φίλες κε φίλοι, καλή σας μέρα

Μια μέρα, ένα πρωινό θα ήθελα να παρουσιάσω τους δασκάλους μου κε τις δασκάλες μου. Τους περισσότερους από αυτούς τους συνάντησα μόνο μια φορά, για λίγα λεπτά, δύο (έναν ζητιάνο κι έναν ταξιτζή) για λίγα δευτερόλεπτα, τους θυμάμαι όμως κε τους ανακαλώ στη μνήμη μου πολύ συχνά – χρειάζομαι πολύ συχνά συμβουλές, πολύ συχνά. . .

Ένας δάσκαλός μου ήταν μαθητής στην ΣΤ’ Δημοτικού, στην Παλιά Πεντέλη, στη γειτονιά που εγκατασταθήκαμε το 1969, όταν μεταναστεύσαμε από το χωριό. Εγώ μόλις είχα περάσει στη Φιλοσοφική, ήταν φθινόπωρο του 1976. Με παρακάλεσε ο πατέρας του, νταμαρτζής όπως κε ο πατέρας μου, να του κάνω μερικά μαθήματα γιατί ήταν πολύ ανορθόγραφος. Με τον Α. παίζαμε μπάλα μαζί, είχε μανία με τις μηχανές. Όλη τη μέρα έλυνε και συναρμολογούσε ό,τι μηχανάκι και συσκευή έπεφτε στα χέρια του. Τη πρώτη μέρα είδα τα τετράδιά του κε φρίκαρα! Ούτε μια λέξη σωστή! Του λέω, Α., θα ήθελα μόνο μια λέξη να μάθεις, τίποτα άλλο. Εντάξει, μου λέει, ποια λέξη; Τη λέξη ‘και’,  του λέω. Δεν γράφεται ‘κε’ αλλά ‘και’.

Περάσαμε μια ώρα, και παραπάνω, μαθαίνοντας το και. Την άλλη μέρα, ξαναγράφει ‘κε’. Καλά,  του λέω, δεν το θυμάσαι; Και μου λέει: Θα το γράφω με ε μέχρι να πεθάνω. Εκεί τελείωσαν κε τα μαθήματα. Την επομένη, του χάρισα ένα ποδήλατο, αγωνιστικό, μου το είχε στείλει ένας θείος μου από τη Γερμανία. Τελείωσε το Δημοτικό κε πήγε δούλεψε σε ένα συνεργείο αυτοκινήτων.

Εγώ τώρα συμπληρώνω: θα το γράφω με ε μέχρι να πεθάνω – κανένας σας δεν θα μπορέσει να με πείσει ότι πρέπει ντε κε καλά να γράφεται με αι. Πίνω καφεδάκι κε συνεχίζω. Αργεί πολύ να ξημερώσει. 

Continue reading →

[19 Απριλίου 2012]

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Το να πας να εκλέξεις αυτούς που φαίνεται ότι αποφασίζουν αλλά στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να εκτελούν τις διαταγές αυτών που όντως αποφασίζουν είναι μια στάση την οποία θεωρώ παντελώς παράλογη. Οι υπήκοοι που πάνε και ψηφίζουν δεν αντιλαμβάνονται αυτόν τον παραλογισμό; Ασφαλώς και δεν τον αντιλαμβάνονται. Γιατί; Δεν σκέφτονται;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Διάβαζα χτες το βράδυ ένα διαμαντάκι του Σάμουελ Μπέκετ, τη πρόζα η πρώτη αγάπη, η οποία γράφτηκε το 1946 και δημοσιεύτηκε το 1970. Διαβάζω: ‘Τι θα μπορούσε να ήταν αν όχι δυσκοιλιότητα; Μήπως και την μπερδεύω με τη διάρροια; ‘  Αυτά ως προς τον Θεό της Ελλάδας.

Όσον αφορά εμάς, θέλουμε να πολεμήσουμε, πολύ ωραία! Είμαστε όμως έτοιμες και έτοιμοι;

Θα συνεχίζω αύριο το πρωί.

[Τετάρτη, 9/5/2012]

Οδηγούμε βράδυ σε επαρχιακό δρόμο. Τι βλέπουμε; Βλέπουμε όσο φωτίζουν οι προβολείς, καλά αλλά κοντά. Τι πρέπει να κάνουμε, εάν θέλουμε να δούμε πιο μακριά, εάν θέλουμε να δούμε ότι δεν απομακρυνόμαστε από τον προορισμό μας;

Πρέπει, φίλες και φίλοι, να σταματήσουμε, να σβήσουμε τα φώτα και να βγούμε έξω από το αυτοκίνητο. Πολύ γρήγορα τα μάτια μας θα συνηθίσουν στο σκοτάδι.Έχει δεν έχει φεγγάρι, θα δούμε τα φώτα ενός χωριού μπροστά μας, δεξιά μας μια άλλη σειρά φωτισμένων χωριών,  και πίσω μας ένα φωτισμένο κάστρο πάνω σε λόφο και γύρω από αυτόν τα φώτα μιας πόλης.  Εκεί θέλουμε να πάμε αλλά αντί να πάμε εκεί, απομακρυνόμαστε. Μπαίνουμε στο αυτοκίνητο και αλλάζουμε κατεύθυνση.

Εάν δούμε τα πολιτικά πράγματα από την οπτική γωνία του εκλογικισμού, του κοινοβουλευτισμού και του κυβερνητισμού, τότε τα βλέπουμε πολύ καθαρά αλλά δεν βλέπουμε μακριά. Εάν θέλουμε να δούμε μακριά, πρέπει να σβήσουμε τα φώτα του οχήματος της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, να βγούμε έξω  και να τα δούμε μέσα στο σκοτάδι ή στο ημίφως  της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα, και τις επόμενες μέρες, θα στρέψουμε την προσοχή μας σε κάποιες πρακτικές, στάσεις του σώματος, συμπεριφορές, μεταφορές,  οι  οποίες, αν και έχουν εμφανιστεί πριν από πολλούς αιώνες ή χιλιετίες, επιβιώνουν στις μέρες μας. Εντάσσονται στη γλώσσα και τον κώδικα της Υποταγής και της Κυριαρχίας: με αυτές άλλοτε οι υποτελείς δηλώνουν την υποταγή τους στον Κύριο, κι άλλοτε είναι ο Κύριος που επιδεικνύει την Ισχύ του και την Κυριαρχία του, προσδιορίζει την κοινωνική του θέση, εκφράζει τα συναισθήματά του. Στο παρελθόν, εξηγήσαμε γιατί ο Κύριος περπατάει πάνω σε κόκκινο χαλί, το οποίο συμβολίζει τους υποτελείς και το αίμα τους: διατρανώνει τη νίκη του και την επιθυμία διαιώνισης της Κυριαρχίας του.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με το ζήτημα γιατί σηκωνόμαστε όρθιοι όταν βλέπουμε τον Κύριο. Αύριο θα επιχειρήσουμε να δώσουμε μια απάντηση στο γιατί ο Κύριος δεν σταματάει στα φανάρια, και μεθαύριο, με αφορμή τη φράση ‘καρότο και μαστίγιο’,  θα εξετάσουμε το μαστίγιο ως σύμβολο της ισχύος του Κυρίου. Θα συνεχίσουμε με την εξέταση της παρουσίασης των κοινωνικών προβλημάτων ως πληγής ( λ.χ., η πληγή των ναρκωτικών) και μετά θα δούμε τι θα κάνουμε.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σας ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη για τον ακριβή χρονικό προσδιορισμό του τίτλου. Μην τον πάρετε τοις μετρητοίς! Είναι απλά ένας σχηματικός τρόπος να προσδιορίσω την έναρξη της έντασης, της όξυνσης του κοινωνικου πολέμου στην Ευρώπη, τη διάρκειά του και το τέλος αυτής της έντασης. Προβλέψεις μπορούμε να κάνουμε, αλλά δεν είμαστε μάντεις, δεν μπορούμε να είμαστε κατά κανένα τρόπο.

Ο κοινωνικός πόλεμος στην Ευρώπη δεν θα αρχίσει το 2014 διότι έχει ήδη αρχίσει. Και έχει ήδη αρχίσει διότι ουδέποτε έπαυσε να διεξάγεται. Αυτή είναι η πρώτη βεβαιότητα. Η δεύτερη βεβαιότητα είναι ότι δεν θα διαρκέσει μήνες ή χρόνια αλλά δεκαετίες, μπορεί να καλύψει χρονικά όλον τον 21ο αιώνα. Η τρίτη βεβαιότητα είναι η αβεβαιότητα της έκβασής του: ουδείς γνωρίζει ποιος θα αναδειχτεί νικητής, ή, εάν υπάρξει κάποιος συμβιβασμός.

Την πρωτοβουλία της έντασης του κοινωνικού πολέμου την έχει πάρει ο Κύριος και οι υπηρέτες Του. Ποιές είναι οι επιδιώξεις αυτής της πρωτοβουλίας; Είναι από τη μια η συρρίκνωση και η ισχυροποίηση του Κράτους κι από την άλλη η προληπτική αντεπανάσταση, η πρόληψη της επερχόμενης κοινωνικής επανάστασης.

Continue reading →

Το παρακάτω κείμενο διαβάστηκε το Σάββατο, 21 Απριλίου, στην εκδήλωση του κοινωνικού χώρου Μικρόπολις στη Θεσσαλονίκη ‘Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία μέσα από το πρόταγμα της Άμεσης Δημοκρατίας’

 

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Είχα ενημερώσει εγκαίρως ότι δεν μπορώ να παρευρεθώ στη σημερινή εκδήλωση και ότι θα στείλω ένα κείμενο να διαβαστεί, το οποίο θα δημοσιευτεί αύριο το πρωί, Κυριακή, 22 Απριλίου, στην ιστοσελίδα badarts, οπότε αν θέλετε να εκφράσετε τις διαφωνίες σας, να σχολιάσετε αυτά που θα εκθέσω ή να διατυπώσετε ερωτήματα μπορείτε να το κάνετε εκεί.

Continue reading →

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Το να πας να εκλέξεις αυτούς που φαίνεται ότι αποφασίζουν αλλά στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να εκτελούν τις διαταγές αυτών που όντως αποφασίζουν είναι μια στάση την οποία θεωρώ παντελώς παράλογη. Οι υπήκοοι που πάνε και ψηφίζουν δεν αντιλαμβάνονται αυτόν τον παραλογισμό; Ασφαλώς και δεν τον αντιλαμβάνονται. Γιατί; Δεν σκέφτονται;

Φίλες και φίλοι, δεν είναι ζήτημα σκέψης, είναι ζήτημα υπακοής. Ο παραλογισμός που σας ανέφερα είναι ένας από τους πολλούς που επισημαίνουμε στο πεδίο της Πολιτικής, όλοι όμως εμφανίζουν στενή συνάφεια με την υπακοή, τον φόβο, την ευπείθεια, την ελπίδα, την αποβλάκωση. Την υπακοή τη μαθαίνουμε από μικρά παιδιά, την ασκούμε καθημερινά, έχει γίνει δεύτερη φύση και ως δεύτερη φύση δεν μπορούμε να τη δούμε. Και δεν ξεχνάμε ότι αδερφάκι της υπακοης είναι η αποβλάκωση.

Πως ανανεώνει ο Κύριος και τα ειδικευμένα τσιράκια του το παράλογο στην Πολιτική, δηλαδή την υπακοή, όσον αφορά τη συμμετοχή στις εκλογές που θα γίνουν σε λίγες μέρες; Υπάρχει ο κίνδυνος της ακυβερνησίας – εκφοβισμός. Θέλω ισχυρή εντολή – παρότρυνση μίμησης του Κυρίου. Με μια ισχυρή κυβέρνηση θα υπάρχει ανάπτυξη, θα δημιουργηθούν θέλεις εργασίας – απάτη και ελπίδα. Να τους τιμωρήσουμε, να πάρουν τα δυο μεγάλα κόμματα όσο γίνεται λιγότερες ψήφους – αποπροσανατολισμός, καλλιέργεια αυταπατών. Ή αυτοί ή εμείς, λέει η Αριστερά  – ψεύδος ασύστολο.

 

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η θυσία, στην ανθρωπολογική της διάσταση, δηλαδή ως ανθρώπινο χαρακτηριστικό, μας παρακινεί να διατυπώσουμε τα εξής ερωτήματα: πως προήλθε, για ποιο λόγο; Τα ερωτήματα όμως αυτά οφείλουμε να τα διατυπώσουμε για κάθε ανθρώπινο χαρακτηριστικό – την όρθια στάση, την παράταση της παιδικής ηλικίας, την απώλεια του οίστρου στο θηλυκό, τον έρωτα, τη σκέψη, τη φαντασία, τη γλώσσα, τη θυσία, την τελετουργία, τον μύθο, τη θρησκεία, την επίγνωση του θανάτου, τη συνείδηση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά προέκυψαν είτε ως λύσεις σε προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι προάνθρωποι/άνθρωποι (η απώλεια του οίστρου, λόγου χάριν)  είτε ως μη αναμενόμενα αποτελέσματα των παραπάνω λύσεων (έρωτας, ας πούμε).

Εάν η γλώσσα προήλθε από τη δείξη  και την κλήση, δηλαδή από χειρονομίες, τότε μπορούμε να πούμε ότι η τελετουργία, οι χειρονομίες που  εκφράζουν συναισθήματα,  προηγείται της γλώσσας και, κατά συνέπεια, της εμφάνισης του ανθρώπου, άρα και του μύθου. Μας επιτρέπεται να εικάσουμε ότι η σκέψη επέτρεψε στον άνθρωπο να αντιληφτεί ότι τόσο η σεξουαλικότητα όσο και θάνατος είναι ενισχυτές της ζωής και είναι αυτό το κοινό στοιχείο που τα συνδέει  τόσο στενά. Εάν όμως ο φυσικός θάνατος ενισχύει τη ζωή, διότι εάν δεν υπήρχε, δεν θα υπήρχε και η ζωή, τότε και ο βίαιος θάνατος θα ενισχύει τη ζωή. Όχι όμως ο οποιοσδήποτε βίαιος θάνατος (φυτού, ζώου ή ανθρώπου) αλλά ο συλλογικά και τελετουργικά βίαιος θάνατος – η θυσία.

Είναι αδύνατον να υπάρξει θυσία χωρίς τελετουργία. Η θυσία απαιτεί επιλογή του θύματος, προετοιμασία, εκτέλεση, έκφραση ενοχής, συμβολική αποκατάσταση του θύματος, έμπρακτη διακήρυξη της ενότητας της ομάδας. Σε κάθε φάση της θυσιαστήριας τελετής αντιστοιχεί  μια ιδιαίτερη τελετουργία, δηλαδή ιδιαίτερες χειρονομίες. Πολλές από τις προανθρώπίνες/πρωτοανθρώπινες  χειρονομίες/τελετουργίες επιβιώνουν μέχρι σήμερα μόνο που δεν μπορούμε να τις εντοπίσουμε, όπως το σήκωμα των χεριών στον ουρανό, το πιάσιμο του κεφαλιού, το τράβηγμα των μαλλιών και άλλες.

Η θυσία, η συλλογικά οργανωμένη και τελετουργική  επιθετικότητα ενισχύει τη ζωή και με έναν άλλο τρόπο, πιο συγκεκριμένο και κοινωνικά καθορισμένο. Η μεταξύ των μελών λανθάνουσα αλλά υπαρκή επιθετικότητα, η οποία θέτει σε κίνδυνο την ύπαρξη της ομάδας σε περίπτωση που ξεσπάσει και κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα,  στρέφεται, συλλογικά και οργανωμένα, κατά του θύματος, κι έτσι η κοινότητα εξοβελίζει το ενδεχόμενο του αλληλοσπαραγμού και της διάλυσης. Εάν υπάρχει ακόμα κοινωνία αυτό το οφείλουμε στο θύμα και στη θυσία. Αυτή είναι η προέλευση της θυσιαστικής θρησκείας.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Το σημερινό σημείωμα είναι το σημείο συνάντησης δυο εν εξελίξει εργασιών: της γένεσης του άρθρου και της μελέτης των ‘άθλων επί Πατρόκλω’. Θα μελετήσουμε λοιπόν το άρθρο στα ‘άθλα επί Πατρόκλω’, θα επιχειρήσουμε δηλαδή να χρονολογήσουμε το μέρος αυτό της Ιλιάδας (ραψωδία Ψ) όπου διαβάζουμε την αρχαιότερη και εκτενέστερη μαρτυρία αθλητικών αγώνων της αρχαϊκής εποχής (750-500 π. Χ.).

Σε προηγούμενα σημειώματα υποστηρίξαμε ότι είναι τόσο ζωντανή, τόσο γλαφυρή η περιγραφή των αθλητικών αγώνων ώστε είμαστε βέβαιοι ότι δεν πρόκειται για μια φανταστική επινόηση του συνθέτη αλλά εικάζουμε ότι θα πρέπει να παρακολούθησε κάποιους αθλητικούς αγώνες. Ποιούς όμως, πού και πότε; Δεν είναι εύκολο να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα. Δεχτήκαμε ότι ο συνθέτης των ‘άθλων’ θα πρέπει να παρέστη θεατής σε κάποιους αγώνες μετά το 680, μιας και τότε για πρώτη φορά διεξάγεται στην Ολυμπία το κατ’ εξοχήν αριστοκρατικό αγώνισμα της αρματοδρομίας, το οποίο κατέχει περίοπτη θέση στα ‘άθλα’. Αυτή είναι η μόνη βεβαότητα που διαθέτουμε.

Ο μόνος τρόπος να εξασφαλίσουμε κάποια άλλη βεβαιότητα είναι η χρονολόγηση των ‘άθλων’. Κι αυτό μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους. Πρώτον, να εξακριβώσουμε πως συνδέεται το τμήμα αυτό τόσο με την Ψ όσο και με την Ιλιάδα : καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο τρόπος με τον οποίο έχει συναρμολογηθεί με το κείμενο μας προτρέπει να εικάσουμε με βεβαιότητα ότι αποτελεί μια μεταγενέστερη σύνθεση. Δεύτερον, το περιεχόμενο των άθλων είναι αντι-ηρωικό, δηλαδή αντιπαραδοσιακό, μιας και η ηρωική ποίηση είναι παντελώς ξένη με περιγραφές αθλητικών αγώνων, πρόκειται δηλαδή για μια πολύ χαρακτηριστική στιγμή της διαδικασίας του αφηρωισμού, της αποκήρυξης του ηρωισμού κατά την αρχαϊκή εποχή, που σήμανε άλλωστε και την παρακμή και την εξαφάνιση της ίδιας της ηρωικής ποίησης. Στα άθλα οι ήρωεςγίνονται αθλητές, η νίκη δεν εξασφαλίζεται στο πεδίο των μαχών αλλά στον αθλητικό στίβο. Τρίτον, η μελέτη της γλώσσας των ‘άθλων’ μπορεί να μας βοηθήσει να περιορίσουμε κάπως την ασάφεια του χρόνου και του τόπου σε τέτοιο βαθμό ώστε να τοποθετήσουμε τη σύνθεσή τους αφενός σε ένα χρονικό πλαίσιο λίγων δεκαετιών και αφετέρου σε ένα συγκεκριμένο τόπο.

Continue reading →