ο ανθρωπος στο νησι
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον γιούργκο
Εάν κάποια στιγμή θελήσετε να διαβάσετε κάποιο ενδιαφέρον βιβλίο της κοινωνικής ανθρωπολογίας, εάν δεν το έχετε διαβάσει, θα σας πρότεινα ένα βιβλίο που περιγράφει πως μια εξισωτική, κομμουνιστική κοινωνία κυνηγών – τροφοσυλλεκτών μπορεί να μετεξελιχθεί σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, από μέρα σε μέρα, σε μια κοινωνία άκρως ανταγωνιστική και εγωιστική, σε μια κοινωνία που έχει εξαλειφθεί σχεδόν κάθε στοιχείο κοινωνικότητας. Πρόκειται για το βιβλίο του ανθρωπολόγου Κόλιν Τερνμπουλ (Colin M. Turnbull) The Mountain People (Λονδίνο, 1974, β΄ εκδοση – 15 εβρά κοστίζει). Ο συγγραφέας αφηγείται την ιστορία μιας κυνηγητικής-τροφοσυλλεκτικής φυλής της βόρειας Ουγκάντας, τη φυλή Ικ, την οποία έδιωξαν από τις περιοχές που ζούσαν με αποτέλεσμα να βρεθεί η φυλή αντιμέτωπη με το φάσμα της πείνας και των αναπόφευκτων ασθενειών. Οι πεινασμένοι , ασθενείς και εξουθενουμένοι κυνηγοί-τροφοσυλέκτες ξέχασαν εν μια νυκτί κάθε πνεύμα συνεργασίας και αλληλεγγύης και πρόκριναν την ικανοποίηση του ατομικού και μόνο συμφέροντος, προσπαθώντας να αποκομίσουν σε βάρος των άλλων, κυρίως κρυφά, όσο περισσότερα μπορούσαν. Θα έλεγα ότι περιήλθαν σε μια προανθρώπινη κατάσταση, στην κατάσταση στην οποία έχουμε περιέλθει και εμείς στις καπιταλιστικές κοινωνίες.
Έγραψα πιο πάνω ότι στις νέες συνθήκες που εξαναγκάστηκαν να ζουν οι Ικ εξαλείφθηκε σχεδόν κάθε στοιχείο κοινωνικότητας και τόνισα το σχεδόν. Εάν εξαφανίζονταν κάθε στοιχείο κοινωνικότητας, δεν θα υπήρχε πια κοινωνία. Η διαπίστωση αυτή ισχύει για κάθε κοινωνία που προκρίνει το ατομικό σύμφέρον και τον εγωισμό/ανταγωνισμό έναντι της συνεργασίας και αλληλεγγύης, ισχύεει και για τις καπιταλιστικές κοινωνίες. Τί είναι λοιπόν αυτό το σχεδόν; Αυτό το σχεδόν είναι η ελάχιστη κοινωνικότητα που αποτρέπει τη διάλυση μιας κοινωνίας. Αυτή την ελάχιστη κοινωνικότητα την αποκαλώ εμμενή κομμουνισμό. Σήμερα θα ήθελα να εκθέσω συνοπτικά τις απόψεις που κυκλοφορούν σχετικά με τον κομμουνισμό με κριτήριο τα εξής ερωτήματα: υπήρξε κομμουνισμός; Υπάρχει; Θα υπάρξει; Κυκλοφορούν τρία μοντελάκια.