙΖΑ. Η πεποίθησή μου είναι ότι μόνο από αυτή την κοινωνική Αριστερά θα προκύψει η Αριστερά του μέλλοντος. Το θέμα είναι να βρεθεί ένας τρόπος να συναντηθούμε. Είμαι βέβαιος ότι μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια θα συναντηθούμε.Είναι βέβαιο ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα τη δει με καθόλου καλό μάτι η νεκροζώντανη Αριστερά. Διότι γνωρίζει πολύ καλά πως η εξέλιξη αυτή θα επιταχύνει την αποχώρησή της από το πολιτικό προσκήνιο.

άλλα σκέφτεται, άλλα λέει, αλλα εννοεί, άλλα κάνει

Ο κόσμος της εργασίας, οι υποτελείς Παραγωγοί του τεράστιου και συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου, έχει γυρίσει τη πλάτη του στην ιστορική Αριστερά (ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΕΕΚ, Μ-Λ ΚΚΕ, ΚΚΕ μ-λ, κλπ). Από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, τα ποσοστά της παραμένουν σταθερά, γύρω στο 10-12%. Σε ένα προηγούμενο άρθρο έδειξα ότι  θα μπορούσαμε σήμερα να είχαμε μια Αριστερά γύρω στο 25-30%, το λιγότερο. Τρεις φορές (1975-8ο, 1986-87, 2007-8) οι εργαζόμενοι στράφηκαν προς την Αριστερά, τρεις φορές έφαγαν πόρτα. Η Ιστορική Αριστερά δεν θέλει μια ισχυρή Αριστερά, το μόνο της μέλημα είναι η αναπαραγωγή των κομμάτων της, η διαιώνιση της ισχύος των στελεχών της. Μετά από αυτές τις εμπειρίες, ο κόσμος της εργασίας δεν πρόκειται να στραφεί γι άλλη μια φορά προς την Αριστερά διότι έχει πειστεί ότι είναι μέρος του συστήματος, είναι μέρος του προβλήματος. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα: γνωρίζει η Αριστερά για ποιον λόγο ο κόσμος της εργασίας της γυρίζει την πλάτη; Οι εργαζόμενοι το γνωρίζουν, η Αριστερά; Απάντηση πρώτη: δεν το γνωρίζει. Γιατί δεν το γνωρίζει; Δεν το γνωρίζει διότι δεν θέλει, δεν τη συμφέρει να το γνωρίζει. Απάντηση δεύτερη: το γνωρίζει. Μιας και το γνωρίζει, θα αλλάξει, θα καταργήσει την πολιτική εκμετάλλευση των εργαζομένων, θα καταργήσει τα προνόμια των στελεχών της; Όχι, κατηγορηματικά όχι!

‘Ολοι και όλες μιλάνε για την αναγκαιότητα ύπαρξης μιας νέας Αριστεράς. Από που, πως θα προέλθει αυτή η Αριστερά; Από τη μετεξέλιξη της υπάρχουσας ή θα είναι το αποτέλεσμα μιας άλλης διαδικασίας; Ποια θα είναι αυτή η διαδικασία; Ας δούμε την πρώτη περίπτωση.

Για να υπάρξει μετεξέλιξη, συνειδητή, θα πρέπει να γνωρίζουμε τι θέλουμε να αλλάξουμε. Θα πρέπει να αλλάξουμε αυτό που φέρνει αναγούλα στους εργαζόμενους. Ποιο είναι αυτό; Η υποκρισία και η απάτη, Η ιστορική Αριστερά, τα στελέχη της δηλαδή, από τα κατώτερα μέχρι τα ανώτερα,  άλλα σκέφτεται, άλλα λέει, άλλα εννοεί, αλλά κάνει.  Γιατί το κάνει αυτό; Μα είναι απλό: χρησιμοποιούν την κοινωνική δικαιοσύνη, τον μαρξισμό, την ιστορία ως μέσα για να εξασφαλίζουν πλούτο και φήμη. Σκοτώνονται μεταξύ τους για να βγουν βουλευτές. Όσοι βγουν, κάνουν το κάθε τι για να ξαναβγουν. Αυτός ο φαιδρός Κουβέλης πόσα χρόνια είναι βουλευτής; Πάνω από είκοσι; Στον ΣΥΝ, θέλουν να βάλλουν ένα όριο: όχι πάνω από δυο τετραετίες. Να φάνε κι άλλοι, μην είστε μοναχοφάηδες, πάρτε τη σύνταξη και στο καλό. Αυτά βλέπει ο εργάτης που λιώνει στο εργοστάσιο, αυτά βλέπει η εργάτρια και υποστηρίζουν ότι όλοι ίδιοι είναι. Αυτό είναι το υλικό υπόβαθρο της υποκρισίας και της απάτης. Η Αριστερά άλλα λέει κι άλλα κάνει, δεν ταυτίζει το σκοπό με τα μέσα, δεν υπάρχει με άλλα λόγια μια ηθική της πρακτικής. Εάν αλλάξει αυτό, η ιστορική Αριστερά θα μετεξελιχθεί σε μια νέα Αριστερά, στην Αριστερά που δεν θα αναβάλλει την υλοποίηση των σκοπών της, δηλαδή την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων στο απώτερο και απώτατο μέλλον αλλά θα τους εκλάβει ως σημείο εκκίνησης, θα επιχειρήσει να επιλύσει εδώ και τώρα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι. Μπορεί να αυτοκαταργηθεί η Αριστερά; Είναι δυνατόν η οργάνωσή της να είναι πρόπλασμα της κοινωνίας που οραματίζεται; ΟΧΙ, κατηγορηματικά ΟΧΙ.

Η Αριστερά του μέλλοντος θα προκύψει από αυτούς  κι από αυτές που την έχουν  εγκαταλείψει αηδιασμένοι κι από αυτούς κι αυτές που ταυτίζουν το μέσο με το σκοπό, που ο σκοπός τους είναι σημείο εκκίνησης (αναρχοκομμουνιστικές ομάδες και στέκια, έντυπα, δίκτυα, κλπ). Η Αριστερά του μέλλοντος θα είναι αναρχοκομμουνιστική. Κάποιες τάσεις του αναρχισμού ήταν πάντα ευαίσθητες στο ζήτημα της ηθικής της πρακτικής. Τη θέση αυτή η (κομμουνιστική) Αριστερά θα πρέπει να την υιοθετήσει. Το ζήτημα είναι πως θα συναντηθούν όλοι αυτοί οι άνθρωποι. Η γνώμη μου είναι ότι η συνάντηση αυτή δεν θα αργήσει.

Continue reading