φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα απαντήσω σε ένα σχόλιο του αρτοποιού Δημήτρη, ο οποίος ισχυρίζεται ότι ‘γράφω αηδίες’ σε ένα σημείωμά μου με τίτλο ‘το ψωμί-εμπόρευμα ως μέσον αρπαγής και καταστροφής’ και μου προτείνει, με προκαλεί θα  έλεγα, να μου δώσει ένα φούρνο για να δω πως βγαίνει το ψωμί και το μεροκάματο.

Στο σημείωμα αυτό υποστήριξα ότι το ψωμί που τρώμε είναι κάκιστης ποιότητας και πανάκριβο και ότι αρτοποιοί βγάζουν τρελά λεφτά. Δεν τον ενόχλησε το κακής ποιότητας ψωμί αλλά οι ανακρίβειες που γράφω περί του βάρους του ψωμιού και των κερδών των φουρνάρηδων. Ο Δημήτρης αγνοεί ίσως ότι έχω έρωτα με το ψωμί και ότι είμαι κι εγώ αρτοποιός μιας και ποιώ άρτον, όχι για να το πουλάω αλλά για τις ανάγκες του σπιτιού κι αν περάσει κάνας φίλος από το σπίτι, φεύγει και με ένα καρβελάκι ή με παξιμάδια. Εγείρονται λοιπόν τα εξής ερωτήματα: εάν το ψωμί που τρώμε είναι κάκιστης ποιότητας, πως είναι το καλό ψωμί, ποιο είναι το καλό ψωμί; Μπορούμε να παράγουμε καλό ψωμί; Πως θα μπορέσουμε να παράγουμε ψωμί που να μην είναι εμπόρευμα;

Τα ερωτήματα αυτά σχετίζονται με το ζήτημα του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής. Εάν ο κομμουνισμός είναι μια διαδικασία οργάνωσης της ομάδας, του κυττάρου της κοινωνίας,  και των κοινωνικών πρακτικών, στην οποία επικρατεί η κοινοχρησία, η κοινοκτησία, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η δημιουργική διαχείριση της σύγκρουσης και της διεκδίκησης, η ελευθερία και η ισότητα, είμαστε σε θέση να μιλάμε για κομμουνιστικό τρόπο παραγωγής; Θα μπορούσαμε υπό το πρίσμα το εμμενούς κομμουνισμού να φανταστούμε,να σκεφτούμε πως θα μπορούσε να οργανωθεί η παραγωγή του κοινωνικού πλούτου; Εκός από το ψωμί ασχοληθήκαμε ήδη με την παραγωγή των φρούτων, στο κείμενο για τους κοινοτικούς οπωρώνες, και με το συλλογικό μαγείρεμα, στο οποίο και θα επανέλθουμε.  Θα μπορούσαμε να διευρενήσουμε και να εξετάσουμε πως θα μπορούσε να οργανωθεί μια κομμουνιστική παραγωγή όλου του αναγκαίου και χρήσιμου κοινωνικού πλούτου: τα λαχανικά, τα δημητριακά, τα ρούχα, τα σπίτια, η ενέγεια, κλπ. Όλα αυτά δεν είναι ουτοπικά σχεδιάσματα αλλά απαντήσεις σε υπαρκτά προβλήματα του παρόντος. Είναι και μια άσκηση πάνω στη μείζονα αδυναμία της εποχής μας, στην αδυναμία και ανικανότητα να δούμε κάτι πέραν του υπάρχοντος.

Ο αρτοποιός Δημήτρης δεν νοιάζεται γι αυτό το πέραν του υπάρχοντος. Στ’ αρχίδια του. Ο Δημήτρης έχει ένα φούρνο, παράγει και πουλά ψωμί και έτσι επιβιώνει αυτός και η οικογένειά του. Δεν έχω τίποτα με τους ανθρώπους: ούτε με τους δασκάλους ούτε με τους οδηγούς ούτε με τους γιατρούς ούτε με τους αρτοποιούς: με το σχολείο τα έχω, με το αυτοκίνητο, με τη δυτική καπιταλιστική ιατρική με την καπιταλιστική παραγωγή ψωμιού. Δεν γνωρίζω εάν ο Δημήτρης έχει ένα φούρνο που τον δουλεύει ως οικογενειακή επιχείρηση ή εάν είναι ένας μικροκαπιταλιστής με κάνα δυο αρτεργάτες και μια δυο πωλήτριες. Δεν γνωρίζω επίσης τι ψωμί φτιάχνει αλλά μπορώ να το φανταστώ. Θα φτιάχνει εκείνο το άσπρο ψωμί τη ψύχα του οποίου εάν την πιέσεις φτιάχνεις ένα μπαλάκι σαν του πινγκ πονγκ κι εάν το εκσφενδονίσεις προς το πάτωμα αναπηδά λες και είναι από καουτσούκ. Δοκιμάστε αν θέλετε! Πριν δούμε όμως τα περί του βάρους του ψωμιού-εμπορεύματος, τι είναι ένα καλό ψωμί κι αν μπορούμε να παράγουμε ψωμί το οποίο να μην είναι εμπόρευμα, δηλαδή να μας κοστίζει πολύ, παρά πολύ λιγότερο και να είναι και καλό, ας δούμε τι είναι αυτό το ΄φάτε Αθηναίοι τα χύσια μου’.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Από την απρόσμενη παρουσία των Υποτελών εκεί όπου δεν έπρεπε να είναι, κατά τη διάρκεια των παρελάσεων της 28ης Οκτωβρίου του 2011, μέσα σε λίγους μήνες (25 Μαρτίου 2012)  περάσαμε στην επίσης απρόσμενη απουσία από εκεί που θα έπρεπε να είναι. Στην πρώτη περίπτωση, οι Υποτελείς δεν θα έπρεπε να είναι στο χώρο της παρέλασης αλλά να είναι στο χώρο των θεατών. Στη δεύτερη, έπρεπε να είναι στο χώρο των θεατών, αλλά δεν ήταν ούτε στο χώρο της παρέλασης ούτε στο χώρο των θεατών: απουσίαζαν.

Continue reading →

 

. . . ας παρελάσει ο στρατός μπροστά από την αστυνομία

. . . μπροστά από την υπερυψωμένη εξέδρα

. . . να δούμε και να δείξουμε ποιοι είναι οι Κύριοι, οι ένοπλοι ζητινάνοι που κάθονται εκεί:

μια συμμορία αδίστακτων δολοφόνων:

άμα πας, αν είσαι εκεί, δε πα να μουντζώσεις, δε πα να στρίψεις αλλού το κεφάλι

δεν θα διαμαρτυρηθούμε – με την απουσία θα καταργήσουμε τις παρελάσεις

την επανάσταση την κάνουμε τέχνη: άμα δεν απουσιάσουμε όλοι και όλες μαζί, δεν θα μπορέσουμε να παρουσιαστούμε όλοι και όλες μαζί

νικάμε χωρίς να πολεμάμε – πρώτα νικάμε και μετά πολεμάμε

ας τους αφήσουμε εκεί, να παρελαύνουν και να περιμένουν:

εμείς  θα είμαστε αλλού:  ουζάκι, τσιπουράκι, μπακαλιάρο, φασόλια, μακαρόνια, ας μοιραστούμε ό,τι έχουμε, καλή παρέα, συζήτηση ν’ ανάψουν τα αίματα, ο έρωτας φωτιά, να παίξουν τα παιδιά, να τραγουδήσουμε και να χορέψουμε – ας κάνουμε την παρέλαση και το θέαμα γιορτή και γλέντι και πανηγύρι και ξεφάντωμα

[DON JOHN . . . Their cheer is the greater that I am subdued

Κύριος Ιωάννης. . .Όσο μεγαλύτερη είναι η ευθυμία τους, τόσο πιο πολύ φαρμακώνομαι

Much Ado About Nothing, Πολύ Κακό Για Τίποτα – Σέξπυρ]

ήρθε καιρός να σμίξουμε το υψηλό με το χαμηλό, το τραγικό με το καθημερινό, τη Πολιτική, την επέμβαση στην Ιστορία,  με το γέλιο, το γλέντι, την παρέα:

– strike up, pipers (βαράτε, βιολιτζήδες! αβάντι, μαέστρο!)

Dance (Χορός)

Exeunt  (Εξέρχονται, βγαίνουν)

το τέλος του Πολύ Κακό Για Τίποτα – Much Ado About Nothing

πάω στο χωριό να κλαδέψω τ΄αμπέλι

θα τα ξαναπούμε τη Δευτέρα το πρωί: κατάργηση παρελάσεων: κοινωνικό αντάρτικο, Πανταχού Απουσία

‘Το σώμα της εξυπνάδας σας είναι παραγεμισμένο με κουρέλια και τα μπαλώματα είναι πολύ αραιά ραμμένα, ξηλώνονται με το τίποτα’ – Τhe body of your discourse is sometime guarded with fragments, and the guards are but slightly basted on neither.

Σέξπυρ, πολύ κακό για τίποτα (πρ. 1. σκ. 1)

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ενώ ο άφρων Κύριος το αφήνει για την τελευταία στιγμή, καταδικασμένος να καταφύγει σε αυτοσχεδιασμούς της στιγμής, ο σώφρων Κύριος φροντίζει να οργανώνει προληπτικά την φυγή του μέσω της προετοιμασίας μιας ασφαλούς οδού διαφυγής, να προετοιμάζει τη φυγή του με αξιοπρόσεκτη επιμέλεια. Εάν ο άφρων Κύριος είναι αυτός που νομίζει ότι έχει καταργήσει μιά από τις βασικές αρχές της φύσης (πάλη-φυγή), κι αυτός ο Κύριος δεν είναι άλλος από αυτόν που έχει τηνν εντύπωση ότι είναι πανίσχυρος, πιο ισχυρός και από ανθρώπους και από φύση, ο σώφρων Κύριος δεν είναι άλλος από τον δημοκράτη Κύριο. Δυστυχώς, δεν έχουμε προσεγγίσει τη δημοκρατία με όρους φυγής, από τη σκοπιά δηλαδή της οργάνωσης και της προετοιμασίας της αναπόδραστης αναγκαιότητας της φυγής. Η εναλλαγή των προσώπων είναι φυγή – εάν δεν έγινε σαφές με την αντικατάσταση του Παπανδρέου με τον Παπαδήμο, πότε θα γίνει; Κατά συνέπεια, θα πρέπει να δούμε και τις εκλογές και ως μια τελετουργία φυγής.

Το σώμα της δημοκρατίας είναι παραγεμισμένο με σχέδια φυγής, οι ραφές όμως είναι πολύ αραιά τρυπημένες και ξηλώνονται με το τίποτα. Εάν θέλουμε από δω και πέρα να ερμηνεύουσμε την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, σας συνιστώ να μην χάνετε ποτέ από τα μάτια σας τις ραφές. Από εκεί θα αρχίσει να ξηλώνεται το σώμα της Κυριαρχίας – και οι παρελάσεις είναι μια ραφή πολύ αραιά ραμμένη – αυτό όμως θα το εξετάσουμε αύριο όταν θα προτείνουμε να τις μετατρέψουμε σε γιορτή, γλέντι και πανηγύρι.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Στη δεύτερη ραψωδία της Ιλιάδας, ο Αγαμέμνων, ‘ο πολύ ισχυρός Κύριος’ (άγαν μέδ-μων), αποπειράται να εξακριβώσει την προθυμία των στρατιωτών να πολεμήσουν με το εξής τέχνασμα: τους λέει ότι δεν θα μπορέσουν να κυριεύσουν την Τροία, οπότε ας ανέβουν στα καράβια να φύγουν. Κι αμέσως όλοι οι στρατιώτες σηκώνονται και τρέχουν προς τα τραβηγμένα στην αμμουδιά καράβια για να τα σύρουν στη θάλασσα. Τους σταματά όμως ο Οδυσσέας, χτυπώντας τους με το σκήπτρο, κάτι σαν γκλίτσα, σύμβολο της κυριαρχίας των ηρώων, από το οποίο προερχεται τόσο το αστυνομικό ρόπαλο (γκλομπ) όσο και η ποιμαντική ράβδος των χριστιανών ποιμεναρχών επισκόπων, και  τους αναγκάζει να επιστρέψουν στο χώρο της συνέλευσης και να ακούσουν ένα λόγο που εκφωνεί για να διατυπώσει, μεταξύ των άλλων, και μια εκδοχή της ντροπής: ντροπή είναι να επιστρέφεις με άδεια καράβια στο σπίτι σου μετά από μακροχρόνια ληστρική επιδρομή.

Η απροθυμία των στρατιωτών να πολεμήσουν είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ήρωες στην Ιλιάδα. Το μόνιμο μελημά τους είναι να παρακινήσουν, να παροτρύνουν τους στρατιώτες να μπουν στη πρώτη γραμμή (πρόμαχοι), να δείξουν ζήλο. Άλλοτε τους εκφοβίζουν, άλλοτε τους υπόσχονται ένα μεγάλο μέρος από τη λεία που θα αποσπάσουν, κυρίως όμως επιχειρούν να αποσπάσουν την υπακοή τους και την αφοσίωσή τους με την πειθώ. Στην Ιλιάδα οι ήρωες πολεμούν και εκφωνούν λόγους. Ένας ήρωας υπερέχει των άλλων όταν διακρίνεται τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στο πεδίο της συνέλευσης των στρατιωτών. Οι  περισσότεροι όμως λόγοι εκφωνούνται κατά τη διάρκεια της μάχης. Είναι λόγοι αρχηγών, λόγοι παραινετικοί, έπαινοι, συμβουλές, προτάσεις, εντολές, επιπλήξεις και απειλές, εκκλήσεις βοήθειας, θρήνοι και παράπονα, παραμυθίες και εμψυχώσεις, παρακλήσεις και ικεσίες, προσευχές και αγγελίες.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Εάν για τον Λέβι Στρος η τροφή είναι ‘τροφή για τη σκέψη’ (‘Το ωμό και το μαγειρεμένο’), ο  Σλαβόι Ζίζεκ, στο βιβλίο του ‘Λακάν’  ισχυρίζεται ότι και τα σκατά θα μπορούσε να είναι ‘τροφή για τη σκέψη’. Και εξετάζει τους τρεις βασικούς τύπους σχεδίων της δυτικής τουαλέτας: τη γερμανική, τη γαλλική και την αμερικάνικη. Εάν επιτείναμε τον ισχυρισμό του Ζίζεκ,  θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια Κοινωνική και Πολιτική Σκατολογία δεν θα ήταν ούτε άκαιρη ούτε ανεπίκαιρη. Κι αυτό διότι υπάρχουν πάρα πολλές σχέσεις μεταξύ των σκατών και πολλών κοινωνικών και πολιτικών φαινομένων, τα οποία δεν έχουν προβληματικοποιηθεί και διερευνηθεί. Ο Ζϊζεκ, λόγου χάριν, αναφέρει το βιβλίο της Erika Jong ‘Ο Φόβος της Πτήσης’ στο οποίο η συγγραφέας αναλύει τους διαφόρους τύπους της ευρωπαϊκής τουαλέτας και διατυπώνει την άποψη ότι ‘οι γερμανικές τουαλέτες είναι στην ουσία το κλειδί για τη φρίκη του Τρίτου Ράιχ. Άνθρωποι που μπορούν να φτιάξουν τέτοιες τουαλέτες είναι ικανοί για τα πάντα.’

Αξίζει λοιπόν τον κόπο να παρουσιάσουμε τους τρεις τύπους κατασκευής της δυτικής τουαλέτας, δίκην πνευματικού σκατολογικού ορεκτικού. Πριν το κάνω, θα ήθελα να σας εκμυστηρευτώ ότι τα πρώτα μου  εξωσχολικά αναγνώσματα, την πρώτη μου δηλαδή εξωσχολική άσκηση της ανάγνωσης  την έκανα στον ‘πίσω’, όπου ο ‘πίσω’ στο χωριό μου ήταν το αποχωρητήριο. Εμπειρία κοινή άλλωστε σε πολλούς και πολλές που γεννήθηκαν σε χωριό πριν το 1965. Θυμάμαι τον αναλφάβητο παππού μου να κάθεται στο μπαλκόνι, να διπλώνει τις μεγάλες σελίδες των εφημερίδων και να τις κόβει σε κομμάτια τόσο μεγάλα ώστε να χρησιμοποιηθούν ως χαρτί υγείας, για κωλόχαρτο δηλαδή. Μερικές φορές ο τεμαχισμός της εφημερίδας διέσωζε όχι μόνο κάποια μικρά αυτοτελή σπαράγματα κειμένου αλλά και ακέραιες φωτογραφίες. Εκεί, στη χέστρα, μεταξύ των ετών 1964-1969, γνώρισα για πρώτη φορά τον εθνάρχη Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον γέρο της Δημοκρατίας Γεώργιο Παπανδρέου, τον εθνοσωτήρα Γεώργιο Παπαδόπουλο – τον Ανδρέα Παπανδρέου δεν τον θυμάμαι.

Η πρακτική αυτή αναπόφευκτα μας οδηγεί στη φράση ‘σκατά στα μούτρα του’ (‘τους’, ‘της’, κλπ.,κλπ.) αλλά όχι μόνο σε αυτήν. Η βρισιά ‘σκατά’ είναι η πιο κοινή βρισιά σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες κι αυτό είναι ένα σκατολογικό ζήτημα το οποίο χρήζει μελέτης και ανάλυσης.  Ο Ζαν Κοκτό, στον ‘Ορφέα’ του (Orphee), κατακρεουργεί τον ποιητή-ήρωά του επειδή υπέβαλε σε έναν χρηστικό διαγωνισμό τον χρησμό Madame Eurydike Reviendra Des Enfers που τα αρχικά του σχηματίζουν την πιο κοινή γαλλική βωμολοχία: merde!

Continue reading →