in παγκόσμια Ιστορία, πολιτισμική σύγκρουση

ανάγκη ή βούληση; ανάγκη και βούληση!

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ στις πρώτες προτάσεις της Γένεσης της εβραϊκής, ποιμενικής και πολεμικής, Παλαιάς Διαθήκης (του Παλαιού Συμβολαίου) ότι ο Θεός έκανε το φως την πρώτη μέρα και τον ήλιο την τέταρτη. Θα εικάζαμε ότι πρόκειται περί αβλεψίας, τερατώδους ασφαλώς, του συντάκτη, ποιμένα και πολεμιστή, αυτών των προτάσεων αλλά η εικασία μας θα ήταν άστοχη. Οι λαοί της περιοχής της δυτικής Ασίας λάτρευαν τον Ήλιο ως τον ανώτερο και ισχυρότερο θεό, και άλλους θεούς, για τους Εβραίους ποιμένες πολεμιστές ο θεός ήταν ένας (ο Θεός) και αυτός ήταν ο Γιαχβέ, ο δημιουργός του κόσμου. Ο υποβιβασμός του ήλιου, άρα και του θεού ‘Ηλιου είναι σαφής –  ο συντάκτης δεν ενοχλείται από τη χρονική ανακολουθία, πάνω από όλα η ιδεολογία και η κοσμοαντίληψη. Δεν είναι η μόνη, υπάρχουν δεκάδες, σε κάθε σελίδα της Γένεσης. Η οποία μας λέει ότι ο Γιαχβέ θέλησε να δημιουργήσει τον κόσμο, δεν αναγκάστηκε!  Διότι, εάν αναγκαζόταν, θα υπήρχε μια οντότητα ισχυρότερη από αυτόν, όπερ άτοπον! Η δημιουργία του κόσμου ήταν μια πράξη ελεύθερης βούλησης του Θεού –  ελεύθερη βούληση σημαίνει ότι κάνει ό,τι θέλει. Αθανάσιε, τι είναι αυτά που λες, θα μας κάψει ο Θεός! Θα μας κάψει διότι θα θελήσει να μας κάψει και διότι μπορεί να μας κάψει. Ο Θεός είναι αιώνιος, αθάνατος, οπότε κάποια στιγμή θέλησε ελεύθερα να δημιουργήσει τον κόσμο. Γιατί τότε και όχι πιο πριν; Τι συνέβη και θέλησε; Ο Θεός είναι η απόλυτη ισχύς, είναι τέλειος δηλαδή, άρα και αυτάρκης, δεν του λείπει κάτι –  αυτή είναι η απόλυτη ισχύς. Εάν του έλειπε κάτι, πρώτον, δεν θα ήταν απολύτως ισχυρός και, δεύτερον, θα αναγκαζόταν να θεραπεύσει αυτή την αδυναμία, να καλύψει αυτή την έλλειψη, εάν ήθελε να είναι απολύτως ισχυρός –  ήθελε, βέβαια.  Δεν του έλειπε τίποτα. Η δημιουργία έγινε εκ του μηδενός, δεν προϋπήρχε κάτι που θα τον εξανάγκαζε. Εάν δεν έλειπε τίποτα, γιατί λοιπόν να δημιουργήσει τον κόσμο; 

ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ δύο απαντήσεις: τη θρησκευτική (ιουδαϊκή, χριστιανική, ισλαμική) και αυτήν της θεωρίας της κυριαρχίας, της κυριαρχικής σχέσης. Σύμφωνα με την πρώτη, ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο από αγάπη. ‘Ηταν ένα δώρο αγάπης. Αγαπούλα μου, εσύ! Θεέ μου, πόσο πολύ μας αγαπάς, πόσο πολύ! Από δω μέεεεχρι τον ουρανό, τόσο πολύ σ΄ αγαπώ, έλεγα στα παιδιά μου. Η θεωρία της κυριαρχικής σχέσης, της σχέσης μεταξύ αυτού που διατάζει κι αυτού που υπακούει και εκτελεί, υποστηρίζει ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο για να έχει υποτελείς, πιστούς, για να είναι Κύριος. Η ισχύς είναι σχέση, η απόλυτη ισχύς δεν είναι όμως σχέση. Ο Θεός είναι απολύτως ισχυρώς, έχει καταργήσει κάθε σχέση. Ο Θεός είναι φαντασιωσική εκπλήρωση της επιθυμίας της απόλυτης ισχύος –  αποκλειστικά φαντασιωσική διότι δεν μπορεί να εκπληρωθεί στη ζωή. Δεν μπορεί να υπάρξει άνθρωπος ποτέ που να είναι μόνος και αθάνατος! Η δημιουργία του κόσμου είναι μια ομολογία ήττας: απόλυτη ισχύς δεν υπάρχει, δεν μπορεί να υπάρξει διότι είναι αντίφαση εν τοις όροις: η ισχύς είναι σχέση και το απόλυτο είναι κατάργηση της σχέσης. Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο για να έχει υποτελείς, πιστούς, για να τους διατάζει και αυτοί να εκτελούν. Οι Υποτελείς, οι πιστοί, οι υπάκουοι του έλειπαν. Αναγκάστηκε να τον δημιουργήσει! Δε μπορούσε να κάνει αλλιώς, έπρεπε να τον δημιουργήσει, για να γίνει, να είναι Κύριος! Κατά συνέπεια, Θεός είναι όποιος διατάζει –  το αφεντικό στη δουλειά είναι Θεός. Ένας από τους πάμπολλους! Oh my God!

ΑΣ αφήσουμε όμως την δημιουργία του κόσμου που έγινε πριν 5.000 χρόνια κι ας γυρίσουμε πίσω στον χρόνο, πριν 6 εκ. χρονάκια, τότε που εκκίνησε η διαδικασία της  κοινωνιογένεσης και, κατά συνέπεια,  της ανθρωπογένεσης. Δεχόμαστε ότι εκείνη την εποχή κάποια δενδρόβια μοναχικά πρωτεύοντα αναγκάστηκαν να αφήσουν τα τροπικά και υποτροπικά δάση, που υποχωρούσαν λόγω κάποιας κλιματικής αλλαγής (αύξηση θερμοκρασίας και μείωση βροχοπτωσεων) και αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν στη σαβάνα. Εκεί όμως υπήρχαν πολλά και μεγάλα σαρκοφάγα θηλαστικά, πρόγονοι των λιονταριών και των τίγρεων, και για να αντιμετωπίσουν οι απώτατοι πρόγονοί μας τους θηρευτές τους αναγκάστηκαν να συνεργαστούν, να συμβιώσουν, να πράξουν από κοινού. Με αυτόν τον τρόπο συγκροτήθηκε η πρωτοκοινωνία, από την οποία προήλθαν όλες οι επόμενες, όπως και η ανθρώπινη. Εάν ο άνθρωπος ο σοφός προήλθε από τον homo erectus – ή από κάποιο άλλο είδος, δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία – τότε η ανθρώπινη κοινωνία ήταν μετασχηματισμός της κοινωνίας του  homo erectus.

ΓΙΑ να αντιμετωπίσουν τους θηρευτές τους, τα δενδρόβια αυτά μοναχικά πρωτεύοντα, για να τα απομακρύνουν,  έπρεπε να στέκονται για μικρά χρονικό διάσημα όρθια και να χρησιμοποιούν πέτρες και  κλαδιά. Μετά από 2,5 εκ. χρόνια, ή και 3 εκ. , αποκτήσαμε την όρθια στάση και τη δίποδη βάδιση: μας πήρε 3 εκ. χρόνια! Η συγκρότηση της πρωτοκοινωνίας και η όρθια στάση/δίποδη βάδιση ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης. Αναγκαστήκαμε, δεν θελήσαμε. Χωρίζω το ζυμάρι σε τέσσερα καρβέλια και συνεχίζω. Loipon, αντιμετωπίσαμε ένα πρόβλημα επιβίωσης, προσαρμογής και αναγκαστήκαμε να το επιλύσουμε με τον ένα και μόνο τρόπο –  δεν υπήρχε άλλος! Αυτό είναι ανάγκη, ο ένας και μόνος τρόπος, δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Η απώλεια του οίστρου στα θηλυκά δεν ήταν απόφαση ελεύθερης βούλησης, δεν θελήσαμε να παραταθεί η παιδική ηλικία, ήταν αποτέλεσμα προηγηθέντων εξαναγκασμών και αναγκών  η επίγνωση του θανάτου και η λεκτική επικοινωνία. Δεν θελήσαμε να γίνουμε άνθρωποι σοφοί, γίναμε χωρίς να το θέλουμε άνθρωποι σοφοί –  και τι σοφοί. Θα συνόψιζα την όλη διαδικασία με μια κινέζικη παροιμία:  εάν το κουνούπι κάτσει πάνω στα αρχίδια σου, μαθαίνεις ότι η βία δεν είναι η απάντηση. Βία όμως υπάρχει και είναι ανάγκη να υπάρχει. Το πότε και το πώς θα την χρησιμοποιήσουμε θα εξαρτηθεί από την ανάγκη, από το πρόβλημα που θέλουμε να επιλύσουμε διότι αναγκαζόμαστε να το επιλύσουμε – εάν δεν το κάνουμε, ή θα έχουμε κάποιο μεγαλύτερο πρόβλημα ή να εξαφανιστούμε.

ΘΕΛΗΣΑΜΕ να πάμε στο Φεγγάρι; Θελήσαμε, δεν αναγκαστήκαμε. Θελήσαμε να κατασκευάσουμε ατομική βόμβα και τώρα να υπάρχουν καμιά δεκαριά χιλιάδες πάνω στον πλανήτη; Τι τις θέλουμε τόσες πολλές, το ένα δέκατο φτάνουν και περισσεύουν για να αφανιστούμε. Και όμως φίλοι και φίλες, αναγκαστήκαμε να πάμε στο Φεγγάρι, αναγκαστήκαμε να κατασκευάσουμε ατομικές βόμβες –  αναγκαστήκαμε και θελήσαμε. Ποια ανάγκη μας ώθησε να τα κάνουμε; Η ανταγωνισμός, η νίκη, η υπερίσχυση, η επιθυμία αύξησης της ισχύος που πηγάζει από την ανάγκη αύξησης της ισχύος. Θέλουμε να εξεγερθούμε και να επαναστατήσουμε επειδή αναγκαζόμαστε να το κάνουμε αυτό. Όταν η επανάσταση είναι ο μόνος τρόπος να επιλύσουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, τότε αναγκαζόμαστε και το κάνουμε. Εάν επαναστατήσουμε χωρίς να υπάρχει ανάγκη, για να υλοποιήσουμε κάποιο πρόταγμα, όραμα ή ιδανικό, θα κάνουμε μια τρυπούλα στο νερό. Γιατί διαμαρτύρεστε λοιπόν για  τους ανθρώπους που κάθονται στον καναπέ; Είναι χαζοί ή εσείς είστε έξυπνοι;

ΕΧΩ υποστηρίξει ότι η κομβική στιγμή της παγκόσμας ιστορίας ήταν το αποτέλεσμα ενός επιβιωτικού προβλήματος των ποιμενικών κοινωνιών, το οποίο μπορούσε να επιλυθεί μόνο με ένα τρόπο: με την αρπαγή του ξένου (γειτονικού) κοινωνικού πλούτου, με τον πόλεμο. Ο πόλεμος και η ανάγκη της νίκης , η εξάλειψη της αδυναμίας, ήταν η πηγή της λατρείας της ισχύος και της επιθυμίας αύξησης της ισχύος. Η βούληση είναι θυγατέρα της ανάγκης, όπως η ρητορική είναι θυγατέρα του πολέμου (πειθώ, παρότρυνση του πολεμιστή από τον ηγέτη). Ο βολονταρισμός, και ο επαναστατικός, είναι παιδί του πολέμου, των πολεμικών κοινωνιών. Ο Θεός που δημιούργησε τον κόσμο δεν είναι παρά ο ποιμένας-πολεμιστής που θα ήθελε να ήταν τόσο ισχυρός ώστε να δημιουργήσει ένα κόσμο. Τον δημιουργεί.  Κι όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία της δημιουργίας δεν θα υπάρχει άνθρωπος σοφός πάνω στη Γη ούτε για δείγμα.

Write a Comment

Comment