φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Μόλις πριν 15 χρόνια, με το Χρηματιστήριο, όλοι και όλες ήθελαν να γίνουν πλούσιοι, γρήγορα και εύκολα· όλοι σχεδόν έπεσαν θύματα της αρπαχτής – το 2001 ένας νεαρός παντρεμένος με παιδιά οικοδόμος από την Αλβανία μου είχε εξομολογηθεί ότι είχε χάσει 2 εκ. δραχμές. Όλοι οι αυταπασχολούμενοι και μικρομεσαίοι επέκτειναν τις επιχειρήσεις τους για να αυξήσουν τα κέρδη τους και σήμερα τρέχουν να ρυθμίσουν τα δάνειά τους περιμένοντας την πολυπόθητη ανάκαμψη, κι όσες δεν έκλεισαν, θα κλείσουν τα επόμενα δυο, τρία, πέντε χρόνια. Ποιος θέλει σήμερα να ανοίξει ένα μαγαζάκι, να βγάζει ένα μεροκάματο; Ποιος και ποια ονειρεύεται ότι μπορεί να διοριστεί στο δημόσιο; Ποιοι γονείς περιμένουν να σπουδάσει το παιδί τους για να βολευτεί κάπου;
Από την προσδοκία του πλουτισμού και της αποφυγής της μισθωτής εργασίας περάσαμε στην απόγνωση και στην ανεργία. Κατήφεια παντού, σε χωριά και πόλεις. Ο καθένας και η καθεμιά προσπαθεί να τα βολέψει όπως μπορεί. Οι νέοι άνεργοι ζουν με τους γονείς τους· άλλοι μεταναστεύουν για μεγάλο ή μικρό χρονικό διάστημα· κάποιοι επιστρέφουν στα χωριά τους· συνταξιούχοι γονείς βοηθούν παντρεμένα παιδιά και παντρεμένα εγγόνια· κάποιοι χαλάνε το γκαζόν του κήπου και φυτεύουν λαχανικά· χρησιμοποιούν ολοένα και λιγότερο το αυτοκίνητο, αν δεν το έχουν παρατήσει· κανείς πια δεν αγοράζει ρούχα και παπούτσια, ακόμα και η κατανάλωση των τροφίμων έχει περιοριστεί.
Η κατάσταση αυτή θα διαρκέσει πολλά χρόνια, και δέκα και είκοσι, και είναι βέβαιο πως θα επιδεινωθεί: κι άλλοι άνεργοι, κι άλλες επιχειρήσεις θα κλείσουν, κι άλλοι αυταπασχολούμενοι και μικρομεσαίοι θα ανέβουν στην τσουλήθρα της κοινωνικής καθόδου, κι άλλη μείωση της κατανάλωσης. Κι όλοι και όλες τρομάζουν με την ιδέα ότι οι σημερινοί συνταξιούχοι δεν είναι αθάνατοι και ότι μέσα στα επόμενα δέκα, δεκαπέντε χρόνια οι περισσότεροι θα έχουν πεθάνει και τότε θα καταλάβουμε τι εστί ανεργία και φτώχεια.