φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Γνωρίζουμε, μαθαίνουμε στο σχολείο και διαβάζουμε και ακούμε, ότι ο Όμηρος έγραψε την Ιλιάδα – και την Οδύσσεια, για λόγους συντομίας θα αναφέρομαι μόνο στην πρώτη. Η εξεταζόμενη πρόταση είναι μια γενικά αποδεκτή άποψη που αναβαθμίστηκε στο επίπεδο της γνώσης. Δεν εικάζουμε, δεν υποθέτουμε – γνωρίζουμε, είμαστε βέβαιοι και βέβαιες, εξοβελίζουμε κάθε ενδεχόμενο αμφιβολίας και αμφισβήτησης. Σήμερα, φίλες και φίλοι, θα δούμε ότι η πρόταση αυτή, που καταγράφει μια γενικά αποδεκτή άποψη, που κωδικοποιεί μια γνώση, είναι επιπλέον και ένα σύμπαν ερωτημάτων και αποριών, αμφιβολιών και εικασιών, υποθέσεων και αμφισβητήσεων.
Η πρόταση είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δομής ‘ο χ έγραψε το ψ’: ο Ντάντε έγραψε τη Θεία Κωμωδία, ο Αισχύλος έγραψε την Ορέστεια, ο Θερβάντες τον Δον Κιχότη, ο Τζόις τον Οδυσσέα. Αυτοί που τα έγραψαν ήταν μεγάλοι άνδρες και συγγραφείς – αυτά που έγραψαν ήταν και είναι ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό έργο. Τη δομή αυτή υιοθετεί και η πρόταση ‘ο Όμηρος έγραψε την Ιλιάδα’: ο Όμηρος ήταν (είναι) ένας μεγάλος άνδρας, ένας μεγάλος συγγραφέας που έγραψε ένα συγκλονιστικό λογοτεχνικό έργο. Είναι μεγάλος άνδρας, μεγάλος συγγραφέας, μεγάλος λογοτέχνης που έγραψε ή επειδή έγραψε ένα λογοτεχνικό αριστούργημα;
Δεν διατυπώνω το ερώτημα για να απαντηθεί, όχι. Το διατυπώνω για να στρέψουμε την προσοχή μας στις φράσεις λογοτεχνικό έργο, λογοτεχνικό αριστούργημα, συγγραφέας, λογοτέχνης. Και ερωτώ: η Ιλιάδα είναι λογοτεχνικό έργο; Ο Όμηρος είναι συγγραφέας, λογοτέχνης;
Όχι, φίλες και φίλοι, όχι. Η Ιλιάδα δεν είναι λογοτεχνικό έργο και ο Όμηρος δεν είναι συγγραφέας, δεν είναι λογοτέχνης.