η κατάρα του επαγγέλματος και η Αριστερά

κρυμμένο τον έχουν τον πλούτο οι Κύριοι ./ ειδάλλως και μια μέρα το χρόνο να εργαζόμασταν,/ θα έφτανε και πλούτο και ελεύθερο χρόνο να έχουμε (Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, 42-44)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!

Πόσοι και πόσες από σας θα ήθελαν να αλλάξουν επάγγελμα; Μην βιαστείτε να απαντήσετε, η ερώτηση έχει πολλές παγίδες! Θα ήθελα να διατυπώσω μια άλλη ερώτηση: θα πηγαίνατε στη δουλειά σας εάν ξυπνούσατε το πρωί και βρίσκατε κάτω από το μαξιλάρι σας το μεροκάματό σας; Πριν απαντήσετε, θα ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι το ερώτημα αυτό ήταν το αντικείμενο μιας ευρωπαϊκής έρευνας. Το 55% των εργαζομένων δεν θα πήγαινε στη δουλείά του, και μέσα σε αυτούς είμαι κι εγώ. Θα πήγαινα στο κήπο, θα περπατούσα στο ποτάμι, στο βουνό, θα πήγαινα για μύδια και κρίταμα, θα μαγείρευα για φιλους, θα έπαιζα με τα παιδιά, θα διάβαζα και θα έγραφα. Το 45% θα πήγαιναν. Συμπέρασμα: άλλοι αγχώνονται που πάνε στη δουλειά κι άλλοι πάνε στη δουλειά για . . . εργασιοθεραπεία! Ένας γείτονάς μου, τη περασμένη Κυριακή έπλυνε το αυτοκίνητό του δυο φορές! Το φουκαρά!

Επανέρχομαι στο πρώτο ερώτημα. Ποια είναι η παγίδα αυτού του ερωτήματος; Δεν διευκρίνισα σε ποιούς και ποιες απευθύνομαι και το κάνω τώρα αμέσως. Απευθύνομαι σε μισθωτούς της εκτέλεσης, δεν απευθύνομαι σε μισθωτούς της διεύθυνσης, ούτε σε αυταπασχολούμενους. Με αυτούς ας ασχοληθούν άλλοι, δεν είναι δική μου δουλείά. Οι μισθωτοί της εκτέλεσης είναι αυτοί που πάνε στη δουλείά τους και κάνουν αυτό που τους διατάζουν να κάνουν. Εγώ είμαι ένας από αυτούς. Πόσοι λοιπόν από τους μισθωτούς της εκτέλεσης θα ήθελαν να αλλάξουν επάγγελμα; Πολλοί, πάρα πολλοί. Εάν λοιπόν οι περισσότεροι θα ήθελαν να αλλάξουν επάγγελμα, τότε όλα τα επαγγέλματα είναι τα ίδια σκατά. Όπου και να πας, θα σε διατάζουν.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι να αλλάξουμε επάγγελμα αλλά να μην κάνουμε κανένα επάγγελμα. Δηλαδή να μην εργαζόμαστε; ΟΧΙ! Να εργαζόμαστε αλλά να μην ασκούμε κανένα επάγγελμα. Γίνεται αυτό; Ναι γίνεται, αυτός είναι ο στρατηγικός σκοπός της Αριστεράς: να καταργήσει το επάγγελμα. Είναι δυνατόν κάτι τέτοιο; Πως μπορεί να γίνει; Στο σημερινό σημείωμα θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα.

Continue reading

καρκίνος και δημοσιογραφία

φίλες και φίλοι!

Το 1987-8 δημοσίευα κείμενά μου σε ένα περιοδικό της Αριστεράς, τον Σχολιαστή, κάποιοι, κάποιες θα το θυμούνται αυτό το πολύ καλό περιοδικό, και φιλοδοξούσα να γίνω μεγάλος και τρανός δημοσιογράφος. Αντί για δημοσιογράφος έγινα οικοδόμος, καλουπατζής! Το περιοδικό έκλεισε αρχές του 1988, αν δεν κάνω λάθος. Είχα ετοιμάσει μια έρευνα, η οποία δεν δημοσιεύτηκε ποτέ και στο σημερινό σημείωμα θα καταπιαστώ με αυτήν. Το θέμα της έρευνας ήταν τα αίτια θανάτου των δημοσιογράφων. Τι με ώθησε να ασχοληθώ με αυτό το θέμα; Διάβαζα στις εφημερίδες για θανάτους δημοσιογράφων και παρατήρησα ότι όλοι και όλες, δεν ήταν γέροι ή γριές,  πέθαιναν από καρκίνο. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Πήγα λοιπόν στο Ταμείο των Δημοσιογράφων, βρήκα τον αρχίατρο και μετά από λίγες μέρες μου έδωσε ένα κατάλογο με την αιτία θανάτου των δημοσιογράφων της δεκαετίας 1978-1988. Δυστυχώς, με τις αλλεπαλληλες μετακομίσεις, την έρευνα αυτή την έχω χάσει. Θυμάμαι όμως πολύ καλά τα αποτελέσματα, θα ήθελα δε να σημειώσω ότι αξίζει το κόπο να ασχοληθεί κάποιος ή κάποια με αυτό το θέμα για να δούμε πως έχουν τα πράγματα από το 1988 μέχρι σήμερα.

Continue reading

άγχος, κάπνισμα και Αριστερά

omnia sunt communia

φίλες και φίλοι,

καλή σας μέρα – όποια στιγμή κι αν διαβάζετε αυτό το κείμενο. Θα γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει άνθρωπος πάνω στη Γη που να μην έχει άγχος, μικρό ή μεγάλο, ασύνειδο ή συνειδητό. Το γεγονός ότι θα πεθάνουμε μας αγχώνει, οι περισσότεροι όμως δεν έχουν συνείδηση αυτού του άγχους. Αγχωνόμαστε για πολλά πράγματα, μιας και το παρόν είναι βαρύ για τους υπηκόους, όπως έγραψε και ο Θουκυδίδης. Αγχωνόμαστε στη δουλειά μας, για τη δουλειά μας, για τα παιδιά μας, για τους γονείς μας, για τις σχέσεις μας και άλλα πολλά, πολλά. Θα γνωρίζετε επίσης ότι όταν αγχωνόμαστε, το άγχος μας ξεσπάει στο σώμα, σωματοποιείται. Άλλον τον πιάνει το στομάχι, άλλη δεν μπορεί να φάει ή τη πιάνει βουλιμία, άλλος έχει πονοκέφαλο, κλπ. Εγώ όταν έχω άγχος δεν μπορώ να φάω, δεν μπορώ να κοιμηθώ, να διαβάσω. Μερικές φορές, όταν το άγχος είναι πιο μεγάλο και με βρίσκει ψυχολογικά απροετοίμαστο,  βγάζω επιχείλιο έρπητα. Άλλες φορές με πιάνει βήχας που μερικές φορές δεν μπορώ να αποφύγω τον παροξυσμό του. Για να τον αντιμετωπίσω, κουβαλάω πάντα μαζί μου ένα μπουκαλάκι νερό, μήπως με πιάσει σε κλειστό χώρο, π.χ., σε λεωφορείο ή σε τρένο. Όταν δεν είμαι σε κλειστό χώρο, δεν καταφεύγω στο νερό, που απλά με ανακουφίζει αλλά σε ένα πολύ δραστικό, εξαίσιο, χρήσιμο φάρμακο:

ανάβω ένα τσιγάρο (νικοτίνης) και ο βήχας κόβεται μαχαίρι!

Continue reading

νεκροζώντανη Αριστερά

ο κακός που περνάει για καλός, μπορεί να κάνει το κακό δίχως να βρει το μπελά του - Βοκάκιος

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!

Τα τελευταία χρόνια γράφω δυο βιβλία για την Αριστερά: ένα για την Αριστερά που αργοπεθαίνει και ένα για την Αριστερά που κυοφορεί η ελληνική κοινωνία. Το πρώτο φέρει τον τίτλο νεκροζώντανη Αριστερά και του χρόνου τέτοια εποχή, να ‘μαστε καλά, πιθανόν να κυκλοφορήσει με κάποια μορφή. Το δεύτερο φέρει τον τίτλο Πανταχου Απουσία και είναι ένα σχόλιο πάνω στη στρατηγική του υποτελούς Παραγωγού, δηλαδή πάνω στη στρατηγική, τα μέσα υλοποίησής της και στην οργανωτική πολιτική της Αριστεράς που συγκροτείται στα υπόγεια της κοινωνίας και δεν θα αργήσει να σκάσει μύτη. (Έχω συντάξει μια συνοπτική εκδοχή του κειμένου και όποιος, όποια ενδιαφέρεται μπορώ να το στείλω, αρκεί να μου στείλει ένα e-mail). Σήμερα, θα επιχειρήσω να συνοψίσω το περιεχόμενο του πρώτου βιβλίου, σκεπτόμενος ότι πιθανόν να συμβάλλει στην επιτάχυνση της αλλαγής του υπάρχοντος κατεστημένου τρόπου σκέψης της Αριστεράς.

Τα κεφάλαια του βιβλίου είναι οι απαντήσεις που δίνονται σε ορισμένα κομβικής σημασίας ερωτήματα που αφορούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ιστορικής, νεκροζώντανης Αριστεράς. Τα ερωτήματα αυτά είναι: Γιατί έχει βαλτώσει η Αριστερά; Γιατί ο κόσμος της εργασίας γυρίζει τη πλάτη στην Αριστερά; Στο ερώτημα αυτό δίνονται δυο απαντήσεις: μία από την ίδια την ιστορική Αριστερά και μία από τους ίδιους τους υποτελείς Παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου. Να η απάντηση της Αριστεράς: ο κόσμος της εργασίας μας γυρίζει την πλάτη διότι είμαστε διασπασμένοι και διότι δεν έχουμε αλλάξει. Εάν ενωθούμε, εάν επανεξοπλιστούμε (ανασυγκροτηθούμε, επανιδρυθούμε), ο κόσμος της εργασίας θα μας ακολουθήσει. Η απάντηση αυτή μας ωθεί να αναρωτηθούμε: μπορεί η Αριστερά να ενωθεί; Τι θα συμβεί εάν ενωθεί; Μπορεί να αλλάξει;  Στα ερωτήματα αυτά απαντώ με ένα κατηγορηματικότατο ΟΧΙ.  Δεν μπορεί ούτε να ενωθεί ούτε να επανεξοπλιστεί, όπως αρέσκεται και συνηθίζει να λέει. Κι αν ενωθεί, είναι βέβαιο ότι το μόνο που θα γίνει θα είναι η άθροιση και η μεγέθυνση των ελαττωμάτων της. Γιατί όμως δεν μπορεί να ενωθεί και να αλλάξει;

Continue reading

κάνονμπολ, βολίδα, σφαίρα

φίλες και φίλοι,

Στο  προηγούμενο σημείωμά μας (το αυτοκίνητο δεν είναι όχημα) αναρωτηθήκαμε εάν το αυτοκίνητο είναι όχημα και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι, μιας και όχημα είναι η άμαξα που κινείται συρόμενη από ζώα. Τα δίτροχα αμαξίδια (ταξί) που σύρουν στην Ινδία και σε άλλες χώρες οι άνθρωποι είναι οχήματα, όχι τα αυτοκίνητα. Για τον Πλάτωνα, στον Τίμαιο μας το λέει (44e), ο άνθρωπος είναι όχημα μεταφοράς του κεφαλιού του: “Για να μην κατρακυλάει λοιπόν το κεφάλι σε όλα τα βάθη και τα ύψη της Γης και για να μην συναντά δυσκολίες στην υπερπήδηση και την αποφυγή τους, του έδωσαν το σώμα ως ευέλικτο όχημα μεταφοράς (οχημα αυτω τουτο και ευπορίαν έδοσαν).” Ο χαρακτηρισμός όχημα δεν είναι κυριολεξία αλλά μεταφορά. Αλλά, εάν δεν είναι όχημα, τι είναι;

Continue reading

το αυτοκίνητο δεν είναι όχημα

φίλες και φίλοι,

το όχημα ήταν, και είναι, μια δίτροχη (άρμα) ή τετράτροχη (άμαξα, κάρο) κατασκευή που σύρεται από ζώα, τα γνωστά ζώα έλξης (άλογα, μουλάρια, αγελάδες). Το αυτοκίνητο δεν σύρεται από ζώα έλξης, είμαστε βέβαιοι γι αυτό, έτσι δεν είναι; Η διαπίστωση αυτή μας παροτρύνει να διατυπώσουμε τα παρακάτω κομβικής σημασίας ερωτήματα: Εάν το αυτοκίνητο δεν έλκεται, πως κινείται; Εάν δεν έλκεται, γιατί το λέμε όχημα; Εάν δεν είναι όχημα, τι είναι;

Continue reading

Γραμματική και Ιστορία

Γραμματική και Ιστορία

Κάποτε, θα το γνωρίζετε, οι ομιλητές της (αρχαίας) ελληνικής γλώσσας έλεγαν οι άνδρες και αι γυναίκες. Σήμερα, λέμε οι άνδρες και οι γυναίκες: το θηλυκού γένους άρθρο αι της ονομαστικής πληθυντικού παραχώρησε τη θέση του στο αντίστοιχο αρσενικού γένους οι. Το ζήτημα θεωρείται τόσο αυτονόητο που οι ευγενικές αναγνώστριες και οι ευγενικοί αναγνώστες θα παραξενευτούν όταν θα διαβάσουν τα ερωτήματα που θα διατυπώσουμε: γιατί η αλλαγή του άρθρου έγινε προς αυτή την κατεύθυνση και όχι προς την άλλη; Θα μπορούσαμε να λέμε αι [ε] άνδρες και όχι οι [ι]; Γιατί εξοβελίστηκε το θηλυκού γένους αι και όχι το αρσενικού γένους οι; Πότε έγινε αυτή η αλλαγή; Κάτω από ποιες συνθήκες; Μήπως η αλλαγή αυτή δεν είναι τίποτα άλλο από μια καταγραφή της επιδείνωσης της κοινωνικής θέσης της γυναίκας μετά τους πρώτους τρεις χριστιανικούς αιώνες; (Στην Καινή Διαθήκη το αι υπάρχει ακόμα). Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε την άποψη ότι η Γραμματική, με την ευρεία σημασία του όρου (μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία), ενσωματώνει ιστορικές αλλαγές; Μπορούμε να αποκαλέσουμε αυτό το φαινόμενο Γραμματικοποίηση της Ιστορίας;

Continue reading

οι αστοί του Βοκάκιου και η νεκροζώντανη Αριστερά

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!

Ξημερώνει, σε καμιά ώρα θα πάνε τα παιδιά στο σχολείο, προλαβαίνω να γράψω κάτι ακόμα. Θα ήθελα να στρέψω τη προσοχή μου σε ένα σχόλιο του Βοκάκιου πάνω στο τρόπο εξάλειψης και αποτροπής επανεμφάνισης των προνομίων της εξουσίας και συγκεκριμένα της εξουσίας του συντονιστή μιας ομάδας, και να δείξω πόσο καθυστερημένη στο ζήτημα αυτό είναι η ιστορική Αριστερά σε σύγκριση με τους αστούς του ύστερου Μεσαίωνα.

Διαβάζουμε το εν λόγω σχόλιο  στο Δεκαήμερο του Βοκάκιου. Λίγα λόγια για να κατατοπιστούμε. Το 1348, μας λέει ο Βοκάκιος (1313-1375)  στη αρχή της πρώτης μέρας του Δεκαήμερου,  χίμηξε πάνω στη Φλωρεντία άγρια η θανατερή επιδημία, η πανούκλα. Εφτά νέες και τρεις νέοι αποφασίζουν να φύγουν από τη Φλωρεντία για να προστατευθούν και πάνε να ζήσουν σε μια έπαυλη για δέκα μέρες. Φτάνουν λοιπόν εκεί και κάποια στιγμή μία από τις γυναίκες λέει: Θα ζήσουμε ξέγνοιαστα. Αυτή, άλλωστε, είναι και η μόνη αιτία που φύγαμε μακριά από τη θλίψη της Φλωρεντίας. . . Και όσο στοχάζομαι πάνω στο μέσον που χρειάζεται για να κρατήσει η χαρά μας, βρίσκω πως είναι ανάγκη να διαλέξουμε ανάμεσά μας έναν υπεύθυνο, που να τον υπακούμε και να τον τιμάμε σαν αρχηγό, κι αυτός να ΄χει για μοναδική του σκέψη πως να περνάμε ευχάριστα τον καιρό μας. Από την άλλη, όποιος θα χαίρεται τη γλύκα της αρχηγίας, οφείλει να σηκώνει και το βάρος για τις φροντίδες. Ας μην έχουμε δυο μέτρα και δυο σταθμά, και κανένας να μη νιώσει την πίκρα πως παραμερίζεται. Κατά τη γνώμη μου, καθένας από μας πρέπει να αναλάβει για μια μέρα τις σκοτούρες και τη τιμή. Τον πρώτο αρχηγό θα τον εκλέξουμε με ψηφοφορία. Για τους επόμενους, ο κάθε άρχοντας μιας μέρας θα είναι ελεύθερος να διαλέξει το διάδοχό του, σαν θα σιμώνει η ώρα του εσπερινού’.

Continue reading

γιατί ο κόσμος της εργασίας γυρίζει την πλάτη στην ιστορική Αριστερά;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!

Θα ήθελα σήμερα να κάνω μια ανακεφαλαίωση και να εκθέσω συνοπτικά και απλά τους τρεις λόγους που ο κόσμος της εργασίας έχει γυρίσει την πλάτη στην Αριστερά. Θεωρώ ότι εάν δεν δώσουμε μια σωστή απάντηση σε αυτό το ερώτημα, η ιστορική Αριστερά, εάν δεν αποχωρήσει οριστικά και αμετάκλητα από το πολιτικό προσκήνιο, θα φυτοζωεί παρακολουθώντας τις εξελίξεις, χωρίς καν να μπορεί να διατηρεί τα ποοστά που έχει εδώ και τριανταπέντε χρόνια! (10-12%). Η ιστορική Αριστερά θεωρεί ότι η διάσπαση της Αριστεράς είναι ο λόγος που οι υποτελείς Παραγωγοί της γυρίζουν τη πλάτη και ότι, εάν ενωθεί, τώρα με τη κρίση, θα μεγαλουργήσει. Αυταπάτες! Η Αριστερά δεν μπορεί να ενωθεί, κι αν ενωθεί, ο κόσμος της εργασίας δεν θα την ακολουθήσει. Ξέρετε τι θα γίνει, εάν ενωθεί; Θα προστεθούν και θα μεγεθυνθούν όλα της τα ελαττώματα! Αυτά για τα οποία ο κόσμος της εργασίας της γυρίζει τη πλάτη.

Πως όμως θα κρίνουμε εάν η απάντηση είναι σωστή; Υπάρχει μόνο ένας τρόπος: να ρωτήσουμε τους ίδιους τους υποτελείς Παραγωγούς να μας πουν γιατί γυρίζουν τη πλάτη τους στην Αριστερά.  Εγώ, ο Αθανάσιος Δρατζίδης, 52 χρονών, οικοδόμος, καλουπατζής, εδώ και πολλές δεκαετίες τους ρωτάω καθημερινά και αυτά που εκθέτω παρακάτω είναι η σύνθεση των απόψεων τους.

Γιατί δεν τους ρωτάτε και εσείς, να δούμε τι θα μας πουν; Γιατί στις σελίδες των εφημερίδων σας παρελαύνουν κυρίως, για να μη πω μόνο, καθηγητές Πανεπιστημίων; Να σας πω εγώ τη γνώμη μου; Το κόσμο της εργασίας τον φοβάστε γιατί είστε μικροαστοί. Η Αριστερά είναι μικροαστική, ακόμα κι αυτή που διατείνεται ότι είναι εργατική. . .

Continue reading

η γη ως ζώο (εκτροφής)

Οι αρχαίοι Έλληνες εκλάμβαναν τη γη ως θηλυκό ζώο· η αντίληψη αυτή επιβιώνει ως τις μέρες μας: για να αντικαταστήσουμε το λίπος που της παίρνουμε, της ρίχνουμε λίπασμα, λες και τα φυτά πρέπει να φάνε λίπος για να καρποφορήσουν. Μόνο έτσι μπορεί να ξαναγίνει γόνιμη και να γεννήσει· δεν αποκαλούμε γεννήματα την πιο σημαντική γεωργική παραγωγή, τα δημητριακά; Δεν χαρακτηρίζουμε ένα αφράτο και γόνιμο χώμα παχύ, δηλαδή γεμάτο πάχος, λίπος; Πως όμως και πότε διαμορφώθηκε αυτή η αντίληψη; Ποιοι ήταν αυτοί που για πρώτη φορά την είδαν ως θηλυκό ζώο; Για ποιον είναι τόσο σημαντικό το θηλυκό ζώο ώστε με αυτό να δηλώνεται η ίδια η καλλιέργεια της γης και ο πλούτος της γεωργικής παραγωγής;

Τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μας τις δίνει η Ιλιάδα, το έπος που συντέθηκε την εποχή της θεμελίωσης του οικοδομήματος που λέγεται δυτικός πολιτισμός (800-500 π. Χ.). Στο κείμενο αυτό θα εντοπίσουμε τις αρχαιότερες μαρτυρίες της εξεταζόμενης αντίληψης. Η πρώτη από αυτές είναι μια μεταφορά: μια εύφορη περιοχή της Πελοποννήσου, η αργολική πεδιάδα, χαρακτηρίζεται από τον Αγαμέμνονα (Ι 141) οὖθαρ ἀρούρης, ο μαστός της καλλιεργήσιμης γης. Οι Κακριδής-Καζαντζάκης αποδίδουν την έκφραση με το επίθετο πολύκαρπη. Οι καρποί της γης είναι το γάλα που αρμέγουμε από τους μαστούς της γης.

Continue reading