φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Μου διαφεύγει το όνομα του αμερικάνου δισεκατομμυριούχου και υπουργού που δήλωσε ότι υπάρχει ταξική πάλη και είμαστε εμείς που πάντα νικάμε. Η φράση αυτή μας αναγκάζει να δεχτούμε ότι η κοινωνική (και όχι μόνο) πραγματικότητα καταγράφει ένα συσχετισμό Ισχύος μεταξύ του Κυρίου και των υποτελών Παραγωγών, ότι όλα τα κοινωνικά (άρα και προσωπικά) προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι αποτέλεσμα της ήττας. (Σε ένα μελλοντικό σημείωμα θα δούμε ότι η λέξη ‘πραγματικότητα’ σημαίνει ‘αρπακτικότητα’, μιας και η αρχική σημασία του ρήματος πράττω ήταν ‘αρπάζω κατόπιν εισβολής, επιδρομής’).

Η παραπάνω διαπίστωση του Κυρίου μας παροτρύνει να κάνουμε και άλλες σκέψεις. Μας προτρέπει να αναρωτηθούμε, πως τα καταφέρνει και νικάει πάντα ο Κύριος; Εάν νικάει πάντα, θα νικάει και για πάντα; Νικάει επειδή είναι πανίσχυρος; Εάν συμβαίνει κάτι τέτοιο, τότε κάθε εξέγερση και επανάσταση είναι μάταιη. Γιατί όμως οι υποτελείς εξεγείρονται και επαναστατούν; Διότι έχουν αυταπάτες;

Υποστηρίζουμε ότι οι υποτελείς Παραγωγοί είναι οντολογικά και θεωρητικά πιο ισχυροί από τον Κύριο, διότι αυτός είναι εξαρτημένος από τους Παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου: ο Κύριος είναι ένας ένοπλος ζητιάνος. Την εξάρτηση αυτή, την αδυναμία αυτή, την ξεπερνάει με τη βία, με τα ισχυρότερα όπλα που διαθέτει. Ο Κύριος είναι ένας πανίσχυρος αδύναμος, οι Παραγωγοί είναι αδύναμοι πανίσχυροι.

Ο Κύριος νικάει επειδή αναδεικνύεται νικητής στον κοινωνικό πόλεμο. Ο Κύριος αναγνωρίζει ότι αυτός ο πόλεμος υπάρχει – το δήλωσε και ο Παπανδρέου: είμαστε σε πόλεμο. Νικάει μόνο επειδή έχει εξασφαλίσει οπλική υπεροχή; Όχι, κατά κανένα τρόπο. Νικάει επειδή μπορεί και εκφοβίζει τους υποτελείς, τους απομονώνει, τους εξαπατά (τους πείθει, τους αποβλακώνει). Δηλαδή, ο Κύριος γνωρίζει πως να πολεμάει. Για να ηττώνται οι υποτελείς Παραγωγοί σημαίνει ότι δεν γνωρίζουν να πολεμούν. Ο εκφοβισμός του αντιπάλου είναι προϋπόθεση της νίκης σε έναν πόλεμο. Μια άλλη προϋπόθεση είναι και η εξαπάτηση. Μια άλλη προϋπόθεση είναι η διάλυση του στρατού του αντιπάλου. Βέβαια, οι Παραγωγοί δεν έχουν στρατό για να τους τον διαλύσει. Αλλά και δεν μπορούν να συμπήξουν στρατό διότι ο Κύριος έχει προνοήσει να μην μπορούν: ενισχύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των υποτελών, τον κτητικό ατομικισμό, τον εγωισμό.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ρωτάει η μαμά τον Γιαννάκη: Γιαννάκη, θέλεις να πιεις το γαλατάκι σου; Ο Γιαννάκης απαντά: Όχι. Η μαμά τον ξαναρωτά’: Γιαννάκη (κοφτά και αυστηρά), θέλεις (με ένα τόνο απειλής) να πιεις το γαλατάκι σου;  (με τόνο προσδοκίας ότι θα ακούσει ‘ναι’).

Ο Γιαννάκης παραξενεύεται και σκέφτεται αστραπιαία και ασυνείδητα. Γιατί με ξαναρωτάει αφού απάντησα πως δεν θέλω να πιω το γαλατάκι μου; Τι να απαντήσω τώρα; Εάν πω ‘όχι’, θα με ξαναρωτήσει. Πρέπει λοιπόν να πω ναι, ενώ δεν πεινάω! Πως θα το πιω το γάλα αφού δεν πεινάω;

Μανάδες καταστολής.

Το δίλημμα αυτό, στο οποίο ό,τι και να αποφασίσω την έχω πουτσίσει, λέγεται double bind, διπλός δεσμός, διπλοδέσιμο. Δέχομαι την ελευθερία του άλλου (τον ρωτάω), αλλά και δεν την δέχομαι (τον ξαναρωτάω) – μέχρι να πάρω την απάντηση που θέλω. Βέβαια, εάν συνεχιστεί αυτό το διπλοδέσιμο, ο Γιαννάκης θα είναι για δέσιμο, η μάνα του θα τον τρελάνει. Εάν βέβαια, εγώ, ο Γιαννάκης,  είχα το μυαλό που έχω τώρα, θα της έλεγα:

Μανούλα, άντε και γαμήσου!

Αναρωτιέμαι: υπάρχουν στοιχεία double bind στις βουλευτικές εκλογές; Μήπως οι εκλογές μας τρελαίνουν;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Εάν μόνο ο άνθρωπος γνωρίζει ότι θα πεθάνει και μόνο ο άνθρωπος μαγειρεύει, τότε οφείλουμε να αναρωτηθούμε εάν το μαγείρεμα, ο εμπλουτισμός της διατροφής, συνέβαλε στην επίγνωση του θανάτου. Αυτή η πιθανή καταγωγική σχέση ίσως να μην είναι η μόνη πτυχή της αλληλοσυσχέτισης μεταξύ αυτών των ειδοποιών χαρακτηριστικών του ανθρώπου: εάν προσθέσουμε και τον έρωτα, την απώλεια του οίστρου στα θηλυκά, τότε το πεδίο της έρευνας διευρύνεται. Και εάν υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη σχέση μεταξύ κομμουνισμού και θανάτου ως κοινής μοίρας του ανθρώπου (ανθρωπολογικός κομμουνισμός), τότε θα ήταν αμέλεια να αδιαφορήσουμε για τα στοιχεία του κομμουνισμού που ενυπάρχουν στον έρωτα και στο μαγείρεμα. Για τη σχέση έρωτα και κομμουνισμού θα ασχοληθούμε στο μέλλον, και δεν εννοώ μόνο το ζήτημα της παρτούζας, του ομαδικού έρωτα, των οργίων αλλά και της πολυγαμίας – σήμερα θα καταπιαστούμε να εντοπίσουμε τις κομμουνιστικές πλευρές της πρακτικής του μαγειρέματος.

Θα στρέψουμε το βλέμμα μας στις σημερινές πρακτικές του μαγειρέματος, θα προσπαθήσουμε δηλαδή να εντοπίσουμε πως εμφανίζεται ιστορικά στις ποικίλες πρακτικές του μαγειρέματος ο εμμενής κομμουνισμός, δηλαδή ο κομμουνισμός του παρόντος στο μαγείρεμα.

Ας διατυπώσουμε καταρχήν  δυο υποθέσεις εργασίας. Βγαίνω έξω να φάω μόνος μου, βγαίνω έξω να φάω με παρέα. Ας δούμε τι επιλογές έχουμε. Βλέπω ένα εστιατόριο άδειο και ένα γεμάτο – με τον όρο ‘εστιατόριο’ εννοώ κάθε χώρο συλλογικής εστίασης. Που θα πάω να φάω; Στο άδειο. Βλέπω δυο εστιατόρια γεμάτα, το ένα με μοναχικούς, το άλλο με παρέες. Που θα πάω; Σε αυτό με τους μοναχικούς. Βγαίνω έξω με παρέα. Βλέπουμε ένα εστιατόριο άδειο ή με ελάχιστο κόσμο, κι ένα γεμάτο. Που θα πάμε; Στο γεμάτο. Βλέπουμε ένα εστιατόριο γεμάτο με μοναχικούς κι ένα με παρέες. Ποιο θα επιλέξουμε; Το γεμάτο με παρέες. Γιατί θα κάνουμε αυτές τις επιλογές;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ιανουάριος, 1984. Μαζεύω πορτοκάλια στη Μαγούλα της Σπάρτης με άλλους τέσσερις, ένα ζευγάρι από την Ισπανία κι ένα από την Ιταλία. ‘Ηλιος με δόντια. Τα φύλλα της πορτοκαλιάς γεμάτα δροσιά. Κάθε που έκοβες ένα πορτοκάλι, το νερό έμπαινε μέσα στο μανίκι και έπαιρνε την κατηφόρα. Παπούτσια τρύπια, κάλτσες τρύπες, μούσκεμα. Κατά το μεσημεράκι, πάνω και πίσω από ένα ψηλό τοίχο γειτονικού κτήματος ξεπροβάλλει ένας τριαντάρης, φρικιό της περιοχής,  και μου κάνει νόημα να πλησιάσω. Μου δίνει πέντε μεγάλες φέτες ψωμί, ψημένες στα κάρβουνα, με λάδι, αλάτι και ρίγανη. Με ρωτάει ένα θέλουμε να πάμε να τον βρούμε μόλις τελειώσουμε τη δουλειά. Πήγαμε. Ήταν ένα λιοτρίβι από τα παλιά. Με το γάιδαρο να κάνει κύκλους και να πολτοποιεί τις ελιές, τον Σάκη κι άλλον έναν να παίρνουν τον πολτό και να τον τοποθετούν ανάμεσα σε ψάθες. Οι ψάθες αυτές πιέζονταν από ένα μηχανισμό και το λάδι έρρεε μέσα σε ένα μεγάλο δοχείο.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ μου ούτε τον Σάκη, ούτε τη ψημένη φέτα με το φρέσκο λάδι και την αλατορίγανη. Πλακωθήκαμε στο ψημένο ψωμί και την αλατορίγανη. ΄Ηρθαν άλλοι δύο, έφεραν κρασί, ήπιαμε τα γάρα μας, δυο δούλευαν, κάνοντας μεγάλα διαλείμματα μέχρι να πιεστεί ο πολτός της ελιάς, οι άλλοι τους έκαναν παρέα,  βοηθήσαμε όλοι να βγάλουμε τις ψάθες και να τις καθαρίσουμε,  κι όλοι και όλες μαζί γλεντούσταμε, συζητούσαμε, γελούσαμε.

Κάθε χρόνο πάω σε ένα καζάνι κοντά στο χωριό μου για να βγάλω το τσίπουρο. Πέρυσι, έφτασα σε ώρα γλεντιού. Ψήνανε και τρώγανε. Κόσμος πάει κι έρχεται. Τρώει, πίνει, φεύγει. Κάποια στιγμή, σκάνε μύτη τρείς γύφτοι με νταούλια και ζουρνάδες. Τα τσίπουρα βράζουν. Κάπου-κάπου σηκώνεσαι να δεις εάν η φωτιά θέλει ξύλα. Βάζεις ένα, θα σηκωθείς μετά από μισή ώρα. Παίζουν τα δικά τους, τους ζητάμε να παίξουν ένα ζωναράδικο:

Σ’ αυτό τ΄αλώνι, Ελένη μου

σ’ αυτό τ’ αλώνι το φαρδύ

σ’ αυτό τ’ αλώνι το φαρδύ

τρανός  χουρός που γένητι

τρανός  χουρός που γένητι

σ’ αυτό τ’ αλώνι το φαρδύ. . .

Continue reading →

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Σάββατο σήμερα, δεν έχει δουλείά, αργεί να ξημερώσει, υπάρχει χρόνος και διάθεση να ασχοληθούμε με κάτι σοβαρό, αν και πιο σοβαρό από την καρικατούρα, την παρωδία του σοβαρού δεν μπορεί να υπάρξει, μιας και το σοβαρό εκφράζει δυσαρέσκεια, απειλή και κίνδυνο – δε λέμε ‘σοβούσα κρίση’;

Κύριοι και θεωρητικοί της Κυριαρχίας, από τον 16ο μέχρι σήμερα,  αναρωτιούνται εάν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί το ενδεχόμενο της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, δηλαδή, το ενδεχόμενο της κήρυξής της και της άρσης της. Με αυτό το θεωρητικό ζήτημα θα ασχοληθούμε σήμερα, αφού δούμε τι είναι αυτή η κατάσταση, μιας και στο μέλλον προβλέπεται να ισχύσει αυτό που ο Βάλτερ Μπένγιαμιν διαπίστωνε για το παρελθόν, ότι δηλαδή η κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι μόνιμη και διαρκής. Θα υποστηρίξω ότι είναι παντελώς αδύνατο να εξαλειφθεί η κατάσταση έκτακτης ανάγκης και θα διατυπώσω την πρόβλεψη ότι εάν έχουμε κάποιες ενστάσεις για τον ισχυρισμό του Μπένγιαμιν ως προς το παρελθόν, μάλλον θα εξανεμιστούν εάν στραφούμε προς το μέλλον.

Continue reading →

Ο Θεός είναι Ύψιστος, βρίσκεται πιο ψηλά από όλους, μόνο και μόνο για να μπορεί με το βλέμμα Του να καλύπτει μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση, να βλέπει, να παρακολουθεί, να επιτηρεί όσο γίνεται περισσότερους υποτελείς.

Αν και η κατοχή του ύψους εξασφαλίζει την Ισχύ, την Παντοδυναμία, την Παντογνωσία, είναι βέβαιο ότι ο Θεός ούτε βλέπει καλά, ούτε ακούει καλά. Δεν οφείλεται στο ότι είναι γέρος, αλλά στο ότι ο Θεός δεν είναι άλλος από τον επίγειο Κύριο, είναι αυτό που θα ήθελε να ήταν ο Κύριος. Η επιθυμία όμως της παντοδυναμίας είναι αδύνατον να δηλωθεί χωρίς την αναφορά στην αδυναμία – ο Θεός είναι μεν το corpus των επιθυμιών του Κυρίου, είναι όμως και το corpus των αδυναμιών του. Η ισχύς, η επιθυμία της αύξησης της ισχύος δεν μπορεί να νοηθεί ανεξάρτητα από την αδυναμία.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η όξυνση του κοινωνικού πολέμου φέρνει στο προσκήνιο τα ζητήματα της βίας, της οργάνωσης, του κομμουνισμού και των συνθημάτων. Σήμερα θα ασχοληθούμε με το τελευταίο από αυτά – με τα άλλα θα καταπιαστούμε τις επόμενες μέρες.

Το κεντρικό σύνθημα είναι μια πτυχή της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Τι είναι ένα σύνθημα; Είναι μια συμπύκνωση, μια συνόψιση επιθυμιών, αναγκών, ιδεολογίας, στρατηγικής, δυνατοτήτων της εποχής. Δεν υπήρξε εξέγερση και επανάσταση που να μην διατύπωσε κάποια συνθήματα, ούτε θα υπάρξει. Τους τελευταίους μήνες, αγανακτισμένοι, διαδηλωτές, απεργοί έχουν διατυπώσει πολλά συνθήματα ή ζωντανεύουν άλλης εποχής: ψωμί, παιδεία, ελευθερία: ένα ξυράφι να κόψω τις φλέβες μου!

Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτών των συνθημάτων είναι δύο: είναι αμυντικού χαρακτήρα και ιδεολογικού περιεχομένου. Το ψωμί, παιδεία, ελευθερία είναι ένα σύνθημα που διατυπώνει ανάγκες και επιθυμίες αλλά είναι παρωχημένο, παντελώς αναχρονιστικό, αυτός είναι ο λόγος που εξαγριώνομαι και διαρρηγνύω τα ιμάτιά μου όταν το ακούω. Θα έλεγα μάλιστα ότι και τελείως αποπροσανατολιστικό. Γιατί;

Υποστήριξα ότι το σύνθημα είναι μια συνόψιση επιθυμιών, αναγκών, ιδεολογίας, στρατηγικής και δυνατοτήτων της εποχής. Αναρωτιέμαι: Ποιο από όλα αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να υπερισχύει; Είναι δυνατόν να υπάρξει σύνθημα που να τα περιέχει, να τα περιλαμβάνει όλα;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Η ευρωζώνη θα διαλυθεί ή θα την διαλύσουν; Μπορούμε να διατυπώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα; Εάν δούμε τα πράγματα από την οπτική γωνία του Κυρίου, ο οποίος θέλει η πραγματικότητα να είναι η υλοποίηση του σχεδίου του, η εκπλήρωση των επιθυμιών του, τότε οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι η Ισχύς Του θα αυξηθεί εάν πάρει την πρωτοβουλία να την διαλύσει, μερικά (το πιθανότερο) ή ολοκληρωτικά. Η απάντηση αυτά εγείρει πολλά ερωτήματα. Μήπως η ευρωζώνη και το εβρό συμπήχθηκε για να διαλυθεί, αφού κάνει τη δουλειά της; Η διάλυση θα είναι μια στιγμιαία, μια αιφνίδια κίνηση ή θα είναι μια σταδιακή, βαθμιαία και ελεγχόμενη διαδικασία; Γιατί ο Κύριος οφείλει να αποτρέψει, να προλάβει  το ενδεχόμενο της ανεξέλεγκτης αποσύνθεσης και διάλυσης; Μήπως η απόφαση για την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος εντάσσεται οργανικά στο πλαίσιο της διαδικασίας ελεγχόμενης διάλυσης της ευρωζώνης;

Θα αφήσουμε όλα αυτά τα ερωτήματα αναπάντητα και θα στρέψουμε τη προσοχή μας στο ζήτημα πως ο Κύριος αντιλαμβάνεται το στιγμιαίο και το διαρκές, το αιφνίδιο και το σταδιακό, το επαναλαμβανόμενο και το μη επαναλαμβανόμενο. Θεωρώ ότι η εξέταση και η κατανόηση αυτού του ζητήματος είναι παρά πολύ σημαντική όχι μόνο διότι μας επιτρέπει να αποκωδικοποιήσουμε τους τακτικούς και στρατηγικούς σχεδιασμούς του Κυρίου. Η διάρκεια, το αιφνίδιο, η σταδιακότητα και η επανάληψη, η σκοπιμότητα και η προοπτική  απαντώνται στη φύση και στη κοινωνία, κατά συνέπεια είναι πολύ σημαντικές πτυχές και της κοινωνικής επανάστασης, της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου. Σήμερα, θα εξετάσουμε τις μαρτυρίες που μας παρέχει  η (αρχαιο)ελληνική γλώσσα (κατά συνέπεια και όλες οι ινδοευρωπαϊκές, αρχαίες και σύγχρονες).

Continue reading →