ἐκ κοινοῦ πλείστη τε χάρις δαπάνη τ’ ὀλιγίστη

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Όταν μου ζητούν να διατυπώσω έναν ορισμό του κομμουνισμού, πολύ συχνά καταφεύγω στον τίτλο του σημερινού σημειώματος που είναι ένας στίχος (723) από τα Έργα και Ημέρες του ‘Ησιόδου’ – θα εξηγήσω παρακάτω προς τι τα εισαγωγικά. Κι όταν μου ζητούν έναν όρισμό για την (δυτική) Κυριαρχία, πάλι σε αυτό το ποίημα καταφεύγω και ανασύρω από την αφάνεια τους εξής στίχους (42-44):

Κρύψαντες γάρ έχουσιν θεοί βίον ανθρώποισιν.

Ρηιδίως γάρ κεν και επ’  ήματι εργάσσαιο,

ώστε σε κεις ενιαυτόν έχειν και αεργόν εόντα·

Τους οποίους και μεταφράζω ως εξής:

Κρυμμένο τον έχουν τον πλούτο οι Κύριοι·

ειδάλλως, μια μέρα τον χρόνο να εργάζομασταν

θα αρκούσε και πλούτο να έχουμε και ελεύθερο χρόνο.

Continue reading

προς το τέλος της κατοικίδιας δημοκρατίας: ενδείξεις μετάβασης από τη διαμαρτυρία στο πέρασμα στη πράξη

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Ο 20ός αιώνας έκλεισε με διαμαρτυρίες, με διαμαρτυρίες άρχισε και ο 21ος: διαμαρτυρίες κατά των πολέμων, κατά της παγκοσμιοποίησης, κατά του νεοφιλελευθερισμού, κατά της κλιματικής αλλαγής,  κατά, κατά, κατά. Όλες αυτές οι διαμαρτυρίες (διαδηλώσεις) δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα και τα κουνήματα, που τις οργάνωσαν και τις στήριξαν, χάθηκαν από το πολιτικό και κοινωνικό προσκήνιο και δεν πρόκειται να επανεμφανιστούν ποτέ των ποτών. Αυτό είναι ένα πολύ ευχάριστο νέο, βέβαια. 

     Τη σκυτάλη της διαμαρτυρίας πήρε τώρα ο λαός, οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι από τους  ακτιβιστές της ιστορικής Αριστεράς. Οι διαμαρτυρίες κατά της λιτότητας,  κατά της ακρίβειας, κατά της ανεργίας όλο και πληθαίνουν σε ολόκληρο τον πλανήτη. Στην Ισπανία οι πορείες διαμαρτυρίας για την ανεργία και την ακρίβεια είναι καθημερινές, στη Βουλγαρία χτες εκατοντάδες χιλιάδες διαμαρτυρήθηκαν για το ακριβό ηλεκτρικό ρεύμα, σήμερα εδώ στο Ελλάντα οι απεργοί θα κατέβουν στους δρόμους και θα διαμαρτυρηθούν για τη λιτότητα και την ανεργία αλλά ποιός τους ακούει;

Τους ακούνε  οι δεκαοχτούρες και του σπουργίτια του άστεως, οι γάτες, τα σκυλιά, ο Κύριος όμως δεν τους ακούει. Δε πα να διαμαρτύρεστε! Έχετε παρατηρήσει με τι ζέση προασπίζονται το δικαίωμα της διαμαρτυρίας τα ΜΜΕ, οι βουλευτές, οι υπουργοί;  Τέσσερα χρόνια θα διαμαρτύρεστε, μια φορά θα ψηφίζετε: αυτή είναι η κοινοβουλευτική δημοκρατία· μιας και έχει περιοριστεί σε αυτά τα όρια, κι αν μάλιστα ψηφίζουμε κι από το σπίτι μας, μας επιτρέπεται να πούμε ότι θα  μετεξελιχθεί σε μια γνήσια  κατοικίδια δημοκρατία.  Τάσσονται υπέρ του δικαιώματος της διαμαρτυρίας διότι γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο Κύριος δεν έχει καμιά απολύτως διάθεση να τους ακούσει και δεν έχει διάθεση διότι δεν τον παίρνει να ικανοποιήσει τα αιτήματα των διαμαρτυρουμένων διαδηλωτών. Ο Κύριος γνώριζε πολύ καλά ότι όλα αυτά θα συμβούν, μιας και θα ήταν, και είναι, παράγωγα της εφαρμογής του σχεδίου του. Θυμάστε πριν από τρία χρόνια μόλις που ο Λοβέρδος, ο θαυμαστής της Χρυσής Αυγής, είχε προβλέψει ανεργία 20% στα τέλη, δεν θυμάμαι ακρίβώς,  του ’11 ή του ’12;

Εάν λοιπόν ο Κύριος παραμείνει ασυγκίνητος και αμετακίνητος και αμετάπειστος, τι θα κάνουν οι Υποτελείς; Θα συνεχίσουν να διαμαρτύρονται; Θα συνεχίσουν να πηγαίνουν να ψηφίζουν γνωρίζοντας ότι εξαπατώνται, ότι ο Κύριος δεν πρόκειται να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του και τις δεσμεύεσεις του;

Continue reading

μπορούμε να παρεμποδίσουμε και να αποτρέψουμε την καπιταλιστική ανάκαμψη – ανάπτυξη και την αύξηση των κρατικών εσόδων

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Αμέσως μετά την επιστράτευση των ναυτεργατών, πριν από λίγες μέρες, η συντρόφισσα Αλέκα Παπαρήγα δήλωσε: θα πρέπει να φοβούνται το δίκιο του εργάτη, όχι τους ίδιους τους εργάτες. Χτες, ο σύντροφος Αλέξης Τσίπρας, αφού χαρακτήρισε τους συμβούλους του πρωθυπουργού ακροδεξιούς και Γκέμπελς,  δήλωσε απευθυνὀμενος προς τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ:  θα πρέπει να σκέφτονται τι λένε και τι γράφουν. Και άκουσα και τον σύντροφο Γιάννη Μηλιό, σε ερώτηση δημοσιογράφου του SKY πώς θα αντιμετωπιστεί η ανεργία,  να απαντά: η ανεργία θα αντιμετωπιστεί με το σταμάτημα της ύφεσης.

Continue reading

ενδείξεις γένεσης της κοινωνικής και πολιτικής αναρχοκομμουνιστικής Αριστεράς

φίλες και φίλοι, καλημέρα σας

Η Αριστερά του μέλλοντος θα είναι αναρχοκομμουνιστική ή δεν θα υπάρξει καθόλου Αριστερά. Όμως: η Αριστερά του μέλλοντος δεν θα είναι· είναι, υπάρχει· και είναι αναρχοκομμουνιστική.

Η Αριστερά του παρελόντος και του παρόντος, η ιστορική Αριστερά πεθαίνει και ο θάνατός της ενισχύει τη ζωή της αναρχοκομμουνιστικής Αριστεράς. Η φθίνουσα ζωτικότητα της ιστορικής Αριστεράς είναι συνέπεια της φθίνουσας ζωτικότητας του καπιταλισμού· η Αριστερά αυτή υπήρξε μόνο επειδή ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, η κοινωνική σχέση του Κεφαλαίου, επεκτείνονταν και γενικεύονταν – τώρα που φθίνει και συρρικνώνεται, θα φθίνει και θα συρρικνώνεται και η ιστορική Αριστερά.

Η Αριστερά αυτή είναι κρατιστική Αριστερά και μπορούμε να τη διακρίνουμε σε μεταρρυθμιστική και επαναστατική. Η πρώτη επιδιώκει να καταλάβει το Κράτος μέσω των εκλογών και να εφαρμόσει επιμέρους αλλαγές, χωρίς να αμφισβητεί την καπιταλιστική Κυριαρχία. Η δεύτερη επιδώκει να καταλάβει το Κράτος κάποτε στο μέλλον με την ένοπλη επαναστατική βία για να το καταργήσει· μέχρι να το καταργήσει, με μοχλό την εκ του Κράτους προερχόμενη κοινωνική δικαιοσύνη,  θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της (καπιταλιστικής) παραγωγής που θα κοινωνικοποιηθεί κρατικοποιούμενη.  Τον πούτσο κλαίγανε. Μέχρι τότε, μέχρι την κατάληψη του Κράτους με τις εκλογές και την ένοπλη επαναστατική βία, η ιστορική Αριστερά αναγκάζεται να καταφεύγει αφενός στη διαμαρτυρία, την ικεσία, τα αιτήματα, τις πορείες, τις διαδηλώσεις, τις καταλήψεις, τα συλλαλητήρια συμπαράστασης, και αφετέρου, ένα πολύ μικρό τμήμα,  στην άμεση χρήση της ένοπλης επαναστατικής βίας. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το κοινό χαρακτηριστικό είναι η διάσταση, η μη ταύτιση, η μη συνάφεια μεταξύ σκοπού και μέσου.

Continue reading

συντομότατη ιστορία των τρόπων σκέψης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Θα ήθελα να διαβάσω ένα βιβλίο που να παρουσιάζει και να αναλύει τους τρόπους σκέψης που έχουν εμφανιστεί και υπάρξει πάνω στη Γη. Δεν  γνωρίζω αν υπάρχει κάτι παρόμοιο· κι αν υπάρχει, θα ήθελα πολύ να το διαβάσω.

    Εάν μπορούσα να γράψω ένα τέτοιο βιβλίο, θα είχα από την αρχή πλήρη έπίγνωση των δυσχερειών και των περιορισμών. Δεν νομίζω ότι απαιτείται μια πλήρης, που είναι αδύνατη εξ ορισμού, πρόσβαση στην παγκόσμια γραμματεία και όχι μόνο λογοτεχνία. Θα το έγραφα βασιζόμενος σε αυτά που γνωρίζω τώρα, μέχρι στιγμής, μη λησμονώντας ποτέ ότι το τέλειο είναι εχθρός του καλού.

    Θα βασιζόμουνα λοιπόν σε αυτά που γνωρίζω τώρα και στη σκέψη. Θα ξεκινούσα με τη διαπίστωση ότι πολλοί τροφοσυλλεκτικοί λαοί δεν έχουν κάποια λέξη που να σημαίνει ότι και το έχω το δικό μας  (have, haben, κλπ) αλλά στη θέση της μεταχειρίζονται μια λέξη που σημαίνει ζω: δεν έχω τόξο, ζω με το τόξο· δεν έχω παιδιά, ζω με τα παιδιά. Μια ινδιάνα δεν θα έπαιρνε ποτέ ένα παιδί να πάει κάτω από ένα δέντρο: θα πήγαινε μαζί με το παιδί.

Continue reading

μπαράκια, ταξιά, κομμωτήρια

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στη φίλη Β. (που έβαλε το χεράκι της στη τελική μορφή του τίτλου)

Κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου (1946-1949), στο χωριό μου, έξω στα χωράφια, δυο χίτες  μάλωναν  ποιός είναι πιο καλός στο σημάδι. Εκείνη τη ώρα, έτυχε να περνάει κάποιος, στα εκατό μέτρα. Ο ένας από τους χίτες για να αποδείξει ότι όντως ήταν πολύ καλός, σήκωσε το όπλο, σημάδεψε και πυροβόλησε. Ήταν όντως πολύ καλός σκοπευτής.

    Λίγο πριν πεθάνει, εκεί που ήταν κατάκοιτος σηκώθηκε ὀρθιος κι άρχισε να χτυπάει το κεφάλι του στο τοίχο. ‘Θα χτυπάς μια μέρα το κεφάλι σου στο τοίχο’, ακούμε να (μας) λένε, υποδεικνύοντας και το λάθος της επιλογής μας και το τρόπο της εξομολόγησής μας. Ίσως τελικά η κόλαση, που σημαίνει τιμωρία,  να είναι η συνέπεια της άρνησής μας να εξομολογηθούμε. Κι αφού τιμωρηθούμε, θα πάμε όλοι στον Παράδεισο, όπως πίστευαν και κάποιοι χριστιανοί. Κατ’ αυτούς, ο Νέρων και ο Χίτλερ, και άλλοι πολλοί,  είναι ήδη στον Παράδεισο. 

    Εκτός κι αν, όταν έρθει η ώρα του θανάτου, δεν υπάρχει λόγος να εξομολογηθούμε. Και θυμάμαι έναν στοχασμό του Σαμφόρ: Και τι θα κάνεις εάν έρθει ο ιερέας να εξομολογηθείς;  ρώτησε κάποιος τον Μ. Και ο Μ. απάντησε:

Θα προσποιηθώ ότι δεν πεθαίνω!

Continue reading

aut Caesar aut nihil: εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και μάχες οπισθοφυλακής

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Με τη λατινική φράση του τίτλου ο Έρνστ Κασίρερ (Ο μύθος του κράτους) συνοψίζει την πολιτική φιλοσοφία του “Ηγεμόνα” του Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527) που γράφτηκε πριν από 500 ακριβώς χρόνια (1513). Η φράση, ο “Ηγεμόνας”, μας λέει  το εξής: για να κερδίσεις το πολιτικό παιχνίδι, το οποίο παίζεται όπως το πολεμικό, και το ερωτικό, θα πρέπει να είσαι Καίσαρας (Βοργίας): πανούργος, δόλιος, αδίστακτος, βίαιος. Εάν δεν τα σηκώνει αυτά ο οργανισμός σου και δεν αντέχεις το ξύλο, άραξε, μην κάνεις τίποτα (nihil). Τρίτη επιλογή δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει;

Continue reading

σκοτώνω το χρόνο μου· περνάει, χάνεται, κερδίζεται ο χρόνος;

φίλες και φίλοι, καλό σήμερα –  και καλό αύριο (basta)

Λίλα, καλημέραααα!

Μπαμπά, τι είναι το μέλλον; με ρωτάει η οχτάχρονη Αποστολία. Μπαμπά, παρελθόν είναι αυτό που έγινε ή αυτό που θα γίνει; με ρωτάει ο δεκάχρονος Πάυλος. Εάν με ρωτούσαν μόνο μία φορά τα τελευταία  τέσσερα χρόνια, δεν θα το σκεφτόμουν· με ρωτάνε όμως και με ξαναρωτάνε. Δυσκολεύονται να το αντιληφθούν. Εάν θέλεις να πεις σε ένα τετράχρονο παιδί ‘σε τρεις μέρες’,

Continue reading