crime of passion και ταξική πάλη: οι κοινωνίες αλλάζουν πολύ αργά, όταν δεν αλλάζουν πολύ γρήγορα

     φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Πριν πολλά χρόνια, έγινε στην Αθήνα ένα έγκλημα πάθους που όσοι το άκουσαν και το διάβασαν δεν θα το ξεχάσουν μέχρι να πεθάνουν. Μια κοπέλα, γύρω στα είκοσι, αραβωνιασμένη, ήθελε να βγει, να πάει να χορέψει, αλλά ο αραβωνιαστικός της δεν την άφηνε. Επέμενε, τσακώθηκαν, την σκότωσε, την έκανε κομμάτια και μετά πέταξε τα τεμάχια στον κάδο των σκουπιδιών. Ο δράστης πήγε φυλακή, και μέσα εκεί διάβασε κι έγινε ψυχοθεραπευτής! Μα την Παναγία. Ονομάζεται Φραντζής, το όνομα του δεν το θυμάμαι. Να ένα άλλο έγκλημα πάθους: Πριν λίγους μήνες, πάλι στην Αθήνα,  ένας φοιτητής πέταξε από το μπαλκόνι του πέμπτου ορόφου τη φίλη του γιατί επέμενε να συνεχίζει να δουλεύει σε κωλόμπαρο.

   Πολλά εγκλήματα πάθους γίνονται, φίλες και φίλοι , και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και στον κόσμο όλον, κάθε μέρα, κάθε μήνα, κάθε χρόνο. Σχεδόν όλα γίνονται σε πατριαρχικές κοινωνίες, ποιμενικής προέλευσης,τόσο του δυτικού πολιτισμού όσο και του ισλαμικού. Πολύ λιγότερα γίνονται στη κινέζικη πατριαρχική κοινωνία. Δεν μας παραξενεύει λοιπόν η διαπίστωση ότι τα θύματα είναι σχεδόν πάντα γυναίκες. Φαίνεται πως είναι η ορατή πλευρά ενός ακήρυκτου, διάχυτου και μοριακού κοινωνικού πολέμου μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας. Κι ενώ στις δυτικές κοινωνίες και στην κινέζικη, το Κράτος τιμωρεί τους δράστες, στις ισλαμικές χώρες είναι το ίδιο, σε συνεργασία με τους δυνάμει δράστες,  που αναλαμβάνει αν διεκπεραιώσει τον φόνο (με λιθοβολισμό ή με απαγχονισμό).

   Τα εγκλήματα πάθους εγείρουν πληθώρα ερωτημάτων και ζητημάτων. Πάντα γίνονταν, σε όλες τις κοινωνίες του παρελθόντος;  Υπάρχουν κάποιες εποχές όπου παρατηρείται έξαρση;  Υπάρχει το ενδεχόμενο να πάψουν να γίνονται; Γιατί η προοπτική της εξάλειψής τους δεν είναι μέρος του προγράμματος των κομμάτων, δεξιάς και Αριστεράς;  Εάν η εξάλειψη των εγκλημάτων πάθους είναι ένας από τους σκοπούς της κοινωνικής επανάστασης,  μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα και γρήγορα;  Μπορεί να εξαλειφθούν τα εγκλήματα πάθους,  αν δεν εξαλειφθεί η πατριαρχία και η πυρηνική οικογένεια;  Είναι δυνατόν να εξαλειφθούν;  Είναι από τη φύση τους ζηλιάρηδες, παθολογικά ή μή, οι άνδρες και οι γυναίκες;  Εάν ο άνθρωπος δεν είναι μονογαμικός, γιατί γίνονται εγκλήματα πάθους;  Μπορούμε να εξηγήσουμε και να αντιμετωπίσουμε τα εγκλήματα πάθους καταφεύγοντας στην ταξική πάλη;  Παρατηρείται ή όχι η συρρίκνωση της πατριαρχίας, που μετράει μερικές χιλιετίες ζωής και ύπαρξης;  Πόσο γρήγορα μπορεί να εξαλειφθεί η πατριαρχία;  Είναι δυνατόν οι κοινωνίες να αλλάξουν γρήγορα;  Μπορεί μια κοινωνία να αλλάξει κατά τη διάρκεια μιας 70χρονης, 80χρονης ζωής του ανθρώπου;  Εάν οι κοινωνίες αλλάζουν τόσο αργά, γιατί ελπίζουμε και πιστεύουμε σε επαναστατικά οράματα, γιατί αγχωνόμαστε και πιέζουμε καταστάσεις, με αποτέλεσμα να απελπιζόμαστε και να παραιτούμαστε; 

 

Continue reading

θα θυσιαστεί το ΠαΣοΚ στον βωμό της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης;

     φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Οι δηλώσεις και η πολιτική συμπεριφορά του Ευάγγελου Βενιζέλου, συζύγου κόρης βιομηχάνου, που είχε δηλώσει ‘ δεν θα πεθάνω αν δεν δω τον γαμπρό μου πρωθυπουργό’ , μας επιτρέπουν να  διατυπώσουμε τη βεβαιότητα ότι ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ έχει πάρει την απόφαση να θυσιάσει το ΠαΣοΚ στο βωμό της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης.  Πρόκειται για μια θυσία μακράς διάρκειας: θα χρησιμοποιεί το ΠαΣοΚ για να ολοκληρωθεί η επίθεση του Κυρίου καπιταλιστή κατά των Υποτελών Παραγωγών, ενεργών, ανενεργών και ανέργων, κατά των αυταπασχολούμενων, κατά των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων παραγωγικών, μεταποιητικών και εμπορικών επιχειρήσεων με σκοπό την επαναφορά και αύξηση της κερδοφορίας των μεγάλων,  ντόπιων και ξένων,  βιομηχανικών και εμπορικών επιχειρήσεων. 

      Το μόνο μέλημα του αδίστακτου συνταγματολόγου, Υπηρέτη του Κυρίου καπιταλιστή, είναι η κοινοβουλευτική επιβίωση,  επιχαίρει και θριαμβολογεί, διότι αυτή του επιτρέπει να συγκροτείται το πολιτικό επιτελείο (κυβέρνηση) συντονισμού της διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου, οξυνόμενου και γενικευόμενου κατά τη διάρκεια της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης. Το αίμα του θύματος χύνεται στάγδην, γι΄ αυτό και παραμένει ζωντανό. Μια μέρα όμως, όταν δεν θα εκπροσωπηθεί κοινοβουλευτικά,  το παλούκι θα μπηχθεί στην καρδιά του βρυκόλακος και η πολιτική εργολαβία του εξουσιομανούς συνταγματολόγου θα λήξει.  Το ΠαΣοΚ είναι μανεκέν για σάβανο. Στην ίδια πασαρέλα με τη ΔΗΜΑΡ.

    Στα μεγαλοπρεπή αρχίδια του Βενιζέλου εάν το ΠαΣοΚ εξαφανιστεί. Πάνω απ΄ όλα ο καπιταλισμός. Εάν θελήσει να συνεχίσει την πολιτική του καριέρα, μπορεί να κάνει τα πάντα –  θα εκπλαγούμε εάν τον δούμε να εντάσσεται στη Νέα Δημοκρατία;  Εγώ όχι. Εάν δεν μπορέσει να χωθεί κάπου, θα πάει σπίτι του –  λεφτά έχει να φάνε και οι τριάντα κότες μου, που θα τις κάνω σαράντα.

     Αυτό είναι το μοντελάκι που έχει στο κρανίο του ο ευάγελλος υπηρέτης. Θυσιάζω όμως το ΠαΣοΚ σημαίνει ρίχνω στον Καιάδα της πολιτικής ανυπαρξίας και απαξίωσης τα εκατοντάδες επαγγελματικά κομματικά στελέχη του ΠαΣοΚ, τα οποία αποκαλούνται, από τους συνεργάτες του ευάγγελου στρατηγού,  ‘ παιδιά του κομματικού σωλήνα’  και ‘ ανεπάγγελτοι’ .  Τα τσιράκια αυτά τα κάνουν πάνω τους  με τη σκέψη και

 

Continue reading

γιατί το πέος του ανθρώπινου αρσενικού είναι το μεγαλύτερο και το πιο περίβλεπτο;

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

      Δεν γνωρίζουμε και ίσως να μην το μάθουμε ποτέ, όπως και πολλά άλλα.  Δεν γνωρίζουμε, σε αυτήν την περίπτωση,  σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια γενικά αποδεκτή θεωρία, από τις δύο που έχουν προταθεί. Δύο γνωρίζω εγώ· το ότι υπάρχουν κι άλλες είμαι υπερβέβαιος, κι αν κάποιος φίλος, φίλη  γνωρίζει κάποια ή κάποιες άλλες θα του/της είμαστε ευγνώμονες που θα μας την/τις μάθει.  Δεν είμαι ειδικός, ούτε ανθρωπολόγος ούτε ηθολόγος, θα  τολμήσω όμως να εκθέσω τη δική μου γνώμη, με τον κίνδυνο, λόγω άγνοιας, να έχει ήδη διατυπωθεί. Έχω το δικαίωμα και την κάβλα να το κάνω και θα το κάνω.

   Θα εκθέσω εικασία, την οποία όμως θα επιχειρήσω να στηρίξω σε κάποιες βεβαιότητες, γνωρίζοντας ότι περνώντας από βεβαιότητα σε βεβαιότητα δεν καταλήγουμε πάντα σε μια άλλη βεβαιότητα, πολύ συχνά όμως καταλήγουμε. Η πρώτη βεβαιότητα: η υπερανάπτυξη του πέους του άνδρα δεν είναι μια ιδιοτροπία της φύσης, μια ιδιαιτερότητα ή μια τυχαιότητα –  έγινε τόσο μεγάλο για κάποιο λόγο, τον οποίο και αναζητούμε.

     Ας διασαφηνίσουμε ότι το ανθρώπινο αρσενικό διαθέτει το μεγαλύτερο πέος σε σύγκριση με τα άλλα πρωτεύοντα όχι με όλα τα άλλα θηλαστικά. Ας δούμε όμως πρώτα τις διακυμάνσεις του μεγέθους του πέους και τις δύο θεωρές που γνωρίζω και μετά θα εκθέσω την άποψή μου.

Continue reading

πως η Page duBois (Παζ ντιΜπουά) διαβάζει το ‘Περί Ποιητικής’ του Αριστοτέλους

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

     Διάβασα στο Nomadic universality απόσπασμα από το 5ο κεφάλαιο ( Slaves in the tragic city) του  βιβλίου  της Παζ ντιΜπουά, καθηγήτρια της κλασικής και συγκριτικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Σαν Ντιέγκο),   Out of Athens:  The New Ancient Greeks, 2010, Harvard University Press, στο οποίο ο μεταφραστής Άκης Γαβριηλίδης έδωσε τον τίτλο Ο Αριστοτέλης και η αστυνόμευση της τραγωδίας.

     Στο απόσπασμα αυτό η συγγραφέας υποστηρίζει ότι

Η αρχαιοελληνική τραγωδία δεν αφορά μόνο τον μεγάλο άνδρα, ούτε καν τον ανθρωπάκο·

και διαπιστώνει ότι

Η πλούσια και πολύμορφη κληρονομιά της ελληνικής αρχαιότητας . . . έχει φιλτραριστεί μέσα από αναγωγιστικές και μεροληπτικές αναγνώσεις αιώνων . . .

     Την αρχή την έκανε ο Αριστοτέλης, μας λέει η καθηγήτρια, με τον τρόπο που διάβασε την τραγωδία (στο διάσημο σύγγραμά του Περί Ποιητικής). Και συνεχίζει:

Εγώ θέλω να κοιτάξω και άλλους τρόπους να δούμε την τραγωδία, να την ανοίξουμε σε ένα πιο ετερογενές, ασταθές και πολύμορφο είδος ανάγνωσης που θα μπορούσε να μιλήσει στη μετανεωτερικότητα ή σε ένα παγκοσμιοποιητικό κόσμο όπου η ισχύς και η αδυναμία πολώνονται όλο και περισσότερο.   

   Οποία σύμπτωσις!  Κι εγώ, καλή μου καθηγήτρια,  κοιτάζω με άλλους τρόπους την τραγωδία και μάλιστα την ιστορική της διαμόρφωση, τη γένεσή της –  τρόποι που διαφαίνονται στην ερμηνευτική  μετάφραση του Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, στον οποίο ο ποιητής χέζει πατόκορφα την αθηναϊκή δημοκρατία. Με αφορμή του τι υποστηρίζει η καθηγήτρια, θα εκθέσω και τα βασικά σημεία της δικής μου ανάγνωσης. Θα δείξω ότι η Παζ ντι Μπουά κινείται μέσα στα πλαίσια των παραδοσιακών αναγωγιστικών και μεροληπτικών αναγνώσεων, κάνει μια άτολμη προσπάθεια να τα ξεπεράσει αλλά δεν μπορεί, με αποτέλεσμα να διατυπώνει θέσεις και απόψεις που μερικά και αποσπασματικά μόνο υπερβαίνουν τα πλαίσια της καθεστηκυίας ανάγνωσης. Θα παραθέσω τις θέσεις της και στη συνέχεια θα τις σχολιάσω. Δεν θα προλάβω σήμερα, δεσμεύομαι όμως ότι θα τελειώσω αύριο, ορκίζομαι στη ζωή των δύο αρνιών και των τριάντα κοτόπουλων.  Μπέεεεεεε, κόοοοκοκοκοκοκο. . .

  Continue reading

Οδυσσεύς: ήρωας έπους ή ήρωας παραμυθιού;

     φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Τη (ζωντο)χήρα εργάτρια που καθαρίζει σκάλες για να μεγαλώσει και να σπουδάσει τα παιδιά της την αποκαλούμε ηρωίδα. Ήρωα λέμε τον άνδρα που βουτάει στο λιμάνι για να σώσει παιδί που πνίγεται. Για πολλούς μαρξιστές της νεκροζώντανης Αριστεράς,  working class hero! Γνωρίζουμε όμως πως άλλη ήταν η αρχική σημασία της λέξης: δήλωνε τον νεαρό, άρα ισχυρό, ρωμαλέο άνδρα ποιμένα πολεμιστή· αν καταδυθούμε σε πιο βαθιά σημασιολογικά στρώματα, ως γνήσιοι ριζωρύχοι (: ετυμολόγοι), θα διαπιστώσουμε ότι η προκείμενη λέξη προέρχεται από το ινδοευρωπαϊκό μόρφημα jer που δηλώνει το ενός έτους μοσχάρι, το οποίο είναι ρωμαλέο και δυνατό, όταν μάλιστα είναι κι αρσενικό (ταύρος), εξ ου και η βοώπις (με μάτια, βλέμμα αγελάδας) Ήρα και το γερμανικό Jahr (>αγγλικό year).

     Στην Οδύσσεια της αρχαϊκής εποχής (750-500 π. Χ.) οφείλουμε  την κύρια  σημασιολογική αλλαγή της λέξης. Την εποχή αυτή παρατηρείται μια άκρως ενδιαφέρουσα, από τις δύο πιο  σημαντικές,  σημασιολογική αλλαγή:  οι λέξεις παύουν να έχουν, ή να έχουν μόνο, ποιμενική και πολεμική σημασία κι αποκτούν ένα νέο σημασιολογικό επίστρωμα –  λόγω της μετάβασης από τον ποιμενικό στον δουλοκτητικό τρόπο παραγωγής. ( Η δεύτερη ήταν από το 600 μέχρι το 1000 μ. Χ.).  Να μερικά από τα πάμπολλα χαρακτηριστικά παραδείγματα:  ο αγρός και ο νομός δεν σημαίνουν πια λιβάδι! Η πόλις δεν δηλώνει πια το ψηλό και απόκρημνο οχυρό των ποιμένων αριστοκρατών! Ο αγαθός, ο άγαν θοός, ο πολύ γρήγορος, δεν δηλώνει πια τον γενναίο. Η σημασιολογική αυτή αλλαγή ήταν μία από τις πολλές καταστροφές, αλλαγές, επινοήσεις, δημιουργίες που εκτυλίχτηκαν κατά την αρχαϊκή εποχή σε  όλα τα κοινωνικά επίπεδα και πεδία, αποτέλεσμα της μετάβασης από ένα τρόπο παραγωγής σε έναν άλλο (κι όχι της ελληνικής ιδιαιτερότητας, μη ξεράσω πρωινιάτικα). Κάθε εποχή μετάβασης σε ένα νέο τρόπο παραγωγής είναι πλούσια σε καταστροφή και δημιουργία.

 

Continue reading

η καταγωγή της προίκας (βρήκε τρύπα, θέλει και προίκα!)

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

   Κάποτε, μέχρι το 600 με 550 π. Χ. περίπου, οι άνδρες αγόραζαν τις γυναίκες για να κάνουν οικογένεια –  τι ακριβώς αγόραζαν θα δούμε παρακάτω. Μετά το 550 π.Χ.,  μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, οι γυναίκες αγόραζαν τους άνδρες, θα δούμε τι αγόραζαν. Σήμερα, η  πρακτική της προίκας  (νομίζω πως) δεν υπαρχει πια.  Κάθε τονισμένη φράση γεννά κι ένα ερώτημα. Γιατί οι άνδρες αγόραζαν τις γυναίκες;  Γιατί μετά αυτό άλλαξε και οι γυναίκες αγόραζαν τους άνδρες;  Γιατί σήμερα δεν αγοράζει ο ένας τον άλλον;  Ή μήπως άλλοτε αγοράζει ο άνδρας κι άλλοτε η γυναίκα;  Πώς γίνεται να αγοράζουμε έναν άνθρωπο;  Δεν λανθάνει κάποια μορφή δουλείας; 

 

Continue reading

άταφο το πρώτο πτώμα (ΔΗΜ.ΑΡ.) της νεκροζώντανης Αριστεράς

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

   Η έγκυος ηρωίδα κάποιου διηγήματος, δεν θυμάμαι το όνομα του (της;) συγγραφέα, βιώνει το οδυνηρότατο δίλημμα να κάνει ή να μην κάνει έκτρωση· αποφασίζει τελικά, μετά από πολλές παλινωδίες,  να μην κάνει· και το διήγημα τελειώνει με την εξής φράση, όπως τη θυμάμαι,  που λέει η νοσοκόμα στην ηρωίδα:

    –  Είναι αγόρι, κυρία Χίτλερ!

 

Continue reading

ανταπεργία (lockout) στο Καζίνο Λουτρακίου: ποιος θ΄ αντέξει, οι εργαζόμενοι ή ο Κύριος καπιταλιστής;

    φίλες καί φίλοι, καλή σας μέρα 

    Για να καταστείλει την απεργία των εργαζομένων στο Καζίνο του Λουτρακίου, στην οποία συμμετέχει το 98%, η Διοίκηση της Επιχείρησης κήρυξε ανταπεργία (lockout) και ανεστάλη η λειτουργία του. Το δίλημμα που βάζει στους εργαζόμενους είναι σαφές:  ή θα επιστρέψετε στην εργασία σας χωρίς να ικανοποιηθούν τα αιτήματά σας ή το Καζίνο θα παραμείνει κλειστό για όλος και όλες, για απεργούς και απεργοσπάστες. Λογικά σκεπτόμενοι, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να θέσουν  τη Διοίκηση ενώπιον του διλήμματος:  ή θα ικανοποιηθούν όλα μας τα αιτήματα και μετά θα επιστρέψουμε στη δουλειά μας ή το Καζίνο δεν πρόκειται να ξαναλειτουργήσει, στ΄ αρχίδια μας και στο μουνί μας –  εμείς μπορούμε να ζήσουμε κι αλλιώς.  

   Ένας από τους δύο θα σκύψει το κεφάλι, θα υποχωρήσει, θα ηττηθεί. Ποιος θα είναι,  δεν το γνωρίζουμε. Μια τρίτη επιλογή είναι ο συμβιβασμός, η αμοιβαία υποχώρηση. Αλλά η ανταπεργία είναι ένδειξη ότι αυτή η τρίτη επιλογή έχει ήδη ακυρωθεί.

     Η ανταπεργία είναι ένας τρόπος αφενός ακύρωσης της υπόστασης του εργαζόμενου και αφετέρου της απεργίας. Με την ανταπεργία λέει ο Κύριος:  δεν σε χρειάζομαι, δεν σε έχω ανάγκη, δεν εξαρτώμαι από εσένα. Με αποτέλεσνα, μόλις έκλεισε η επιχείρηση, η απεργία έπαυσε να είναι απεργία!  Εάν έκλεινε οριστικά και αμετάκλητα, οι εργαζόμενοι, απεργοί και απεργοσπάστες,  θα απολύονταν. Οι απολυμένοι δεν μπορούν να απεργήσουν, για να απεργήσεις πρέπει να έχεις δουλειά. Η απεργία απολυμένων είναι μια απεργία χωρίς νόημα, είναι αντίφαση εν τοις όροις. Όπως δεν μπορεί να απεργήσει ο αυταπασχολούμενος, ο άνεργος, ο συνταξιούχος έτσι δεν μπορεί να απεργήσει και ο οριστικά ή προσωρινά απολυμένος. Το Καζίνο όμως έκλεισε προσωρινά, οπότε κι οι εργαζόμενοι είναι προσωρινά απολυμένοι. Οπότε, προσωρινά δεν μπορούν να απεργήσουν! Επειδή όμως είναι προσωρινό το κλείσιμο η κατάσταση είναι σύνθετη: και δεν είναι απεργοί και είναι. Τι είναι όταν δεν είναι απεργοί;  Είναι άνεργοι, ελεύθεροι μισθωτοί δούλοι! 

    Οι εργαζόμενοι εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να μην υποχωρήσουν. Τονίζουν την αντισυνταγματικότητα της ανταπεργίας και ζητούν να ανακληθεί, κι αν το αίτημα ικανοποιηθεί θα επιστρέψουμε στην προτέρα κατάσταση:   οι απεργοσπάστες θα επιστρέψουν στην εργασία τους και οι απεργοί δεν θα είναι πια άνεργοι, ούτε όμως και θα εργάζονται, θα συνεχίσουν να απεργούν. Χέστηκε η φοράδα στο αλώνι. Αλλά η Διοίκηση του Καζίνου δεν κήρυξε την ανταπεργία για να την αναιρέσει αλλά για να ακυρώσει την υπόσταση του εργαζόμενου και να υποτάξει τους απεργούς. Μάταια λοιπόν ζητούν την επανόρθωση της αντισυνταγματικής εκτροπής. Το Σύνταγμα ο Κύριος το θεωρεί  ως μια συμφωνία, έναν προσωρινό συμβιβασμό δηλαδή,  την οποία τηρεί όποτε θέλει κι όπως θέλει.

   Το αίτημα να ανακληθεί η αντισυνταγματική ανταπεργία,  εκτός του ότι δεν έχει  νόημα, υποδηλώνει μια αδυναμία, με την οποία και θα

 

Continue reading

Ιλιάδα και Οδύσσεια: τι μας λένε οι τρόποι αφήγησης για τις αντιλήψεις για τον χρόνο

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Ας υποθέσουμε ότι ένας, μία από εμάς γράφει ένα μυθιστόρημα και μας αφηγείται την ζωή δύο προσώπων τα οποία κάποια στιγμή συναντιούνται, με αποτέλεσμα τα δύο νήματα αφήγησης να κλώθονται σε ένα. Ο συγγραφέας μας δεν θα αργήσει να μας ενημερώσει ότι τα συμβάντα στα οποία εμπλέκονται οι ήρωές του είναι ταυτόχρονα και θα το κάνει γιατί είναι ανθρωπίνως αδύνατον να τα αφηγηθεί ταυτόχρονα. Έχει πολλούς τρόπους στη διάθεσή του να το κάνει, δοκιμασμένους από την δυτική αφηγηματική παράδοση· και θα πρωτοτυπήσει εάν επινοήσει έναν νέο τρόπο. Ξανάπιασα στα χέρια μου τον Τομ Τζόουνς του Φίλντιγκ, τα σατυρικά κείμενα με ενθουσιάζουν, και διαβάζω (xvi, 9), αφορμή για το σημερινό σημείωμα:  Ο αναγνώστης θα έχει ίσως τώρα την καλοσύνη να ξαναγυρίσει μαζί μας στον κ. Τζόουνς.

    Εάν αφηγηθώ ένα επεισόδιο και το κλείσω με την χρονική ένδειξη ότι είναι μεσάνυχτα, 10 Μαρτίου 2014 και με αυτή την ένδειξη κλείσω το επόμενο επεισόδιο ο αναγνώστης θα καταλάβει ότι αφηγούμαι ταυτόχρονα γεγονότα: την ώρα, μεσάνυχτα 10 Μαρτίου 2014,  που ο Γιάννης έγλειφε το μουνί της Μαρίας και  η Μαρία τον πούτσο του Γιάννη, στο ΚΑΤ του Μιχάλη του έκοβαν το πόδι μετά από εμφυλιοπολεμικό τροχαίο ατύχημα, μετά από τσακωμό με τη Μαρία. Με τη φράση την ώρα που δηλώνω ότι το γλειφομούνι και η πίπα είναι ταυτόχρονα γεγονότα (69), τα αφηγούμαι όμως διαδοχικά. 

       Αυτός ο τρόπος αφήγησης μας φαίνεται πολύ λογικός. Τον συναντάμε πολύ συχνά στα μυθιστορήματα που διαβάζουμε και δεν χρειάζεται να κάνουμε παραπομπές. Είναι κοινός αφηγηματικός τόπος της δυτικής λογοτεχνίας. Κι όμως, φίλοι και φίλες!  Η Ιλιάδα τον αγνοεί. Μας φαίνεται παράξενο αλλά έτσι είναι. Και η Οδύσσεια τον αγνοεί, μόνο που εδώ για πρώτη φορά εμφανίζεται με έξοχο τρόπο η δήλωση της περιγραφής ταυτόχρονων γεγονότων. Θα δούμε ποιος είναι ο τρόπος του επιδεξιότατου αφηγητή της Οδύσσειας· πρώτα όμως θα διατυπώσουμε μια απάντηση στο ερώτημα πώς η Ιλιάδα περιγράφει ταυτόχρονα γεγονότα.

   Δεν μπορεί παρά να τα αφηγηθεί διαδοχικά, πολύ ωραία·  τα παριστάνει όμως σαν να έχουν πράγματι συμβεί διαδοχικά!  Μα την Παναγία! Ας δούμε μια περίπτωση.  Στη ραψωδία Ο (στ. 154 και μετά) η Ίρις και ο

 

Continue reading

το διάβασμα και οι προβλέψεις είναι η προπόνηση της σκέψης

    φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    το σημερινό σημείωμα το αφιερώνω στον ΕΚΗΒΟΛΟ, του αφιερώνω ακόμη και το παρακάτω με αγάπη 

https://www.badarts.gr/2010/01/%ce%ba%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5-%ce%ba%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5/

   Ένα από τα αντικείμενα διερεύνησης και αναζήτησης, φίλες και φίλοι, είναι η αντίληψη που έχουμε για τον χρόνο και πως αυτή εμφανίστηκε και εξελίχθηκε ιστορικά. Έχουμε υποστηρίξει ότι η παράσταση που έχουμε για το χρόνο είναι όλως τοπική –  ο χρόνος είναι μια ευθεία που αρχίζει από τα αριστερά μας, από το παρελθόν, και χάνεται στα βάθη του μέλλοντος. Η στιγμή που ενώνει το παρελθόν και το μέλλον είναι το παρόν. Οι ίδιοι οι όροι, οι μαρτυρίες των κειμένων της δυτικής Γραμματείας, ο δυτικός τρόπος αφήγησης και η Γραμματική καταγράφουν την ποιμενική προέλευση της γραμμικής αντίληψής μας για τον χρόνο και την εξέλιξή της. Έχουμε ήδη γράψει κάποια σημειώματα, δίκην ορεκτικού. Με ενδιαφέρει η αντίληψη για το χρόνο γιατί με ενδιαφέρει η έννοια της επανάστασης  –  δεν νοείται επανάσταση στις δυτικές κοινωνίες χωρίς την αμφισβήτηση των υπαρχουσών αντιλήψεων για τον χρόνο  και την διαμόρφωση νέων. Κι όταν λέω επανάσταση δεν εννοώ την ένοπλη εξέγερση αλλά την αλλαγή του τρόπου σκέψης που προκαλείται,  αλλά και δεν προκαλείται,  από αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, εργασίας, ντυσίματος, περπατήματος, γαμησιού, ταξιδιού και άλλων πολλών.

 

Continue reading