χωρίς ρολόι: κοινοχρησία, εργασία, ευτυχία

φίλες και φίλοι, γεια σας και χαρά σας

Κάθε κοινωνική επανάσταση, αν θέλει να λέγεται κοινωνική επανάσταση, (ή η αντεπανάσταση) εγείρει το ζήτημα του κοινωνικού, κοινόχρηστου, κομμουνιστικού χρόνου (όχι χώρου, κατ΄αρχήν!) και προτείνει, βιώνει ένα νέο περιεχόμενο στην έννοια της ευτυχίας. Το ότι η ευτυχία συναρτάται με το χρόνο είναι σαφές νομίζω και δεν χρήζει περαιτέρω ανάλυσης (ή αφήγησης).

Continue reading

ασθένεια, αλλαγή τρόπου ζωής και αυτοΐαση

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Προσδοκώ την κατανόηση του Μιχάλη που του υποσχέθηκα ότι θα γράψω για τη Γραμμική Α΄ή Β΄και δεν το κάνω σήμερα αλλά ένα άλλο πρωινό· πρέπει να ανατρἐξω σε πολλά βιβλία, περιοδικά, αρχεία και αυτές τις μέρες θα ήθελα να τα αποφύγω όλα αυτά.

Αντ’ αυτού θα ασχοληθώ με το ζήτημα της αυτοΐασης. Η λέξη αυτοΐαση δεν υπάρχει στα λεξικά, καταλαβαίνουμε όμως περί τίνος πρόκειται. Οι επιφυλάξεις μου για τον όρο είναι πολλές και αφορούν κυρίως το πρώτο συνθετικό:αυτο-. Το αυτο- μου θυμίζει το ‘κάν΄το μόνος σου’, do it yourself. Αλλά, φίλες και φίλοι, τίποτα δεν μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας – τη μαλακία, αυτοϊκανοποίηση ασφαλώς, ένα συναίσθημα ικανοποίησης, ευχαρίστησης με άλλα λόγια,  για δικές μας πράξεις και επιτυχίες, δεν μπορούμε να την κάνουμε μόνοι μας. Εάν την κάνουμε μόνοι μας, δεν θα μας σηκωθεί! Πρέπει να έχουμε κάποιο θηλυκό στο μυαλό μας, να φαντασιώσουμε κάτι, να βλέπουμε κάτι, να ακούμε κάτι για να Τον παίξουμε. Το αυτο- απομονώνει το Υποκείμενο από το πλέγμα των σχέσεων που συγκροτούν την κοινωνία αλλά απομόνωση δεν μπορεί να υπάρξει. Πρόκειται για ένα σύμπτωμα της κυριαρχίας του κτητικού ατομικισμού και του τσομπαναραίικου ηρωισμού.

Continue reading

ο καρκίνος ως πολιτισμική επιδημία και η κοινωνική επανάσταση

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα εκθέσω τις απόψεις μου για τον καρκίνο, αφού ξεκαθαρίσω με τον πιο σαφή και κατηγορηματικό τρόπο ότι, το γνωρίζετε,  δεν είμαι γιατρός, δεν είμαι ογκολόγος, δεν είμαι ειδικός. Δεν μου αρέσουν οι παρεξηγήσεις, είναι πολύ κουραστικές και κάνω το κάθε τι για να τις αποφύγω. Το ότι δεν είμαι ογκολόγος, ειδικός, δεν σημαίνει ότι δεν μπορώ να εκθέσω τις σκέψεις μου και ας με κρίνει όποιος και όποια θέλει. Κι επειδή δεν μου αρέσει να μασάω τα λόγια μου, προαναγγέλλω το συμπέρασμα του σημερινού σημειώματος:

μας εξοντώνουν με τον καρκίνο και τα σκάμε για να μας εξοντώσουν!

Και να ένα από τα διλήμματα της εποχής μας:

ή θα δεχτούμε μεγάλες δόσεις χημειοθεραπείας ή θα δεχτούμε μεγάλες δόσεις αλήθειας, 

Continue reading

ηγέτες είναι αυτοί που κάνουν τους άλλους ηγέτες;

φίλες κε φίλοι, καλή σας μέρα

Ξαναδιαβάζω (για δεύτερη φορά) το αρρωστούργημα του Γιάκομπ Μπούρκχαρντ ‘ο Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία’. Διάβασα μεταξύ των άλλων λοιπόν ότι σε μια πόλη ο λαός ήθελε να ευχαριστήσει τόσο πολύ έναν στρατιωτικό ηγέτη για τις υπηρεσίες του, σε μια εποχή συνεχών πολέμων και ανείπωτων φρικαλεοτήτων,  που δεν μπορούσε να βρει έναν τρόπο να το κάνει. Κάποιος πρότεινε να τον σκοτώσουν και μετά να τον λατρεύσουν. Έτσι και έγινε.

Θα ασχοληθούμε λοιπόν σήμερα, και αύριο και μεθαύριο με το ζήτημα της ηγεσίας. Αναπόφευκτα, θα καταπιαστούμε και με το ζήτημα του θύματος -και θα εξηγήσω γιατί. Σκέφτομαι και άναρωτιέμαι: υπάρχει άραγε μια εγγενής επιθυμία της ηγεσίας; Ή μήπως δεν υπάρχει αλλά είναι μια επίκτητη, πολιτισμική επιθυμία;  Εάν υπάρχει, θα υπάρχει και μεταξύ αναρχικών και αναρχοαυτόνομων. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι δεν είναι λίγοι οι αναρχικοί, κυρίως άνδρες, που θέλουν να είναι ηγέτες και συμπεριφέρονται ως ηγέτες. Πολύ συχνά, τον ρόλο του ηγέτη τον παίζει μια ολιγομελής ομάδα – κατα συνέπεια, εντός της ομάδας είναι αδύνατον να μην υπάρχει κάποιος ηγέτης – με τον θαυμασμό (φθόνο, δηλαδή) και την υπακοή να εμφανίζονται ως αναπόφευκτα και μη αντιμετωπίσιμα συμπτώματα.

Εκείνο που με απασχολεί είναι το εξής: είναι δυνατόν να υπάρξει ανθρώπινη  ομάδα χωρίς ηγέτη και θύμα; Εάν δεν μπορεί να υπάρξει, τότε το παιχνίδι είναι χαμένο. Εάν μπορεί να υπάρξει, πως είναι δυνατόν να συμβεί και γιατί δεν συμβαίνει – είναι τόσο δύσκολο;

Είναι πολύ δύσκολο, φίλες και φίλοι. Όχι όμως αδύνατο. Γιατί είναι δύσκολο; Για να απαντήσω σε αυτά τα ερωτήματα θα στρέψω την προσοχή μου σε τρεις κατηγορίες ομάδων: τις τροφοσυλλεκτικές (του παρελθόντος) , τις παιδικές και τις εργασιακές (του παρόντος).  Ανθρωπολόγοι και εθνολόγοι έχουν υποστηρίξει ότι υπήρξαν (υπήρχαν) συμβιωτικές ομάδες στις οποίες δεν υπήρχαν ηγέτες και θύματα. Οι ομάδες αυτές ήταν ανοιχτές και προσωρινού χαρακτήρα. Υπήρχε δηλαδή από τη μια μεγάλη κινητικότητα των μελών και από την άλλη οι ομάδες διαλύονταν και ανασυντίθενταν πολύ συχνά και με την παραμικρή αφορμή – η πιο βασική ήταν η διαφωνία. Η διαφωνία είναι ένα ζήτημα το οποίο συνδέεται άρρηκτα με την ηγεσία/θυματοποίηση, δεν θα ασχοληθούμε όμως σήμερα διεξοδικά με αυτό. Είναι αδύνατον να μην υπάρξει διαφωνία μέσα σε μια ομάδα. Παντελώς αδύνατον! Τι κάνει λοιπόν η ομάδα σε αυτή την περίπτωση, πως αντιμετωπίζεται η διαφωνία; Μπορούν να επιβάλουν κάποιοι τη δική τους γνώμη, σκέψη, εκτίμηση, παρόλο που δεν υπάρχει κάποια υλική ανταμοιβή και συμφέρον; Γιατί ομως να θέλουν να την επιβάλουν; Τα  θέλω να γίνει το δικό μου, θέλω να γίνεις σαν και μένα, θέλω να γίνω σαν και σένα, δεν ανέχομαι υποδείξεις   είναι εγγενείς συμπεριφορές του ανθρώπου; 

 Θεωρώ ότι είναι. Είναι όμως συμπεριφορές που αντιμετωπίζονται και οι άνθρωποι κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας τους τις αντιμετώπιζαν πολύ αποτελεσματικά. Πως; Με τις ανοιχτές συμβιωτικές ομάδες, με την διαλυσιμότητα των ομάδων, με την κινητικότητα των μελών, με την σύμπηξη των ομάδων ως μια διηνεκή, αέναη  διαδικασία. Όλα αυτά είναι φυγή, δεν είναι πάλη. Η φυγή είναι πάλη, η πάλη όμως δεν είναι φυγή.  Ισχύει λοιπόν το εξής: ενωνόμαστε για να χωρίσουμε, χωρίζουμε για να ενωθούμε. Έτσι λοιπόν, οι συνεχείς διασπάσεις εξωκοινοβουλευτικών πολιτικών ομάδων είναι γεγονότα τα οποία μας ευχαριστούν, όχι γιατί μας παραπέμπουν στο τροφοσυλλεκτικό μας παρελθόν αλλά διότι εντοπίζουμε μια σοφία που είναι παντελώς ασύνειδη. Ανθρωπολογικά μιλώντας. Και κομμουνιστικά, το σημειώνω μήπως και δεν εννοείται.

Continue reading

ο κομμουνισμός των Κυρίων – πάω για περπάτημα

Θα πρέπει να επιλέξω: ή θα φροντίσω τη μέση μου ή θα πονάω όλη τη μέρα.

Θα πρέπει να περιορίσω τις επισκέψεις στον κήπο· κλαίω· δε θα φυτέψω καλοκαιρινή  πατάτα, όψιμα ξερά φασόλια, μπρόκολα, λάχανα, κουνουπίδι, πράσα· κλαίω· σήμερα, τέταρτη μέρα χωρίς αλκοόλ – τι αλκοόλ, ένα πενηνταράκι τσίπουρο δυο άτομα -δεν είναι πολύ! κλαίω· θα πρέπει να κάθομαι όλο και λιγότερο στη καρέκλα – να γράφω δηλαδή· κλαίω· ξημερώνει, πάω για περπάτημα στη παραλία.

Θα τα πούμε σε μια βδομάδα. 

Κάνω στην άκρη – η Β. γράφει, μεταφέρω το πρόσφατο σχόλιό της,  και voilà  η εκκίνηση μιας πλεονικής σπείρας στο πεδίο της θεωρίας του εμμενούς κομμουνισμού: 

Στον καπιταλισμό ο κομμουνισμός ενυπάρχει σε πολλά επίπεδα: α) στο επίπεδο της πρωτογενούς ανθρώπινης παραγωγής: χωρίς κομμουνιστικής δομής οικογένειες, δεν μπορεί ο καπιταλισμός να θρέψει και να εκπαιδεύσει εκατομμύρια παιδιά, εργαζομένους, εργαζόμενες, ηλικιωμένους, ασθενείς κλπ. Αυτήν την δουλειά την κάνουν οι υποτελείς (συνήθως γυναίκες, αλλά όχι μόνο). Αν δεν υπήρχε η οικογένεια ως κομμουνιστική μονάδα, δεν θα επιβίωναν οι προλετάριοι για να πάνε την επόμενη μέρα στην υποαμειβόμενη δουλειά τους. β) στο επίπεδο της πρωτογενούς παραγωγής: όλες οι γνώσεις και δεξιότητες για την παραγωγή τροφής, καθαριότητας, φροντίδας σε πρώτο βαθμό είναι κοινό κτήμα, δεν υπάρχουν πατέντες, μπορεί να παραγάγει ο καθένας. Φυσικά, αυτήν την κοινή κτήση της γνώσης την εκμεταλλεύεται ο καπιταλισμός με το να πληρώνει χαμηλά μεροκάματα σε αυτούς και αυτές που εφαρμόζουν τις κοινές γνώσεις στην παραγωγής (“η καθαρίστρια δεν σπουδάζει για να πληρώνεται όπως ο γιατρός”). γ) Στο επίπεδο της παραγωγής σε εμπορικές ή κρατικές μονάδες, οι κατώτεροι υποτελείς ζουν σε κοινούς χώρους, μοιράζονται το ίδιο φαγητό, ωράριο, αέρα, καταπίεση, μισθό κλπ. και η προσπάθεια που γίνεται είναι να πειστούν ότι είναι τα παιδια/ανήλικα της μεγάλης οικογένειας που λέγεται εταιρεία (ικανά για απλές δουλειές, ανίκανα για να διαχειριστούν μεγάλα χαρτζιλίκια, ακόμη πιο ανίκανα να ζήσουν αυτότομα ή να συμμετάσχουν στις σοβαρές αποφάσεις) δ) Στο επίπεδο των μεσαίων και ανώτερων στελεχών, εκεί κι αν υπάρχει κομμουνισμός: αν είσαι executive είσαι στην ίδια κοινότητα με τους άλλους executive, μοιράζεσαι τον ίδιο τρόπο ζωής, πιθανότατα τα ίδια αυτοκίνητα, την ίδια πολυκατοικία με το πληρωμενο από την εταιρεία διαμέρισμα, κλπ. εκεί ο κομμουνισμός είναι τόσο πλήρης, όσο ανώτερη είναι η θέση σου. Οι κύριοι ζουν κομμουνιστικά μεταξύ τους, ή μάλλον με όσους θεωρούν ομοίους τους.
Γενικά, ο κομμουνισμός λειτουργεί ως βάση κάθε τύπου παραγωγής και ο καπιταλισμός, όπως κάθε εκμεταλλευτική μορφή παραγωγής λειτουργεί επιπρόσθετα και παρασιτικά στον κομμουνισμό. Κάθε φορά που ο παρασιτισμός υπερβαίνει το όριο αντοχής του ξενιστή κομμουνισμού, ο παρασιτισμός καταρρέει, συνήθως και ο κομμουνισμός σε μια κοινότητα -αλλά μετά ανασυντίθεται ο κομμουνισμός με την ίδια ευκολία και δυσκολία που ανασυντίθεται ένα δάσος μετά την πυρκαγιά. Το ζήτημα είναι πώς να μην ανασυντεθεί και το παράσιτο…

Γιατί η διαφήμιση δείχνει ότι το παράσιτο είναι έτοιμο για ανασύνθεση… εμείς τι θα κάνουμε; 

ο κομμουνισμός στην (πρόσφατη) διαφήμιση της κοκακόλας

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

http://www.ted.com/talks/lang/en/dan_pink_on_motivation.html (με ελληνικούς υπότιτλους επιλέγοντας την ελληνική γλώσσα)

Είδατε την τελευταία διαφήμιση της κοκακόλας; Ενώ κάποιοι μαλώνουν, κάποιοι άλλοι γύρω από ένα τραπέζι τρώνε και πίνουν, θα συζητάνε κιόλας μάλλον, ζουν κομμουνιστικά! Θα γνωρίζετε ότι οι πωλήσεις της κοκακόλας κατρακυλούν μέρα με τη μέρα. Θα γνωρίζετε επίσης ότι πολλές δυσκολίες διοίκησης και εργασίας οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις τις αντιμετωπίζουν και τις ξεπερνούν καταφεύγοντας στον κομμουνισμό – το

  Continue reading

η ταχεία μεταστροφή ως τέλος/αρχή διαδικασίας

Δε μου μένει παρά να υποθέσω ότι ο Πολ Βιριλιό έπλασε τη λέξη πυκνοληψία με  πρότυπο την επιληψία,  την ιερά νόσο, αυτό το όχι και ιδιαίτερα ευχάριστο σταμάτημα, αυτή τη μάλλον βασανιστική  διακοπή του φυσιολογικού, επίσης όχι ιδιαίτερα ηδονικού.  Η πυκνοληψία, αυτό το αποσδόκητο χάσιμο, αυτή η μη αναμενόμενη, μη επιδιωκόμενη αφηρημάδα, αυτό το ‘τί σκέφτεσαι;’ που μας βιάζει και μας επιβάλλει να επιστρέψουμε.  Το πυκνό είναι μια μορφή συσσώρρευσης, συμπύκνωσης, σύνοψης·  Δεν είναι ζωή, ούτε θάνατος. Είναι και ζωή και θάνατος – αλλά νεκροζωντανότητα. Το ότι είναι μια εμπειρία θανάτου είναι βέβαιο. Το ότι είναι μια εκδήλωση της ταχείας μεταστροφής θα πρέπει να το θεωρήσουμε σαφές. Όπως άλλωστε και ο θάνατος ή η γέννηση, η η σύλληψη (;!)

Δεν αντιλαμβανόμαστε πὀσο συχνές είναι οι πυκνοληψίες μας, κατά συνέπεια και οι εμπειρίες θανάτου (και  συμβολικού φόνου, αιμομειξίας, αλληλοβοράς). Δεν αντιλαμβανόμαστε όμως πόσο συχνές είναι και οι ταχείες μεταστροφές. Ως ταχείες δεν μπορεί παρά να έχουν πολύ μικρή

Continue reading

κοινωνική αδράνεια (και ενοποίηση των επιστημών)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον Χαράλαμπο που δεν τον λεν Χαράλαμπο

Η ρήση του Βλαντιμίρ Γιανκέλεβιτς ότι η δημιουργία χωρίς συναίσθημα δεν είναι δημιουργία, οπότε οφείλουμε να αρχίσουμε από την αρχή με συναίσθημα, μας παροτρύνει να αναρωτηθούμε περί των συναισθημάτων του Θεού πριν και κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Το ψυχωτικό παραλήρημα των πρώτων γραμμών της Γενέσεως (. . . και είπεν, ο Θεός: γεννηθήτω φως, και εγένετο φως, κλπ) προδίδει μεγαλομανία, εκ της τσομπαναραίϊκης αδυναμίας προερχομένη, άρα, και φθόνο. Το ότι ο Θεός είναι παρανοϊκός (μεγαλομανιακός, φθονερός) το γνωρίζουμε καλά. Γνωρίζουμε επίσης ότι ο Θεός εἰναι πλάσμα της δημιουργίας του τσομπάνη Εβραίου, Έλληνα, Άραβα τσομπάνη. Εάν λοιπόν ο Θεός είναι παρανοϊκός οφείλεται στο γεγονός ότι ο δημιουργός του είναι παρανοϊκός. Και είναι παρανοϊκός διότι δεν υπήρξε, δεν υπάρχει, δεν θα υπάρξει άνθρωπος που να μην είναι παρανοϊκός. Η τσομπαναραίϊκη όμως παράνοια είναι unpaiktable (άπαικτη).

Continue reading

διάλογος ή συζήτηση; για τη σύγκρουση περί της αποκρυπτογράφησης της Γραμμικής Α΄ και της κρητικής ιερογλυφικής

φίλες και φίλοι, καλημέρα σας

Ο γλωσσολόγος-ιστορικός Γεώργιος Πολύμερος διατείνεται ότι έχει αποκρυπτογραφήσει την κρητική ιερογλυφική, τον δίσκο της Φαιστού και την Γραμμική Α΄και ότι οι γραφές αυτές αναπαριστούν την ελληνική γλώσσα. Αυτά που διαβάζει τα δημοσιοποιεί, κατά κύριο λόγο, στα βιβλία που εκδίδει μόνος – το βιβλίο του για τον δίσκο της Φαιστού εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Νέα Θέσις. Και τα διαβάζουμε και εμείς. Κάποιοι, προφανώς και κάποιες, έχουν πειστεί και χαίρουν χαρά μεγάλη που αποδεικνύεται ότι οι συντάκτες των κειμένων των σφραγίδων της κρητικής ιερογλυφικής και των πήλινων πινακίδων της Γραμμικής Α΄ ήταν Έλληνες και μιλούσαν ελληνικά, κατά συνέπεια Έλληνες ήταν και όλοι οι κάτοικοι της  Κρήτης εκείνη την εποχή (1900-1450 π. Χ.).

Continue reading

πως θα παράγουμε το ψωμί σε μια διευρυμένη κομμουνιστική κοινωνία

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

     Θα γνωρίζετε ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν τρώει ψωμί, όχι γιατί δεν έχει, αλλά διότι δεν ανήκε ποτέ στο διαιτολόγιό του. Αντί ψωμιού τρώει ρύζι. Φαντάζομαι ότι οι άνθρωποι που σήμερα τρώνε ψωμί θα συνεχίσουν να τρώνε και σε μια διευρυμένη κομμουνιστική κοινωνία. Το ερώτημα που με απασχολεί είναι:  Πως θα το παράγουν; Μπορούμε σήμερα να παραγάγουμε ψωμί όπως θα το παράγουν οι άνθρωποι σε μια διευρυμένη κομμουνιστική κοινωνία; Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι. 

    Σήμερα, το ψωμί είναι ένα εμπόρευμα. Ως εμπόρευμα έχει μια ανταλλακτική αξία και μια αξία χρήσης. Για να φας (αξία χρήσης) 330 γρ. ψωμί , μια μικρή φραντζόλα, πρέπει να δώσεις 1 εβρό. Εάν μια τετραμελής οικογένεια χρειάζεται 1,5 κιλό ψωμί την ημέρα πρέπει να σκάει κάθε μέρα στον φούρναρη 4-5 εβρά. Εάν σκεφτούμε ότι ένα κιλό σιτάρι κοστίζει από 10 έως 25 λεπτά, ανάλογα με τη τιμή που έχει κάθε χρόνο, λόγω καλής ή κακής σοδειάς, με πέντε εβρά αγοράζεις 20-50 κιλά σιτάρι, δηλαδή, 20-50 κιλά αλεύρι εάν το αλέσεις εσύ ο ίδιος, δηλαδή, 26-65 κιλά ψωμί (με ένα κιλό αλεύρι φτιάχνεις 1, 3 κιλά ψωμί), δηλαδή, 80 με 200 φραντζόλες  των 330 γρ.! Με πέντε εβρά όμως εσύ αγοράζεις 4-5 φραντζόλες!

Δεν λάβαμε όμως υπόψη μας το κόστος των μηχανών άλεσης, των μηχανών ζυμώματος,  του φούρνου ψησίματος, των οχημάτων μεταφοράς σιταριού, της ενέργειας που  απαιτείται για να λειτουργήσουν όλες αυτές οι μηχανές και δεν λάβαμε υπόψη μας βέβαια και τον χρόνο εργασίας (άρα, και το κόστος της εργασίας)  που απαιτούνται για να ολοκληρωθεί η μεταφορά σιταριού, η παραγωγή αλευριού και το ψήσιμο του ψωμιού. Θα τα δούμε όλα αναλυτικά παρακάτω, αφού διατυπώσουμε κάποιες σκέψεις που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε το ζήτημα που μας απασχολεί.

Continue reading