η γένεση της δημοκρατίας (1): o δήμος στα κρατικά αρχεία της μυκηναϊκής Πύλου

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Το ζήτημα της γένεσης της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, δηλαδή της αθηναϊκής δημοκρατίας, είναι ένα από τα πολλά άλυτα ζητήματα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Αν και υπάρχει κάποιο πρόβλημα πηγών, δεν είναι αυτή η εξήγηση το γιατί δεν υπάρχει μια γενικά αποδεκτή άποψη. Η αδυναμία μας να εξηγήσουμε τη γένεση της δημοκρατίας οφείλεται σε μεθοδολογικούς λόγους. Μιας και η αθηναϊκή δημοκρατία ήταν μια δουλοκτητική δημοκρατία, μια δημοκρατία δηλαδή που δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τη χρήση των δούλων στην παραγωγή του κοινωνικού πλούτου,  θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε τη γένεσή της μόνο εάν κατανοήσουμε το ζήτημα της γένεσης του δουλοκτητικού τρόπου παραγωγής, που κυριαρχούσε κατά την κλασική εποχή (5ος αιώνας π. Χ.). Ποιος όμως τρόπος παραγωγής είχε προηγηθεί, για ποιους λόγους παρήκμασε και εγκαταλείφθηκε; Πότε και πως έγινε η μετάβαση από τον έναν τρόπο παραγωγής στον άλλον;

Το ζήτημα της γένεσης της αθηναϊκής δημοκρατίας αλλά και όλα τα άλλα άλυτα ζητήματα,  τα οποία συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους μιας και είναι στιγμές της διαδικασίας της μετάβασης από τον ποιμενισμό στην δουλοκτησία, επιχειρώ να το προσεγγίσω σε μια  Εισαγωγή στην αρχαία ελληνική ιστορία, την οποία γράφω εδώ και πολλά χρόνια. Από σήμερα θα αρχίσω να δημοσιεύω τμήματα αυτής της εργασίας τα οποία καταπιάνονται με το ζήτημα της γένεσης της δημοκρατίας. Θα μελετήσουμε τους όρους δημοκρατία και ισονομία, τους όρους δήμος, κράτος (και κρατέω) και νόμος, θα μελετήσουμε τη λήψη των αποφάσεων (βασιλεία, αριστοκρατία, ολιγαρχία) στη μυκηναϊκή Πύλο, την Ιλιάδα και την Οδύσεια, τη λυρική ποίηση, τον Πίνδαρο και Αισχύλο, θα μελετήσουμε τις συνελεύσεις του λαού στα λεγόμενα ομηρικά έπη, τα φαινόμενα της πόλεως και της αγοράς, όπως και άλλα ζητήματα που άπτονται των προαναφερθέντων.

Το κίνητρο για την δημοσίευση αυτών των σημειωμάτων είναι οι αντιλήψεις των υποστηρικτών της αυτονομίας και της αυτοθέσμισης, οι οποίες ακολουθούν, λιγότερο η περισσότερο πιστά, τις θεωρίες του Κ. Καστοριάδη. Πριν σηκώσω τα μανίκια μου και σας παρουσιάσω την αρχική σημασία και τη σημασιολογική εξέλιξη των όρων δήμος, κράτος (κρατέω) και δημοκρατία στις αρχαίες ελληνικές πηγές θα παρουσιάσω απλά και σύντομα τον βασικό πυρήνα των απόψεων των υποστηρικτών της αυτονομίας και της αυτοθέσμισης. Κι αυτό διότι οι απόψεις που υποστηρίζουν βασίζονται σε μια πρόσληψη της αθηναϊκής δημοκρατίας η οποία δεν στηρίζεται κατά κανένα τρόπο στις διαθέσιμες γραπτές πηγές. Πρόκειται για μια παντελώς εξιδανικευμένη εικόνα, η οποία προδίδει  άγνοια και διαστρέβλωση. Οι υποστηρικτές της αυτονομίας και της αυτοθέσμισης διαβάζουν  και υιοθετούν τις απόψεις του Κ. Καστοριάδη, ο οποίος, έχοντας παντελή άγνοια των πηγών της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, υιοθέτησε και τροποποίησε, για να τις εναρμονίσει με τη δική του θεωρία, απόψεις φιλελεύθερων αστών ελληνιστών.

Continue reading

οι συνέπειες της θεωρίας του εμμενούς κομμουνισμού

καλημέρα σας φίλες και φίλοι

Είμαι γερός, και χαρούμενος, όσο μου επιτρέπεται ασφαλώς. Επανέρχομαι μετά από ένα σύντομο διάλειμμα διαβάσματος και μελέτης – άλλωστε,  διαβάζουμε για να γράφουμε, έτσι δεν είναι; Και μιας και με απασχολεί κατ’ εξοχήν το ζήτημα του εμμενούς κομμουνισμού, σήμερα και τις επόμενες μέρες θα καταπιαστώ με αυτό.

Εάν ο κομμουνισμός είναι διαδικασία (οργάνωσης της ύλης, της φύσης, της ζωής και της ομάδας/κοινωνίας) και σχέση (Πρότασης/Συνεργασίας με υλικό υπόβαθρο την Κοινοχρησία/Κοινοκτησία), τότε δεν μπορεί να υπάρχει κοινωνία που να μην είναι κομμουνιστική: ο κομμουνισμός υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Οι περισσότεροι γελούν με αυτή την άποψη και τη χλευάζουν, άλλοι χαμογελούν, άλλοι παίρνουν δουλειά για το σπίτι και ίσως κάποιοι και κάποιες πιθανόν να θεωρούν ότι κάπως έτσι έχουν τα πράγματα. Θα έχετε αντιληφτεί ότι ούτε το γέλιο ούτε ο χλευασμός ούτε η περιφρόνηση με ενοχλούν: γελάτε, δεν μπορώ όμως να καταλάβω γιατί δεν κλαίτε.

Μια άποψη, μια σκέψη, μια θεωρία είναι επικίνδυνη (για τον Κύριο και την Κυριαρχία) εάν είναι γόνιμη, εάν δηλαδή παράγει νέες σκέψεις, οι οποίες παράγουν άλλες κοκ. Εάν μας επιτρέπει να ξαναδούμε πολλά πράγματα με άλλο μάτι, εάν μας επιτρέπει να ερμηνεύσουμε και να εξηγήσουμε φαινόμενα που μέχρι τώρα μένουν ανεξήγητα και δυσερμήνευτα. Επιστημολογικά, η θεωρία του εμμενούς κομμουνισμού συνιστά μια αλλαγή παραδείγματος και αυτό θα είναι το θέμα του προκείμενου σημειώματος, το οποίο όμως θα γράψω αύριο το πρωί γιατί χτές κραιπάλιασα και άργησα να ξυπνήσω. Τα παιδιά θα πάνε στο σχολείο κι εγώ αμέσως μετά πρέπει να πάω να κόψω ξύλα.

Το πρώτο ζήτημα που θα εξετάσω θα είναι το εξής: μήπως θα πρέπει να ξαναδούμε την παγκόσμια ιστορία μέσα από πρίσμα της θεωρίας του εμμενούς κομμουνισμού, να ξαναδιαβάσουμε δηλαδή την παγκόσμια ιστορία με εργαλείο αυτή τη θεωρία; Σε τι συμπεράσματα άραγε θα καταλήξουμε;

Continue reading

Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2012: πανευρωπαϊκή γενική απεργία: εικοσάωρο και μισθός για όλους και όλες

Το Διαδίκτυο είναι χώρος έκφρασης, αναπαραγωγής και ενίσχυσης του ατομικισμού και του ναρκισσισμού ή μέσον συντονισμού της συλλογικής δράσης;

Όλοι και όλες μαζί θα λύσουμε το πρόβλημα της κούρασης, της φτώχειας, της ανεργίας, της ανασφάλειας. Εμείς οι Παραγωγοί του τεράστιου και συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου επιθυμούμε, έχουμε ανάγκη να εργαζόμαστε λιγότερο, για να μην κουραζόμαστε, για να έχουμε χρόνο να ασχοληθούμε με τους άλλους και τα Κοινά, για να δουλεύουμε όλοι και όλες!

Επιθυμούμε, έχουμε ανάγκη έναν εγγυημένο ελάχιστο μισθό για όλους και όλες.

Την Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2012, σε ολόκληρη την Ευρώπη, δεν θα πάμε στη δουλειά, δεν θα πάμε στο σχολείο, θα σταματήσουμε να κάνουμε αυτό που κάνουμε!

Θα ξεκουραστούμε , θα παίξουμε, θα μαγειρέψουμε, θα περπατήσουμε, θα διαβάσουμε, θα απεργήσουμε!

Θα κάνουμε μια πρώτη απόπειρα για

τριήμερο (εικοσάωρο) και μισθός για όλους και όλες

ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

 

από τη διαμαρτυρία στον κοινωνικό πόλεμο και το πέρασμα στη πράξη

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Περπατάμε όρθιοι όχι επειδή το θέλησαν οι απώτατοι πρόγονοί μας αλλά επειδή αναγκάστηκαν. Βάλαμε όρια στην επιθυμία μας και την ελευθερία μας όχι επειδή το θελήσαμε αλλά επειδή αναγκαστήκαμε.  Η προτεραιότητα της Ανάγκης έναντι της Βούλησης νομίζω ότι είναι σαφής.

Σαφής είναι και η διαφορά μεταξύ της Διαταγής και Πρότασης, δηλαδή μεταξύ της Κυριαρχίας και του Κομμουνισμού. Μεταξύ της Ανάγκης/Βούλησης και της Διαταγής/Πρότασης υπάρχει μια αδιόρατη σχέση. Εάν προβλέψουμε μια μελλοντική Ανάγκη, είμαστε σε θέση να διατυπώσουμε και μια Πρόταση. Εάν η πρόβλεψή μας είναι έωλη, αβάσιμη, έωλη θα είναι και η Πρότασή μας. Αυτή είναι η λογική του βολονταρισμού και η πολιτική χωρίς βολονταρισμό είναι αδιανόητη.

Έχω διατυπώσει την άποψη ότι το ‘2014’ (‘κανείς δεν ξέρει πότε ακριβώς’) θα ξεσπάσει ένας ευρωπαϊκός εμφύλιος πόλεμος, ο οποίος μάλλον θα μετεξελιχτεί σε παγκόσμιο και, εάν ξεσπάσει, θα διαρκέσει αρκετές δεκαετίες. Υποστηρίζω ακόμα ότι ο πόλεμος αυτός θα αρχίσει απο τις χώρες που αποκαλούνε PIGS και κατόπιν θα εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Οι απόψεις αυτές ερείδονται πάνω σε τρεις εκτιμήσεις για την εν εξελίξει και μελλοντική μετεξέλιξη του καπιταλισμού. Η εκρηκτική αύξηση της ανεργίας, λόγω της εκτεταμένης και γενικευμένης εφαρμογής της τεχνοεπιστήμης στην παραγωγή, είναι η πρώτη, και η εκκαθάριση προκαπιταλιστικών τρόπων παραγωγής αλλά και αδύναμων και περιφερειακών κεφαλαίων για να ενισχυθεί το μεγάλο Κεφάλαιο και οι ισχυρές καπιταλιστικές, ιμπεριαλιστικές οικονομίες είναι η δεύτερη. Η εξόντωση του πλεονάζοντος και μη δυνάμενου να χρησιμοποιηθεί από το Κεφάλαιο παγκόσμιου πληθυσμού των υποτελών παραγωγών και καταναλωτών μέσω της λιτότητας και της ένδειας, των ασθενειών και των τοπικών πολέμων είναι η τρίτη.

Continue reading

ο Κύριος επελαύνει, γαμάει και δέρνει κι εμείς καταγγέλλουμε, διαμαρτυρόμαστε και ζητάμε εκλογές

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

79 αποφάσεις (‘μέτρα’)  του Κυρίου θα εγκρίνει η κυβέρνηση και του Κοινοβούλιο μέχρι στις 29 Φεβρουαρίου, το πολύ αρχές Μαρτίου. 79 αποφάσεις που θα μας υποβιβάσουν, εμάς τους παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου, τους μισθωτούς της εκτέλεσης, στη κατάσταση του ενδεούς εν μέσω τεράστιου κοινωνικού πλούτου, θα μας υποβιβάσουν στην κατάσταση του εκτρεφομένου ζώου, του υποζυγίου.

Ο Κύριος επελαύνει, γαμάει και δέρνει. Η νίκη του είναι λαμπρή, η ήττα μας είναι οδυνηρή. Και θα έρθουν κι άλλες ήττες, κάθε μέρα και μια ήττα. Οι οποίες θα νομιμοποιηθούν, δηλαδή θα μονιμοποιηθούν, με τις προσεχείς εκλογές – είτε από μια κυβέρνηση μνημονιακή (ΝΔ-ΠαΣοΚ) είτε από μια κυβέρνηση ‘αντιμνημονιακή’ – με κάποια κόμματα των διαγραφέντων και διαγραφεισών, τον Κουβέλη, Συνασπισμό, κλπ.

Το θέμα που με απασχολεί είναι το εξής. Τι θα κάνουμε, θα επιδιώξουμε την ανάκληση, την ακύρωση των αποφάσεων του Κυρίου για να επανέλθουμε στην προηγούμενη κατάσταση ή θα κάνουμε κάτι άλλο; Κι ας υποθέσουμε ότι ακυρώνουμε όλες τις αποφάσεις – με την ανεργία τι θα κάνουμε;

Εγώ προτείνω να κάνουμε αυτό που είπε ο Αινστάιν για τη φύση, ότι προτιμά δηλαδή τη συντομότερη οδό.

Η οδός αυτή είναι

η διαγραφή όλων των χρεών των μισθωτών της εκτέλεσης

το επίδομα ανεργίας χωρίς προϋποθέσεις και χρονικούς περιορισμούς

εικοσάωρο και  μισθός για όλους και όλες

με την γενικευμένη επίθεση κατά της καπιταλιστικής παραγωγής και κυκλοφορίας εμπορευμάτων (απεργία, μπλοκάρισμα και μποϊκοτάζ παραγωγής), κατά των χώρων του Κράτους (Υπουργεία, Εφορίες, σχολεία, ΔΕΗ, δικαστήρια, εκκλησίες)

με τη γενικευμένη στάση πληρωμών

με επιλεκτική και εστιασμένη καταναλωτική αποχή

με την δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και συνεργασίας (τρόφιμα, φάρμακα, ρουχισμός, στέγη, κλπ).

 

να κάνουμε τις Εφορίες παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία: στις Εφορίες χτυπάει η καρδιά των βρυκολάκων Κυρίου καπιταλιστή και Κράτους

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα υποστηρίξω ότι  κατά τους επόμενους μήνες και χρόνια το επίδικο αντικείμενο του κοινωνικού πολέμου θα είναι ο έλεγχος των Εφοριών, εκεί (μέσα και έξω) θα μεταφερθεί ο κοινωνικός πόλεμος. Σε λίγους μήνες, λόγω της μείωσης ή της κατάργησης του αφορολόγητου, η οργή κατά τους Κράτους και της Κυβέρνησης θα ξεσπάσει στις Εφορίες. Απο την άλλη, απεργία οι υποτελείς Παραγωγοί δεν προτίθενται να κάνουν. Οι άνεργοι και οι νοικοκυρές και οι συνταξιούχοι δεν μπορούν να δράσουν. Θεωρώ ότι όλες αυτές οι συνθήκες θα συγκλίνουν και ότι η δράση θα εστιαστεί στις Εφορίες – αυτό που απομένει να κάνουμε είναι να αποφασίσουμε τι θέλουμε να τις κάνουμε, ποιες ανάγκες να καλύψουμε.

Δεν ήρθε καιρός να προτείνουμε την κατάργηση της κατάθεσης φορολογικής δήλωσης από τους μισθωτούς της εκτέλεσης;

Προτείνω: να τις κάνουμε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία, χώρους συνάντησης παιδιών και εφήβων, καλλιτεχνικά εργαστήρια, βιβλιοθήκες, χώρους διαλέξεων, εκθέσεων κλπ.

Τι λέτε, θα συμφωνήσουν άραγε οι κάτοικοι των περιοχών γύρω από τις Εφορίες;

Continue reading

η βίαιη διαμαρτυρία είναι διαμαρτυρία

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Είχα κατά νου σήμερα να γράψω για τον κομμουνιστικό τρόπο λήψης των αποφάσεων, για τη λήψη των αποφάσεων από τις συμβιωτικές ομάδες, αλλά θα το κάνω μια από τις επόμενες μέρες. Αντ΄αυτού, θα ξεκαθαρίσω τη θέση μου σχετικά με τα ζητήματα με τα οποία καταπιάνομαι τις τελευταίες μέρες και να απαντήσω στα σχόλια του αναγνώστη Τ. και του Γιωργάκη και όχι μόνο, μιας και η συζήτηση τείνει να επεκταθεί – κάτι που είναι πολύ ενδιαφέρον.

Ας διατυπώσουμε κατ΄αρχήν μια υπόθεση εργασίας: μπορούμε να φανταστούμε τα τσιράκια του Κυρίου να εγκρίνουν τις αποφάσεις Του και έξω να μην υπάρχει κανείς και καμία; Σε πολλούς και πολλές η σκέψη αυτή φαντάζει ως έγκλημα καθοσιώσεως, ως έσχατη προδοσία δηλαδή. Για μένα δεν είναι έγκλημα καθοσιώσεως αλλά αλλαγή παραδείγματος, δηλαδή μια πρόταση για μια άλλη αντίληψη για τον κοινωνικό πόλεμο, για ένα άλλο τρόπο διεξαγωγής του. Θα ανησυχούσε ο Κύριος εάν δεν υπήρχε έξω κανείς και καμία ή θα χαιρόταν χαρά μεγάλη; Κι αν δεν ήμασταν εκεί έξω, που να ήμασταν και τι να κάναμε;

Μια πτυχή της αντίληψης του κοινωνικού πολέμου (της ‘ταξικής πάλης’, του ‘επαναστατικού αγώνα’), του υπάρχοντος και καθιερωμένου τρόπου διεξαγωγής του  είναι η συγκέντρωση, η πορεία, η διαδήλωση, η διαμαρτυρία, ειρηνική και βίαιη. Αυτές οι πρακτικές δεν είναι τρόποι διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου αλλά μια πτυχή, μια στιγμή, μια πλευρά της διαδικασίας λήψης/ανακοίνωσης/έγκρισης  των αποφάσεων από τον Κύριο και τους Υπηρέτες του, το πολιτικό προσωπικό.Κι αυτό διότι οι παραπάνω πρακτικές δεν είναι τρόποι διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου αλλά τρόποι έκφρασης των συναισθημάτων των υποτελών, των υπηκόων. Ο Κύριος αποφασίζει, ανακοινώνει τις αποφάσεις Του, τις φέρνει στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή (που σημαίνει ‘σχέδιο’, μια σημασία που προέρχεται από αυτήν της ‘σκέψης’ [βουλεύομαι, συσκέπτομαι, βουλευτής], της ‘επιθυμίας’ [βούληση, βούλομαι: θέλω, επιθυμώ]) για να εγκριθούν ή να απορριφθούν και αποδοκιμαστούν. Το περιεχόμενο της απόρριψης και της αποδοκιμασίας είναι η διαμαρτυρία. Η ειρηνική και η βίαιη διαμαρτυρία είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Continue reading