φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

   Κάποτε, μέχρι το 600 με 550 π. Χ. περίπου, οι άνδρες αγόραζαν τις γυναίκες για να κάνουν οικογένεια –  τι ακριβώς αγόραζαν θα δούμε παρακάτω. Μετά το 550 π.Χ.,  μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, οι γυναίκες αγόραζαν τους άνδρες, θα δούμε τι αγόραζαν. Σήμερα, η  πρακτική της προίκας  (νομίζω πως) δεν υπαρχει πια.  Κάθε τονισμένη φράση γεννά κι ένα ερώτημα. Γιατί οι άνδρες αγόραζαν τις γυναίκες;  Γιατί μετά αυτό άλλαξε και οι γυναίκες αγόραζαν τους άνδρες;  Γιατί σήμερα δεν αγοράζει ο ένας τον άλλον;  Ή μήπως άλλοτε αγοράζει ο άνδρας κι άλλοτε η γυναίκα;  Πώς γίνεται να αγοράζουμε έναν άνθρωπο;  Δεν λανθάνει κάποια μορφή δουλείας; 

 

Continue reading →

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

   Η έγκυος ηρωίδα κάποιου διηγήματος, δεν θυμάμαι το όνομα του (της;) συγγραφέα, βιώνει το οδυνηρότατο δίλημμα να κάνει ή να μην κάνει έκτρωση· αποφασίζει τελικά, μετά από πολλές παλινωδίες,  να μην κάνει· και το διήγημα τελειώνει με την εξής φράση, όπως τη θυμάμαι,  που λέει η νοσοκόμα στην ηρωίδα:

    –  Είναι αγόρι, κυρία Χίτλερ!

 

Continue reading →

    φίλες καί φίλοι, καλή σας μέρα 

    Για να καταστείλει την απεργία των εργαζομένων στο Καζίνο του Λουτρακίου, στην οποία συμμετέχει το 98%, η Διοίκηση της Επιχείρησης κήρυξε ανταπεργία (lockout) και ανεστάλη η λειτουργία του. Το δίλημμα που βάζει στους εργαζόμενους είναι σαφές:  ή θα επιστρέψετε στην εργασία σας χωρίς να ικανοποιηθούν τα αιτήματά σας ή το Καζίνο θα παραμείνει κλειστό για όλος και όλες, για απεργούς και απεργοσπάστες. Λογικά σκεπτόμενοι, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να θέσουν  τη Διοίκηση ενώπιον του διλήμματος:  ή θα ικανοποιηθούν όλα μας τα αιτήματα και μετά θα επιστρέψουμε στη δουλειά μας ή το Καζίνο δεν πρόκειται να ξαναλειτουργήσει, στ΄ αρχίδια μας και στο μουνί μας –  εμείς μπορούμε να ζήσουμε κι αλλιώς.  

   Ένας από τους δύο θα σκύψει το κεφάλι, θα υποχωρήσει, θα ηττηθεί. Ποιος θα είναι,  δεν το γνωρίζουμε. Μια τρίτη επιλογή είναι ο συμβιβασμός, η αμοιβαία υποχώρηση. Αλλά η ανταπεργία είναι ένδειξη ότι αυτή η τρίτη επιλογή έχει ήδη ακυρωθεί.

     Η ανταπεργία είναι ένας τρόπος αφενός ακύρωσης της υπόστασης του εργαζόμενου και αφετέρου της απεργίας. Με την ανταπεργία λέει ο Κύριος:  δεν σε χρειάζομαι, δεν σε έχω ανάγκη, δεν εξαρτώμαι από εσένα. Με αποτέλεσνα, μόλις έκλεισε η επιχείρηση, η απεργία έπαυσε να είναι απεργία!  Εάν έκλεινε οριστικά και αμετάκλητα, οι εργαζόμενοι, απεργοί και απεργοσπάστες,  θα απολύονταν. Οι απολυμένοι δεν μπορούν να απεργήσουν, για να απεργήσεις πρέπει να έχεις δουλειά. Η απεργία απολυμένων είναι μια απεργία χωρίς νόημα, είναι αντίφαση εν τοις όροις. Όπως δεν μπορεί να απεργήσει ο αυταπασχολούμενος, ο άνεργος, ο συνταξιούχος έτσι δεν μπορεί να απεργήσει και ο οριστικά ή προσωρινά απολυμένος. Το Καζίνο όμως έκλεισε προσωρινά, οπότε κι οι εργαζόμενοι είναι προσωρινά απολυμένοι. Οπότε, προσωρινά δεν μπορούν να απεργήσουν! Επειδή όμως είναι προσωρινό το κλείσιμο η κατάσταση είναι σύνθετη: και δεν είναι απεργοί και είναι. Τι είναι όταν δεν είναι απεργοί;  Είναι άνεργοι, ελεύθεροι μισθωτοί δούλοι! 

    Οι εργαζόμενοι εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να μην υποχωρήσουν. Τονίζουν την αντισυνταγματικότητα της ανταπεργίας και ζητούν να ανακληθεί, κι αν το αίτημα ικανοποιηθεί θα επιστρέψουμε στην προτέρα κατάσταση:   οι απεργοσπάστες θα επιστρέψουν στην εργασία τους και οι απεργοί δεν θα είναι πια άνεργοι, ούτε όμως και θα εργάζονται, θα συνεχίσουν να απεργούν. Χέστηκε η φοράδα στο αλώνι. Αλλά η Διοίκηση του Καζίνου δεν κήρυξε την ανταπεργία για να την αναιρέσει αλλά για να ακυρώσει την υπόσταση του εργαζόμενου και να υποτάξει τους απεργούς. Μάταια λοιπόν ζητούν την επανόρθωση της αντισυνταγματικής εκτροπής. Το Σύνταγμα ο Κύριος το θεωρεί  ως μια συμφωνία, έναν προσωρινό συμβιβασμό δηλαδή,  την οποία τηρεί όποτε θέλει κι όπως θέλει.

   Το αίτημα να ανακληθεί η αντισυνταγματική ανταπεργία,  εκτός του ότι δεν έχει  νόημα, υποδηλώνει μια αδυναμία, με την οποία και θα

 

Continue reading →

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Ας υποθέσουμε ότι ένας, μία από εμάς γράφει ένα μυθιστόρημα και μας αφηγείται την ζωή δύο προσώπων τα οποία κάποια στιγμή συναντιούνται, με αποτέλεσμα τα δύο νήματα αφήγησης να κλώθονται σε ένα. Ο συγγραφέας μας δεν θα αργήσει να μας ενημερώσει ότι τα συμβάντα στα οποία εμπλέκονται οι ήρωές του είναι ταυτόχρονα και θα το κάνει γιατί είναι ανθρωπίνως αδύνατον να τα αφηγηθεί ταυτόχρονα. Έχει πολλούς τρόπους στη διάθεσή του να το κάνει, δοκιμασμένους από την δυτική αφηγηματική παράδοση· και θα πρωτοτυπήσει εάν επινοήσει έναν νέο τρόπο. Ξανάπιασα στα χέρια μου τον Τομ Τζόουνς του Φίλντιγκ, τα σατυρικά κείμενα με ενθουσιάζουν, και διαβάζω (xvi, 9), αφορμή για το σημερινό σημείωμα:  Ο αναγνώστης θα έχει ίσως τώρα την καλοσύνη να ξαναγυρίσει μαζί μας στον κ. Τζόουνς.

    Εάν αφηγηθώ ένα επεισόδιο και το κλείσω με την χρονική ένδειξη ότι είναι μεσάνυχτα, 10 Μαρτίου 2014 και με αυτή την ένδειξη κλείσω το επόμενο επεισόδιο ο αναγνώστης θα καταλάβει ότι αφηγούμαι ταυτόχρονα γεγονότα: την ώρα, μεσάνυχτα 10 Μαρτίου 2014,  που ο Γιάννης έγλειφε το μουνί της Μαρίας και  η Μαρία τον πούτσο του Γιάννη, στο ΚΑΤ του Μιχάλη του έκοβαν το πόδι μετά από εμφυλιοπολεμικό τροχαίο ατύχημα, μετά από τσακωμό με τη Μαρία. Με τη φράση την ώρα που δηλώνω ότι το γλειφομούνι και η πίπα είναι ταυτόχρονα γεγονότα (69), τα αφηγούμαι όμως διαδοχικά. 

       Αυτός ο τρόπος αφήγησης μας φαίνεται πολύ λογικός. Τον συναντάμε πολύ συχνά στα μυθιστορήματα που διαβάζουμε και δεν χρειάζεται να κάνουμε παραπομπές. Είναι κοινός αφηγηματικός τόπος της δυτικής λογοτεχνίας. Κι όμως, φίλοι και φίλες!  Η Ιλιάδα τον αγνοεί. Μας φαίνεται παράξενο αλλά έτσι είναι. Και η Οδύσσεια τον αγνοεί, μόνο που εδώ για πρώτη φορά εμφανίζεται με έξοχο τρόπο η δήλωση της περιγραφής ταυτόχρονων γεγονότων. Θα δούμε ποιος είναι ο τρόπος του επιδεξιότατου αφηγητή της Οδύσσειας· πρώτα όμως θα διατυπώσουμε μια απάντηση στο ερώτημα πώς η Ιλιάδα περιγράφει ταυτόχρονα γεγονότα.

   Δεν μπορεί παρά να τα αφηγηθεί διαδοχικά, πολύ ωραία·  τα παριστάνει όμως σαν να έχουν πράγματι συμβεί διαδοχικά!  Μα την Παναγία! Ας δούμε μια περίπτωση.  Στη ραψωδία Ο (στ. 154 και μετά) η Ίρις και ο

 

Continue reading →

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον ΕΚΗΒΟΛΟ, του αφιερώνω ακόμη και το παρακάτω με αγάπη 

https://www.badarts.gr/2010/01/%ce%ba%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5-%ce%ba%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5/

   Ένα από τα αντικείμενα διερεύνησης και αναζήτησης, φίλες και φίλοι, είναι η αντίληψη που έχουμε για τον χρόνο και πως αυτή εμφανίστηκε και εξελίχθηκε ιστορικά. Έχουμε υποστηρίξει ότι η παράσταση που έχουμε για το χρόνο είναι όλως τοπική –  ο χρόνος είναι μια ευθεία που αρχίζει από τα αριστερά μας, από το παρελθόν, και χάνεται στα βάθη του μέλλοντος. Η στιγμή που ενώνει το παρελθόν και το μέλλον είναι το παρόν. Οι ίδιοι οι όροι, οι μαρτυρίες των κειμένων της δυτικής Γραμματείας, ο δυτικός τρόπος αφήγησης και η Γραμματική καταγράφουν την ποιμενική προέλευση της γραμμικής αντίληψής μας για τον χρόνο και την εξέλιξή της. Έχουμε ήδη γράψει κάποια σημειώματα, δίκην ορεκτικού. Με ενδιαφέρει η αντίληψη για το χρόνο γιατί με ενδιαφέρει η έννοια της επανάστασης  –  δεν νοείται επανάσταση στις δυτικές κοινωνίες χωρίς την αμφισβήτηση των υπαρχουσών αντιλήψεων για τον χρόνο  και την διαμόρφωση νέων. Κι όταν λέω επανάσταση δεν εννοώ την ένοπλη εξέγερση αλλά την αλλαγή του τρόπου σκέψης που προκαλείται,  αλλά και δεν προκαλείται,  από αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, εργασίας, ντυσίματος, περπατήματος, γαμησιού, ταξιδιού και άλλων πολλών.

 

Continue reading →

     φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

     Τη νύχτα της 10ης Ιανουαρίου του 49 π. Χ. ο Ιούλιος Καίσαρ ( >Γεώργιος Παπανδρέου, ως προς τον τρόπο σκέψης)  αποφάσισε να διαβεί τον ποταμό Ρουβίκωνα, κηρύσσοντας με αυτόν τον τρόπο τον πόλεμο κατά της ρωμαϊκής συγκλήτου και των συνασπισμένων γύρω από τον Πομπήιο αντιπάλων του. Την απόφασή του να τα παίξει όλα για όλα σε μια κρίσιμη στιγνή της ζωής του την πήρε μετά από δραματικές αμφιταλαντεύσεις, που αφορούσαν την επίσπευση και όχι το αναπόφευκτο ή μη της σύγκρουσης, για τις οποίες και για την ίδια την απόφαση στα Απομνημονεύματα του Εμφυλίου Πολέμου ο Ιούλιος Καίσαρ δεν γράφει τίποτα –  προφανώς, για να αποκρύψει την ασεβή απείθειά  του στα ψηφίσματα της συγκλήτου. Είχε όμως μαζί του έναν σύμβουλο, τον Asinius Pollio (Ασίνιος Πολλίων), τα

 

Continue reading →

    φίλες και φίλοι,  καλή σας μέρα

       Σήμερα θα εξετάσουμε την αρχική σημασία και τη σημασιολογική εξέλιξη της λέξης κίνδυνος,  αύριο, πρώτα η Ζωή, της λέξης κυβερνήτης  και μεθαύριο της λέξης τύχη. Δεν θα περιοριστούμε σε αυτές – θα εξετάσουμε κι άλλες λέξεις και έννοιες που σχετίζονται με την πολιτική, κάθε φορά που μας δίνεται η ευκαιρία.

    Η λέξη κίνδυνος δεν ήταν αρχαία ελληνική λέξη, έγινε όμως. Ποιοι τη δανείστηκαν, από ποιους, πότε και πού, γιατί;  Σε αυτά τα ερωτήματα θα απαντήσουμε σήμερα, φίλες και φίλοι. 

     Οι αρχαιότερες μαρτυρίες της λέξης εντοπίζονται σε αποσπάσματα της Σαπφούς (γεννήθηκε 630 –  620 π. Χ.)  και του, λίγα χρόνια νεώτερό  της,  Αλκαίου. Δεν διαβάζουμε όμως τη λέξη κίνδυνος αλλά τη λέξη κίνδυν  και δεν δήλωνε τον κίνδυνο αλλά το ζάρι, τον κύβο.  Τη λέξη κίνδυν την δανείστηκαν οι κάτοικοι της Λέσβου την εποχή των ποιητών της Λέσβου, ίσως και πολύ πιο πριν,  από κάποια γειτονική μικρασιατική γλώσσα. Για μορφολογικούς λόγους, ο κίνδυν έγινε ο κίνδυνος και μια κοινότατη λέξη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.  Θα την διαβάσουμε στον Θέογνι, στον Πίνδαρο, τον Αισχύλο και από κει πέρα σε όλους τους συγγραφείς.

     Εμείς όμως θα κάνουμε μια στάση στον Ηρόδοτο και θα μελετήσουμε μια φράση που παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και φιλολογικό και ιστορικό και πολιτικό. Μια φράση που επιβεβαιώνει με τον καλύτερο τρόπο την αρχική σημασία της λέξης κίνδυν που διαβάζουμε στην Ψαπφώ (ή Ψάπφα, με αυτά τα ονόματα ΄υπέγραφε΄) και τον Αλκαίο.  Στο Έβδομο βιβλίο των Ιστοριών του (50,3) ο Ηρόδοτος αφηγείται μια συνομιλία του Ξέρξη με τον Αρτάβανο· ο βασιλιάς της Περσίας ισχυρίζεται ότι η ισχύη του Περσικού Κράτους οφείλεται στο γεγονός ότι οι προκάτοχοι του θρόνου και οι συμβουλοί τους ήταν αδίστακτοι, ατρόμητοι, δεν είχαν ενδοιασμούς, ήταν τολμηροί, δεν φοβούνταν, τη λέξη κωλώνω δεν την ήξεραν.

 

Continue reading →

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Το τι θα συμβεί στο μέλλον δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε, λόγω της αδήριτης έκπληξης, του ακαταμάχητου απρόβλεπτου και απροσδόκητου. Παρ’  όλα αυτά, ο Κύριος (καπιταλιστής) επιδιώκει να γνωρίζει τι θα συμβεί ελέγχοντας και αποικίζοντας το μέλλον μέσω της επινόησης της πραγματικότητας, μέσω του σχεδίου. Δεν μας επιτρέπεται να μην ομολογήσουμε ότι πολύ συχνά τα καταφέρνει μια χαρά. Όχι πάντα·  πολύ συχνά, ναι. Κι όταν δεν τα καταφέρνει, έχει έτοιμο το μέσο εξάλειψης της έκπληξης:  την ανηλεή και αμείλικτη βία.

    Τί θα θέλαμε όμως να συμβεί;  Μιας και η πολιτική αφορά κυρίως το μέλλον, το στοιχείο της επιθυμίας και της βούλησης δεν μπορούμε ούτε να το εξαλείψουμε ούτε να το εξοβελίσουμε, να το απομακρύνουμε, να το διώξουμε, να το βάλουμε στο περιθώριο, στην άκρη. Ένας θείος της Τασούλας, πίνουμε τσίπουρο συχνά μαζί, συνταξιούχος, μετανάστης, εργάτης στην ΟΡΕL, δήλωσε:  από τη πείνα να πεθάνω, Νέα Δημοκρατία θα ψηφίζω. Θέλει ο θείος μας, όλοι και όλες μας θέλουμε. Κι αυτό που θέλουμε, άλλοτε γίνεται άλλοτε δεν γίνεται. 

     Εγώ θέλω ακυβερνησία, όσο γίνεται πιο παρατεταμένη. Θέλω να γίνονται εκλογές, κάνα δυο φορές το χρόνο, κάθε δύο μήνες, όσο γίνεται πιο συχνά. Υπάρχουν πολλές εκδοχές και διαβαθμίσεις της ακυβερνησίας –  από την υπηρεσιακή κυβέρνηση εν όψει εκλογών μέχρι το κενό εξουσίας, το οποίο συμβαίνει κατά τη μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία ή από τη δημοκρατία στη δικτατορία. Διότι η δημοκρατία και η δικτατορία είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Όταν δεν μπορεί ο Κύριος να αποσπάσει την αφοσίωση και την υπακοή των υποτελών με τη δημοκρατία, είτε συμμετέχουν είτε όχι στις εκλογές, καταφεύγει στην κατάλυσή της. Εάν μέσω των εκλογών το Κράτος καταγράφει και ενσωματώνει τις κοινωνικές αντιφάσεις, η ακυβερνησία είναι μια εκδήλωση της όξυνσης του κοινωνικού πολέμου. Η πολιτική αναταραχή συνδαυλίζει την κοινωνική και η κοινωνική την πολιτική.

 

Continue reading →