θεωρία κομμουνισμού
There are 286 posts filed in θεωρία κομμουνισμού (this is page 28 of 29).
ποιος είναι πιο ισχυρός; ο Κύριος ή ο (υποτελής) Παραγωγός;
Εάν στρέψουμε το βλέμμα μας στο παρελθόν, θα παρατηρήσουμε ότι μεταξύ του Κυρίου (καπιταλιστή, φεουδάρχη, δουλοκτήτη) και του υποτελούς Παραγωγού (εργάτη, δουλοπάροικου, δούλου) του κοινωνικού πλούτου διεξαγόταν ένας πόλεμος, στον οποίο νικούσε σχεδόν πάντα ο Κύριος. Εάν ρίξουμε μια ματιά σήμερα τριγύρω μας, θα δούμε ότι η κατάσταση δεν έχει αλλάξει: ο πόλεμος συνεχίζεται και νικητής αναδεικνύεται ο Κύριος. Οι διαπιστώσεις αυτές μας ωθούν να σχηματίσουμε την εντύπωση ότι ο Κύριος δεν ανησυχεί πια: νικούσε, νικάει και θα συνεχίσει να νικάει. Τίθεται όμως το ερώτημα: ανησυχεί ο Κύριος για το μέλλον ή όχι; Στο ερώτημα αυτό υπάρχει μια αναμφισβήτητη απάντηση: ναι, ο Κύριος ανησυχεί για το μέλλον. Μας το επιβεβαιώνει περίτρανα η βασική επιδίωξη του: ο έλεγχος, η κατάκτηση, η αποίκιση του μέλλοντος. Η επιδίωξη αυτή είναι ένα μέσον, ένα μέσον εξοβελισμού του απρόοπτου, του απρόσμενου, του αναπάντεχου, του απροσδόκητου που εγκυμονεί το μέλλον. Για τον εξοβελισμό του αναπάντεχου από το παρόν χρησιμοποιείται η τάξη, η πειθαρχία: εάν το κάθε πράγμα (συμπεριλαμβανομένου και του υποτελούς Παραγωγού) είναι στη θέση του, εάν ξέρουμε τι θα κάνει και πως θα κινηθεί (σύμφωνα με τις διαταγές μας), τότε το απρόσμενο έχει ξεριζωθεί και δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούμε. Εάν ο Πλάτων λατρεύει το επάγγελμα (η “Πολιτεία” του είναι ένας ύμνος σε αυτό), είναι για αυτόν ακριβώς το λόγο: το επάγγελμα ορίζει μια θέση, ακινητοποιεί, καταργεί την ποικιλία. Η τάξη και η πειθαρχία από τη μια, η κατάκτηση και ο έλεγχος του μέλλοντος από την άλλη, είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Ο Κύριος λοιπόν ανησυχεί, τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. Εγείρεται λοιπόν το ερώτημα: γιατί ανησυχεί αφού νικούσε και νικάει; Μήπως ανησυχεί επειδή δεν μπορεί αν εξαλείψει το ενδεχόμενο της (ή μιας) ήττας από τον υποτελή Παραγωγό; Στο ερώτημα αυτό δεν μπορούμε παρά να απαντήσουμε καταφατικά: για ποιον άλλο λόγο να ανησυχεί; Εάν όμως ανησυχεί μήπως μια μέρα ηττηθεί, τότε ποιος είναι πιο ισχυρός; Ο Κύριος ή ο Υποτελής Παραγωγός; Εάν είναι ο πρώτος, γιατί να ανησυχεί; Εάν είναι ο δεύτερος, γιατί ηττάται συνεχώς; Εάν λάβουμε υπόψη μας ότι ο υποτελής είναι ο Παραγωγός του κοινωνικού πλούτου και ο Κύριος ο άρπαγας και ο καταστροφέας αυτού του πλούτου, συνάγεται ότι ο Κύριος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον Παραγωγό, ότι, όπως έλεγε και ο Χέγκελ, είναι δούλος του δούλου του. Ο Κύριος εξαρτάται από τον υποτελή Παραγωγό: ήταν, είναι και θα είναι ένας ενδεής και, όσο πιο πολλά αρπάζει, τόσο πιο ενδεής γίνεται.
μικροκομμουνισμός και μεγακομμουνισμός: σχετικά με την έννοια της κομμουνιστικότητας
φίλες και φίλοι,
στο σημερινό μας σημείωμα θα καταπιαστούμε με την έννοια της κομμουνιστικότητας. Η κομμουνιστικότητα αναφέρεται σε μια κομμουνιστική πρακτική ή αντίληψη, αξία, συμπεριφορά ή γνώση, σε έναν κομμουνιστικό θεσμό που υπάρχει σε μια δοσμένη κοινωνία – και δεν υπήρξε, δεν υπάρχει, δεν θα υπάρξει κοινωνία χωρίς κομμουνιστικότητες. Εάν ρίξουμε μια ματιά τριγύρω μας θα διαπιστώσουμε ότι οι κομμουνιστικότητες είναι πολλές: μια δανειστική, δημόσια βιβλιοθήκη, ένα πάρκο, μια πλατεία, ένα ασανσέρ, οι δημόσιες τουαλέτες, ο δρόμος, το δάσος, το δημόσιο τηλέφωνο, το αποχετευτικό, οδικό, σιδηροδρομικό, κλπ, δίκτυο, το σχολείο, η παρέα, το πάρτι, η γιορτή, η γειτονιά, το καφενείο, το παζάρι, όλα αυτά και άλλα πολλά είναι κομμουνιστικότητες. Κομμουνιστικότητα είναι κάθε μορφή συμβίωσης, συνεργασίας, αλληλεγγύης, δημιουργικής σύγκρουσης, κοινοχρησίας και κοινοκτησίας που υπάρχει σε κάθε κοινωνία.
για σήμερα: τσομπάν-Μπαντιού!
φίλες και φίλοι,
ο γάλλος φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού είναι ερωτευμένος με τον Πλάτωνα! Πως προέκυψε αυτός ο έρωτας; Μεσολάβησε η έννοια της Ιδέας. Για τον Μπαντιού, ο κομμουνισμός είναι Ιδέα που μια μέρα θα υλοποιηθεί και επιτέλους μια μέρα των ημερών θα ζήσουμε όλοι και όλες σε μια κομμουνιστική κοινωνία. Θεωρεί δηλαδή ότι ο κομμουνισμός είναι και ιδεώδες και φιλοσοφική Ιδέα. Είναι σαφές ότι αναπαράγει τη μαρξιστική σύγχυση για τον κομμουνισμό. (Ο Ένγκελς έλεγε ότι είναι ‘η διδασκαλία του προλεταριάτου’!). Τι είναι όμως η Ιδέα για τον Πλάτωνα; Θα το πω απλά και με σαφήνεια, χωρίς να μασάω τα λόγια μου: Ιδέα για τον Πλάτωνα είναι το πρότυπο, άρα η επιθυμία του Κυρίου. Η Ιδέα του Αγαθού είναι το πρότυπο της ισχύος του Κυρίου. Ο Πλάτων εξέλαβε τις επιθυμίες του, τους σκοπούς του, τα πρότυπά του, τις Ιδέες ως ποιητικά αίτια, ως δημιουργούς δηλαδή της φύσης και της κοινωνίας. Η μεταφυσική δεν είναι παρά αντεστραμμένη τελολογία: αυτό που είναι η αιτία δεν είναι παρά ο σκοπός μας. Ο Θεός δεν είναι ο πανίσχυρος δημιουργός του κόσμου αλλά αυτό το οποίο επιθυμεί διακαώς να είναι ο Κύριος: ο δημιουργός του κόσμου, να γίνει απόλυτος Κύριος της ζωής και του θανάτου.
Ναι, ο Αλαίν Μπαντιού είναι ερωτευμένος με τον Πλάτωνα, βρήκε καταφύγιο στην ζεστή αγκαλιά του αρχαίου έλληνα φιλοσόφου, που, ως γνωστόν, ήταν ένας δουλοκτήτης γαιοκτήμονας, σκεφτόταν και έγραφε, όπως θα δούμε παρακάτω, ως δουλοκτήτης γαιοκτήμονας. Παραθέτω την ερωτική του εξομολόγηση (από το βιβλίο του ‘η κομμουνιστική υπόθεση’, σελ. 224, εκδ. Πατάκη): ‘ Όλα αυτά [η χρήση του μοτίβου της Ιδέας, σ.σ.] υποβαστάζονται από μια πολύμορφη στράτευση στην κατεύθυνση μιας αναγέννησης της χρήσης του Πλάτωνα. Ας αναφέρουμε: το σεμινάριό μου που εδώ και δύο χρόνια φέρει τον τίτλο ‘Για σήμερα: Πλάτων!’, το σχέδιο μιας ταινίας ‘Η ζωή του Πλάτωνα’, και η πλήρης μετάφραση (την οποία ονομάζω ‘υπερμετάφραση’) της Πολιτείας, την οποία μετονομάζω ‘Περί κομμουνισμού’ [‘Du commun(isme)’], ανατέμνοντάς την σε εννέα κεφάλαια, και ελπίζω να την τελειώσω και να τη δημοσιεύσω το 2010.’
Ο Μπαντιού διαβάζει τη Πολιτεία του Πλάτωνος ως ένα σχόλιο πάνω στον κομμουνισμό. Δεν διανοείται όμως να προσθέσει δυο λεξούλες ακόμα για να γίνει πιο πιστή η μετονομασία! ‘Περι κομμουνισμού της στάνης‘. Ο Πλάτων δεν έχει στο μυαλό του τον κομμουνισμό, αλλά τον κομμουνισμό της στάνης. Ο Μπαντιού αυτό δεν τον βλέπει. Γιατί;Μα δεν βλέπει καμιά διαφορά ανάμεσα στον κομμουνισμό και τον κομμουνισμό της στάνης! Ο Μπαντιού είναι τσομπάνης, όπως και ο Πλάτων, όπως οι περισσότεροι δυτικοί φιλόσοφοι. Δεν έχουμε κατανοήσει ότι ο ποιμενικός τρόπος σκέψης κυριαρχεί πλήρως, με ελάχιστες εξαιρέσεις, π,χ, Νίτσε) στη δυτική φιλοσοφία. Ο Πλάτων σκέφτεται ως τσομπάνης, το ίδιο και ο Μπαντιού. Ξέρετε ότι υμνεί την κινέζικη πολιτισμική επανάσταση; Η επανάσταση αυτή ήταν η αποθέωση του κομμουνισμού της στάνης. Για τον Μπαντιού, ο κομμουνισμός είναι ταυτόσημος με τον κομμουνισμό της στάνης.
Πριν διαβάσετε το κείμενο που ακολουθεί, θα ήθελα να συνοψίσω με απλά λόγια την ‘Πολιτεία’ του Πλάτωνα: ο καλύτερος τρόπος να αποτρέψουμε την επανάσταση, την κατάλυση της Κυριαρχίας, προτείνει ο Πλάτων, είναι να οργανώσουμε την κοινωνία με πρότυπο το μαντρί, τη στάνη. Εάν το κάνουμε αυτό, οι υποτελείς Παραγωγοί θα ζουν όπως τα ζώα εκτροφής και άρα θα υποβιβαστούν στην κατάστασή τους. Τα ζώα εκτροφής, τα υποζύγια, τα κατοικίδια, δεν επαναστατούν, δεν μπορούν, δεν θέλουν να επαναστατήσουν. Στον ‘Πολιτικό’, μετονομάζει την πολιτική σε ανθρωποβοσκητική (ανθρωπονομική), ενώ στους ‘Νόμους’ παραθέτει τις λεπτομέρειες της μετατροπής της κοινωνίας σε μαντρί. Αυτά, ο μαοϊκός, ανθρωποβοσκός, τσομπάν-Μπαντιού δεν μπορεί, δεν θέλει να τα δει.
κρίση σημαίνει ‘επιλογή, απόφαση’: θα ζήσουμε φτωχικά σαν τους πλούσιους ή πλούσια σαν τους φτωχούς;
δια βίου διδασκαλία
Σύμφωνα με τον Κύριο, οι άνθρωποι διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: σε αυτούς που γνωρίζουν και σε αυτούς που δεν γνωρίζουν. Ποιοι γνωρίζουν; Οι Κύριοι και οι υπηρέτες τους (πολιτικοί, επιστήμονες, καλλιτέχνες, δάσκαλοι, καθηγητές). Ποιοι δεν γνωρίζουν; Οι υποτελείς Παραγωγοί του τεράστιου και συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου. Δια βίου μάθηση λοιπόν για τους υποτελείς! Δια βίου εγκλεισμός, δια βίου υποταγή, δια βίου υποτέλεια, δια βίου αφοσίωση, δια βίου υποδούλωση! Οριστική επιβολή του ιδεολογήματος ότι ο Κύριος και τα τσιράκια του γνωρίζουν, ότι οι υποτελείς δεν γνωρίζουν! Πληθώρα ενδείξεων δείχνει ότι το μοντελάκι αυτό θα πεταχτεί στα σκουπίδια: εάν δεν γνωρίζουν οι παραγωγοί του κοινωνικού πλούτου, τότε ποιος γνωρίζει; Δια βίου μάθηση εσείς, δια βίου διδασκαλία εμείς! Είμαστε δάσκαλοι και δασκάλες, όλοι, όλες! Για μιά κοινωνία χωρίς επαγγελματίες δασκάλους! Την Τετάρτη, 3 Μαρτίου 2010, θα εκθέσω την άποψη μου παραγόμενη από τις θεμελιώδεις αρχές ότι είμαστε όλοι δάσκαλοι και ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση είναι μια καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες.
πως θα ήθελα να ήταν το σχολείο
Θα το δημοσιεύσω εντός των ημερών.
κομμουνισμός: ουτοπία, ιδεώδες, αναγκαιότητα ή πραγματικότητα;
Εάν με τον όρο ουτοπία χαρακτηρίζουμε μια ιδέα ή μια ιδεολογία, η οποία δεν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιηθεί, τότε ο κομμουνισμός, εκλαμβανόμενος ως ουτοπία, δεν υπήρξε ποτέ και ούτε πρόκειται να πραγματοποιηθεί. Εάν με τον όρο ιδεώδες εννοούμε ένα απόλυτο και ύψιστης τελειότητας ιδανικό ή τον υπέρτατο στόχο, τον οποίο επιδιώκουμε να πραγματοποιήσουμε, ο κομμουνισμός ως ιδεώδες αφενός είναι κάτι που αναφέρεται στο απώτατο μέλον και αφετέρου δεν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιηθεί μιας και το απόλυτο, το ιδανικό και το τέλειο είναι ανέφικτο και απραγματοποίητο. Εάν με τον όρο αναγκαιότητα εννοούμε την αναγκαία, αναπόφευκτη σχέση μεταξύ της αιτίας και του αποτελέσματος ή την εξάρτηση ενός γεγονότος ή φαινομένου από συγκεκριμένα αίτια που το καθορίζουν, τότε ο κομμουνισμός ως αναγκαιότητα θα είναι το αναπόφευκτο, νομοτελειακό αποτέλεσμα, η αιτία του οποίου είναι ο καπιταλισμός. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, την κατάρρευση του καπιταλισμού αναπόφευκτα θα ακολουθήσει ο κομμουνισμός.
Είμαστε βέβαιοι ότι ο κομμουνισμός δεν είναι ούτε ουτοπία ούτε ιδεώδες, δεν είναι κάτι απραγματοποίητο, διότι πολύ συχνά διαβάζουμε περί κομμουνιστικού καθεστώτος, περί κομμουνιστικού κράτους, περί κομμουνιστικών κοινωνιών και άλλα πολλά. Στη περίπτωση αυτή, όσοι χρησιμοποιούν αυτούς τους χαρακτηρισμούς εννοούν ότι ο κομμουνισμός ήταν και είναι πραγματικότητα, φρικτή ασφαλώς. Επειδή όμως δεν εννοούμε όλοι το ίδιο πράγμα με τον όρο κομμουνισμός, σπεύδουμε να εκθέσουμε την άποψή μας για τον κομμουνισμό: κομμουνισμός είναι η κοινοχρησία και η κοινοκτησία των χώρων, των εργαλείων, της ενέργειας, του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου. Όπου υπάρχει κοινοχρησία και κοινοκτησία, εκεί υπάρχει και κομμουνισμός. Το ασανσέρ στις πολυκατοικίες μας είναι κοινόχρηστο και κοινόκτητο, πρόκειται λοιπόν για μια κομμουνιστική κατάσταση, για μια κομμουνιστική πρακτική, πρόκειται για μια κομμουνιστικότητα. Η κοινοχρησία και η κοινοκτησία άλλοτε συρρικνώνεται κι άλλοτε διευρύνεται, ενώ η εξέλιξη αυτή εξαρτάται από την έκβαση της σύγκρουσης μεταξύ του Κυρίου και των Υποτελών Παραγωγών του κοινωνικού πλούτου. Εάν ρίξουμε μια ματιά τριγύρω μας θα δούμε πολλή κοινοχρησία και κοινοκτησία, θα δούμε πολλές κομμουνιστικότητες, θα δούμε πολύ κομμουνισμό. Δεν τον βλέπουμε όμως! Και δεν τον βλέπουμε διότι έχουμε ταυτίσει τον κομμουνισμό με το μέλλον. Εάν ο κομμουνισμός είναι ουτοπία, ιδεώδες ή αναγαιότητατων, πως είναι δυνατόν να υπάρχει σήμερα; Δεν υπάρχει λοιπόν κομμουνισμός σήμερα. Εάν οι πολέμιοι του κομμουνισμού μεταχειρίζονται τις φράσεις κομμουνιστικό καθεστώς, κλπ, το κάνουν για να τον δυσφημήσουν.
Εγώ υποστηρίζω ότι ο κομμουνισμός δεν είναι κάτο που αφορά το μέλλον αλλά το παρόν. Έτσι, θεωρώ ότι δεν υπήρξε, δεν υπάρχει και δεν θα υπάρξει κοινωνία που να μην είναι κομμουνιστική. (θα συνεχίσω αύριο το πρωί)
cohousing:συγκατοίκηση και κομμουνισμός
Στο Εψιλον της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας (966, 18.10.09, σελ. 44-6) διάβασα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο Μιλένας Σιδηροπούλου για το cohousing, για την συν-κατοίκηση. Ένας μικρός αριθμός νοικοκυριών αποφασίζει να ζήσει κοντά και μαζί, να διευρύνει δηλαδή την κοινοχρησία και την κοινοκτησία, για να αυξήσει τον ελεύθερο χρόνο των μελών τους, για να ενισχύσει τη συμβίωση, την αλληλεγγύη και την συνεργασία, για να μειώσει το κόστος λειτουργίας και συντήρησης των νοικοκυριών.
Η γειτονιά του χωριού και της πόλης ήταν κάποτε μορφές συγκατοίκησης. Στα χωριά, η κοινοχρησία και η κοινοκτησία, η αλληλεγγύη και η συνεργασία ήταν ιδιαίτερα διευρυμένες: υπήρχε κοινό πηγάδι ή πηγή νερού, καλλιεργούσαν όλοι μαζί εκ περιτροπής τα χωράφια, τα παιδιά μεγάλωναν και έπαιζαν μαζί, έτρωγαν σε όποιο σπίτι τους έπιανε η νύχτα. Στη πόλη, η γειτονιά, με συρρικνωμένη την κοινοχρησία και την κοινοκτησία, παραμερίστηκε από την πολυκατοικία, η οποία είναι μια μορφή συγκατοίκησης με στοιχειώδη κοινοχρησία και κοινοκτησία (ασανσέρ, κλιμακοστάσιο). [θα συνεχίσω αύριο το πρωί]
8. ο κομμουνισμός της στάνης
Στα δυο προηγούμενα άρθρα μας ( ) διαπιστώσαμε ότι η συμβίωση, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η δημιουργική σύγκρουση, η κοινοχρησία και η κοινοκτησία περιορίζουν την αρπαγή και την καταστροφή του κοινωνικού πλούτου, δηλαδή την εκμετάλλευση, την κερδοφορία, την επιτήρηση και την καταστολή και ότι όλα τα σημερινά παγκόσμια κοινωνικά προβλήματα είναι συνέπεια της οριακής συρρίκνωσης του κομμουνισμού του παρόντος. Η συρρίκνωση αυτή προσέγγισε τα όρια του εμμενούς κομμουνισμού, του sine qua non όρου για την ύπαρξη της οποιασδήποτε κοινωνίας, με αποτέλεσμα να προβάλλει μπροστά μας τόσο το αδιέξοδο των καπιταλιστών και των υπηρετών τους όσο και ο μόνος τρόπος υπέρβασης της δεινής σημερινής παγκόσμιας κατάστασης, η λήψη κομμουνιστικών μέτρων, η διεύρυνση του κομμουνισμού. Ταυτόχρονα όμως υιοθετείται και μια άλλη, πολύ παλιά συνταγή, στην οποία οι Κύριοι κατέφευγαν όταν δεν μπορούσαν να περιορίσουν τον κομμουνισμό του παρόντος. Να μετατρέψουν την κοινωνία σε μαντρί και ο κομμουνισμός να γίνει κομμουνισμός της στάνης.
Την πρόταση της μετατροπής της κοινωνίας σε μαντρί την χρωστάμε στον Πλάτωνα. Η βασική ιδέα που κυριαρχεί στα πολιτικά του έργα, την Πολιτεία, τον Πολιτικό και τους Νόμους είναι η εξής: εάν μετατρέψουμε την κοινωνία σε μαντρί, αναπόφευκτα οι υποτελείς μας θα υποβιβαστούν στην κατάσταση των ζώων εκτροφής, των υποζυγίων, των λογικών προβάτων, κι έτσι θα μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι. Εμείς , οι φιλόσοφοι (ή οι βασιλείς που θα φιλοσοφήσουν), θα είμαστε οι βοσκοί, οι φύλακες θα είναι τα τσομπανόσκυλα και οι υποτελείς Παραγωγοί θα είναι οι τρόφιμοι, όπως τους αποκαλεί, τα εκτρεφόμενα ζώα. Εάν μετατραπεί η κοινωνία σε μαντρί, αναπόφευκτα θα επικρατήσει ο κομμουνισμός της στάνης. Ναι, υπάρχει πολύς κομμουνισμός στην Πολιτεία του Πλάτωνα, αλλά είναι κομμουνισμός της στάνης. Η πολιτική φιλοσοφία του Πλάτωνα είναι η μόνη φιλοσοφία που έχει πραγματωθεί. Τι είναι όμως ο κομμουνισμός της στάνης;