in 21ος αιώνας, θεωρία επανάστασης, κοινωνικός πόλεμος

είναι αναπόφευκτη η εγκατάλειψη των πόλεων;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΙ πόλεις είναι ένα κοινωνικό μεγα-πρόβλημα, ένα πλέγμα πολλών κοινωνικών  προβλημάτων, τα οποία δεν μπορούμε να επιλύσουμε. Θα μπορούσαμε, εάν κατεδαφίζαμε τα δύο τρίτα της πόλης, της Αθήνας, ας πούμε, εάν δηλαδή αποκαθιστούσαμε μερικώς το φυσικό περιβάλλον και παραγάγαμε ένα μεγάλο μέρος της φυτικής  τροφής, και ένα μικρό μέρος της ζωικής. Εάν, δηλαδή, μετατρέπαμε τις πόλεις σε αυτάρκεις (νερό, τρόφιμα, ενέργεια), σε μεγάλο βαθμό, κοινότητες και περιορίζαμε την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων (τη χρήση και την κίνηση των αυτοκινήτων). Με αυτόν τον τρόπο, θα αναπνέαμε καθαρόν αέρα, θα τρώγαμε καθαρή τροφή, θα περπατούσαμε, θα επιδιδόμασταν σε ελαφριές ολιγόωρες χειρωνακτικές εργασίες.  Δεν νομίζω ότι θα δέχονταν ποτέ οι Αθηναίοι να κατεδαφίζονταν τα δύο τρίτα της πόλης τους – και με το δίκιο τους, εδώ που τα λέμε. Οι πόλεις μας αρρωσταίνουν και μας σκοτώνουν, μας εξαντλούν και μας απομονώνουν, αυτό όμως είναι προτιμότερο από το να φύγουν τα δύο τρίτα του πληθυσμού και να εγκατασταθούν κάπου αλλού. Κορόνα-γράμματα θα ρίξουμε, ποιος θα φύγει και ποιος θα μείνει; Φαιδρότητες! Αυτά τα σκέφτονται και τα γράφουν και τα πιστεύουν κάτι ελαφροΐσκιωτοι τύποι, σαν κι εσένα, Αθανάσιε!  Τι μας νοιάζει τι θα γίνει στο μέλλον; Εμείς θα ζήσουμε; Να ταλαιπωρηθούμε εμείς τώρα για να μην ταλαιπωρηθούν στο μέλλον οι άλλοι –  τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας; Δε σφάξανε! Όπως ταλαιπωριόμαστε εμείς τώρα, να ταλαιπωρηθούν κι αυτά. Να γιατί, λοιπόν, η πόλη είναι ένα άλυτο πρόβλημα προβλημάτων.

ΚΑΠΟΙΟΙ και κάποιες υποστηρίζουν ότι, εάν γίνει κάποτε στο μέλλον επανάσταση, για να επιλύσει τα κοινωνικά προβλήματα, θα γίνει στην πόλη. Εξέθεσα χτες τα επιχειρήματά μου σχετικά με την αδυνατότητα αυτού του ενδεχομένου. Οι υποστηρικτές αυτής της θεωρίας περιμένουν. Ας περιμένουν. Δεν ενοχλούν κανέναν! Περιμένοντας όμως έχουν χρόνο, και διάθεση, υποθέτω, να σκεφτούν κάποια ζητήματα, κάποια δεδομένα, κάποια πιθανά ενδεχόμενα. Θα μάθουν, θα το διαβάσουν στο βιβλίο Να τελειώνουμε με τις μεγαλουπόλεις,  ότι 800.000 κάτοικοι πόλεων στη Γαλλία φεύγουν και εγκαθίστανται σε χωριά. Σε μικρότερο βαθμό αυτό γίνεται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γίνεται και στην Ελλάδα, παρόλο που η τάση εγκατάστασης στις πόλεις συνεχίζεται αλλά με ρυθμό επιβραδυνόμενο. Έχει εκκινήσει μια τάση εγκατάλειψης των πόλεων, η οποία θα ενισχυθεί όσο θα οξύνονται τα προβλήματα των πόλεων και μάλιστα αυτά της στέγης, της ακρίβειας, της κάκιστης τροφής, της υγείας, της ταλαιπωρίας στη μετακίνηση, του δηλητηριασμένου αέρα, της μοναξιάς και της απομόνωσης και πολλών άλλων. Εγκαταλείπουν τις πόλεις αυτοί και αυτές που μπορούν να τις εγκαταλείψουν, μικρομεσαίοι –  δεν φεύγουν οι εργάτες, οι άνεργοι, οι συνταξιούχοι και άλλοι φτωχοί. Πρέπει να έχεις κάποιο καλό κομπόδεμα για να φύγεις από την πόλη, αν και αυτό δεν είναι γενικός κανόνας. Τι θα κάνεις στο χωριό; Πώς θα πληρώνεις λογαριασμούς; Θα τρως μόνο μαρούλια και λάχανα;

ΟΣΟ και να ενισχυθεί η τάση εγκατάλειψης των πόλεων, η πλειονότητα του πληθυσμού θα παραμείνει στις πόλεις. Εκεί θα ζει, εκεί θα νοσει, εκεί θα πεθαίνει. Γνωρίζουμε, είμαστε απολύτως βέβαιοι,  ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες αυξάνεται στις πόλεις η νοσηρότητα και η θνησιμότητα και ότι αυξάνονται τα ποσοστά των θανάτων από καρκίνο κάτω των 50 ετών. Οι άνθρωποι στις πόλεις πεθαίνουν ολοένα και σε μικροτερες ηλικίες και η τάση αυτή θα ενισχυθεί.  Είναι επίσης βέβαιο ότι η γονιμότητα και η υπογεννητικότητα αυξάνονται ραγδαία και ότι η τάση αυτή θα ενισχυθεί. Κάθε γενιά θα διαπιστώνει ότι θα βρίσκεται σε πολύ χειρότερη κατάσταση από την προηγούμενη. Ο πληθυσμός  σε όλες τις πόλεις του πλανήτη θα τείνει να μειώνεται, στις αγροτικές περιοχές όμως της Αφρικής θα τείνει να αυξάνεται, με ολοένα και επιβραδυνόμενο ρυθμό αύξησης. Εάν κάποτε, μετά από δύο ή τρεις αιώνες, ο άνθρωπος ο σοφός θα αφανιστεί, οι πόλεις θα είναι ο τόπος του αφανισμού του. 

ΑΣ επιστρέψουμε όμως στο παρόν και στο μέλλον που θα ζήσουμε εμείς, τα παιδιά μας και εγγόνια μας, τα επόμενα 20-50 χρόνια. Περιμένοντας την επανάσταση, σκέφτομαι ότι η πόλη, η μεγαλούπολη, είναι ένα καρκίνωμα,  πυκνότατης δικτύωσης,  που ζει και αναπαράγεται αντλώντας τροφή, πρώτες ύλες και ενέργεια από το περιβάλλον του, το οποίο είναι σήμερα όλος ο πλανήτης. ‘Εχει γεμίσει ο πλανήτης με καρκινώματα. Θα ήθελα να προσέξουμε αυτή την πτυχή του ζητήματος, είναι κομβικής σημασίας. Στην ελληνορωμαϊκή εποχή, οι πόλεις αντλούσαν τροφή και ενέργεια από το εγγύς περιβάλλον, από λίγα χιλιόμετρα μακριά μέχρι δυο τρεις δεκάδες χιλιόμετρα. Όσο αυξανόταν ο πληθυσμός, τόσο μεγάλωναν και οι αποστάσεις: η Ρώμη εξασφάλιζε το σιτάρι της από την Αίγυπτο. Εάν, για κάποιο λόγο, δεν έφτανε το σιτάρι στη Ρώμη, έπεφτε πείνα. Με την επέκταση του βιομηχανικού καπιταλισμού σε όλον τον πλανήτη, οι πόλεις αναπαράγονταν με πρώτες ύλες, τροφή και ενέργεια που έρχονταν από όλα τα σημεία του πλανήτη.

ΤΟ κρίσιμο και θεμελιώδες ερώτημα που εγείρεται μπροστά μας είναι αυτό: μας επιτρέπεται να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο κάποια πόλη,  ή κάποιες πόλεις,  να μην είναι σε θέση να εφοδιαστεί με κάποιο ή κάποια από τα απαραίτητα αγαθά τα οποία εξασφαλίζουν την ύπαρξή της –  νερό, τροφή, φάρμακα, ηλεκτρική ενέργεια και ορυκτά καύσιμα; Μας επιτρέπεται να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να μην μπορούν να λειτουργήσουν κοινωφελείς υπηρεσίες –  αποχέτευση, συγκοινωνίες, περίθαλψη, επικοινωνίες, εκπαίδευση; Η επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής, η σπάνη των πρώτων υλών, η μείωση των αποθεμάτων των ορυκτών καυσίμων, ο ανταγωνισμός για όλα αυτά τα αγαθά μεταξύ των χωρών και των κρατών, οι τεχνικές αστοχίες του πυκνλης δικτύωσης ψηφιακού καπιταλισμού, θα προκαλούν διακοπές  (διαλείπουσα δυσλειτουργία)  ολοένα και μεγαλύτερης διάρκειας. Διάρκεια – αυτή είναι η κομβική λέξη του μέλλοντος.

ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ λοιπόν ότι όλοι οι παράγοντες της δυσλειτουργίας θα ενισχυθούν, θα συνδυαστούν, θα συντονιστούν και θα προκαλέσουν μια αδυναμία αναπαραγωγής των πόλεων. Δεν θα μπορούμε πια να ζούμε στις πόλεις και θα αναγκαστούμε να τις εγκαταλείψουμε. Εάν ζήσω άλλα 20 χρόνια, λέμε τώρα, δεν αποκλείεται να το δουν και αυτό τα ματάκια μου – έχουν δει πολλά από το 1959! Οι κάτοικοι των πόλεων θα φύγουν για να αποφύγουν τον θάνατο, δεν θα φύγουν για να πάνε κάπου καλύτερα! Το τι θα γίνει μετά τη φυγή δεν θα τους ενδιαφέρει! Θα συμβούν πολλά και διάφορα, ένας άλλος κόσμος θα εμφανιστεί. Θα διαρκέσει αρκετές δεκαετίες αλλά στο τέλος θα προκύψει και κάτι θετικό: κάποιοι άνθρωποι θα αρχίσουν να παραγάγουν την τροφή τους με τα χεράκια τους, συμβιώνοντας και συνεργαζόμενοι με άλλους  και άλλες.

ΘΑ είναι μια ριζική αλλαγή, μη αναστρέψιμη   –  θα είναι μια κοινωνική επανάσταση.

ΟΠΟΤΕ, τρία είναι τα ενδεχόμενα που αντιμετωπίζουμε: να γίνει επανάσταση στις πόλεις, να εγκαταλειφθούν οι πόλεις –  κι αυτό θα είναι επανάσταση, να μην γίνει ούτε το ένα ούτε το άλλο και οι άνθρωποι να συνεχίσουν να ζουν στις πόλεις ζώντας ολοένα και λιγότερα χρόνια με ολοένα και περισσότερες ασθένειες, με μοναξιά, απραξία, αθυμία, με ελάχιστα παιδιά και νέους.

ΓΙΑ να δούμε τι θα δούμε.

Write a Comment

Comment