κλινική ‘Γλυκιά Ζωή’

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

1. δέκα χιλιάδες μέρες

Αυτό είναι, αυτό είναι. Πως και δεν το σκέφτηκε κανείς; Κάθε χρόνος που περνάει μας μένει μια κούραση που δε φεύγει, μένει μόνιμα στο σώμα μας, στα πόδια μας, στα χέρια μας, στα κύτταρά μας όλα, μαζεύεται, μαζεύεται, κοιμάσαι και ξυπνάς όλο και πιο κουρασμένος, τίποτα δεν μπορεί να τη διώξει, ούτε η ησυχία, ούτε η σιωπή, ούτε το ζεστό μπάνιο, ούτε το μασάζ, ούτε το σεξ, τίποτα, τίποτα. Στα ενενήντα, νιώθεις τέτοια κούραση, κούραση κουραστική, κούραση αποτρόπαια, κούραση ενοχλητική, που λες, να πεθάνω να ξεκουραστώ, λες και θέλουμε και πεθαίνουμε, θέλουμε τον θάνατο σαν ένα ποτήρι νερό, όταν είμαστε διψασμένοι, σαν μια μπουκιά ψωμί, όταν πεινάμε, σαν ένα γλυκό υπνάκο στη πολυθρόνα, όταν νυστάζουμε, έτσι τον θέλουμε τον θάνατο. Στα ενενήντα. Στα ενενήντα έξι πέθανε ο παππούς μου. Από κούραση. Στα ενενήντα δύο πέθανε ο πατέρας μου. Αν λάβω υπόψη μου τη φθορά και τον εκφυλισμό του ανθρώπινου είδους, εγώ θα πεθάνω στα ογδόντα οχτώ, μπορεί όμως και όχι. Γιατί να μην πεθάνω κι εγώ σαν τον παππού μου; Λίγοι περνάνε τα εκατό; Υγιέστατος είμαι. Η πίεσή μου είναι πίεση εικοσάρη. Περπατάω καθημερινά πέντε χιλιόμετρα. Πίνω ένα ποτήρι κόκκινο κρασί κάθε μεσημέρι. Ναι, ναι, να ‘μαστε καλά, τα ενενήντα θα τα περάσω. Θα ζήσω ακόμα. . . πάνω από είκοσι οχτώ χρόνια. 336 μήνες. Λίγοι είναι; Δεν είναι ούτε ένας ούτε δύο. Πάνω από δέκα χιλιάδες μέρες. Δέκα χιλιάδες μέρες!

-Δεν θα ήταν καλύτερα να της τηλεφωνούσαμε;

Τον ρώτησε για να σταματήσει να ανακατεύει τον καφέ. Τον ρώτησε για να σταματήσει να σκέφτεται. Τον ρώτησε για να πιάσει κουβέντα. Ανησυχούσε. Ο Φώτης άφησε το κουταλάκι δίπλα στο φλιτζάνι και της ζήτησε συγγνώμη. Από συνήθεια. Το ανακάτεμα του καφέ συνοδευόταν πάντα από μια συγγνώμη. Ο στροβιλισμός του καφέ παρέσερνε το μυαλό να στροβιλιστεί κι αυτό, να χαθεί σε ένα χάσιμο άπειρα μικρής διάρκειας που μόνο η Χαρά γνώριζε πόσα λεπτά της ώρας διαρκούσε. Ένα χάσιμο της αίσθησης του χρόνου και του χώρου, ένας μικρός, αιφνίδιος, αναπάντεχος θάνατος, μια ηδονή που μόνο η λήθη σου χαρίζει, μια ιερή νόσος καθημερινή και κοινή, που δεν την γνωρίζουμε, δεν την συνειδητοποιούμε – τόσο γνωστή και γνώριμη μας είναι. Μας ενοχλεί, τη φθονούμε. Τι σκέφτεσαι, μας ρωτάνε και μας τραβάνε στη δίνη της οχληρής και επώδυνης καθημερινότητας. Που βόσκεις; Βόσκω στα Ηλύσια Πεδία, στα πεδία των Μακάρων, στα πεδία της μακαριότητας του Τίποτα, μπεεε, μουουου. Και μας επαναφέρουν. Επανεκκίνηση – της λογικής.
Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Μιας και σήμερα είναι μια οικογενειακή χριστιανική γιορτή, θα πρέπει να συμμετέχουμε κι εμείς και να συνεισφέρουμε  τη δική μας προσφορά. Όταν πηγαίνεις σε γλέντι γιορτής, δήλωσε το 650 π. Χ. ένας ποιητής, ο Ησίοδος, να φροντίζεις να μην είσαι κατσούφης – να προσφέρεις κέφι και χαρά. Αυτά θα έχω στο μυαλό μου όσο θα γράφω το σημερινό σημείωμα. Το οποίο ίσως σας βάλει σε σκέψεις, θα είναι όμως σκέψεις που δεν θα κοιτάνε προς τα πίσω αλλά προς τα μπρος,  να είναι μια κλοτσιά των ενοχών, κι έτσι να συμβάλει ώστε το κέφι και η χαρά να συνοδευτεί με καλό κρασί, καλή φούντα και διερευνητικές ματιές. ‘Σε όλα μονίμως ανοιχτή η ψυχή και πάντα έτοιμη να δεχτεί το καινούργιο, η ψυχή συντηρείται μέσα και στην απλή ακόμα εκείνη νότα που κάποτε την είχε συντρέξει να γίνει ήχος καλός’, γράφει ο Χέρμαν Μπροχ στο Βιργιλίου θάνατος.

Η ψυχή, φίλες και φίλοι, εκτός από ταξιδιάρα, είναι και παρτουζιάρα. Η ψυχή δυο ερωτευμένων που θα απομονωθούν, επιτέλους, στο φεγγάρι, θα μαραθεί μέσα σε λίγα λεπτά, θα στεγνώσει, θα αφυδατωθεί διότι θα λείπει η πηγή της δροσιάς: οι άλλοι. Η ψυχή και η επιθυμία δεν είναι υπόθεση ατομική, ούτε του ζευγαριού, είναι ομαδική. Ο δημιουργός της ψυχής είναι η ψυχική παρτούζα – η κοινωνική, η πνευματική, η συναισθηματική. Σας παροτρύνω να δούμε την κοινωνία ως παρτούζα, με την ευρύτατη σημασία του όρου. Η παρτούζα μπορεί να μην είναι πάρτι με ούζα, είναι όμως αυτό που δηλώνει το γαλλικό επιρρημα από το οποίο προέρχεται: partout: προς όλα τα μέρη (αδιακρίτως αλλά με κανόνες) Και de partout: από όλα τα μέρη (αδιακρίτως αλλά με κανόνες και πάλι). Από και προς: αυτή είναι η κοινωνία, μια φαντασιακή παρτούζα.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα έχουμε μια παγκόσμια αποκλειστικότητα! Θα λύσουμε το μυστήριο της ετυμολογίας και της αρχικής σημασίας του επιθέτου αγαθός – και πιστεύουμε πως η άποψή μας θα γίνει, με το πέρασμα του χρόνου, μια γενικά αποδεκτή άποψη και γνώση.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Από το καθρεφτάκι του αυτοκινήτου, από τη μια άκρη,  κρέμεται μια πινακίδα που γράφει ‘μπαμπά, μη τρέχεις’. Από την άλλη, ένα εικονισματάκι της Παναγίας. Πριν ξεκινήσει, η μάνα του οδηγού του λέει: ‘Να προσέχεις’ – και συμπληρώνει: ‘καλό ταξίδι, η Παναγιά μαζί σου’. Ή: ‘ο Θεός να σε φυλάει’ και κάνει το σταυρό της.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η λέξη  ‘άριστος‘  ήταν αρχικά ένας ακραιφνής πολεμικός όρος που σήμαινε ‘αδίστακτος εξοντωτής και καταστροφέας‘. Είναι όντως έτσι τα πράγματα; Κι αν είναι, πως φτάσαμε στο σημείο το επίρρημα άριστα (κατά τον καλύτερο τρόπο, τέλεια) να δηλώνει την ανώτατη σχολική επίδοση σε εξετάσεις, σε διαγωνισμούς ή τη γενική επίδοση για μια σχολική χρονική περίοδο, τρίμηνο ας πούμε;

Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα, φίλες και φίλοι, αφού πρώτα δούμε πως η αξιολόγηση, η βαθμολογία δημιουργεί ιεραρχία και Κυριαρχία.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ας υποθέσουμε ότι δυο πρόσωπα, ο Α και ο Β,  συνδέονται τηλεφωνικά. Θα υπάρξει μια σύνδεση, ας την πούμε Α-Β. Εάν τα πρόσωπα είναι τρία, θα έχουμε τρεις συνδέσεις: Α-Β, Α-Γ, Β-Γ. Αντί μιας ευθείας γραμμής ΑΒ, θα έχουμε ένα τρίγωνο ΑΒΓ. Εάν τα πρόσωπα είναι τέσσερα, θα έχουμε έξι άπευθείας συνδέσεις. Εάν είναι εννιά τα πρόσώπα θα έχουμε 36 συνδέσεις κλπ. Υπάρχει ένας μαθηματικός τύπος που μας βοηθάει να βρούμε πόσες συνδέσεις θα χρειαστούν για να επικοινωνούν απευθείας οι άνθρωποι – δεν τον θυμάμαι όμως, δεν είμαι ειδικός στις τηλεπικοινωνίες. Μπορείτε να φανταστείτε μια απευθείας σύνδεση ενός εκατομμυρίου ή δέκα ή εκατό; Μια τέτοια σύνδεση είναι μεν δυνατή αλλά είναι παντελώς παράλογη και περιττή.

Αντί να υπάρχουν 36 συνδέσεις μεταξύ εννιά προσώπων, τα πρόσωπα αυτά μπορούν πολύ εύκολα και γρήγορα και άνετα να επικοινωνήσουν μέσω ενός κόμβου, ενός κομβικού σημείου, οπότε απλά απαιτείται η συνδεση του καθενός με ένα κόμβο, δηλαδή εννιά συνδέσεις. Άλλο εννιά κι άλλο 36.

Ο κόμβος σχηματίζεται όταν μια ομάδα επικοινωνεί. Τι γίνεται όμως εάν ένα μέλος της ομάδας α θέλει τα επικοινωνήσει με ένα μέλος της ομάδας β ή της γ ή της χ; Θα επικοινωνήσει μέσω του κόμβου των κόμβων, θα υπάρξει δηλαδή ένα κόμβος που θα συνδέει τους κόμβους. Ας ονομάσουμε αυτόν τον κόμβο, υπερκόμβο. Και μπορεί να υπάρξει ένας κόμβος των υπερκόμβων, κοκ. Πρόκειται για μια κλιμάκωση της σύνδεσης των κόμβων.

Στην απευθείας σύνδεση, τα ατόμα συνδέονται σε ατομική βάση: ο καθένας με όλους τους άλλους ξεχωριστά, ιδιαίτερα. Με την σύνδεση μέσω του κόμβου, επικοινωνούν μέσω ενός απρόσωπου από κοινού χρησιμοποιημένου σημείου, μέσω μιας απρόσωπης κοινοχρησίας. Ο κόμβος λοιπόν είναι μια κοινοχρησία.

Μπορούμε να αντιληφτούμε πόσες πρώτες ύλες, πόση ενέργεια, πόση εργασία, πόσος χρόνος  εξοικονομούνται με την σύνδεση μέσω κόμβου. Κι αυτό οι άνθρωποι δεν το αντιλήφτηκαν τώρα που έφτιαξαν τηλεφωνικές συνδέσεις αλλά πολύ νωρίς, από τη στιγμή που γίναμε άνθρωποι.

Η  απευθείας ή μέσω κόμβου σύνδεση δημιουργεί ένα δίκτυο, το τηλεφωνικό δίκτυο. Όπου υπάρχουν σχέσεις, δηλαδή συνδέσεις μεταξύ των ανθρώπων, εκεί υπάρχει και δίκτυο και κόμβος. Και εάν η κοινωνία είναι το πλέγμα των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων των ανθρώπων με τη φύση και μεταξύ τους, τότε μπορούμε να δούμε την πρώτη ανθρώπινη κοινωνία ως ένα δίκτυο σχέσεων στο οποίο δεν μπορεί να μην υπάρχουν κόμβοι.

Ας αφήσουμε όμως τις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες και ας επανέλθουμε στις τωρινές. Κάνω την παρακάτω υπόθεση εργασίας για να διατυπώσω κάποια ερωτήματα, μιας και η δουλειά μας είναι να διατυπώνουμε ερωτήματα. Ας υποθέσουμε ότι ζούμε σε μια κομμουνιστική κοινωνία: πως θα λειτουργεί το τηλεφωνικό δίκτυο; Με απευθείας σύνδεση ή μέσω κόμβου ή κόμβων; Θα λειτουργεί όπως λειτουργεί σήμερα, στις σημερινές καπιταλιστικές χώρες ή διαφορετικά; Εάν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο, πως εξηγείται αυτό; Υπάρχει ουδετερότητα στην τεχνολογία της τηλεφωνικής σύνδεσης; Τι άλλο θα λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο;

Continue reading →