στην ταβέρνα των Ελευθεροτεκτόνων

 

       Θα πιούμε άλλη μία; ρώτησε ο Καρλ τον Μισέλ. Ο Μισέλ κούνησε καταφατικά το κεφάλι του και του είπε,  Καρλ, ρίχνει καρέκλες. Τώρα που μπήκαμε εδώ μέσα, ας ρίξει ό,τι θέλει, παρατήρησε ο Καρλ και κατέβασε τη μπύρα που είχε απομείνει στο ποτήρι. Έκανε νόημα στον ταβερνιάρη να φέρει άλλες δυο. Περίεργη ταβέρνα, σχολίασε ο Μισέλ. Έχεις ξανάρθει; Όχι, μονολόγησε ο Καρλ. Καρλ, μου φαίνεται ότι η Βιβλιοθήκη κλείνει νωρίς. Ευτυχώς, Μισέλ! Εσύ δεν έχεις γυναίκα και παιδιά, δικαιολογήθηκε ο Καρλ. Χτες, η Τζένη στάθηκε μπροστά στη πόρτα και δεν μ΄ άφησε να φύγω. Ο Μισέλ κούνησε το κεφάλι του με κατανόηση κι άλλαξε κουβέντα. Βρήκες εκδότη, τον ρώτησε. Ναι, στο Αμβούργο, τον Ότο Μάισνερ, απάντησε ο Καρλ και σηκώνοντας το ποτήρι συμπλήρωσε. Εκδότη βρήκα, το κείμενο δεν είναι έτοιμο. Καρλ, πολύ το ψιλοκοσκινίζεις, παρατήρησε ο Μισέλ. Ο Καρλ δεν πρόλαβε να απαντήσει. Μια μεγάλη παρέα, καμιά τριανταριά άνδρες, όλοι νέοι, μπούκαραν στη ταβέρνα, ένωσαν μερικά τραπέζια και παρήγγειλαν μπύρες. Καρλ, ποιοι είναι όλοι αυτοί; αναρωτήθηκε ο Μισέλ. Μισέλ, δεν έχω ιδέα, απάντησε ο Καρλ.

     Μισέλ, είπε ο Καρλ, χτες διάβαζα το Τραγούδι των Νιμπελούνγκεν και σκόνταψα σε μια φράση που μου φάνηκε πολύ περίεργη. Τη νύχτα του γάμου τους, ο Ζίγκφριντ και ο Γκούντερ πηγαίνουν στα δωμάτιά τους για να ξεπαρθενέψουν τις γυναίκες τους, την Κρίμχιλντ και την Μπρίνχιλντ. “Και οι δύο ήλπιζαν να πάρουν ερωτικές νίκες από τις γοητευτικές γυναίκες τους και η σκέψη αυτή ήταν γλυκιά στην καρδιά τους.” Τι μπορεί να σημαίνει η φράση παίρνω ερωτική νίκη; Ο Μισέλ απάντησε χαμογελώντας: αν πιούμε

Continue reading →

[για τον Κίμωνα που θέλει να το μελοποιήσει]

ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΔΕΣΜΩΤΗΣ

Το βάθος της ημικυκλικής σκηνής αποτελείται από μεγάλες αφίσες, η μια κοντά στην άλλη. Η κεντρική δείχνει μια αγέλη προβάτων. Δεξιά κι αριστερά, αγελάδες στη γραμμή που τρώνε σκυμμένες στο παχνί, μια τεράστια αίθουσα με εργαζόμενους μπροστά στους υπολογιστές τους, μποτιλιάρισμα σε αυτοκινητόδρομο, ελληνική σημαία, τηλεόραση με σκηνή από πρωινάδικο, δελτίο Κίνο, ,ένα κομπιούτερ, μια τυφλή Θέμιδα με μαντήλι στα μάτια, μια μπάλα ποδοσφαίρου.

Πάνω σε κάθε αφίσα, όρθιοι, με τα πόδια και τα χέρια ανοιχτά, αλυσοδεμένοι εργάτες και εργάτριες.

Στο δεξιό μέρος της σκηνής, τραπέζι με κομπιούτερ επάνω. Μπροστά του, μια αναπαυτική καρέκλα. Εμφανίζονται στη σκηνή αστυνομικοί της Αντιτρομοκρατικής που στη πλάτη τους είναι γραμμένο σε άλλους ΚΡΑΤΟΣ Α. Ε. και σε άλλους ΒΙΑ Α.Ε. Από πίσω τους, με χειροπέδες στα χέρια και στα πόδια, ένας εργαζόμενος. Πίσω από αυτόν, ακολουθεί ένας άνδρας με εργατική φόρμα και τσάντα εργαλείων στο χέρι.

Οι αστυνομικοί  φοράνε  κουκούλες, σαν κι αυτές που φορούν οι άνδρες των Αντιτρομοκρατικών Υπηρεσιών, των Ειδικών Δυνάμεων,  όλοι οι άλλοι ηθοποιοί  μάσκες εργασίας, όπως οι μπογιατζήδες, οι μαρμαράδες, οι αγρότες, οι γιατροί, οι ηλεκτροσυγκολλητές, οι φαναρτζήδες, ανάλογα με την περίπτωση.

ΚΡΑΤΟΣ Α.Ε.

Φτάσαμε, επιτέλους! Αν το μποτιλιάρισμα είναι φυλακή,

σίγουρα  το αυτοκίνητο είναι στενό κελί.

Δούλες είστε, και δούλοι, μα τις αλυσίδες τις χοντρές

να  δείτε δεν μπορείτε.

Έξυπνο, μα δεν αρκεί.

Τώρα μπορώ. Τα πάντα βλέπω και δεν αστοχώ.

Τώρα μπορώ να κάνω

αυτό που ήθελα από καιρό.

Στο παρελθόν θα επιστρέψω

και με μένα και σεις μαζί.

Η δύναμη η τωρινή

την αδυναμία τη παλιά θα σβήσει.

Continue reading →

ΣΟΥΜΕΡΙΚΗ  ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΓΑΜΟΥ

1. η έκσταση του έρωτα

μετάφραση από τα σουμερικά: S.N. KRAMER

πηγή: Ancient Near Eastern Texts relating to the Old Testament, γ΄έκδ. 1969, σελ. 639-640

[Η θεά Inanna περιγράφει μια ερωτική συνάντηση με τον Dumuzi, τον θεό των βοσκών (αναφέρεται με τα ονόματα Kuli-Anna ( στ. 6), Uschumgalanna (8), Kuli-Enlil (10), Amauschumgalanna (15, 17, 20)]

     (observe) 

Last night, as I, the queen, was shining bright,

Last nigth, as I, the queen of heaven, was shining bright,

As I was shining bright, as I was dancing about,

As I was uttering  a song at the brightening of the oncoming night,

He met me, he met me,

The Lord Kuli-Anna met me,

The Lord put his hand into my hand,

Uschumgalanna embraced me.

‘ Come now’ , wild bull, set me free, I must go home,

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Είδα χτες σε καθημερινή εφημερίδα μια αεροφωτογραφία της αρχὀμενης καταστροφής στο δάσος των Σκουριών Χαλκιδικής και μάτωσε η καρδία μου, ράγισε ο νους μου. Μια μικρή κηλίδα σεληνιακού τοπίου  μέσα στο καταπράσινο δάσος, μια κηλίδα που θα μεγαλώνει όλο και πιο πολύ, μέρα με τη μέρα, μήνα με τον μήνα, χρόνο με το χρόνο.  Δεν μπορέσαμε να τους σταματήσουμε, αυτή είναι η αλήθεια, κι αν συνεχίσουμε να διαμαρτυρόμαστε με πορείες και συλλαλητήρια το μόνο που θα καταφέρουμε είναι

να τους κλάσουμε τ’ αρχίδια.

 Το ίδιο θλίβομαι όταν μαθαίνω ότι οι εργαζόμενοι στους δήμους συνεχίζουν ακάθεκτοι τις κινητοποιήσεις τους. Και θλίβομαι διότι η ήττα είναι προδιαγεγραμμένη. Προχτές,  την Παρασκευή, έγινε συγκέντρωση και πορεία διαμαρτυρίας στο κέντρο της Αθήνας. Μεταξύ των εργαζομένων κυριαρχεί η πρόταση για κλιμάκωση των καταλήψεων των δημαρχιακών κτιρίων , χωρίς όμως να παρεμποδίζεται η λειτουργία των κοινωνικών δομών (παιδικοί σταθμοί, αποδομιδή σκουπιδιών) ενώ προγραμματίζονται και δράσεις διαμαρτυρίας στο κέντρο της Αθήνας και σε άλλες πόλεις. Τι σόι καταλήψεις είναι αυτές δεν μπορώ να καταλάβω. Θέλεις να πεις ότι πρέπει να κλείσουν οι παιδικοί σταθμοί και να μην μαζεύονται τα σκουπίδια. Όχι, μόνο αυτό δεν υπονοώ, διότι γνωρίζετε πως υποστηρίζω ότι κάποιες συγκεκριμένες κοινωνικές υπηρεσίες και λειτουργίες (περίθαλψη ασθενών, μάζεμα σκουπιδιών, φροντίδα βρεφών και νηπίων και γέρων) δεν πρέπει να συμμετέχουν σε απεργίες αλλά να πολεμούν με άλλους τρόπους. Η απόφαση να μην κλείσουν οι παιδικοί σταθμοί και το μάζεμα των σκουπιδιών είναι μια σοφή απόφαση. Υποθέτω πως αντιλάμβάνεστε τη βαθειά συνάφεια μεταξύ της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου και της σοφίας.

Με τις καταλήψεις όμως και τις πορείες διαμαρτυρίας είναι ολοφάνερο ότι οι ανώτεροι υπάλληλοι, οι διαχειριστές του Κράτους θα υπερισχύσουν θριαμβευτικά και κατά κράτος και το μόνο που θα καταφέρουμε είναι

να τους κλάσουμε τ’ αρχίδια.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η αδίστακτη και ανοικτίρμων επίθεση του Κυρίου ημών  κατά των υποτελών Παραγωγών στέφθηκε με πλήρη επιτυχία, η νἰκη ήταν και είναι συντριπτική. Για τους υποτελείς, η ήττα ήταν και είναι ολοσχερής. Κάποιοι και κάποιες εδώ και τρία χρόνια περιμένουν τον ξεσηκωμό, την εξέγερση, την κοινωνική έκρηξη -φαίνεται όμως πως θα περιμένουν για πολύ ακόμα. Κι αν γίνει όμως, η ήττα θα είναι καυστική, σαν βιτριόλι, και η θέση των ηττημένων ακόμα πιο δεινή και το παρόν ακόμα πιο βαρύ. Πολλοί και πολλές επιχειρούν να διατυπώσουν μια εξήγηση για την αδυναμία, αδιαφορία ή έλλειψη διάθεσης ξεσηκωμού και εξέγερσης. Θα παραθέσω μία από αυτές τις απόπειρες, αρκεί και περισσεύει,  μιας και συμπυκνώνει όλη τη σχετική επιχειρηματολογία και τον υποβαστάζοντα τρόπος σκέψης. Ακολούθως, θα παραθέσω τη δική μου θέση: εάν δεν απεργήσει το βιομηχανικό προλεταριάτο, η ήττα θα είναι οριστική και αμετάκλητη. Αυτό όμως δεν απεργεί, οπότε η ήττα είναι και θα είναι οριστική και αμετάκλητη, εκτός εάν . . .  -γιατί δεν απεργεί όμως; Θα απεργήσει; Πότε, κάτω από ποιες συνθήκες και προϋποθέσεις; Γιατἰ δεν απεργεί τώρα;

Σε αυτά τα ερωτήματα θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε σήμερα, φίλες και φίλοι. Εάν κάποιοι και κάποιες ενοχληθούν και θυμώσουν, να πιουν ξύδι να συνέλθουν κι αν δεν έχουν ξύδι να με βρίσουν· γουσταρίζω!!!

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλημέρες

Κάποτε,  σε ένα καφενείο, στην Παλιά Πεντἐλη, στου Γαλάνη, με το υπέροχο ρυζόγαλο, ήμουν κι εγώ εκεί, μια παρέα νεαρών ρώτησε ένα γέρο, πολύ γέρο, τι κατάλαβε από τη ζωή του. Ο γέρος απάντησε: ‘δεν κατάλαβα τίποτα. Τώρα θα καταλάβω’.

Πέρασαν σαράντα χρόνια κι ακόμα θυμάμαι την απάντησή του, τόσο με εντυπωσίασε. Και θα τη θυμάμαι μέχρι να καταλάβω κι εγώ. Έχω την εντύπωση πως τότε, ξέρετε πολύ καλά πότε, όλοι και όλες θα καταλάβουμε. Μέχρι τότε θα προσπαθούμε να καταλάβουμε. Όσο όμως υπάρχει προσ-πάθεια, υπάρχει μια τάση, μια έφεση προς το πάθος, αλλά πάθος δεν είναι. Αυτό που καταλαβαίνουμε εν ζωή, μπορούμε να το εκφράσουμε με πολλούς τρόπους -με τη συζήτηση, με την ποίηση, με τη ζωγραφική, με τον χορό, με πολλούς τρόπους. Αυτό όμως που θα καταλάβουμε εκείνη τη στιγμή, δεν θα μπορέσουμε να το εκφράσουμε, τον Θεό μπάρμπα να ‘χουμε. Θα πάρουμε το feeling μαζί μας. Κι ‘όσο υπάρχουμε, θάνατος δεν υπάρχει. Όταν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχουμε εμείς’. Επίκουρος έφη.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Στο προηγούμενο σημείωμα, εντοπίσαμε και φέραμε στο προσκήνιο μἰα από τις πλέον χαρακτηριστικές αντιφάσεις της Ιλιάδας:μέχρι και τις αρχές της ραψωδίας Ω είμαστε βέβαιοι ότι τον Έκτορα θα τον φάνε τα σκυλιά και οι γύπες. Η κατηγορηματική δήλωση του Αχιλλέα στην Χ δεν αφήνει περιθώρια διατύπωσης επιφυλάξεων. Τελικά όμως ο ήρωας Αχιλλεύς παραδίδει το σώμα του Έκτορα στον πατέρα του και οι Τρώες τον θάβουν με τιμές και έτσι τελειώνει η Ιλιάδα.

Θα δυσκολευτούμε πολύ να αναζητήσουμε στο κείμενο της μνημειώδους  Ιλιάδας τους λόγους της μεταστροφής του Αχιλλέα. Θα δυσκολευτούμε διότι έχουν εκτεθεί άκρως υπαινικτικά -θα τους βρούμε όμως, κι αυτό θα είναι το αντικείμενο ένός τρίτου σημειώματος που θα ακολουθήσει. Σήμερα, θα εστιάσουμε την προσοχή μας στην πρακτική της έκθεσης των πτωμάτων των απλών στρατιωτών και των ισχυρών αντιπάλων στα σκυλιά και στα όρνεα, όπως μας την παρουσιάζει η ίδια η Ιλιάδα. Πριν το κάνω όμως θα ήθελα να κάνω μια παράκαμψη και να απαντήσω στο εξής ερώτημα: γιατί να μας ενδιαφέρει εάν τον Έκτορα τον έφαγαν ή δεν τον έφαγαν τα σκυλιά και τα όρνεα;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Εάν για να μαγειρέψεις φασολάδα χρειάζονται φασόλια, κρεμμύδια, σέλινο, καρότα, μπόλικο λάδι, αλάτι, και νερό βεβαίως, για να μαγειρέψεις μια Φιλοσοφία της Ιστορίας απαιτούνται δύο υλικά: μια γνώση, όχι κατ΄ανάγκην εμβριθής, της παγκόσμιας ιστορίας και η κατασκευή ενός νοήματος. Κατασκευή νοήματος – τί είναι αυτό; 

Θα απαντήσουμε στο ερώτημα  παραθέτοντας εν συνόψει τη Φιλοσοφία της Ιστορίας του Χέγκελ. Η παγκόσμια ιστορία, διατείνεται ο φιλόσοφος, είναι μια διαδικασία απελευθέρωσης τριών περιόδων. Στην αρχή ένας είναι ελεύθερος (ο κινέζος αυτοκράτορας, ο αιγύπτιος φαραώ , ο σουμέριος βασιλιάς, κλπ)· στη συνέχεια, μερικοί είναι ελεύθεροι (Έλληνες και Ρωμαίοι ελεύθεροι πολίτες), και τέλος, κατά την τρίτη περίοδο, αυτήν που διανύουμε σήμερα, όλοι είμαστε ή θα γίνουμε ελεύθεροι. Ο Χέγκελ παρατἠρησε ότι ο παγκόσμια ιστορία διέπεται από ένα νὀημα, αυτό το οποίο ασφαλώς κατασκεύασε νοητικά ο ίδιος. Οι άνθρωποι που ζουν και πεθαίνουν πάνω στον πλανήτη,  εδώ και εκατό χιλιάδες χρόνια,  δεν έχουν επίγνωση αυτής της διαδικασίας, κατά συνέπεια, δεν έχουν επίγνωση και του νοήματος της παγκόσμιας ιστορίας. Αυτό το νόημα λοιπόν είναι κρυφό, οπότε, κρυφά θα είναι τόσο η πρόθεση όσο και το σχέδιο. Διότι δεν νοείται (κρυφό) νόημα χωρίς κάποια αγαθή (κρυφή)  πρόθεση, ‘μέσα στα σχέδια της οποίας το μεμονωμένο, φαινομενικά ακατανόητο και δίχως νόημα γεγονός έχει την εντελώς καθορισμένη αξία του, χωρίς το ίδιο να ξέρει τίποτα’[1]. Ένας άλλος φιλόσοφος, ο πρώτος πραγματικός φιλόσοφος της ιστορίας, ο Τζιανμπατίστα Βἰκο (1668-1744), υποστηρίζει ότι στη παγκόσμια ιστορία επαναλαμβάνεται το εξής μοντελάκι: ενώ ο σκοπός είναι η τελική κυριαρχία μιας δίκαιης κοινωνικής τάξης, στο τέλος κάθε κύκλου επιστρέφουμε στη βαρβαρότητα και ξανά μανά από την αρχή. Στις απόψεις του Βίκο στηρίχθηκε ο Όσβαλντ Σπέγκλερ και υποστήριξε τη δική του φιλοσοφία της ιστορίας: υπάρχει ένας πολιτισμός που επικρατεί κάθε φορά στο παγκόσμιο προσκήνιο, ένας πολιτισμός που είναι νέος, ώριμάζει και τέλος πεθαίνει για να καταλυθεί από τον επόμενο (νεαρό και ρωμαλέο)  πολιτισμό (Η παρακμή της Δύσης).

Θεωρώ ότι είμαστε πολύ κοντά στο να συνειδητοποιήσουμε το τέλος της Φιλοσοφίας της Ιστορίας ως νοητικής κατασκευής ενός κρυφού νοήματος, κρυφής πρόθεσης,  κρυφών σχεδίων και κρυφών σκοπών που αποκαλύπτουν οι φιλόσοφοι. Κι αυτό διότι ζώντας εντός του απείρου αντιλαμβανόμαστε ότι το νόημα, η πρόθεση, το σχέδιο και ο σκοπός είναι τελείως ασύμβατα με το άπειρο. Οι έννοιες αυτές είναι πεπερασμένες και δεν είναι δυνατόν να έχουν κάποια σχέση με το άπειρο. Δεν μπορούμε να διακρίνουμε, εγώ τουλάχιστον δεν μπορώ να διακρίνω,  κάποια πρόθεση ή κάποιον σκοπό ούτε στην ύπαρξη του σύμπαντος, ούτε της ζωής, ούτε του ανθρώπου. Δεν σταθήκαν όρθια κάποια πρωτεύοντα (!) για να γίνουμε άνθρωποι – απλά, η όρθια στάση, όπως κι όλα τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ήταν ή η καλύτερη δυνατή λύση (επινόηση) σε κάποια πρόβλημα της ανάγκης ή συνέπεια κάποιας λύσης. Έτσι, η επινόηση, η δημιουργία αναδεικνύεται σε θυγατέρα της μητέρας Ανάγκης, εκλαμβανομένης ως κινδύνου ανυπαρξίας, όπως θα δούμε ένα άλλο πρωινό–κι αυτός είναι ο λόγος που βγάζω εξανθήματα με τον Καστοριάδη, που οι ιδέες του φλερτάρουν με τη φιλοσοφία της ιστορίας ως νοητικής κατασκευής νοήματος. Θεωρώ ότι δεν μας επιτρέπεται πια να γράψουμε μια Φιλοσοφία της Ιστορίας, μπορούμε όμως να γράψουμε μια Παγκόσμια Ιστορία.

Continue reading →