φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σας ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη για τον ακριβή χρονικό προσδιορισμό του τίτλου. Μην τον πάρετε τοις μετρητοίς! Είναι απλά ένας σχηματικός τρόπος να προσδιορίσω την έναρξη της έντασης, της όξυνσης του κοινωνικου πολέμου στην Ευρώπη, τη διάρκειά του και το τέλος αυτής της έντασης. Προβλέψεις μπορούμε να κάνουμε, αλλά δεν είμαστε μάντεις, δεν μπορούμε να είμαστε κατά κανένα τρόπο.

Ο κοινωνικός πόλεμος στην Ευρώπη δεν θα αρχίσει το 2014 διότι έχει ήδη αρχίσει. Και έχει ήδη αρχίσει διότι ουδέποτε έπαυσε να διεξάγεται. Αυτή είναι η πρώτη βεβαιότητα. Η δεύτερη βεβαιότητα είναι ότι δεν θα διαρκέσει μήνες ή χρόνια αλλά δεκαετίες, μπορεί να καλύψει χρονικά όλον τον 21ο αιώνα. Η τρίτη βεβαιότητα είναι η αβεβαιότητα της έκβασής του: ουδείς γνωρίζει ποιος θα αναδειχτεί νικητής, ή, εάν υπάρξει κάποιος συμβιβασμός.

Την πρωτοβουλία της έντασης του κοινωνικού πολέμου την έχει πάρει ο Κύριος και οι υπηρέτες Του. Ποιές είναι οι επιδιώξεις αυτής της πρωτοβουλίας; Είναι από τη μια η συρρίκνωση και η ισχυροποίηση του Κράτους κι από την άλλη η προληπτική αντεπανάσταση, η πρόληψη της επερχόμενης κοινωνικής επανάστασης.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλημέρα σας

Το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον Δημήτρη (Καβάλα).

Το 2000, από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα κυκλοφόρησε το βιβλίο του Ηλία Ιωακείμογλου Τέλος του αιώνα, τέλος της κρίσης; Το μέλλον του καπιταλισμού και η Αριστερά. Στον επίλογο του βιβλίου ο συγγραφέας συνοψίζει τις απόψεις του και έτσι μπορούμε να σχηματίσουμε μια ευκρινή εικόνα της επιχειρηματολογίας του και των απόψεών του. Γράφει λοιπόν ότι η περίοδος της διαρθρωτικής κρίσης του καπιταλισμού, που άρχισε το 1973, πλησιάζει στο τέλος της και ότι εισερχόμαστε σε μια περίοδο άνθησης, τα πρώτα σημάδια της οποίας μας παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η Ευρώπη θα διατηρήσει μεν τις κατακτήσεις του νεοφιλελευθερισμού, θα υιοθετήσει όμως μια πολιτική ενίσχυσης της ζήτησης, επιτάχυνσης της παραγωγής και των επενδύσεων. Οι εξελίξεις αυτής θα σηματοδοτήσουν την επανάκαμψη τόσο της σοσιαλδημοκρατίας όσο και της Αριστεράς. ‘. . . η ανάκαμψη του καπιταλισμού μειώνει σταδιακά την ανεργία και αλλάζει τον συσχετισμό δυνάμεων στην αγορά εργασίας. Η είσοδος του καπιταλισμού σε μια περίοδο ταχύτερων ρυθμών μεγέθυνσης του προϊόντος και των επενδύσεων θα μειώσει την ανεργία. Αυτό θα μετατρέψει τον συσχετισμό δυνάμεων υπέρ της εργασίας και θα ευνοήσει την ανασυγκρότηση των αυτόνομων συνδικαλιστικών και πολιτικών οργανώσεων των εργαζομένων τάξεων. Έτσι έχει συμβεί σε κάθε άλλη περίπτωση στο παρελθόν. Στη διάρκεια των ετών 1889-1893, όπως και το 1935-1945, οι εργαζόμενες τάξεις προσπάθησαν να ανακτήσουν ό,τι είχαν χάσει προηγουμένως στη διάρκεια της μακράς ύφεσης.’

Αυτά υποστήριζε ο Ηλίας Ιωακείμογλου το 2000, δεν γνωρίζω όμως εάν συνεχίζει να τα υποστηρίζει και σήμερα. Ο συγγραφέας είναι μαρξιστής οικονομολόγος, ο Μαρξ όμως άλλα μας έλεγε. Τι μας έλεγε; Μας έλεγε ότι κάποια στιγμή ο καπιταλισμός δεν θα έχει ανάγκη τους προλετάριους και ότι θα επικρατήσει η απόλυτη εξαθλίωση της εργατικής τάξης. Από τότε, και  αυτές οι θεωρητικές εκτιμήσεις έχουν αμφισβητηθεί και αναθεωρηθεί. Υποστηρίχτηκε ότι η κρίση και η αναδιάρθρωση, η καταστροφή θέσεων εργασίας,  δημιουργεί νέους τομείς παραγωγής, και άρα νέες θέσεις εργασίας,  και ότι η εξαθλίωση θα είναι σχετική, είτε θα αφορά ένα σχετικά μικρό τμήμα του προλεταριάτου (ο εφεδρικός στρατός των ανέργων) είτε η εξαθλίωση θα είναι το αποτέλεσμα της πλήρους εμπορευματοποίησης της ζωής.

Να ποιο είναι όμως το μέλλον του καπιταλισμού, της ανεργίας και των εργατών:

Η Φοξκον (FoxConn) είναι μια μεγάλη επιχείρηση στη Κίνα με πολλά εργοστάσια που παράγει ηλεκτρονικές συσκευές υψηλής τεχνολογίας και απασχολούσε το 2011 1 εκ. εργάτες. Το 2010 αυτοκτόνησαν στα εργοστάσιά της 14 εργάτες – τώρα, έχουν τυλίξει με δίχτυ τα κτίρια για να μην μπορούν να πηδάνε! Μα την Παναγία! Το 2011 χρησιμοποιούσε 10.000 ρομπότ. Το 2012 θα γίνουν 300.000 και το 2013, 1 εκ. Η πλειονότητα των εργατών θα εκδιωχτεί και θα περάσει στην ανεργία: όποιος μπαίνει σε αυτήν ας χάσει κάθε ελπίδα επιστροφής, όπως έγραψε και ο Ντάντε για την κόλαση.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Από την απρόσμενη παρουσία των Υποτελών εκεί όπου δεν έπρεπε να είναι, κατά τη διάρκεια των παρελάσεων της 28ης Οκτωβρίου του 2011, μέσα σε λίγους μήνες (25 Μαρτίου 2012)  περάσαμε στην επίσης απρόσμενη απουσία από εκεί που θα έπρεπε να είναι. Στην πρώτη περίπτωση, οι Υποτελείς δεν θα έπρεπε να είναι στο χώρο της παρέλασης αλλά να είναι στο χώρο των θεατών. Στη δεύτερη, έπρεπε να είναι στο χώρο των θεατών, αλλά δεν ήταν ούτε στο χώρο της παρέλασης ούτε στο χώρο των θεατών: απουσίαζαν.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα ασχοληθούμε με την αυταπάτη, γενικά, και με την αυταπάτη της ανάπτυξης ειδικότερα.  Τι είναι η αυταπάτη, πως δημιουργείται, πόσο διαρκεί, είναι δυνατόν να ξεπεραστεί; Ποια είναι η σχέση της με την ψευδή συνείδηση και την ιδεολογία; Πως μετεξελίσσεται; Ποιοι και ποιες τρέφουν αυταπάτες; Κάτω από ποιες συνθήκες εμφανίζονται; Η αυταπάτη είναι κάτι που επιβάλλεται από άλλους ή εμφανίζεται αυτογενώς; Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στην εξάλειψη των αυταπατών, δηλαδή της παθητικότητας, και στους εν εξελίξει υπόγειους και αόρατους ιστορικούς μετασχηματισμούς;

Αφού απαντήσουμε σε όλα αυτά τα ερωτήματα, θα υποστηρίξουμε ότι η αυταπάτη ενδέχεται να διαιωνιστεί ως εμμονή, δηλαδή να συνεχίσουμε να ερμηνεύουμε την κοινωνική πραγματικότητα υπό το πρίσμα της αυταπάτης, να  καταλήξει σε τραγωδία,  και να ξεπεραστεί, να υπάρξει δηλαδή θεραπεία της αυταπάτης.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Περπατάμε όρθιοι όχι επειδή το θέλησαν οι απώτατοι πρόγονοί μας αλλά επειδή αναγκάστηκαν. Βάλαμε όρια στην επιθυμία μας και την ελευθερία μας όχι επειδή το θελήσαμε αλλά επειδή αναγκαστήκαμε.  Η προτεραιότητα της Ανάγκης έναντι της Βούλησης νομίζω ότι είναι σαφής.

Σαφής είναι και η διαφορά μεταξύ της Διαταγής και Πρότασης, δηλαδή μεταξύ της Κυριαρχίας και του Κομμουνισμού. Μεταξύ της Ανάγκης/Βούλησης και της Διαταγής/Πρότασης υπάρχει μια αδιόρατη σχέση. Εάν προβλέψουμε μια μελλοντική Ανάγκη, είμαστε σε θέση να διατυπώσουμε και μια Πρόταση. Εάν η πρόβλεψή μας είναι έωλη, αβάσιμη, έωλη θα είναι και η Πρότασή μας. Αυτή είναι η λογική του βολονταρισμού και η πολιτική χωρίς βολονταρισμό είναι αδιανόητη.

Έχω διατυπώσει την άποψη ότι το ‘2014’ (‘κανείς δεν ξέρει πότε ακριβώς’) θα ξεσπάσει ένας ευρωπαϊκός εμφύλιος πόλεμος, ο οποίος μάλλον θα μετεξελιχτεί σε παγκόσμιο και, εάν ξεσπάσει, θα διαρκέσει αρκετές δεκαετίες. Υποστηρίζω ακόμα ότι ο πόλεμος αυτός θα αρχίσει απο τις χώρες που αποκαλούνε PIGS και κατόπιν θα εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Οι απόψεις αυτές ερείδονται πάνω σε τρεις εκτιμήσεις για την εν εξελίξει και μελλοντική μετεξέλιξη του καπιταλισμού. Η εκρηκτική αύξηση της ανεργίας, λόγω της εκτεταμένης και γενικευμένης εφαρμογής της τεχνοεπιστήμης στην παραγωγή, είναι η πρώτη, και η εκκαθάριση προκαπιταλιστικών τρόπων παραγωγής αλλά και αδύναμων και περιφερειακών κεφαλαίων για να ενισχυθεί το μεγάλο Κεφάλαιο και οι ισχυρές καπιταλιστικές, ιμπεριαλιστικές οικονομίες είναι η δεύτερη. Η εξόντωση του πλεονάζοντος και μη δυνάμενου να χρησιμοποιηθεί από το Κεφάλαιο παγκόσμιου πληθυσμού των υποτελών παραγωγών και καταναλωτών μέσω της λιτότητας και της ένδειας, των ασθενειών και των τοπικών πολέμων είναι η τρίτη.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Είχα κατά νου σήμερα να γράψω για τον κομμουνιστικό τρόπο λήψης των αποφάσεων, για τη λήψη των αποφάσεων από τις συμβιωτικές ομάδες, αλλά θα το κάνω μια από τις επόμενες μέρες. Αντ΄αυτού, θα ξεκαθαρίσω τη θέση μου σχετικά με τα ζητήματα με τα οποία καταπιάνομαι τις τελευταίες μέρες και να απαντήσω στα σχόλια του αναγνώστη Τ. και του Γιωργάκη και όχι μόνο, μιας και η συζήτηση τείνει να επεκταθεί – κάτι που είναι πολύ ενδιαφέρον.

Ας διατυπώσουμε κατ΄αρχήν μια υπόθεση εργασίας: μπορούμε να φανταστούμε τα τσιράκια του Κυρίου να εγκρίνουν τις αποφάσεις Του και έξω να μην υπάρχει κανείς και καμία; Σε πολλούς και πολλές η σκέψη αυτή φαντάζει ως έγκλημα καθοσιώσεως, ως έσχατη προδοσία δηλαδή. Για μένα δεν είναι έγκλημα καθοσιώσεως αλλά αλλαγή παραδείγματος, δηλαδή μια πρόταση για μια άλλη αντίληψη για τον κοινωνικό πόλεμο, για ένα άλλο τρόπο διεξαγωγής του. Θα ανησυχούσε ο Κύριος εάν δεν υπήρχε έξω κανείς και καμία ή θα χαιρόταν χαρά μεγάλη; Κι αν δεν ήμασταν εκεί έξω, που να ήμασταν και τι να κάναμε;

Μια πτυχή της αντίληψης του κοινωνικού πολέμου (της ‘ταξικής πάλης’, του ‘επαναστατικού αγώνα’), του υπάρχοντος και καθιερωμένου τρόπου διεξαγωγής του  είναι η συγκέντρωση, η πορεία, η διαδήλωση, η διαμαρτυρία, ειρηνική και βίαιη. Αυτές οι πρακτικές δεν είναι τρόποι διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου αλλά μια πτυχή, μια στιγμή, μια πλευρά της διαδικασίας λήψης/ανακοίνωσης/έγκρισης  των αποφάσεων από τον Κύριο και τους Υπηρέτες του, το πολιτικό προσωπικό.Κι αυτό διότι οι παραπάνω πρακτικές δεν είναι τρόποι διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου αλλά τρόποι έκφρασης των συναισθημάτων των υποτελών, των υπηκόων. Ο Κύριος αποφασίζει, ανακοινώνει τις αποφάσεις Του, τις φέρνει στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή (που σημαίνει ‘σχέδιο’, μια σημασία που προέρχεται από αυτήν της ‘σκέψης’ [βουλεύομαι, συσκέπτομαι, βουλευτής], της ‘επιθυμίας’ [βούληση, βούλομαι: θέλω, επιθυμώ]) για να εγκριθούν ή να απορριφθούν και αποδοκιμαστούν. Το περιεχόμενο της απόρριψης και της αποδοκιμασίας είναι η διαμαρτυρία. Η ειρηνική και η βίαιη διαμαρτυρία είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Στο προηγούμενο σημείωμα υποστήριξα ότι η Αριστερά, δηλαδή το τεράστιο πλήθος ενός πολύ μικρού τμήματος των υποτελών Παραγωγών, παραβρέθηκε ως θεατής, διαμαρτυρόμενο ειρηνικά και ελπίζοντας ότι το μέγεθός του θα απέτρεπε την έγκριση από τους αντιπροσωπούς του λαού της απόφασης του Κυρίου για την απόσπαση ενός ακόμα μεγαλύτερου μέρους του κοινωνικού πλούτου που αποσπούν οι Παραγωγοί και οι συν αυτοίς. Η έγκριση της απόφασης του Κυρίου δεν απετράπη και το τεράστιο πλήθος διαλύθηκε και πήγε σπίτια του. Αυτό γινόταν εδώ και δεκαετίες μέχρι τα τώρα, αυτό έγινε και την Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2012, κι αυτό θα γίνεται και στο μέλλον με αποτέλεσμα το ένα συντριπτικό πλήγμα να ακολουθεί το άλλο και οι υποτελείς Παραγωγοί να βρίσκονται σε ολοένα και πιο δεινή θέση, σε απόγνωση, σε απελπισία.

Θα ήταν δυνατόν το Υπουργείο Οικονομικών να αποσύρει το νομοσχέδιο; Ασφαλώς και θα ήταν. Μόνο εν μέσω γενικής απεργίας διαρκείας, με τους χώρους παραγωγής και κατανάλωσης υπό κατάληψη, με τις Τράπεζες υπό κατάληψη, τις Εφορίες, τα σχολεία, τα Υπουργεία, τις εκκλησίες, τα δικαστήρια, τους δρόμους, τα λιμάνια, τοςυ σταθμούς, τα γραφεία των κοινωφελών οργανισμών. Ας υποθέσουμε όμως ότι κάτι τέτοιο δεν το επέτρεπαν οι υπάρχουσες συνθήκες.  Τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν οι υποτελείς ώστε να καταφέρουν ένα καίριας σημασίας πλήγμα κατά του Κυρίου και των υπηρετών Του; Τι άλλο θα μπορούσε να κάνει η Αριστερά από το να περιφέρεται έξω από τη Βουλή του Κυρίου, να διαμαρτύρεται ειρηνικά, να ικετεύει δηλαδή,  και να διαλύεται βάζοντάς το στα πόδια έντρομο, για άλλη μια φορά; Ποια άλλη επιλογή υπήρχε πέραν της ειρηνικής διαμαρτυρίας;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Αν τύχει και βρεθείτε στη Σαμοθράκη, να πάτε στον Βάτο, σε μια αμμώδη παραλία που έχει σχηματιστεί στις εκβολές ενός χειμάρρου, όπου το καλοκαίρι μπορείτε να κατασκηνώσετε κάτω από τα δέντρα ενώ μπροστά σας θα ρέει γάργαρο καθαρό πόσιμο νερό. Δεν θα  μπορέσετε να πάτε με το αυτοκίνητο ούτε με τα πόδια – μόνο με βάρκα ή με καραβάκι που θα σας πάει και θα έρθει να σας πάρει. Είναι μια από τις αναρίθμητες παραλίες στο Αιγαίο και στο Ιόνιο που μόνο διά θαλάσσης μπορείτε να έχετε πρόσβαση. Στις παραλίες που μπορείτε να πάτε με το αυτοκίνητο μπορείτε να πάτε και με τα πόδια και με τη βάρκα. Σε αυτές που μπορείτε να πάτε με τα πόδια μπορείτε να πάτε και με τη βάρκα. Αλλά σε αυτές που δεν μπορείτε να πάτε με το αυτοκίνητο ή με τα πόδια, μπορείτε να πάτε μόνο με τη βάρκα.

Το μέσο μας δείχνει το σκοπό, το μέσο και ο σκοπός ταυτίζονται. Αυτό είναι το μέλλον. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα είναι το παρελθόν. Από το παρελθόν στο μέλλον πάμε δια του παρόντος: ζούμε τη μετάβαση από το μοντελάκι του παρελθόντος στο μοντέλο του μέλλοντος. Αυτή η αλλαγή παραδείγματος, αυτή η μεταβατικότητα  είναι το βασικό χαρακτηριστικό της εποχής μας, είναι αυτό που αποκαλώ παγκόσμια πνευματική επανάσταση, προάγγελος της παγκόσμιας κοινωνικής επανάστασης.

Σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, η παγκόσμια πνευματική επανάσταση, το Zeitgeist,  εμφανίζεται ως ένας διάχυτος, μοριακός κοινωνικός πόλεμος, τον οποίο αποκαλώ κοινωνικό αντάρτικο. Τι είναι το κοινωνικό αντάρτικο; Είναι η εφαρμογή της νέας σχέσης μεταξύ μέσου και σκοπού (το μέσο μας δείχνει το σκοπό, ταύτιση μέσου και σκοπού)  σε όλα τα πεδία της συλλογικής και προσωπικής ζωής. Κάθε παγιωμένη, στατική κατάσταση μετεξελίσσται σε μια δυναμική κατάσταση, γίνεται ένα πεδίο μάχης. Χειρονομίες, συμπεριφορές, αξίες, συνήθειες, καθημερινές πρακτικές, δραστηριότητες, τρόπος συμβίωσης και σκέψης, θεσμοί, τρόποι παραγωγής και κατανάλωσης,  όλα μα όλα γίνονται πεδία ενός γενικευμένου, μοριακού κοινωνικού πολέμου, ο οποίος θα έχει ως κατάληξη την διαμόρφωση νέων τρόπων διεξαγωγής του κοινωνικολυ πολέμου ως της μετωπικής και πολύπτυχης κοινωνικής σύγκρουσης μεταξύ του Κυρίου καπιταλιστή της παραγωγής και του χρήματος και των υποτελών Παραγωγών του τεράστιου και συλλογικά παραγόμενου κοινωνικού πλούτου.

Continue reading →