φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΑΠΟ το 1600 μέχρι το 1750 το βασικό αντικείμενο του διαλόγου μεταξύ των στοχαστών στη Γαλλία και την Αγγλία ήταν αυτό: οι συγγραφείς (λογοτέχνες, φιλόσοφοι, ιστορικοί) έπρεπε να θαυμάζουν και να μιμούνται τους αρχαίους ή μήπως έχουν ξεπεραστεί και παραμεριστεί; Αυτή είναι, φίλες και φίλοι, η περιβόητη σύγκρουση μεταξύ μοντέρνων και αρχαίων, άλλως, η μάχη των βιβλίων – μια παρωδία αυτής της μάχης γραμμένη από τον  Σουίφτ είναι πολύ γνωστή – είναι πολύ απολαυστική. Τους έχουμε ξεπεράσει σε όλα τα ζητήματα ή μήπως μόνο σε μερικά; Ή μήπως σε κανένα; Πρόκειται για ένα έντονο επεισόδιο σε μια σύγκρουση που διαρκεί πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια: τον πόλεμο ανάμεσα στην παράδοση και τον μοντερνισμό, την αυθεντία και την πρωτοτυπία.

Η σύγκρουση παρατάθηκε και μετά το 1750 αλλά εξασθενημένη. Οι μοντέρνοι πρόβαλαν τέσσερα επιχειρήματα, τα οποία θα εκθέσω συνοπτικά. Το πρώτο, που αφορά περισσότερο την ποίηση:η ποίησή μας είναι καλύτερη διότι πηγάζει από ευγενέστερα αισθήματα; Γιατί; Διότι είμαστε χριστιανοί, ενώ οι αρχαίοι ήταν ειδωλολάτρες. Το επιχείρημα είναι τόσο αβάσιμο που δεν χρειάζεται να το σχολιάσω. Το δεύτερο προέκυψε ως αντίδραση στον υπερβολικό και άκριτο θαυμασμό της κλασικής, ειδικά της ελληνικής, γραμματείας: πρόκειται για έργα κακογραμμένα, ακόμα και η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Ένας γενναίος και πεισματάρης ήρωας στην Ιλιάδα παρομοιάζεται με γαϊδούρι ενώ μπροστά το παλάτι του Οδυσσέα υπήρχε ένας μεγάλος σωρός κοπριάς – είναι ηρωική ποίηση αυτή;  Δεν είναι μόνο κακογραμμένα αλλά και γεμάτα με παραλογισμούς: κάποιος ορθολογιστής Γάλλος είχε υπολογίσει, σωστός καθ΄ όλα ο υπολογισμός του, ότι η ωραία Ελένη θα πρέπει να ήταν 60 χρονών, μπορεί και 100, όταν έγινε ο Τρωικός πόλεμος – ποιος θα πολεμούσε για μια γριά;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΈΧΟΥΜΕ σχηματίσει την εντύπωση ότι οι αρχαίοι Έλληνες περνούσαν τη μέρα τους είτε φιλοσοφώντας  ξαπλωμένοι στις όχθες του Ιλισσού ή του Ηριδανού ποταμού είτε συζητούσαν ισότιμα στην Αγορά και έπαιρναν αποφάσεις  για τα ζητήματα της πόλεως. Πώς έχει σχηματιστεί αυτή η εντύπωση, αυτός ο κοινός τόπος; Το ότι είναι εντελώς ψευδής, ότι πρόκειται δηλαδή για ιδεολογία, αρκεί μια ανάγνωση του Αριστοφάνη ή του Θεόφραστου (Χαρακτήρες) για να μας πείσει. Για τους Χαρακτήρες του Θεόφραστου θα ασχοληθούμε ένα πρωινό διεξοδικά – εάν δεν έχετε διαβάσει αυτό το μικρής έκτασης βιβλίο, σας το συνιστώ ανεπιφύλακτα. Πρόκειται για αρρωστούργημα – θα πάθετε καραπλακάρα. Διαβάστε Θεόφραστο και μετά Καστοριάδη – θα ξεράσετε! Θα εξηγηθώ παρακάτω.

ΑΠΟ την άλλη, έχουμε επίσης σχηματίσει μια εικόνα της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας και Ιστορίας  που βασίζεται στα συγγράμματα ιστορικών, τα οποία είναι σχεδόν ίδια. Πρόκειται για την αρχαία ελληνική ιστορία που διδάσκεται στην εκπαίδευση, από το Δημοτικό μέχρι τα μεταπτυχιακά. Μυκηναϊκή εποχή, αρχαϊκή εποχή, Περσικοί πόλεμοι, Πελοποννησιακός πόλεμος, κεφάλαια για την θρησκεία, την Τέχνη, τον αθλητισμό, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, την επιστήμη. Κάποιες μαρξιστικές προσεγγίσεις ή άλλοι συγγραφείς, ο Σπένγκλερ ή ο Τόινμπι για παράδειγμα, απλά διαφοροποιούνται κάπως. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός θεωρείται αξεπέραστος και αξιοθαύμαστος – έθεσε τα θεμέλια του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ερωτώ για δεύτερη φορά: Πώς έχει σχηματιστεί αυτή η εικόνα, αυτός ο κοινός τόπος; 

ΤΑ πρώτα συγγράμματα της αρχαίας ελληνικής Ιστορίας συντάχθηκαν κατά τον 19ο αιώνα, προς τα τέλη του μάλιστα. Κάποια μέρα θα ασχοληθώ με την ιστορία, τη γενεαλογία αυτών των συγγραμμάτων. Συντάχθηκαν εκείνη την εποχή γιατί τότε, τον 19ο αιώνα, οι γνώσεις μας για την αρχαία Ελλάδα αυξήθηκαν κατακόρυφα. Οι ιστορικοί δεν βασίζονται πια μόνο στους αρχαίους συγγραφείς ή τη μυθολογία και τη θρησκεία (Παπαρρηγόπουλος!) αλλά και στην αρχαιολογία, την επιγραφική, την νομισματική, την ανθρωπολογία, την εθνολογία, την πολιτισμολογία, τη φιλολογία και τη γλωσσολογία. Παρ΄ όλα αυτά, πληθώρα ζητημάτων παραμένουν μυστήρια, πληθώρα ερωτημάτων παραμένουν αναπάντητα. Να μόνο τρία, πολύ βασικά. Γνωρίζουμε πως σχηματίστηκε η πόλις; Όχι, κατά κανένα τρόπο. Γνωρίζουμε πως διαμορφώθηκε η δημοκρατία, το αρχικό όνομα της οποίας ήταν ισονομία; Όχι, κατά κανένα τρόπο. Γιατί και πώς παρήκμασαν η πόλις και η δημοκρατία; Υπάρχει μια γενικά αποδεκτή άποψη; Όχι, δεν υπάρχει και θα αργήσει πολύ να διατυπωθεί – θα δείξω σήμερα γιατί θα αργήσει πολύ. Μπορούμε να κατανοήσουμε την αρχαία ελληνική κοινωνία και Ιστορία από τη στιγμή που δεν έχουν διαυγαστεἰ αυτά τα ζητήματα; Όχι, κατά κανένα τρόπο. Γιατί δεν μπορούμε να διατυπώσουμε μια γενικά αποδεκτή θεωρία που να ερμηνεύει όλα αυτά τα ζητήματα; Που να οφείλεται άραγε αυτή η ανικανότητα; Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στις δυο προηγούμενες κοινότοπες εντυπώσεις και τα αναπάντητα ερωτήματα; 

ΟΙ  απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα, φίλες και φίλοι, συνοψίζονται στον όρο Κλασικισμός. Ας δούμε, με λίγα λόγια και απλά,  πρώτα τι είναι ο Κλασικισμός και μετά πως προέκυψαν τόσο οι κοινότοπες εντυπώσεις όσο και τα αναπάντητα ερωτήματα και η μεταξύ τους σχέση – αφού πιω όμως πρώτα ένα καφεδάκι.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλό σας βράδυ

ΤΑ  τελευταία χρόνια διαβάζω κάποιους συγγραφείς τους οποίους οι μαρξιστές περιφρονούν και αδιαφορούν για αυτά που έχουν σκεφτεί και γράψει. Τρεις από αυτούς έχουν κερδίσει την προσοχή μου: Τοκβίλ, Μπερξόν, Σπένγκλερ. Τελειώνω αυτές τις μέρες τον δεύτερο τόμο της Παρακμής της Δύσης, του Σπένγκλερ, σε έξοχη, απολαυστική μετάφραση του Λευτέρη Αναγνώστου (εκδ. Τυπωθήτω) και μόλις τον τελειώσω θα αρχίσω να το διαβάζω για δεύτερη φορά – τόσο σημαντικό έργο είναι!  Μάλλον θα χρειαστεί και τρίτη. Ναι, είμαι διεστραμμένος αναγνώστης, το γνωρίζω.  Και βέβαια, θα ρωτήσετε, τι ενδιαφέρον βρίσκω σε αυτούς τους συντηρητικούς, τουλάχιστον, συγγραφείς. Ο Σπένγκλερ είχε συναντηθεί μία φορά με τον Χίτλερ, δεν τα βρήκαν φαίνεται και τελικά του καίγανε οι ναζιστές τα βιβλία!

ΘΑ σας απαντήσω ευθύς αμέσως – ως μαρξιστής. Οι συγγραφείς αυτοί, υπάρχουν κι άλλοι πολλοί, έχουν σκεφτεί πολλά ζητήματα, έχουν διατυπώσει πάρα πολλά ερωτήματα, έχουν φέρει στο προσκήνιο θέματα τα οποία ο Μαρξ και οι μαρξιστές,  του παρελθόντος και του παρόντος, δεν έφεραν, δεν μπόρεσαν να σκεφτούν, δεν διανοήθηκαν να διατυπώσουν ερωτήματα. Το δράμα αυτών των συγγραφέων είναι ότι έδωσαν λάθος απαντήσεις σε έξοχα ερωτήματα. Ομιλώ ως μαρξιστής, το ξανατονίζω – όποιος και όποια ενοχλείται, λυπάμαι, δεν μπορώ να κάνω τίποτα απολύτως γι΄ αυτήν την ενόχληση. Θεωρώ ότι με τη μελέτη αυτών των συγγραφέων εμπλουτίζεται ο μαρξισμός, όπως εμπλουτίστηκε με τη σκέψη πολλών αναρχικών και μετααναρχικών συγγραφέων – πόσο άργησαν να αντιληφθούν την αξία του Φουκό οι μαρξιστές! Διότι, θεωρώ, ότι σε αυτά όλα τα ζητήματα που  σκέφτηκαν οι συγγραφείς αυτοί, αλλά όχι ο Μαρξ και οι μαρξιστές, οι τελευταίοι δίνουν πιο σωστές απαντήσεις. Μια μαρξιστική ανάγνωση και προσέγγιση των Τοκβίλ, Μπερξόν και Σπένγκλερ, για να περιοριστώ σε αυτούς, θα απέδιδε γευστικότατους και νοστιμότατους και θρεπτικότατους καρπούς. Ας γίνει στο μέλλον κι ας μη ζήσω να τους απολαύσω – να γιατί θα ήθελα να ήμουν αθάνατος: για να διαβάζω! Θα πεθάνω άραγε, σαν τον Πετράρχη, με ένα βιβλίο αγκαλιά;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η ρήση, το γνωμικό θα έλεγα, μια γενιά μαζεύει, μια γενιά τα τρώει (ξοδεύει), δεν ξέρω αν την έχετε ακούσει,  είναι μικροαστικής προέλευσης, των μικροαστών της πόλης, όχι των αγροτών. Κάθε τάξη έχει τα δικά της γνωμικά.  Σε λίγα χρόνια δεν θα λέγεται πια, θα χαθεί ως γνωμικό – η πλειονότητα των μικρομεσαίων δεν θα υπάρχει πια, μαζί με αυτούς θα χαθούν και τα γνωμικά τους και η ιδεολογία τους, οι αυταπάτες τους, ο τρόπος ζωής τους, οι αξίες τους, οι πρακτικές τους. Είναι σαφές ότι έχει προκριθεί ο αργός θάνατος ως τρόπος εξαφάνισής τους από τον καπιταλιστή Κύριο και το Κράτος. Το δε μέσον της εξαφάνισης είναι η λιτότητα, η μείωση των μισθών και των συντάξεων των εργαζομένων στον ιδιωτικό και τον κρατικό/δημόσιο τομέα. Υπάρχει το ενδεχόμενο ο αργός θάνατος να αντικατασταθεί από τον αιφνίδιο, δηλαδή την απόλυτη λιτότητα, τη χρεοκοπία και την αρπαγή των καταθέσεων; Με αυτό το ζήτημα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι.

ΔΕΝ έχουμε σκεφτεί ποιες θα είναι οι συνέπειες της εξαφάνισης των μικρομεσαίων. Θα εξαφανιστεί ένας κρίκος της κοινωνικής ιεραρχίας, θα υπάρξει ένα κοινωνικό κενό, ίσως και ένα πολιτικό κενό. Μπορούμε να φανταστούμε μια κοινωνία χωρίς αυτούς, από τη στιγμή που στην ελληνική κοινωνία τα μικροαστικά και μεσοαστικά στρώματα ήταν πολυπληθή και έβαζαν πολύ συχνά τη σφραγίδα τους στην πολιτική κυρίως ζωή; Θα εκθέσω σήμερα κάποιες πρώτες σκέψεις, οι οποίες θα εμπλουτίζονται με το πέρασμα του χρόνου, μέχρι να έρθει η Κόλαση της δεκαετίας 2020-2030 που θα είναι κόλαση και για τους μισθωτούς της εκτέλεσης, τους Υποτελείς Παραγωγούς.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΑΥΤΗ είναι η αίσθηση που έχω για τα αποτελέσματα των προσεχών εκλογών – πείτε την επιθυμία, βάσιμη ή μη εικασία, αφέλεια, όπως θέλετε.  Πριν διατυπώσω τους λόγους της δημιουργίας αυτής της αίσθησης μέσα στο φαλακρό κρανίο μου, θα εκθέσω κάποιες βεβαιότητες για τις οποίες είμαι πολύ κατηγορηματικός.

Η βασική επιδίωξη του πολιτικού προσωπικού του καπιταλιστή Κυρίου είναι η συγκρότηση μιας ισχυρής κυβέρνησης τετραετούς διάρκειας – η επίθεση που θα εξαπολυθεί θα είναι μακράς διάρκειας διότι θα είναι βάναυση, αμείλικτη, ανηλεής. Τα σημεία επίθεσης θα είναι πολλά και οι επιδιώξεις της οι αναμενόμενες: μείωση συντάξεων, συγχώνευση ταμείων, πλειστηριασμοί ακίνητης περιουσίας, φορολόγηση αγροτών με σκοπό την εξαφάνιση μεγάλου μέρους, συρρίκνωση του Κράτους (περικοπή δαπανών, μείωση μισθών και συντάξεων, απόλυση κρατικών και δημόσιων υπαλλήλων) και άλλα πολλά. Για να ολοκληρωθεί επιτυχώς θα πρέπει να υπάρχει μια πολύ ισχυρή κυβέρνηση. Όταν λέω ισχυρή κυβέρνηση εννοώ μια κυβέρνηση από όλα τα μνημονιακά λεγόμενα κόμματα (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, Ποτάμι, ΠαΣοΚ, ΑΝΕΛΛ.) ώστε να φανεί ότι η πλειονότητα της κοινωνίας συμφωνεί με τις μεταρρυθμίσεις, με τις απαραίτητες αλλαγές – έτσι βαφτίζουν τις επιδιώξεις της επίθεσης. Πρέπει να σχηματισθεί  η εντύπωση της κοινωνικής συναίνεσης, της κοινωνικής ομοψυχίας, της εθνικής ενότητας και ομόνοιας, της εθνικής προσπάθειας. Έχετε παρατηρήσει πόση έμφαση δίνουν τα ΜΜΕ στα παιχνίδια της Εθνικής Ελλάδας ποδοσφαίρου, μπάσκετ, πόλο και άλλων ομαδικών αθλημάτων διείσδυσης της πεόσφαιρας στην συμβολική κωλοτρυπίδα του αντιπάλου;

Η επίθεση θα είναι τόσο σφοδρή που είναι αβέβαιο εάν η κυβέρνηση καταφέρει να ολοκληρώσει την τετραετή  θητεία της. Αυτός είναι ο λόγος που κρίνεται απαραίτητη η συγκρότηση μιας οικουμενικής μνημονιακής κυβέρνησης. Αυτό όμως το μοντελάκι έχει ένα μειονέκτημα. Ποια θα είναι η εναλλακτική λύση μετά την εκκωφαντική και παταγώδη κατάρρευσή της; Υπάρχουν δύο προτάσεις. Η μία λέγεται ΣΥΡΙΖΑ και η άλλη Λαϊκή Ενότητα.  Η Αριστερά δηλαδή και πάλι θα βάλει το χεράκι της να βγάλει από τη δύσκολη θέση τον καπιταλιστή Κύριό της.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΜΕ το σημερινό σημείωμα συνεχίζω, μετά το τι θα κάνω αν πεθάνει η μάνα μου; μια σειρά σημειωμάτων διατύπωσης σκέψεων και σχολίων σε προτάσεις που έχω ακούσει, που ακούω, από φίλους και φίλες, συγγενείς, γνωστούς και αγνώστους. Την πολύ σοφή πρόταση του σημερινού τίτλου την άκουσα από την κόρη μου Χριστίνα Αμαρυλλίς, 35 Μαρτίων. Και λέω πολύ σοφή διότι τη λένε, κι ας μην την ακούμε, όλοι οι κάτοικοι των πόλεων, μικρών και μεγάλων, επαρχιακών και κοσμοπόλεων, όλου του πλανήτη, όλων των κοινωνιών, όλων των εποχών. Ο Χέρμαν Μπροχ, στο Βιργιλίου θάνατος, μας έχει χαρίσει απίστευτης ομορφιάς σελίδες επί αυτού του ζητήματος, όταν περιγράφει μια πολυπληθή και άθλια και βρόμικη ρωμαϊκή πόλη.

Η ρήση μας παρακινεί να εικάσουμε ότι αυτός που την εκστομίζει δεν θέλει (να πάει) να ζήσει σε χωριό – όταν λέω χωριό θα εννοώ την ύπαιθρο, τη φύση.  Θα δείξω σήμερα ότι αυτό το δεν θέλει είναι προσχηματικό – δεν μπορεί να ζήσει σε χωριό. Το αντικείμενο λοιπόν του σημερινού σημειώματος θα είναι αυτή η ανικανότητα, η οποία εμφανίζεται ως απροθυμία. Η δε επιθυμία που διατυπώνεται από πολλούς και πολλές, για φυγή από την πόλη είναι κάλπικη – ουδέποτε πραγματοποιείται. Μου φαίνεται ότι οι άνθρωποι των πόλεων έχουν μια κλίση προς την αυτοεξαπάτηση, όπως οι οδηγοί των αυτοκινήτων προς την αυτοεκμετάλλευση, που ενώ εργάζονται χωρίς να πληρώνονται (οδηγούν), πληρώνουν κιόλας!

ΚΑΙ ενώ οι οδηγοί των αυτοκινήτων κινούνται, με τις ώρες, με μεγάλες ταχύτητες ακινητοποιημένοι, οι χρήστες των υπολογιστών ακινητοποιούνται κινούμενοι,με τις ώρες, πάνω σε ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη με ασύλληπτες ταχύτητες. Λέω ασύλληπτες διότι ξεπερνούν τα τέσσερα με πέντε χιλιόμετρα την ώρα, που είναι η ταχύτητα του περπατήματος. Ο χρήστης του υπολογιστή δεν περπατά – εάν περπατήσει, θα περπατήσει πάνω στον διάδρομο του γυμναστηρίου. Το οποίο γυμναστήριο υποκαθιστά πλήρως την χειρωνακτική εργασία της υπαίθρου. Πόσες πιπεριές θα είχε σκαλίσει μια γυναίκα που αθλείται μέσα στο υποκατάστατο της φύσης!  Προτιμά όμως το γυμναστήριο παρά τον κήπο. Προτιμά να στάζουν ξένες σταγόνες από την οροφή του γυμναστηρίου πάνω στο κορμί της παρά οι δικές της πάνω στη μητέρα Γη. Δεν την παρεξηγώ ούτε την κατηγορώ, όχι, κατά κανένα τρόπο, σας ορκίζομαι στην κλειτορίδα της Παναγίας της Ελεούσας.

ΘΑ αντιληφθήκατε ήδη, φίλες και φίλοι, ότι θα εστιάσω την προσοχή μου σε δύο ζητήματα – δεν θα είναι ασφαλώς τα μόνα. Η πόλη δεν είναι φύση – άρα είναι ένταση, διαρκής εγρήγορση. Αυτά είναι τα δύο ζητήματα που θα με απασχολήσουν. Αφού πιω όμως πρώτα ένα καφεδάκι. Μην την πάθω σαν εκείνη την κοπέλα που έβαλε το ταμπόν στο φλιτζάνι του τσαγιού και το φακελάκι του τσαγιού στο μουνί της!

Continue reading →