φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
ΚΑΠΟΙΕΣ ενδείξεις που έχουν εντοπίσει οι αρχαιολόγοι και οι παλαιοανθρωπολόγοι μας παρωθούν να εικάσουμε ότι ο πόλεμος ως κοινωνικό φαινόμενο υπήρχε πριν την εμφάνιση του ανθρώπου του σοφού. Πότε άρχισε, μάλλον δεν θα το μάθουμε ποτέ. Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, ο άνθρωπος ο σοφός διεξήγαγε πολέμους καθ΄ όλη τη διάρκεια της τροφοσυλλεκτικής-κυνηγητικής περιόδου – από το 300.000 π. Χ. μέχρι την επινόηση της παραγωγής της φυτικής και ζωικής τροφής (γεωργία και κτηνοτροφία), πριν 12 – 10.000 χρόνια. Θα τα δεχτούμε όλα αυτά, υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που εγείρει η έννοια του κοινωνικού πλούτου.
Ο κοινωνικός πλούτος είναι η προϋπόθεση της αναπαραγωγής μιας κοινωνίας και διακρίνεται σε υλικό και άυλο. Ο υλικός πλούτος είναι το σύνολο των παραγόμενων αντικειμένων με τα οποία εξασφαλίζεται η ζωή των μελών μιας κοινωνίας: τροφή, ένδυση, υπόδηση, κατοικία, εργαλεία, όπλα, μέσα συγκοινωνίας και επικοινωνίας. Ο άυλος πλούτος είναι το σύνολο των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση και μεταξύ των ανθρώπων, είναι οι γνώσεις που παράγονται από αυτές τις σχέσεις, είναι η γλώσσα, οι τελετουργίες, οι μύθοι,οι θεσμοί, ο χορός, η μουσική. Οι σημερινές (καπιαλιστικές) κοινωνίες είναι κοινωνίες τεράστιου υλικού και άυλου κοινωνικού πλούτου, την προτεραιότητα όμως την έχει ο υλικός, μιας και είναι εμφανής η τάσης της συρρίκνωσης των σχέσεων με τη φύση και μεταξύ των ανθρώπων. Οι προανθρώπινες κοινωνίες και οι τροφοσυλλεκτικές-κυνηγητικές κοινωνίες του ανθρώπου του σοφού δεν ήταν κοινωνίες του υλικού κοινωνικού πλούτου αλλά του άυλου. Υπήρχε ασφαλώς κοινωνικός πλούτος αλλά ήταν ελάχιστος – δεν υπήρχε αποθηκευμένη τροφή, λίγα εργαλεία, λίγα όπλα, υποτυπώδης ένδυση – αυτά τίποτα άλλο. Ο πλούτος αυτών των κοινωνιών, με τον οποίο εξασφαλιζόταν η αναπαραγωγή της κοινωνίας, ήταν οι σχέσεις, οι γνώσεις, η γλώσσα, οι θεσμοί και όλα τα άλλα που προανέφερα. Ήταν κοινωνίες γνώσεων και σχέσεων.