Τρία θα είναι σήμερα τα αντικείμενα του σημερινού σημειώματος: η σχέση αποφασιστικότητας- φόβου, η έννοια της κλιμάκωσης της οποιασδήποτε μορφής σύγκρουσης (φιλική, συνεργατική, ερωτική, οικογενειακή, πολιτική, οικονομική, πολεμική) και η έννοια του παρατεταμένου πολέμου φθοράς. Δεν είναι καθόλου άσχετα μεταξύ τους – αυτό θα υποστηρίξω, αν και συνοπτικά· επί όλων αυτών των ζητημάτων θα επανέλθω, θα επανέρχομαι επί το διεξοδικότερον.
Αύγουστος 2013
ανοιχτή επιστολή στη μεγάλη καριόλα συγγραφέα Κυρία Λένα Διβάνη: από την ευθεία (του δόρατος) στην ευθύνη (του ελεγκτή)
προς την καριόλα συγγραφέα Κυρία Λένα Διβάνη
Λένα Διβάνη, είσαι μεγάλη καριόλα συγγραφέας Κυρία. Θα αγνοείς βέβαια ότι η βρισιά καριόλα ωχριά μπροστά στη βρισιά Κυρία. Εάν καριόλα είναι η ανήθικη γυναίκα (αποσυνδέω άκρως συνειδητά τη βρισιά από το νυφικό κρεβάτι), η Κυρία είναι η αδίστακτη ανήθικη γυναίκα. Μεταξύ των δύο βρισιών, η λέξη συγγραφέας δεν μπορεί παρά να λειτουργεί κι αυτή ως βρισιά. Το ότι πολλές λέξεις που μέχρι πρότινος εξέφραζαν ισχή, κύρος, πλούτο και φήμη διευρύνονται σημασιολογικά και αποκτούν υβριστικό περιεχόμενο (Κυρία, Κύριος, βουλευτής, πολιτικός, συγγραφέας, δημοσιογράφος) είναι κάτι που δεν θα έχεις υποψιαστεί διότι είσαι συγγραφέας, δηλαδή κάποια που γράφει χωρίς να σκέφτεται. Έτσι αρχίζουμε να προσλαμβάνουμε πλέον τον όρο συγγραφέας. Θα αγνοείς βέβαια ότι με τη λέξη Κυρία εννοούμε την ένοπλη ζητιάνα. Είσαι λοιπόν και
Μέλλων: Υποτακτική Αορίστου με καταλήξεις Οριστικής Ενεστώτα
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Σήμερα θα ασχοληθούμε με τον Μέλλοντα της αρχαίας, και της νέας, ελληνικής· για να αποφύγω τη μομφή του άγονου και νεκροφιλικού σχολαστικισμού θα καταφύγω σε δύο καλά οχυρωμένες θέσεις: θα επικαλεστώ αφενός την ελευθερία σκέψης, πνεύματος, έρευνας και αναζήτησης και αφετέρου την πεποίθηση ότι η γλώσσα μάς καταδυναστεύει (we live by, θα το έλεγα καλύτερα) και η καταδυνάστευση αυτή δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Για την ελευθερία πνεύματος δεν έχω να προσθέσω απολύτως τίποτα, για την καταδυνάστευση όμως της γλώσσας θα εκθέσω κάποιες σκέψεις αφού εκφράσω δημόσια την ενθάρρυνση, και τη χαρά ασφαλώς, που προσφέρουν οι φίλοι και οι φίλες που με τα σχόλιά τους συμβάλλουν στη δημιουργία μιας άτυπης κοινότητας ελευθερίας σκέψης και παραγωγής γνώσης. Εδώ στην Καστανούσσα, πέρα από τα μέλη της οικογένειας, περιορίζομαι να συνομιλώ με τα φυτά και τα βιβλία, αντιλαμβάνεστε τι παρέα και τι παρηγοριά είναι τα σχόλια· και να συμπληρώσω ότι το λίγο είναι σπατάλη – εάν ρίξεις ένα ποτήρι νερό σε ντοματιά, πάει, το σπατάλησες! Έναν γεμάτο μεγάλο κουβά χρειάζεται η ντοματιά! Δηλώνω έχοντας επίγνωση του τι λέω ότι είμαι ντ0ματιά. Παίρνω υπόψη μου κάθε υπαινιγμό, κάθε γνώμη και γνώση, κάθε διαφωνία, παίρνω δουλειά για το σπίτι, γίνονται έρευνες, τα αποτέλεσμα των οποίων δεν θα αργήσουν να εκδηλωθούν.
Κάθε γλώσσα επιβάλλει στους ομιλητές έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης, επιβάλλει αντιλήψεις και στάσεις ζωής κι όλα αυτά με έναν παντελώς λανθάνοντα και υπαινικτικό τρόπο που οι ομιλητές δεν μπορούν να αντιληφθούν και να εντοπίσουν. Είναι βέβαιο ότι ο τρόπος σκέψης, οι αντιλήψεις, δεν καθορίζονται μόνο από τη γλώσσα αλλά η συμβολή της γλώσσας είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι μπορούμε να σκεφτούμε και να φανταστούμε. Ένα απλό παράδειγμα: το ότι ο ουρανός είναι γραμματικού γένους αρσενικού, παρόλο που δεν έχει αρχίδια, οφείλεται στό ότι κάποια στιγμή οι ομιλητές τον εξέλαβαν ως φυσικού αρσενικού γένους. Γιατί να είναι κάτι το έμψυχο, γιατί να είναι είναι αρσενικός κι όχι θηλυκός, γιατί δεν είναι άψυχο (ουδέτερο); Γιατί η γη να είναι έμψυχη, θηλυκού γένους; Γιατί να σχηματιστεί η παράσταση της γονιμοποίησης από τον ουρανό, με τη βροχή που χύνει (ο Ζεύς, παρακαλώ), της γης, που γεννάει τα φυτά; Γιατί να προσωποποιηθούν ο ουρανός (Ουρανός) και η γη (Γη); Τί κάνουμε, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, όταν μεταχειριζόμαστε τις λέξεις ο ουρανός, η γη; Η γλώσσα μάς υποβάλλει την αντίληψη ότι ο ουρανός είναι αρσενικού γένους και η γη θηλυκού γένους! Η σκέψη ότι ο ουρανός είναι πάνω και χύνει (τη βροχή) και η γη είναι κάτω και υφίσταται το χύσιμο (της βροχής) είναι παντελώς απαράδεκτη; Όχι, φίλες και φίλοι, είναι εντελώς παραδεκτή.
πως πολεμά ο Κύριος (καπιταλιστής), πως πολεμούν οι Υποτελείς (Παραγωγοί)
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον Λεωνίδα – με πολλά φιλίά
Εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, ο Κύριος αναδεικνύεται νικητής στον πόλεμο με τους Υποτελείς. Όχι ότι δεν έχει υποστεί ήττες, αλλά ουδέποτε αυτές ήταν στρατηγικής σημασίας. Στις μέρες μας, ο Κύριος καπιταλιστής παραδέχεται (ένας αμερικάνος πάμπλουτος άρπαγας και υπουργός) ότι υπάρχει ταξική πάλη και διαπιστώνει ότι εμείς είμαστε οι νικητές. Δεν θα παραποιούσαμε τη σημασία της απόφανσής Του εάν συμπληρώναμε και τη λέξη πάντα. Σε αυτά τα συμφραζόμενα, το χρονικό επίρρημα πάντα δηλώνει την αποίκιση, τον έλεγχο του μέλοντος: το ίδιο θα γίνεται και στο μέλλον. Διαθέτουμε κάποια απάντηση στο ερώτημα γιατί ο Κύριος είναι (πάντα) ο νικητής; Απάντηση; Ούτε καν ερώτημα!
Εκθέτω ευθύς αμέσως τη δική μου απάντηση, η οποία έμμεσα απαντά και στο ερώτημα γιατί δεν έχει διατυπωθεί και το ερώτημα γιατί ο Κύριος είναι (πάντα) ο νικητής.
1. Ο Κύριος είναι ο νικητής διότι
α) είναι αδίστακτος και
β) πολεμά βάσει σχεδίου·
2. κατά συνέπεια, οι Υποτελείς ηττώνται διότι
α) δεν είναι αδίστακτοι και
β) δεν πολεμούν βάσει σχεδίου.
3. Λογικά σκεφτόμενοι, για να νικήσουν οι Υποτελείς θα πρέπει
α) να γίνουν αδίστακτοι και
β) να πολεμήσουν βάσει σχεδίου
η πίπα της ειρήνης και η ηθική της συζήτησης
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Σήμερα θα σχολιάσουμε την πρακτική του καπνίσματος της πίπας από τους αρχηγούς ινδιάνικων φυλών που αποσκοπούσε στη σύναψη ειρήνης· με αφορμή αυτόν τον σχολιασμό θα εκθέσω τις απόψεις μου σχετικά με την ηθική της συζήτησης. Ενδέχεται κάποιοι και κάποιες να ενοχληθούν με τον όρο ηθική αλλά δεν μπορώ να συμμεριστώ την ενόχλησή τους μιας και δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνία, κοινωνικός, ομαδικός, προσωπικός δεσμός χωρίς ηθική, χωρίς κανόνες, χωρίς όρια στην ελευθερία μας και την επιθυμία μας.
Θα ήθελα όμως πρώτα να ευχαριστήσω τον Γρηγόρη για τον εντοπισμό του βιβλίου του Γιούστους Λίψιους, ποιος ξέρει, ίσως να χρησιμο-ποιηθεί από φιλομαθείς νέους και νέες, και όχι μόνο. Ναι, Ciorgos Libertarian Enrage, τα έγραψε ο Μαρξ αυτά που παραθέτεις για τα όπλα της κριτικής, για την κριτική των όπλων και την υλική βία· ο Μαρξ διατύπωσε πολλές απόψεις για πολλά ζητήματα αλλά πολύ συχνά οι απόψεις αυτές αντιφάσκουν μεταξύ τους. Αυτό που με εντυπωσιάζει στον Μαρξ είναι ακριβώς η πλήρης αδιαφορία του γι αυτές τις αντιφάσεις· η στάση αυτή δεν είναι μια ένδειξη της ελευθερίας, της γονιμότητας της σκέψης του; Με ενδιαφέρει να κατανοήσω γιατί διατύπωσε αντιφατικές απόψεις πάνω σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα, λόγου χάριν, πάνω στο ζήτημα της χρήσης της ένοπλης βίας για την κατάληψη του Κράτους ή την επίτευξη ριζικών κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών. Και αναρωτιέμαι, τί θα έγραφε για αυτό το ζήτημα τώρα που ο Κύριος καπιταλιστής έχει στα χέρια του ατομικά και πυρηνικά όπλα! Και σε τελευταία ανάλυση, δεν μας ενδιαφέρει τι είπε και τι έγραψε ο Μαρξ όσο ο τρόπος σκέψης του. Διαβάζω τον Εμφύλιο Πόλεμο στη Γαλλία και έχω πρόσβαση όχι μόνο σε ιστορικές λεπτομέρειες της εποχής του αλλά περισσότερο σε έναν τρόπο σκέψης, και με αυτόν τον τρόπο σκέψης προσπαθώ να διατυπώσω μια απάντηση στο ερώτημα εάν μπορούμε, εάν μας επιτρέπεται να καταφύγουμε στην ένοπλη βία. Και απαντώ κατηγορηματικά ΟΧΙ! Ούτε μπορούμε ούτε μας επιτρέπεται. Τι λέει ο Κάρολος στο κείμενο που προανέφερα και πως κατέληξε σε αυτά που λέει; Λαμβάνοντας υπόψη του την ανείπωτη και φρικώδη βία της κρατικής καταστολής των επαναστάσεων τον Ιούνιο του 1848 και την άνοιξη του 1871 (Παρισινή Κομμούνα) ισχυρίζεται, και του βγάζω το καπέλο, ότι κάθε φορά που το προλεταριάτο θα τολμήσει να οπλιστεί, ο Κύριος θα κάνει το κάθε τι για να το αφοπλίσει, να το τρομοκρατήσει και να το εξοντώσει με τον πιο ανηλεή τρόπο. Διαψεύστηκε ποτέ από τότε μέχρι σήμερα; Δεν διαψεύστηκε και ούτε πρόκειται να διαψευστεί. Επιπλέον, τότε μπορούσε να οπλιστεί· σήμερα δεν μπορεί! Όποιο όπλο και να πιάσει στα χέρια του, ο Κύριος θα έχει ένα ισχυρότερο. Άσε που τώρα μας εξοντώνει, ήπια και πολιτισμένα, και χωρίς να έχουμε πάρει τα όπλα!
Θα συνεχίσω με την πίπα της ειρήνης αφού πιω ένα καφεδάκι και καπινίσω ένα τσιγαράκι, αφού διαβεβαιώσω τον Γιώργο ότι καπνίζω μόνο δύο τσιγάρα τη μέρα, μα την Παναγία. Εκτάκτως, σπανίως, με παρέα, μπορεί να γίνουν περισσότερα, ας πούμε πέντε ή οχτώ.
η (ιστορική) Αριστερά είναι αναχρονιστική και ανεπίκαιρη και καθυστερημένη
φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα
Η ιστορική Αριστερά γεννήθηκε στη Δυτική Ευρώπη το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, μεταξύ του 1840 και του 1880, εποχή εργατικών και λαϊκών εξεγέρσεων και επαναστάσεων. Τότε αποκρυσταλλώθηκαν οι θέσεις της, οι αρχές της, οι πολλές και ποικίλες τάσεις και ρεύματα. Όταν λέμε Αριστερά εννοούμε (και) έναν τρόπο σκέψης, αν και δεν εμφανίζεται καθόλου μα καθόλου ενιαίος. Υποστηρίζω ότι η ιστορική Αριστερά, ένας συγκεκριμένος και ιστορικά καθορισμένος τρόπος σκέψης πεθαίνει στις μέρας μας – άρχισε τον Αύγουστο του 1945 και τα τελευταία της πέταλα θα τα τινάξει μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια. Υποστηρίζω επίσης ότι ένας νέος τρόπος σκέψης διαμορφώνεται αργά, εκδήλωση μιας πνευματικής παγκόσμιας επανάστασης και ότι, επομένως, μια νέα Αριστερά θα σκάσει μύτη μετά το 2020-2025.
Η ιστορική Αριστερά πεθαίνει διότι είναι αναχρονονιστική και ανεπίκαιρη, δεν μπορεί να δει δήλα δή με νέα ματιά, με νέα μάτια, με νέα μάτιά, τις νέες εξελίξεις. Έχοντας ακλόνητη πίστη στην ανθρώπινη δημιουργικότητα, θεωρώ βέβαιο ότι θα δούμε με μια νέα ματιά, με νέες ματιές τις νέες εξελίξεις. Η εγκατάλειψη ενός τρόπου σκέψης είναι μια μακράς διάρκειας διαδικασία, τουλάχιστον δέκα χρόνια, εάν όμως συντρέξουν κάποιες συνθήκες και προϋποθέσεις, που θα συντρέξουν, είναι βέβαιο ότι η διάρκεια της διαδικασίας της εγκατάλειψης συντομεύεται, ενώ επιταχύνεται η διαδικασία της εμφάνισης και διαμόρφωσης του νέου τρόπου σκέψης. Η ιστορική Αριστερά πεθαίνει εδώ και πάνω από 60 χρόνια, τα επόμενα όμως δέκα θα είναι καθοριστικής σημασίας. Αλλά και η Αριστερά του μέλλοντος, ο νέος τρόπος σκέψης κυοφορείται εδώ και πάνω από 60 χρόνια αλλά μέσα στα επόμενα δέκα θα έχουμε γεννητούρια.
Οφείλω λοιπόν να εξηγήσω γιατί η ιστορική Αριστερά είναι αναχρονιστική και ανεπίκαιρη. Θα παραθέσω μία μόνο από τίς πάμπολλες εκδηλώσεις τη αναχρονιστικότητας και ανεπικαιρότητας, στην οποία θα επανέλθω για να την παρουσιάσω πιο διεξοδικά, και ακολούθως θα εκθέσω τα δύο βασικά μου επιχειρήματα.
Ενώ η ιστορική Αριστερά είναι υπέρ της υποχρεωτικής κρατικής εκπαίδευσης, η Αριστερά του μέλλοντος θα ταχθεί με τον πιο αποφασιστικό και κατηγορηματικά τρόπο υπέρ της κατάργησής της. Ενώ η ιστορική Αριστερά προσπαθεί να διασώσει την υποχρεωτική κρατική εκπαίδευση από τις επιθέσεις του Κυρίου, η Αριστερά του μέλλοντος θα προσανατολιστεί προς την αποδιάρθρωσή της, προς την κατάργησή της. Η ανάγκη συρρίκνωσης του Κράτους, λόγω της συρρίκνωσης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, επιφέρει την ανάγκη συρρίκνωσης και ιδιωτικοποίησης (καπιταλιστικοποίησης) της κρατικής υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Να ποιος είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός του Κυρίου: στα χρόνια που έρχονται θα περιοριστεί δραστικά ο αριθμός των φοιτητών και τα Πανεπιστήμια θα γίνουν ιδιωτικά, θα σπουδάζουν δήλα δή μόνο οι γόνοι των Κυρίων και των υπηρετών Του. Αυτό σημαίνει και δραστική μείωση των διδασκόντων και των διδασκουσών. Ο αριθμός των μαθητών του Λυκείου θα μειωθεί δραστικά, με τις πολλές και δύσκολες εξετάσεις να είναι ο βασικός εκκαθαριστικός μηχανισμός. Στο βάθος του χρόνου βλέπω και ιδιωτικοποίηση του Λυκείου: ή τα φροντιστήρια θα γίνουν Λύκεια ή τα Λύκεια θα ιδιωτικοποιηθούν και θα γίνουν φροντιστήρια. Κατά συνέπεια, θα μειωθεί δραστικά και ο αριθμός των καθηγητών και των καθηγητριών. Ολοένα και περισσότεροι μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού και ιδίως του Γυμνασίου θα εγκαταλείπουν τις σχολικές αίθουσες, με τη μετατροπή του παιδιού και του έφηβου σε ακόμα πιο σκληρά εργαζόμενο να είναι ο βασικός εκκαθαριστικός μηχανισμός. Είναι βέβαιο ότι κάθε προσπάθεια των δασκάλων και των καθηγητών να αποτρέψουν τη συρρίκνωση και τη μερική κατεδάφιση της υποχρεωτικής κρατικής εκπαίδευσης θα αποβεί άκρως αναποτελεσματική. Και όταν η ήττα θα ολοκληρωθεί, τότε θα αναρωτηθούμε:
τί θα έπρεπε να είχαμε κάνει;
τί θα κάνουμε τώρα;
Μόλις τεθούν αυτά τα ερωτήματα και αρχίσει η διαδικασία της διαμόρφωσης απαντήσεων από παιδιά, εφήβους, διδάσκοντες και γονείς, τότε θα έχουμε τις πρώτες ενδείξεις ότι άρχισαν οι πόνοι της γέννησης ενός νέου τρόπου σκέψης, της Αριστεράς του μέλλοντος δήλα δή. Αυτά όμως τα ερωτήματα θα εμφανιστούν σε όλα τα κοινωνικά πεδία κι αυτό θα είναι μια σαφέστατη ένδειξη της εκκίνησης της διαδικασίας μιας κοινωνικής επανάστασης. Και έρχομαι τώρα να εκθέσω τα επιχειρήματά μου γιατί η ιστορική Αριστερά είναι αναχρονιστική και ανεπίκαιρη – αφού πιω ένα καφεδάκι και καπινίσω ένα τσιγαράκι· θα αράξω σήμερα, θα ξεκουραστώ.