φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Θα αφήσουμε τις άδενδρες στέπες του Πόντου, της σημερινής Ουκρανίας,  και τους (γνωστούς αργότερα ως ινδοευρωπαίους) ποιμένες που αυτή την εποχή, το 5.000 π.Χ.,  ζουν ειρηνικά και δεν αλληλοσφάζονται, μιας και υπάρχουν ακόμα αχανή βοσκοτόπια και μπορούν να επεκταθούν και θα κινηθούμε ανατολικά και νότια – με την υπόσχεση ότι θα επιστρέψουμε.  Θα περάσουμε  την περιοχή του Καυκάσου και μετά από δυο χιλιάδες χρόνια, γύρω στο 4.000 π.Χ.,  θα φτάσουμε στη Μεσοποταμία. Εδώ θα δούμε έναν κόσμο τελείως διαφορετικό. Έναν κόσμο μικρών αγροτικών κοινοτήτων, αυτόνομων και εξισωτικών, που σχετίζονται και συνεργάζονται μεταξύ τους. Εάν μπούμε μέσα σε ένα από αυτά τα χωριά, εκείνο που θα μας κινήσει την περιέργεια θα είναι ένα μεγάλο, σε σύγκριση με τις  χαμηλές και μικρές κατοικίες, κτίριο που δεσπόζει κάπου στο κέντρο.  Πρόκειται για την κοινοτική αποθήκη πρώτων υλών και εργαλείων, που είναι ταυτόχρονα και κοινοτικό εργαστήριο και τόπος περιοδικής συλλογικής κατανάλωσης της τροφής. (Παρόμοιες κοινοτικές αποθήκες τροφίμων  θα συναντήσουμε και στις νεολιθικές αγροτικές κοινότητες της ελλαδικής χερσονήσου – το νότιο μέρος της Βαλκανικής . Θα αφιερώσω ένα σημείωμα για αυτό το θέμα λίαν συντόμως).

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα, θα ανέβουμε στο τρενάκι της κόρης μου και θα κάνουμε ένα ταξίδι στο χρόνο, στο παρελθόν, θα πάμε στα βοσκοτόπια του Πόντου, της σημερινής Ουκρανίας, στα 5.000 π. Χ., θα εντοπίσουμε και θα μελετήσουμε ένα γλωσσικό φαινόμενο που έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Πρόκειται για την απώλεια της αυτονομίας του μορφήματος της *ινδοευρωπαϊκής γλώσσας, δηλαδή, για τη πρώτη φάση της διαδικασίας της μετεξέλιξης της συγκολλητικής ινδοευρωπαϊκής γλώσσας σε κλιτική γλώσσα.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Στο ερώτημα αυτό μπορούμε να απαντήσουμε με δυο διαφορετικούς τρόπους. Ο ένας είναι της ιστορικής Αριστεράς: ναι, μπορούν να αγωνιστούν με  διαδηλώσεις, συγκεντρώσεις, διαμαρτυρίες, κινήματα ανέργων, κλπ. Δεν δέχομαι αυτή την απάντηση, δεν θεωρώ πως είναι σωστή. Προτείνω μια άλλη απάντηση, την οποία και θα εκθέσω. Θα ήθελα όμως να εκθέσω και κάτι άλλο, εξίσου σημαντικό: τη διαδικασία σκέψης και ανέλιξης των επιχειρημάτων, η οποία με οδήγησε σε μια διαφορετική απάντηση. Ας παραθέσω προκαταβολικά την άποψή μου: μπορούν να πολεμήσουν  μπλοκάροντας κομβικούς και ζωτικούς χώρους του Κράτους, μόνοι τους αλλά θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό εάν συμμετείχαν και οι εν ενεργεία Παραγωγοί του κοινωνικού πλούτου (συμπεριλαμβανομένων των μαθητών και φοιτητών)  . Θα παραθέσω πιο κάτω και ποιοι είναι αυτοί οι χώροι και πως μπορεί να γίνει αυτό.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Πριν από ένα μήνα, στήθηκε ένα site που φέρει το όνομα Πλατύπους – Θεσσαλονίκη (http/thessaloniki.platypus1917.org), οι διαχειριστές του οποίου εξέδωσαν κι ένα φυλλάδιο με τον τίτλο ‘Η Αριστερά είναι νεκρή, ζήτω η Αριστερά’, στο οποίο δημοσιεύονται κάποια κείμενα που έχουν αναρτηθεί και στο site.  Ο τίτλος του φυλλαδίου καταγράφει με απλότητα, συντομία και σαφήνει τους σκοπούς του site: Ο Πλατύπους είναι το πρόταγμα της αυτοκριτικής, αυτομόρφωσης και, τελικά, της πρακτικής ανασυγκρότησης μίας μαρξιστικής Αριστεράς. . Ο ελληνικός Πλατύποδας είναι η ελληνική εκδοχή μιας ομάδας (Platypus Affiliated Society) ακαδημαϊκών μαρξιστών των ΗΠΑ που συγκροτήθηκε το 2006 και οργανώνει ομάδες μελέτης, δημόσια φόρουμ, επιδιδόμενη σε έρευνα και δημοσιογραφία. Εστιάζει στα προβλήματα και καθήκοντα, που μας κληρονόμησε η ‘Παλιά’ (δεκαετίες ’20 και ’30), η ‘Νέα’ (’60 και ’70) και η μετα-πολιτική  (΄80 και ΄90) Αριστερά, για τις δυνατότητες της απελευθερωτικής πολιτικής σήμερα.

Ο σκοπός του ελληνικού Πλατύποδα είναι, με λίγα λόγια, η ερμηνεία της ήττας, της αποτυχίας, του θανάτου της (ιστορικής) Αριστεράς από τη μιά, και η ανασυγκρότηση της Αριστεράς του μέλλοντος από την άλλη.  Διάβασα όλα τα κείμενα με τη δέουσα προσοχή και θεωρώ πως αξίζει τον κόπο να στηρίξουμε, όπως μπορεί ο καθένας, το εγχείρημα αυτό. Κι ο καλύτερος τρόπος να το κάνουμε είναι να συναντηθούμε σε μια συζήτηση που δεν θεωρεί τίποτα δεδομένο.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Υπάρχουν δυο τρόποι να καταναλώσει μια ομάδα (παρέα, οικογένεια, κλπ) την τροφή: να τοποθετήσει την κατσαρόλα ή το ταψί στο κέντρο του τραπεζιού ή κάποιος, κάποια να βάλει το φαγητό στα πιάτα και να το μοιράσει. Η συγχωρεμένη η μάνα μου, φύλακας της κατσαρόλας, έκανε το δεύτερο και δυσαρεστούνταν όταν ερχόταν στο σπίτι μας και έβλεπε να εφαρμόζεται ο πρώτος τρόπος, ο τρόπος της ανοιχτής έκθεσης/ελεύθερης πρόσβασης – διότι περί αυτού πρόκειται.

Η μάνα μου ήταν φύλακας της κατσαρόλας αλλά και της δικαιοσύνης. Μοίραζε, πράγματι, όπως όλες οι μανάδες, δίκαια το φαγητό. Κατά κάποιο τρόπο, δεν μοίραζε μόνο φαγητό, μοίραζε και τη δικαιοσύνη. Εξ άλλου, η δικαι0σύνη μοιράζεται από αυτόν που την κατέχει – δεν λέμε απονεμήθηκε δικαιοσύνη; Επί πλέον, εάν δεν έχετε επισημάνει τη διανεμητική διάσταση, την διανεμητική πτυχή του όρου ‘νόμος’, σας πληροφορώ ότι η αρχική σημασία της λέξης ήταν ‘μοιρασιά, διανομή’, και αναφερόταν στη μοιρασιά των βοσκοτόπων από τους ποιμένες προγόνους μας – ενώ το κομμάτι που έπαιρνε κάποιος από τον λειμώνα λεγόταν νομός. . . . (νομός Αττικής!) Οπότε, μας επιτρέπεται να θέσουμε το ερώτημα: ανοιχτή έκθεση/ελεύθερη πρόσβαση της δικαιοσύνης ή απονομή της; (Στο ερώτημα αυτό θα απαντήσω σε ένα σημείωμα που θα φέρει τον τίτλο νόμος ή δικαιοσύνη της παρέας; Να σε δικάζουν άνθρωποι που δεν σε γνωρίζουν, τι απρέπεια, τι βαρβαρότητα!)

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Όταν κάποιο παιδί ή έφηβος (ή ενήλικας, συνήθως πονηρά σκεπτόμενος) με ρωτάει ‘τι είναι κομμουνισμός’, αντί ενός ορισμού παραθέτω τα παραδείγματα του ασανσέρ και της κοινοτικής βιβλιοθήκης. (Με το ερώτημα ‘μπαμπά, τι είναι κομμουνισμός; ‘ αρχίζει ένα βιβλίο που έχω γράψει και θα εκδοθεί του χρόνου το καλοκαίρι, με τον τίτλο ‘μιλώντας στα παιδιά μου για τον κομμουνισμό’). Ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το ασανσέρ μιας πολυώροφης πολυκατοικίας  ή τα βιβλία μιας κοινοτικής βιβλιοθήκης, στην Αλεξανδρούπολη, ας πούμε; Το ασανσέρ μπορούν να το χρησιμοποιήσουν δυνάμει όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη. Ο φίλος μου από την Ολλανδία, ο φίλος σας από τη Χιλή, ο συγγενής σας από τον Καναδά. Τα βιβλία της κοινοτικής βιβλιοθήκης μπορούν να τα δανειστούν και τα χρησιμοποιήσουν όλοι οι κάτοικοι της Αλεξανδρούπολης και όχι μόνο – ο οποιοσδήποτε που μπορεί να διαβάζει ελληνικά, μπορεί να περάσει και να διαβάσει εκεί ένα βιβλίο, αν και δεν διαθέτει αναγνωστήριο, άλλες όμως διαθέτουν. Το ασανσέρ, ως ένα κοινόχρηστο και κοινόκτητο εργαλείο κάθετης μετακίνησης, και τα κοινόχρηστα/κοινόκτητα βιβλία της κοινοτικής βιλιοθήκης εκτίθενται ανοιχτά για όλους χωρίς προϋποθέσεις και προνόμια. Παιδί,

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Όταν ήμουν πρωτοετής φοιτητής, το 1976-7, στα εισαγωγικά μαθήματα στην αναλυτική φιλοσοφία, ο καθηγητής μας (Κ. Βουδούρης) έκανε μια αναφορά σε ένα μαθηματικό ερώτημα/πρόβλημα: ποιο είναι το άθροισμα της απείρου σειράς ν=1-1+1-1+1-1. . .;  Έχουν διατυπωθεί τρεις απαντήσεις. Εάν θέσουμε την άπειρο σειρά σε ζεύγη ν= (1-1) (1-1) (1-1). . . , τότε το άθροισμα είναι μηδέν (0). Εάν επαναδιατυπώσουμε την άπειρο σειρά ως εξής, 1 (-1+1) (-1+1) (-1+1). . ., τότε το άθροισμα είναι ένα (1). Ένας διάσημος μαθηματικός, ο Euler, υποστήριξε ότι το άθροισμα δεν είναι ούτε 0 ούτε 1, αλλά 1/2. Ποια όμως από τις τρεις λύσεις είναι η σωστή; Και γιατί υπάρχουν τρεις λύσεις;

Καμιά λύση δεν είναι σωστή. Κι αυτό διότι οι έννοιες ‘άθροισμα’ και ‘άπειρος σειρά’ είναι ασύμβατες, δεν μπορεί δηλαδή να υπάρξει άθροισμα απείρου σειράς, μιας και το άθροισμα αναφέρεται σε πεπερασμένα σύνολα. Το ερώτημα δεν είναι μαθηματικό, γι αυτό και υπάρχουν περισσότερες της μίας απαντήσεις. Η αναλυτική φιλοσοφία έλυσε αυτό το πρόβλημα, μάλλον το διέλυσε, υποδεικνύοντας για άλλη μια φορά τις  παγίδες στις οποίες υποπίπτουμε κατά τη χρήση της γλώσσας.

Continue reading →

ναι, φίλες και φίλοι, οι αγορές πίνουν μπίρες – μια αγορά,  που γνώρισα εγώ τουλάχιστον,  έπινε μπίρες από το πρωί μέχρι το βράδυ – ήταν Γερμανός.

καλή σας μέρα, φίλες και φίλοι

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Καταπλήσσομαι, εντυπωσιάζομαι κάθε φορά που διαβάζω την ίδια άποψη διατυπωμένη από ανθρώπους που απείχαν χρονικά και χωρικά. Πως γίνεται αυτό; Θα έλεγα πως πρόκειται για θρίαμβο της λογικής. Όταν ένα φαινόμενο, μια πρακτική εμφανίζεται συχνά και παντού, τότε θα υπάρξουν άνθρωποι που θα το επισημάνουν και θα το περιγράψουν. Σήμερα, θα ασχοληθούμε με μια τέτοια περίπτωση.  Πρόκειται για ένα αξίωμα της διεξαγωγής του πολέμου, άρα και του κοινωνικού.

Στό έβδομο κεφάλαιο (παρ. 34) της Τέχνης του Πολέμου, ο κινέζος στρατιωτικός και θεωρητικός του πολέμου Σουν Τζου γράφει:

Όταν περικυκλώνετε ένα στράτευμα, αφήστε ελεύθερη μια διέξοδο. Μην πιέζετε πολύ έναν απελπισμένο εχθρό.

Ο Σουν Τζού έγραψε την Τέχνη του Πολέμου το 490 π. Χ. στην Κίνα. Θα παραθέσω στη συνέχεια ένα απόσπασμα από τον Γαργαντούα του Φρανσουά Ραμπελέ (σελ. 210-1, μετ. Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας):

Εκείνη τη στιγμή, ο Γυμναστής ρώτησε τον Γαργαντούα αν έπρεπε να ριχτούν στην καταδίωξη. Ο Γαργαντούας απάντησε:

”Οπωσδήποτε όχι, γιατί σύμφωνα με τους αληθινούς στρατιωτικούς κανόνες ποτέ δεν πρέπει να σπρώχνεις τον  εχθρό σου στην απελπισία, επειδή μια τέτοια ακρότητα πολλαπλασιάζει τις δυνάμεις του κι ενισχύει το σθένος του, καταπτοημένο κιόλας και καταβεβλημένο. Και δεν υπάρχει καλύτερη ευκαιρία σωτηρίας για ανθρώπους κλονισμένους και κατακουρασμένους από την έλλειψη προσδοκίας της παραμικρότερης σωτηρίας. Πόσες νίκες δεν αφαιρέθηκαν μέσα από τα χέρια των νικητών από τους νικημένους, όταν οι νικητές δεν αρκέστηκαν στη λογική, αλλά δοκίμασαν να περάσουν τους πάντες από μαχαίρι και να καταστρέψουν ολοκληρωτικά τους εχθρούς τους, δίχως να σκεφτούν ν’ αφήσουν έναν ζωντανό για να μεταφέρει την είδηση της ήττας! Πάντα να κρατάς όλες τις πόρτες και τα μονοπάτια ανοιχτά για τους εχθρούς σου και κάλλιο να τους φτιάξεις ασημένιο γεφύρι, για να τους ξαποστείλεις”.

Και λίγο πιο κάτω προτείνει ο σοφός Γαργαντούας:

”Ας περιμένουμε εδώ σιωπηλοί γιατί νομίζω πως ξέρω αρκετά καλά τι μηχανεύονται οι εχθροί μας. Αυτοί πάνε όπως τους πάει ο άνεμος κι όχι η λογική”.

Continue reading →