φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΙΧΑ μάθει στο σχολείο ότι η θεά Δήμητρα και ο θεός Διόνυσος (Δημήτηρ και Διώνυσος στην Ιλιάδα) δεν συγκαταλέγονταν μεταξύ των δώδεκα θεών του Ολύμπου. Πριν λίγα λεπτά της ώρας ψάχνοντας στο διαδίκτυο είδα με έκπληξη ότι η θεά Δήμητρα είναι μία των δώδεκα θεών. Μεγάλο, αδιανόητο ατόπημα. Γιατί είναι ατόπημα; Ποιος θεός απομακρύνθηκε και τη θέση του πήρε η Δήμητρα; Γιατί αυτή και όχι ο Διόνυσος;

ΓΙΑΤΙ είναι ατόπημα; Οι θεοί του Ολύμπου είναι όλοι συγγενείς μεταξύ τους. Όποιος κι όποια δεν είναι συγγενής με αυτούς, δεν ανήκει σε αυτούς, είναι ξένος ή ξένη (ή εχθρός ή φιλοξενούμενος). Η Δήμητρα δεν έχει την παραμικρή συγγενική σχέση με τους θεούς του Ολύμπου. Ο Διόνυσος όμως έχει – κι όμως, προτιμήθηκε η Δήμητρα όχι ο Διόνυσος! Όπως δημιουργήθηκε συγγενική σχέση του Διονύσου με τον Δία, επινόηση ασφαλώς, κατά τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε να δημιουργηθεί και για την Δήμητρα. Κάτι τέτοιο όμως δεν έγινε.

ΕΑΝ ρίξουμε μια προσεκτική ματιά στις συγγενικές σχέσεις των θεών του Ολύμπου, θα παρατηρήσουμε ότι οι περισσότερες συγγενικές  σχέσεις είναι επινοήσεις. Οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου είναι μια διευρυμένη οικογένεια. Πριν εξετάσουμε προσεκτικά τις σχέσεις μέσα σε αυτήν την οικογένεια, ας θέσουμε τα παρακάτω ερωτήματα. Πότε διαμορφώθηκε, πότε ολοκληρώθηκε η διαμόρφωση αυτής της οικογένειας; Από ποιους έγινε; Ποιες είναι οι πηγές μας; Ποιοι λάτρευαν τους δώδεκα θεούς; Και τι σημαίνει αυτή η λατρεία;

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΙ τρεις λέξεις που θα μελετήσουμε σήμερα ανήκουν στην κατηγορία των αρχαιοτάτων λέξεων της αρχαίας και νέας ελληνικής γλώσσας. Ανήκουν επίσης στην κατηγορία των λέξεων που θα μπορούσαμε να τις χαρακτηρίσουμε ως ιστορική πηγή. Μας δίνουν πληροφορίες για μια περίοδο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας για την οποία τα πολλά αρχαιολογικά ευρήματα, εκτός από το ότι είναι δυσεξήγητα, δεν αρκούν για να σχηματίσουμε μια ευκρινή εικόνα, αποδεκτή από όλους. Καταφεύγουμε λοιπόν στην προφορική ηρωική ποίηση, τη μυθολογία, τη θρησκεία και τη γλώσσα. Πρόκειται για τους σκοτεινούς αιώνες (1100-900 π. Χ. ) που ακολούθησαν την κατάρρευση των μυκηναϊκών βασιλείων και την παρακμή και εξαφάνιση του μυκηναϊκού πολιτισμού (1200-1100).

ΔΕΝ μπορούμε να διαμορφώσουμε μια ευκρινή εικόνα γιατί ενώ έχουν ανασκαφεί πολλοί τόποι αυτό που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι είναι τάφοι αλλά όχι οικισμοί. Είναι η μόνη περίοδος της αρχαίας ελληνικής ιστορίας που αντιπροσωπεύεται με τόσο λίγους οικισμούς, μετρημένους στα δάκτυλα του ενός χεριού. Έχει προταθεί μια εξήγηση, την οποία και θα παραθέσω, τη δέχομαι και εγώ, αλλά δεν γίνεται από όλους αποδεκτή. Όσο περνάνε όμως τα χρόνια τα επιχειρήματα που προτάσσονται και πολλά είναι και στέρεα. Ένα από αυτά τα επιχειρήματα είναι η μελέτη της κατηγορίας των λέξεων που έχουν αξία και ως ιστορική πηγή.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΧΙ! Κατηγορηματικά όχι! Γιατί όμως να μην τον γκρεμίσουμε; Για να θαυμάζουμε ένα μνημείο της παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς;  Όχι – δεν είναι αυτός ο λόγος, για μένα,  για τον οποίο δεν θα τον γκρεμίσουμε, κι όχι μόνο δεν θα τον γκρεμίσουμε αλλά θα τον συντηρήσουμε, αυτόν κι όλα τα άλλα εναπομείναντα μνημεία, όσο μπορούμε καλύτερα. Άλλος είναι ο λόγος. Η μνημειακή αρχιτεκτονική της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας είναι μια ιστορική πηγή από την οποία αντλούμε πολύτιμες πληροφορίες για τη μελέτη, τη γνώση και την κατανόηση της ελληνορωμαϊκής δουλοκτητικής Κυριαρχίας, πάνω στην οποία στηρίχθηκε και η φεουδαρχική και η καπιταλιστική.

ΕΚΤΟΣ εάν θεωρήσουμε ότι δεν υπήρξε ελληνορωμαϊκή δουλοκτητική Κυριαρχία. Αυτό όμως δεν μας επιτρέπεται κατά κανένα τρόπο να το κάνουμε. Να ποια είναι η βάση αυτής της Κυριαρχίας: οι δούλοι παρήγαγαν τον πλούτο, οι δουλοκτήτες γαιοκτήμονες τον άρπαζαν με τη βία, όχι με την πειθώ. Οι αγροτικοί δούλοι της ρωμαϊκής κοινωνίας ζούσαν στα ergastula, που ήταν στρατώνες και έμοιαζαν με τις σημερινές αγροτικές φυλακές. Οι ιδιοκτήτες των λατιφουντίων, που έφταναν μερικές φορές τα χιλιάδες και δεκάδες χιλιάδες στρέμματα, ζούσαν  σε υπερπολυτελείς κατοικίες (villae). Ο P. A. Brunt (Italian Manpοwer 225 B.C. –  A.D. 14, 1971, σσ. 121-5, 131) υποστηρίζει ότι ενώ το 225 π. Χ. ζούσαν στην Ιταλία 4.400.000 ελεύθεροι και 600.000 δούλοι,  το 43 π. Χ. ζούσαν 4.500.000 ελεύθεροι και 3.000.000 δούλοι. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο πόλεμος γινόταν για τη λεία, τον φόρο υποτέλειας, τα εδάφη και τους δούλους και όλα αυτά, ειδικά οι δούλοι, παρείχαν τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της  διεξαγωγής του ληστρικού πολέμου. Όσο πιο πολλοί δούλοι οδηγούνταν στα χωράφια, τόσο πιο πολλοί ελεύθεροι πολίτες κατατάσσονταν στον στρατό για να πάνω να κατακτήσουν και να αρπάξουν, να γίνουν πλούσιοι. Η ιστορία της ελληνικής και ρωμαϊκής κοινωνίας είναι η ιστορία ενός πλιάτσικου που διήρκεσε πολλούς αιώνες.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΠΟΙΟΣ, όποια γνωρίζει θα μας πει ότι ήταν ναός. Καμία επιφύλαξη;  Όχι, καμία, είναι απολύτως βέβαιον ότι ο Παρθενών ήταν ναός. Αμ δε! Ο Παρθενών δεν ήταν ναός! Τι σημαίνει η λέξη ναός;  Τι είναι ένας αρχαιοελληνικός ναός; Τι ήταν ο Παρθενών; Με αυτά τα ερωτήματα θα ασχοληθούμε σήμερα, φίλες και φίλοι. Και με άλλα. Τι ήταν οι κίονες; Ποια είναι η καταγωγή τους; Συμβόλιζαν κάτι; Αν ναι, τι; Σήμερα, σε παγκόσμια αποκλειστικότητα –  ως προς τους κίονες!

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΥΠΑΡΧΟΥΝ δύο τρόποι μετάβασης από το εβρό σε εθνικό νόμισμα. Ο ένας είναι ο σχεδιασμένος, ο προγραμματισμένος τρόπος μετάβασης. Αυτός δεν θα υπάρξει ποτέ των ποτών, όσο κι αν πολλοί και πολλές τον επιθυμούν και τον σκέφτονται. Συζητάμε δημόσια, όλοι και όλες, εκθέτουμε επιχειρήματα, και τελικά, λέω τώρα, συμφωνούμε στη μετάβαση σε εθνικό νόμισμα, αρχίζουμε να τυπώνουμε το νέο χρήμα, στη Ρωσία ή κάπου αλλού, καταφτάνει με φορτηγά αεροσκάφη το νέο χρήμα, κυκλοφορούν και τα δύο για κάποιο χρονικό διάστημα, το εβρό σταδιακά αποσύρεται και αντικαθίσταται από το εθνικό νόμισμα, ας το πούμε δραχμή.

ΑΥΤΟΣ είναι ο ένας τρόπος. Ο οποίος, επαναλαμβάνω,  δεν θα υπάρξει ποτέ. Κατά συνέπεια, εάν μεταβούμε σε εθνικό νόμισμα, θα μεταβούμε με τον άλλον τρόπο, που καταγράφεται στον τίτλο του σημερινού σημειώματος. Γιατί όμως δεν θα υπάρξει ποτέ η σχεδιασμένη και προγραμματισμένη μετάβαση στη δραχμή;

ΔΕΝ θα υπάρξει διότι δεν τον θέλουν οι καπιταλιστές των μεγάλων εξαγωγικών και εισαγωγικών, παραγωγικών, τουριστικών, εφοπλιστικών  και εμπορικών επιχειρήσεων. Ας μην ξεχνάμε ότι, ακόμα και μετά από εφτά χρόνια λιτότητας,  ανήκουμε μεταξύ των 24 (είκοσι τεσσάρων) ισχυρότερων οικονομιών όλου του πλανήτη, θα το γνωρίζετε. Εάν δεν το γνωρίζετε, οφείλετε να το εμπεδώσετε. Δεν είμαστε Ψωροκώσταινα που δεν παράγει τίποτα: είμαστε μια ισχυρή καπιταλιστική ιμπεριαλιστική οικονομία, με πάνω από 780 εξαγωγικές επιχειρήσεις, με μια τεράστια τουριστική βιομηχανία και με την μεγαλύτερη στον παγκόσμιο καπιταλισμό  εφοπλιστική ναυτιλία που μεταφέρει ένα πολύ μεγάλο μέρος των πρώτων υλών, της ενέργειας και των εμπορευμάτων.  Όλοι αυτοί οι καπιταλιστές, βιομήχανοι, τραπεζίτες, εξαγωγείς, εισαγωγείς, εφοπλιστές και επιχειρηματίες δεν θέλουν μια σχεδιασμένη και προγραμματισμένη και καλά και συλλογικά προετοιμασμένη μετάβαση σε εθνικό νόμισμα. Θα δούμε γιατί δεν τη θέλουν. Εάν όμως όλοι αυτοί οι Κύριοι δεν την θέλουν, κάποιος άλλος θα πρέπει να τη θέλει και να μπορεί να την κάνει. Ποιος είναι αυτός, φίλες και φίλοι; Ο λαός; Ας γελάσω! Ο λαός με επί κεφαλής κάποιο κόμμα της Αριστεράς ή της Ακροδεξιάς; Γελάω! Ένα νέο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο; Δεν μπορώ, θα πεθάνω από τα γέλια! Κι όμως! Υπάρχει,  θεωρητικά και μόνο θεωρητικά, μια κοινωνική δύναμη που μπορεί να επιβάλει με την ισχύ της την μετάβαση σε εθνικό νόμισμα, αφού βέβαια έχει συσπειρώσει γύρω της πολλά άλλα, πληττόμενα αγρίως, κοινωνικά στρώματα και πάσχουσες τάξεις.

Continue reading →

Εκ δέ Μελάνθιον ηγον ανά πρόθυρόν τε καί αυλήν·

του δ΄από μέν ρινάς τε και ουατα νηλέϊ χαλκω

τάμνον, μήδεά τ΄εξέρυσαν, κυσίν ωμά δάσασθαι,

χειράς τε ηδέ πόδας κόπτον κεκοτηότι θυμω.

Οι μέν επειτα απονιψάμενοι χειράς τε πόδας τε

εις Οδυσηα δόμονδε κίον, τετέλεστο δέ εργον·

 

Τον Μελάνθιο τον πήραν και τον πήγαν έξω στην αυλή, κοντά στην αυλόπορτα·/ εκεί του έκοψαν τη μύτη και τ΄αυτιά με άσπλαχνο μαχαίρι /και τα γεννητικά του όργανα τα αφαίρεσαν τραβώντας τα και τα έδωσαν στα σκυλιά να τα φάνε ωμά,/ και σαν λυσσασμένοι του χτυπούσαν τα χέρια και πόδια στις αρθρώσεις για να τις σπάσουν ώστε να τα αποσπάσουν από το σώμα του. 

Μετά, αφού έπλυναν τα χέρια τους και τα πόδια τους, /πήγαν μέσα στο σπίτι να βρουν τον Οδυσσέα – η δουλειά είχε τελειώσει.

(Τον πήραν: ο γιος του Οδυσσέα, ο Τηλέμαχος, και δυο δούλοι, ο Εύμαιος ο χοιροβοσκός [συβώτης] κι ένας άλλος, αγελαδάρης [βουκόλος]. Προφανέστατα, δεν ήταν μόνοι τους.)

Θα συνεχίσω αύριο