φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο Παύλος θα κλείσει τα 8 σε κάνα δυο μήνες και η Αποστολία τα 6. Αναρωτιέμαι καμιά φορά: Θα πάνε στο Πανεπιστήμιο; Δεν θα πάνε. Με αυτή τη διαπίστωση θα καταπιαστώ σήμερα – και με τα παρακάτω ερωτήματα.

Πως θα είναι τα Πανεπιστήμια σε δέκα-δώδεκα χρόνια, το 2022 ή το 2024; Πως θα είναι η κοινωνία, ο κόσμος, οι υποτελείς Παραγωγοί, η δημοκρατία;

Πριν αρχίσω να εκθέτω τις σκέψεις μου, θα σας αφηγηθώ ένα κουρδικό παραμύθι.

Μια φορά κι ένα καιρό, ένας μεγάλος λύκος κατέβαινε σε ένα χωριό και έτρωγε τα πρόβατα των βοσκών. Οι βοσκοί είχαν απογοητευτεί. Μια μέρα, μαζεύτηκαν και αποφάσισαν να τον σκοτώσουν. Πήραν τα όπλα, πήγαν στο δάσος και τον βρήκαν. Σήκωσαν τα όπλα να πυροβολήσουν, ένας γέρος βοσκός όμως τους σταμάτησε. Κατέβηκε από το άλογο, πήγε προς το λύκο κρατώντας στα χέρια του ένα μεγάλο κομμάτι κρέας και του το έδωσε να το φάει. Τι κάνεις; διαμαρτυρήθηκαν οι βοσκοί. Ήρθαμε να τον σκοτώσουμε, όχι να τον ταΐσουμε! Καθώς όμως ο λύκος έτρωγε το κρέας,  ο γέρος του φόρεσε στο λαιμό ένα μεγάλο κουδούνι. Πάμε να φύγουμε, τους είπε, αυτό ήταν.

Κι έφυγαν. Από τότε, μόλις οι βοσκοί άκουγαν τη κουδούνα έπαιρναν τα όπλα και μαζί με τα σκυλιά έδιωχναν τον λύκο. Και η ελαφίνα το άκουγε, και ο λαγός, κι όλα τα ζώα του δάσους. Κι έτσι, ο λύκος με τη κουδούνα στο λαιμό πέθανε από τη πείνα, πέφτοντας από ένα ψηλό βράχο.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Μιχάλη, από το στόμα σου και στης φύσης το αυτί! Έριξε χτες το βράδυ μια τρίωρη ποτιστική βροχή, ό,τι πρέπει! Δε σκέφτομαι τον εαυτό μου αλλά τους χιλιάδες αγρότες εδώ πέρα που έπρεπε να ξανασπείρουν τα εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα με σιτάρι. Καταλαβαίνεις τον επιπλέον  κόπο και το επιπλέον κόστος σε σπόρο και πετρέλαιο. Ως αντίδωρο, σου αφιερώνω το σημερινό σημείωμα.

Γιατί, φίλες και φίλοι, κοιμόμαστε με ρούχα και όχι γυμνοί και γυμνές;  Συνήθεια; Σεμνοτυφία; Και τα δυο; Ό,τι και να είναι, είναι ανθυγιεινό. Ή μήπως δεν είναι; Ως συνήθεια, σεμνοτυφία και νοσηρότητα, είναι ένα θέμα που σχετίζετια με την επανάσταση και τον κομμουνισμό και από αυτήν την έποψη θα το προσεγγίσουμε. Κάποιος, κάποια ίσως μας πει: τι θα γίνει, εάν κοιμόμαστε όλοι γυμνοί; Οι επιχειρήσεις που ράβουν πιτζάμες και νυχτικά δε θα κλείσουν; Δεν θα παράγεται λιγότερο ύφασμα; ΔΕ θα μειωθούν οι μεταφορές; Δε θα μείνουν άνεργοι χιλιάδες εργαζόμενοι; Δεν θα οξυνθεί η κρίση του καπιταλισμού;

Πετάμε τις μπιτζάμες και τα νυχτικά επειδή είναι θέμα υγείας, κατ’ αρχήν. Τώρα, εάν όλες αυτές οι επιφυλάξεις είναι οι συνέπειες της βελτίωσης της υγείας μας, τότε, ναι, να οξυνθεί η κρίση του καπιταλισμού, να αυξηθεί ο αριθμός των ανέργων – για να εργαζόμαστε όλοι και όλες ακόμα λιγότερο.

Ως σπουδαιογελοίος, μιλάω πάρα πολύ σοβαρά. Και μιλάω σοβαρά διότι θίγω ένα πολύ σπουδαίο ζήτημα, αυτό της υγείας. Εάν νομίζετε ότι είναι στο χέρι μας να είμαστε υγιείς, θα διαφωνήσω μαζί σας. Καπιταλισμός και υγεία είναι ασύμβατα. Μια ματιά στις επαγγελματικές ασθένειες θα πείσει και τον πιο δύσπιστο. Ο τρόπος που εργαζόμαστε, τρώμε, μετακινούμαστε, ξεκουραζόμαστε, διασκεδάζουμε, σχετιζόμαστε, γαμιόμαστε και κοιμόμαστε είναι απαράδεκτος, λίαν επιεικώς. Επανάσταση και κομμουνισμός που δεν φέρνει στο προσκήνιο το ζήτημα της υγείας είναι για τα σκουπίδια. Και βέβαια δε θα πέσει ο καπιταλισμός εάν κοιμόμαστε γυμνοί. Ποιος τον γαμεί τον καπιταλισμό, σε τελική ανάλυση; Από την άλλη όμως δεν μπορώ να μη δεχτώ ότι μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα για να βελτιώσουμε την υγεία μας. Βλέπω Δεκέμβρη μήνα να αγοράζουν ντομάτες και εξαγριώνομαι! Στον πρώτο όροφο με το ασανσέρ, έφηβοι και νέοι! Στο καφενείο, 200 μέτρα πιο κάτω από το σπίτι, με το αυτοκίνητο! Τα καλλυντικά με το κιλό, μέρα νύχτα!

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Κατά τη διάρκεια των επόμενων μηνών της α(ν)εργίας, σκοπεύω να ολοκληρώσω δυο βιβλιαράκια, και τα δυο σχετικά με τον κομμουνισμό. Στο ένα, ‘εμμενής κομμουνισμός’, θα εκθέσω τις απόψεις μου για την εμμένεια του κομμουνισμού, για τον κομμουνισμό του παρελθόντος, του παρόντος, του μέλλοντος, για τη σχέση Κυριαρχίας και Κομμουνισμού. Στο άλλο, ‘συζητώντας με τα παιδιά μου για τον κομμουνισμό’,  θα εκθέσω τις συζητήσεις που γίνονται κατά καιρούς με τα παιδιά μου για τον κομμουνισμό.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Πολύ θα ήθελα να ήμουν αύριο, Σάββατο 3/12/2011 στην Αθήνα, στις 8 , στο Αυτόνομο Στέκι (Ζωοδόχου Πηγής 95-97 και Ισαύρων), να παραβρεθώ στη συζήτηση που διοργανώνεται για την κομμουνιστικοποίηση, με αφορμή την κυκλοφορία στην Ελλάδα της έντυπης αγγλικής έκδοσης του περιοδικού SIC και την παρουσίασή του από τους φίλους και τις φίλες του περιοδικού blaumachen και συντρόφους από τη Γαλλία.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Μέχρι πρό τινος, οι άνθρωποι πίστευαν ότι η Γη είναι επίπεδη και ακίνητη και ότι ο ήλιος γυρίζει γύρω από αυτήν. Αλλά η Γη ούτε ακίνητη ήταν, ούτε επίπεδη, ούτε το κέντρο του σύμπαντος. Πριν οι θεραπευτικές γνώσεις και πρακτικές συγκροτηθούν σε επιστήμη, υπήρχε ιατρική – και θεραπείες και φάρμακα. Πριν ανακαλύψουμε τα μικρόβια, αυτά υπήρχαν κι ας μην τα βλέπαμε. Πριν μιλήσουν κάποιοι για τον κομμουνισμό, υπήρχε κομμουνισμός. Όταν εμφανίστηκε για πρώτη φορά η λέξη κομμουνιστής, τον 19ο αιώνα στη Γαλλία, δήλωνε τον υποστηρικτή της κοινοχρησίας του παρόντος, όχι τον οπαδό/πιστό  ενός οράματος μιας μελλοντικής κομμουνιστικής κοινωνίας.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα ασχοληθούμε με έναν θεσμό του κομμουνισμού του παρελθόντος – τις κοινοτικές αποθήκες των νεολιθικών αγροτικών κοινοτήτων της ελλαδικής χερσονήσου. Οι νεολιθικές κοινωνίες της Ανατολίας (Μικράς Ασίας), της βαλκανικής και ελλαδικής χερσονήσου ήταν ακραιφνείς κομμουνιστικές κοινωνίες οι οποίες παρουσιάζουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Το υπό εξέταση ζήτημα δεν μας ενδιαφέρει μόνο από κομμουνιστικής έποψης αλλά έχει κι άλλες προεκτάσεις. Από τις κοινοτικές αποθήκες της Εγγύς Ανατολής προέκυψε η οικονομία του Ναού και από τον Ναό, η ανατολική εκδοχή της εμφάνισης του Κράτους, όπως έχουμε δει στα πρώτα σημειώματα για τη σουμερική γλώσσα και λογοτεχνία. Στις κοινοτικές αποθήκες-Ναούς  επινοήθηκε η γραφή. Το μυκηναϊκό ανάκτορο, το διοικητικό κέντρο (Κράτος) των μυκηναϊκών βασιλείων,  προέρχεται από τις κοινοτικές αποθήκες των κοινοτήτων της πρωτοελλαδικής εποχής του χαλκού (3.000- 2.000 π. Χ.).

Όταν λέμε νεολιθική εποχή της ελλαδικής χερσονήσου εννοούμε την εποχή μεταξύ του 6.000-3.000 π. Χ. Την  εποχή αυτή, όλη σχεδόν η ελλαδική χερσόνησος είναι διάσπαρτη με μικρές αγροτικές κοινότητες, οι οποίες, χωρίς καμιά αμφιβολία,  αγνοούν το εμπόρευμα, το χρήμα και την αγορά. Όλα τα υλικά κατάλοιπα που έχουν ανακαλυφτεί δείχνουν ότι οι άνθρωποι που τα έφτιαξαν δεν είχαν καμιά μα καμιά απολύτως ιδέα και αίσθηση περί κέρδους  και μέτρησης του χρόνου: ακόμα και τα πιο ταπεινά αντικείμενα είναι έργα τέχνης.

Μπαίνω χωρίς περιστροφές στο θέμα μου. Στο κέντρο, ή εκεί κοντά, όλων  σχεδόν των νεολιθικών αγροτικών κοινοτήτων της εποχής και της περιοχής που εξετάζουμε, υπάρχει ένα   μεγάλο κτίριο (αργότερα και δύο), το οποίο διακρίνεται σαφέστατα από τα συμπλέγματα κατοικιών των δύο ή τριών πολύ μικρών δωματίων. Τι ήταν αυτό το μεγάλο κτίριο; Η απάντηση που έδωσαν οι αρχαιολόγοι δείχνει γι’ άλλη μια φορά την ιδεολογική λειτουργία της επιστήμης, της αρχαιολογίας  στην περίπτωσή μας. Δείχνει πως ο τρόπος που βλέπουμε τις ανακαλύψεις μας προσδιορίζεται από τις αξίες μας. Για τους αρχαιολόγους λοιπόν, που ήταν ακαδημαϊκοί, καθηγητές Πανεπιστημίων, κρατικοί υπάλληλοι, φορείς της αστικής ιδεολογίας, το κτίριο αυτό ήταν

ή κέντρο του τοπικού άρχοντα (Κράτος)

ή τόπος εμπορίου (οικονομία)

ή κέντρο λατρείας (θρησκεία)

Κράτος, Οικονομία, θρησκεία: αυτά είχαν στο κεφάλι τους, αυτά είδαν. Φίλες και φίλοι, δεν ήταν τίποτα από αυτά. Βέβαια, θα ρωτήσετε. Μήπως κι εσύ δεν κάνεις το ίδιο; Δεν βλέπεις αυτά τα μεγάλα κτίρια ως κοινοτικές αποθήκες επειδή μέσα στη γκλάβα σου έχεις τον κομμουνισμό; Θα σας απαντήσω. Τις  τελευταίες δεκαετίες, έχει αρχίσει μια αναθεώρηση αυτών των απαντήσεων, μια αναθεώρηση την οποία αν θεωρούσαμε δειλή θα ήμασταν πολύ επιεικείς. Κι έχει αρχίσει διότι οι νεώτεροι αρχαιολόγοι αντιλήφθηκαν ότι οι απαντήσεις που έχουν δοθεί ανάγονται στο επίπεδο της αυθαιρεσίας. Οι απαντήσεις αυτές είναι παντελώς ασύμβατες με τα ευρήματα, έρχονται σε κατάφωρη αντίφαση με αυτά. Η άποψη ότι τα μεγάλα αυτά κτίρια ήταν κοινοτικές αποθήκες, κοινοτικά εργαστήρια και τόποι συλλογικής διαβίωσης ερμηνεύουν με πολύ ικανοποιητικό τρόπο  όλα τα ευρήματα και είχε διατυπωθεί παράλληλα με τις κυρίαρχες.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Απεχθάνομαι τον φθόνο και τις παρεξηγήσεις. Αν και ο φθόνος είναι ακαταμάχητος, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για να τον αντιμετωπίσουμε είναι η ελευθερία πνεύματος. Μιας όμως και η ελευθερία είναι εξάρτηση (και η ισότητα, αλληλεγγύη), η ελευθερία πνεύματος είναι εξάρτηση πνεύματος, δηλαδή, η παραγωγή της όποιας γνώσης δεν είναι ούτε προσωπική υπόθεση, αφού εγώ είμαι οι άλλοι, ούτε ομαδική αλλά δια-ομαδική, κοινοτική, διακοινοτική. Για τις παρεξηγήσεις όμως μπορούμε να κάνουμε πολλά: να εξηγηθούμε, να εξηγήσουμε, να διευκρινίσουμε, να μάθουμε, να αναθεωρήσουμε και άλλα πολλά.

Τα λέω όλα αυτά διότι η άποψή μου για τον εμμενή κομμουνισμό και την ιστορικότητά του, τον κομμουνισμό του παρόντος και του παρελθόντος,  αντιμετωπίζεται λίαν επιεικώς με χλεύη, με σαρκασμό, με περιφρόνηση, με αδιαφορία. Δεν με ενοχλεί, θα το έχετε αντιληφτεί. Και δεν με ενοχλεί για δυο λόγους.  Με ενθαρρύνει, πρώτον,  το γεγονός ότι οι άνδρες και οι γυναίκες που ασχολούνται και προβληματίζονται με ειλικρίνεια για τον κομμουνισμό δεν αντιμετωπίζουν ποτέ με χλεύη και αδιαφορία την οποιαδήποτε άποψη για αυτό το ζήτημα. Και, δεύτερον, με ενθαρρύνει το γεγονός ότι τους τελευταίους μήνες έχει αρχίσει μια συζήτηση για τον κομμουνισμό, μεταξύ των άλλων, μια συζήτηση που  θα διαρκέσει πολλά χρόνια, θα ενταθεί, θα επεκταθεί και θα μας δώσει πολλούς, νόστιμους και γλυκούς καρπούς, είμαι κάτι παραπάνω από βέβαιος. Η ίδια αυτή η συζήτηση είναι μια κομμουνιστικότητα, ένας κομμουνιστικός θεσμός του παρόντος. Προτίθεμαι να γράψω ένα κείμενο που θα φέρει τον τίτλο ‘κομμουνιστικοποίηση ή διεύρυνση του κομμουνισμού;‘ για να εξετάσω τις δυο αυτές απόψεις και να επισημάνω τα σημεία σύγκλισης και απόκλισης που πιθανόν να εμφανίζουν. Πριν όμως το κάνω, θα ήθελα να παραθέσω κάποια βασικά σημεία της άποψής μου, ούτως ώστε η συζήτηση και η παράθεση των επιχειρημάτων να αποφύγει τις άκαιρες διευκρινίσεις, τις επικαλύψεις, τις ασάφειες, τις παρερμηνείες.

Χτες έθιξα ακροθιγώς το ζήτημα της κοινοτικής αποθήκης. Επανέρχομαι σήμερα, και θα επανέλθω και στο μέλλον, διότι η  κοινοτική αποθήκη είναι μία από τις πολλές όψεις του εμμενούς κομμουνισμού. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινοτικής αποθήκης είναι η κοινοτική (δημόσια, δημοτική, εθνική, κοινόχρηστη) βιβλιοθήκη. Η κοινοτική βιβλιοθήκη είναι αποθήκη βιβλίων. Τι είναι όμως μια αποθήκη; Ένα βιβλιοπωλείο είναι μια αποθήκη; Το σούπερ μάρκετ είναι αποθήκη; Τα εμπορικά καταστήματα είναι αποθήκες; Ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο είναι μια τεράστια αποθήκη; Τι θα τις κάνουμε όλες αυτές τις αποθήκες;

Πριν απαντήσουμε ας υπογραμμίσουμε το εξής: η ιδιοκτησία χωρίς ιδιοχρησία είναι δυνάμει κοινοκτησία και, επομένως, κοινοχρησία. Οπότε, μας επιτρέπεται να εξετάσουμε τους συνδυασμούς χρήσης και κτήσης.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Διαβάζω στο κείμενο του Bruno Astarian ‘Δραστηριότητα Κρίσης και Κομμουνιστικοποίηση’ (www.blaumachen.gr) τα εξής: ‘Κατά την κομμουνιστική επανάσταση . . . το προϊόν θα είναι ιδιάζον: θα αντιστοιχεί σε ανάγκες που έχουν εκφραστεί προσωπικά (από τους άμεσους εκείνη τη στιγμή παραγωγούς ή από άλλους) και ότι η ικανοποίηση της ανάγκης δε θα διαχωρίζεται από την παραγωγική πράξη.’ Αν και με το άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε διεξοδικά σε ένα μελλοντικό σημείωμα, σήμερα θα εξετάσω την παραπάνω σκέψη του συντάκτη που με έχει βάλει σε πολλές σκέψεις.

Δεν νομίζω ότι θα αδικήσω τον Bruno, εάν αποδώσω αυτά που γράφει με τον δικό μου τρόπο: εάν χρειαστώ ένα ρουλεμάν, το παράγω και κάνω τη δουλειά μου. Τώρα, στον καπιταλισμό, τι κάνω; Πάω και το αγοράζω. Το ρουλεμάν είναι ένα εμπόρευμα. Σε μια κομμουνιστική όμως κοινωνία που το ρουλεμάν δεν θα είναι εμπόρευμα να πάω να το αγοράσω, που θα βρω ένα να βάλω στο καροτσάκι που χρησιμοποιώ στον κήπο μου; Σε μια κομμουνιστική κοινωνία δεν θα υπάρχει καταμερισμός της εργασίας (επαγγέλματα), δεν θα υπάρχουν εμπορεύματα (χρήμα), δεν θα υπάρχει καταναγκαστική εργασία, δεν θα υπάρχει εργασία με το ρολόι στον τοίχο. Που θα βρώ ρουλεμάν;

Η απάντηση του Bruno είναι σαφής. Εγώ όμως εδώ στην Αλεξανδρούπολη, τι θα κάνω; Που θα βρω ένα εργοστάσιο που παράγει ρουλεμάν να πάω να φτιάξω ένα; Θα μπορέσω μόνος μου; Που βρίσκεται το κοντινότερο εργοστάσιο να πάρω το τρένο να πάω; Στη Ρουμανία, στην Ιταλία, στη Γερμανία; Και θα πάω για ένα ρουλεμάν στη Γερμανία, θα υποστώ τέτοια ταλαιπωρία; Ο Bruno όμως παρατηρεί: ‘Οι προλετάριοι κάνουν την επανάσταση για να ζήσουν καλύτερα, όχι για ένα ιδανικό’.

Εάν, Bruno, χρειαστώ ένα παντελόνι; Θα πάω στο ραφείο να ράψω ένα

Continue reading →