οι μεταμορφώσεις της πόλης: τοπολογία της αρπαγής, της εργασίας και της αεργίας

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΑΣ αρχίσουμε με την διατύπωση δύο ερωτημάτων. Γιατί πολλές πόλεις της κεντρικής Ευρώπης λήγουν σε -burg; Η απάντηση είναι γνωστή. Burg είναι το φρούριο, το κάστρο, ο πύργος (>burg). Το δεύτερο αυτό συνθετικό δηλώνει ότι ο πυρήνας πολλών πόλεων ήταν κάποιο φρούριο. Γιατί οι πόλεις αναπτύσσονται γύρω από ένα φρούριο;  Το δεύτερο ερώτημα: γιατί οι κατακτητές Μακεδόνες και αργότερα οι κατακτητές Ρωμαίοι έκτιζαν πόλεις μόλις κατακτούσαν μια περιοχή; Και δεν ήταν μόνο αυτοί! Όλοι οι κατακτητές της Δύσης όπου πατάνε το πόδι τους πόλεις κτίζουν, αυτό είναι το πρώτο τους μέλημα.  Θα μου πείτε γιατί ήταν πολιτισμένοι. Θα δούμε πόσο πολιτισμένοι ήταν. Ο πολιτισμός είναι μια λέξη που ο πυρήνας της είναι η πόλις. Ναι, η πόλις, όχι η πόλη! Ποια είναι η διαφορά, έχουν κάποια κοινά στοιχεία;

ΣΗΜΕΡΑ, φίλες και φίλοι, θα διαβάσετε μια σύντομη ιστορία της πόλης που θα σας παρακινήσει, νομίζω,  να σκεφτείτε κάποια πράγματα, μπορεί και να αναθεωρήσετε κάποια. Επειδή στο μέλλον όλα τα πράγματα θα γίνουν στις πόλεις, επειδή η παγκόσμια ιστορία θα επικεντρωθεί στις πόλεις, θα ασχοληθούμε πολλές φορές με αυτό το ζήτημα και συγκεκριμένα με τις πόλεις στον 21ο αιώνα. Μια συνεκτική ιστορία λοιπόν του φαινομένου είναι απαραίτητη. Πριν το κάνουμε θα επιχειρήσουμε να ορίσουμε την πόλη και να διευκρινίσουμε τον όρο τοπολογία.

Continue reading

η στρατηγική της κατάλυσης της δημοκρατίας (στις ΗΠΑ)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΓΙΑ να επισημάνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ Ρεπουμπλικανικού και Δημοκρατικού Κόμματος στις ΗΠΑ αναζητήσαμε την ιστορική γένεση της ρωμαϊκής res publica και της αθηναϊκής δημοκρατίας. Παρατηρήσαμε ότι και οι δύο αυτές μορφές πολιτείας, πολιτειακής συγκρότησης, είναι η πολιτική μορφή της αρπαγής του κοινωνικού πλούτου (της παραγωγής μέσω της χρήσης δούλων και της πολεμικής λείας μέσω της χρήσης των μικροκαλλιεργητών) από τους πλούσιους και ισχυρούς γαιοκτήμονες της Ρώμης και της Αθήνας. Είδαμε επίσης ότι και οι δύο προήλθαν από τις παραχωρήσεις που έκαναν οι γαιοκτήμονες για να αποτραπεί ένας εμφύλιος πόλεμος, παραχωρήσεις που θα αύξαιναν την ισχύ και τον πλούτο και τη δόξα τους. Επισημάναμε ακόμα και τις διαφορές: ενώ η res publica, μείξη μοναρχίας, αριστοκρατίας και δημοκρατίας,  τείνει προς την αριστοκρατία και την μοναρχία (αυτοκρατορία), προς τη βία, την καταστολή  και την σκληρότητα,  προς την κατάργηση των παραχωρήσεων, προς την επιλεκτική εξόντωση, προς την ενίσχυση της ανισότητας, της ιεραρχίας και της πειθαρχίας, προς την ακινησία και τον αρχαϊσμό, ενώ η δημοκρατία προς την ενίσχυση των παραχωρήσεων, την απόσπαση της αφοσίωσης των Υποτελών με την απάτη και την μίμηση του Κυρίου, προς την μεταβολή και την κίνηση, προς την καινοτομία.

Continue reading

το ανοσοποιητικό σύστημα των κυβοργίων: κυβόργια ή λαχανόκηποι;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι δεν είμαι γιατρός, επιστήμονας, ειδικός, ειδήμων, επαΐων. Οι ειδικοί, και οι λάτρεις τους, υποστηρίζουν ότι οι άσχετοι, όπως εμείς, οι πολλοί και οι πολλές,  δεν έχουμε δικαίωμα να μιλάμε για κάτι που δεν ξέρουμε. Τόσα χρόνια μελετούσαν και διάβαζαν για να  μάθουν αυτά που έμαθαν κι έρχεσαι εσύ και μιλάς;! Μόνο που η δική μας η δουλειά είναι να διατυπώνουμε ερωτήσεις κι αν οι ειδικοί δεν απαντούν, να λέμε τη γνώμη μας. Μπορούμε να την πούμε γιατί οι ερωτήσεις μας δεν αφορούν ειδικές γνώσεις, το μέρος, αλλά την ολότητα, το ρόλο και τη λειτουργία της ιατρικής και της τεχνικής-επιστήμης.

Continue reading

δεκάδες εκατομμύρια λευκοί άνδρες Αμερικάνοι θέλουν να σκοτώσουν

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ σας αφηγηθώ κάτι που μου συνέβη όταν ήμουν είκοσι έξι χρονών και θα μπορούσα με αυτήν την αφήγηση να εξαντλήσω το θέμα του τίτλου. Μπορείτε να διαβάσετε μόνο αυτήν. Δεν μπορώ όμως να μην την σχολιάσω και έτσι να εκθέσω κάποιες σκέψεις και επιχειρήματα. Με αρέσει να σκέφτομαι, τι να κάνω, δεν φταίω εγώ.

ΙΟΥΛΙΟΣ 1986, είμαι στη Σκύδρα και μαζεύω ριοδάκινα. Μια μέρα τρώμε με φίλο και φίλη σε εστιατόριο και πάμε να παίξουμε μπιλιάρδο, ο φίλος πάνω στη μηχανή πίσω μου, η φίλη στο καλάθι της Μπεμβέ (R 51). Περνάμε από ένα στενό και κάπου στη μέση ένας τύπος πλένει το αυτοκίνητό του, παρκαρισμένα αυτοκίνητα δεξιά, δεν μπορώ να περάσω. Τώρα, θα έστριβα αμέσως και θα γύριζα πίσω. Τότε όμως φέρθηκα παντελώς βλακωδώς, λίαν επιεικώς,  αλλά με συγχώρεσα, νέος ήμουν, το στόμα μου μύριζε γάλα ακόμα.

Continue reading

να φύγω από την πόλη αλλά σε ποιο χωριό να πάω; (1)

παντρευτείς δε παντρευτείς, θα το μετανιώσεις

                        Κίργκεγκωρ

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΕ εποχές αναστατώσεων και κρίσεων  μάς επιβάλλεται η ανάγκη να αναθεωρήσουμε, να ξανακοιτάξουμε, να ξανασκεφτούμε κάποια πράγματα, να πάρουμε αποφάσεις που θα αλλάξουν αποφασιστικά και ανεπιστρεπτί τη ζωή μας. Η αλλαγή προσώπων με τα οποία ζούμε (άντρας, γυναίκα ή φίλοι, φίλες), η αλλαγή επαγγέλματος και η αλλαγή τόπου κατοικίας είναι οι σημαντικότερες. Μια  τέτοια εποχή ζούμε τώρα με τον κορονοϊό και η δική μου εκτίμηση είναι ότι θα τη ζούμε μέχρι και την άνοιξη του 2022. Εάν νομίζετε ότι μετά την άνοιξη του 2022 όλα θα είναι ρόδινα, μάλλον αυταπατάσθε. Όταν ξεπερνιέται κάτι ‘κακό’ αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεται καλύτερο –  η κρίση μπορεί να γίνει χειρότερη, η ανισότητα να μην γίνει ισότητα αλλά περισσότερη ανισότητα. Περιορίζομαι σε αυτά τα δύο παραδείγματα. Continue reading

το εξάμηνο Νοέμβρη 2020 – Απρίλη 2021 αρχίζει: η Κυριαρχία στην επίθεση

όσο πιο μεγάλο είναι το πρόβλημα, τόσο πιο κοντά είναι η λύση του

                                                      Χέντερλιν

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η Κυριαρχία – οι Κύριοι, οι φορείς της κυριαρχικής σχέσης –  είναι πάντα επιθετική: όταν όλα πάνε κατά διαόλου, όλα θα πάνε ακόμα πιο πολύ κατά διαόλου· όταν όλα είναι σκατά, όλα θα γίνουν ακόμα πιο σκατά. Το κακό θα γίνει χειρότερο και το χειρότερο χείριστο: αυτή είναι η λογική της Κυριαρχίας. Όταν υπάρχουν πολλά προβλήματα, θα υπάρξουν ακόμα πιο πολλά προβλήματα. Κατά συνέπεια, και η καπιταλιστική Κυριαρχία δεν μπορεί να μην είναι επιθετική. Υπάρχει ανεργία;  Ή θα μειώσουμε τον χρόνο εργασίας (άμυνα) ή θα εξοντώσουμε τους ανέργους (επίθεση):  Το κακό θα γίνει χειρότερο. Δύο παγκόσμιοι πόλεμοι.

Continue reading

συρρίκνωση του καπιταλισμού· κοινωνία της αεργίας· απομονωτικός οικιακός εγκλεισμός· κοινωνικός πόλεμος μεταξύ εργασίας και αεργίας· εξοντωτική· αναβιώσεις του Ποιμενικού

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ είμαστε και πάλι μαζί, για δωδέκατη χρονιά, μέχρι τέλη Απριλίου. Πληθώρα ενδείξεων μας υποβάλλει την αίσθηση ότι το εξάμηνο αυτό θα είναι πολύ ενδιαφέρον –  θα συμπέσουν οι πανδημίες του κορονοϊού και της γρίπης, οικονομική συρρίκνωση, αύξηση της ανεργίας και της αεργίας, ακραία καιρικά φαινόμενα και άλλα, πιθανόν δευτερεύοντα μεν, αλλά όχι αδιάφορα. Ο συντονισμός τους δεν θα σπάσει τη γέφυρα αλλά τους κραδασμούς θα τους αισθανθούμε και θα τους ακούσουμε, εκτός εάν έχουμε χάσει την ακοή μας και τα ακουστικά δεν βοηθούν. Επειδή θα είναι ενδιαφέρον αυτό το εξάμηνο, τα ερεθίσματα θα είναι πολλά, θα αναγκαστούμε να ξανασκεφτούμε πολλά ζητήματα, να τα ξανακοιτάξουμε, να τα δούμε από άλλες οπτικές γωνίες, να αναθεωρήσουμε πολλά, να διατυπώσουμε νέες προσεγγίσεις της πολύπτυχης και πολύπλευρης κοινωνικής πραγματικότητας.

Continue reading

κοινωνία της αεργίας: αποχαύνωση ή δημιουργία;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΜΟΛΟΓΩ ότι δεν μπορώ να κατανοήσω τις φράσεις ‘να αλλάξουμε την κοινωνία’, ‘να καταργήσουμε, να ανατρέψουμε  τον καπιταλισμό’ · εξ ίσου δεν μπορώ να κατανοήσω και το ιδιόλεκτο ‘πρόταγμα’. Δεν αποκλείεται κάποια μέρα οι άνθρωποι, οι μισθωτοί εργαζόμενοι θέλω να πω,  να τα κάνουν όλα αυτά, το εύχομαι ολόψυχα, μόνο που δεν το πιστεύω πως θα γίνει κάτι τέτοιο. Έχω εκθέσει τα επιχειρήματά μου και θα το κάνω άλλη μια φορά: για να πραγματοποιηθούν όλες αυτές οι προτροπές (κάποιοι τις κάνουν σε κάποιους) απαιτείται, πρώτον,  μια οργάνωση που θα είναι ισχυρότερη της υπάρχουσας καπιταλιστικής και, δεύτερον, στρατιωτική οργάνωση που θα αντιμετωπίσει τον στρατό του καπιταλιστικού Κράτους και όπλα, φυσικά  – τανκς, αεροπλάνα πολεμικά, κοκ. Αυτοί που διατυπώνουν τις προτροπές και τα προτάγματα δεν μπορούν μόνοι τους να τα κάνουν όλα αυτά και απευθύνονται προς τους άλλους για να γίνουν πολλοί και πολλές αλλά αυτοί οι άλλοι δεν συγκινούνται. Ευτυχώς!  Ένας κόκκος αλήθειας (οι Υποτελείς) είναι καλύτερος από βουνά αυταπατών και ψευδαισθήσεων (επαναστάτες και ριζοσπάστες).

Οι κοινωνίες όμως αλλάζουν, καθημερινά – εξ ου και η τεράστια ποικιλία κοινωνιών, τρόπων παραγωγής, ηθών, πρακτικών και άλλα πολλά που παρατηρούνται στην παγκόσμια ιστορία. Πώς ήταν η ελληνική κοινωνία το 1920, πώς ήταν το 1970 και πώς είναι το 2020; Τεράστιες αλλαγές: το 1920 δεν ήταν καπιταλιστική, το 1970 γινόταν καπιταλιστική, το 2020 είναι πλήρως καπιταλιστική. Τις δύο τελευταίες χρονολογίες τις έζησα – ένα παιδί που γεννιέται σήμερα το 2070 θα είναι πενήντα χρονών!  Τα εγγόνια μου θα είναι 54 και 50 χρονών, νεώτερα από μένα, εν έτει 2020. Πώς θα είναι η ελληνική κοινωνία το 2070;

Continue reading

η γνησιότητα του πλαστού εικοσοδόλαρου υπό την οπτική του άεργου προλεταριάτου

Αυτό που είναι πραγματικό είναι αναγκαίο στον εαυτό του. Η αναγκαιότητα συνίσταται σε αυτό: η ολότητα διαιρείται στις εννοιολογικές διαφορές  και αυτό το διαιρεμένο πράγμα δίνει ένα σταθερό και διαρκή προσδιορισμό που δεν πεθαίνει αλλά παράγεται πάντα στην αποσύνθεση

Χέγκελ, Φιλοσοφία του Δικαίου, παρ. 270

Το συγκεκριμένο είναι συγκεκριμένο γιατί είναι η σύνθεση πολλών προσδιορισμών, άρα ενότητα του πολλαπλού

Μαρξ, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας

Η κοινωνική ανάπτυξη εντείνει συνεχώς την ένταση ανάμεσα στο μερικό στοιχείο και το όλο

Λούκατς, Ιστορία και ταξική συνείδηση

Σ΄ ένα πεδίο που πρυτανεύει το γίγνεσθαι, η προσφυής σύνθεση δεν μπορεί παρά να είναι δυναμική και οφείλει να επιχειρείται εκ νέου κατά διαστήματα.

Μανχάιμ, Ιδεολογία και Ουτοπία

 

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΘΑ θέσω κάποια κρίσιμα ερωτήματα, στα οποία και θα απαντήσω – οφείλετε να απαντήσετε και εσείς ή, τουλάχιστον, να τα σκεφτείτε. Οι απαντήσεις και οι σκέψεις πιθανόν να προκαλέσουν κι άλλα ερωτήματα. Να ένα ερώτημα: γιατί προκαλούνται ερωτήματα, γιατί τα εντοπίζουμε και τα διατυπώνουμε; Ποιος το κάνει αυτό; Τα ερωτήματα προκαλούνται από την παρατήρηση και την επισήμανση των αντιφάσεων της κοινωνικής πραγματικότητας. Και γιατί υπάρχουν αυτές οι αντιφάσεις; Υπάρχουν διότι υπάρχει συνεχής αλλαγή της κοινωνικής πραγματικότητας. Και τις εντοπίζει και τις παρατηρεί αυτός που θέλει, που δεν φοβάται μάλλον,  να τις εντοπίσει και να τις παρατηρήσει. Ποιος είναι αυτός; Είναι ο άεργος προλετάριος. Και τι είναι αυτό που κυρίως θα παρατηρήσει; Είναι μια αναντιστοιχία, ένας αναχρονισμός μεταξύ της αποσύνθεσης και της γένεσης. Κι ενώ το στοιχείο της αναντιστοιχίας και του αναχρονισμού παρατηρείται σε όλες τις κοινωνίες, στις καπιταλιστικές και ειδικά στις ανεπτυγμένες είναι τόσο έντονο που φαίνεται κραυγαλέο. Φαίνεται κραυγαλέο. Αλλά: ‘μια κατάσταση όπου τα “γεγονότα” να μιλούν μονοσήμαντα pro ή contra μιας καθορισμένης κατεύθυνσης στη δράση, ποτέ δεν υπήρξε, δεν μπορεί να υπάρξει και δεν θα υπάρξει ποτέ’, γράφει ο Γκεόργκι Λούκατς στην Ιστορία και ταξική συνείδηση (σελ. 81).

Ο εντοπισμός και η παρατήρηση των αντιφάσεων της κοινωνικής πραγματικότητας παράγει γνώση. Και τι είναι η γνώση; Είναι αυτό που ήταν ήδη από την αρχή. Όταν η συσσωρευμένη και παγιωμένη μνήμη (ένστικτο) δεν επαρκούσε για την επιβίωσή μας, η γνώση δεν ήταν τίποτα άλλο από οδηγός δράσης, ήταν ένας προσανατολισμός δράσης, ένας δείκτης κάποιας κατεύθυνσης της πράξης.

Continue reading