Οκτώβριος 2015

There were 19 posts published in Οκτώβριος 2015 (this is page 1 of 2).

δύο οι φράχτες στον Έβρο: ο αόρατος και ο ορατός

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η διακεκομμένη γραμμή που βλέπουμε στους χάρτες συμβολίζει το σύνορο μεταξύ των εθνικών καρτών. Η δύναμη αυτής της γραμμής είναι τεράστια: δημιουργεί μέσα στον εγκέφαλο την αναπαράσταση ενός πραγματικού συνόρου, το οποίο στην πραγματικότητα δεν υφίσταται. Ένα πραγματικό σύνορο είναι ένα φυσικό εμπόδιο που μας εμποδίζει να περάσουμε σε μια άλλη περιοχή, από την επικράτεια ενός εθνικού Κράτους στην επικράτεια του γειτονικού Κράτους: θάλασσα, ποτάμι, λίμνη, οροσειρά. Πολλές φορές όμως το σύνορο μεταξύ δύο εθνικών κρατών δεν είναι τίποτα άλλο παρά το σύνορο των χωραφιών! Εάν πάτε στον βόρειο Έβρο, προς τη Βουλγαρία, θα δείτε τον Έλληνα γεωργό να οργώνει το χωράφι του και ακριβώς δίπλα τον Βούλγαρο να οργώνει το δικό του. Η διακεκομμένη γραμμή που βλέπουμε μεταξύ της Λέσβου και των μικρασιατικών παραλίων εγείρει μέσα στον εγκέφαλό μας ένα φράχτη, ένα τείχος, το οποίο όμως δεν υπάρχει – μόνο νερό υπάρχει.

ΛΟΓΩ γειτνίασης, οι άνθρωποι στα σύνορα δεν μπορούν να αποφύγουν τις σχέσεις. Εάν ζείτε στο Καστελόριζο και έχετε σοβαρό πρόβλημα υγείας, θα πάτε στον γιατρό στα απέναντι παράλια, τα τούρκικα, δεν θα πάτε στη Ρόδο – εάν είστε εθνικιστές και πάτε στη Ρόδο,  ενδεχομένως να χάσετε τη ζωή σας για μια μαλακία και μισή. Οι άνθρωποι όμως στα σύνορα και να θέλουν δεν μπορούν να είναι εθνικιστές. Και εθνικιστές να είναι, θα πάνε στον Τούρκο γιατρό όχι στον Έλληνα, την αγαπούν τη ζωούλα τους. Συνεννοηθήκαμε ή να τα κάνω πιο λιανά;

ΟΙ άνθρωποι των συνόρων ανταλλάσσουν επίσης προϊόντα. Εδώ στην Καστανούσα που ζω, οι Έλληνες πάνε και ψωνίζουν στα Σκόπια και στη Βουλγαρία: και εργαλεία και ρούχα και βενζίνα και στον οδοντίατρο πάνε και στις πουτάνες πάνε και στο καζίνο πάνε και για να φάνε πάνε. Πιο γρήγορα πας εκεί παρά στη Θεσσαλονίκη – και είναι πολύ πιο φτηνά. Δεν χρειάζεται διαβατήριο – μόνο η αστυνομική ταυτότητα.  Κατά κάποιο τρόπο, δεν υπάρχουν σύνορα. Γιατί δεν υπάρχουν; Η απάντηση: γιατί τα Σκόπια και η Βουλγαρία είναι πια ελληνικά διαμερίσματα (όπως λέμε Μακεδονία, Θεσσαλία. . .) λόγω οικονομικής Κυριαρχίας – η οικονομία τους εξαρτάται από την ελληνική.

Continue reading →

μπορούμε να αποτρέψουμε την εξόντωση των μεταναστών και των προσφύγων;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΤΗ γενική του μορφή το ερώτημα θα ήταν διατυπωμένο ως εξής: μπορούμε να αποτρέψουμε την εξόντωση των περιττών και άχρηστων (για τον Κύριο, εννοείται) πληθυσμών; Μιας όμως και είναι γενικό και δεν μας αγγίζει, το περιορίζω σε μια πτυχή του που μας είναι πιο προσιτή και επίκαιρη, σε μια συγκεκριμένη κατηγορία, αυτή των μεταναστών και των προσφύγων. Στο ερώτημα αυτό οφείλει να απαντήσει, σιωπηρά ή ανοιχτά, κάθε ένας και κάθε μία που συγκινείται από το δράμα των μεταναστών και των προσφύγων. Οφείλει αλλά δεν θα το κάνει. Δεν βολεύει, δεν συμφέρει η διατύπωση μιας οιασδήποτε απάντησης: ό,τι και να απαντήσουμε, η θέση μας θα είναι αμήχανη και τραγική. Δύο λοιπόν ζητήματα με ενδιαφέρουν: οι απαντήσεις και η προκληθείσα από αυτές αμηχανία.

Continue reading →

ο φράχτης στον Έβρο δεν έγινε για να σταματήσει μετανάστες και πρόσφυγες

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΙΜΑΣΤΕ βέβαιοι και βέβαιες ότι το Ελληνικόν Κράτος σήκωσε τον σιδερένιο φράχτη σε μια συγκεκριμένη περιοχή του ποταμού Έβρου για να σταματήσει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Γιατί είμαστε βέβαιοι; Για δύο λόγους.  Είμαστε βέβαιοι διότι πιστεύουμε σε αυτά που λέει ο Κύριος. Εγώ δεν πιστεύω ούτε μία λέξη – ό,τι λέει ο Κύριος είναι ψέμματα, ο Κύριος μόνο να ψεύδεται ξέρει, είναι μία από τις Τέχνες του. Αυτή είναι μια αρχή μου – δεν είναι δική σας, είναι δική μου, δεν μπορεί κανείς να μου την πάρει.

Ο δεύτερος λόγος.  Ο ποταμός Έβρος είναι το φυσικό σύνορο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, από τη θάλασσα μέχρι τα βουλγαρικά σύνορα, πάνω από 150 χιλιόμετρα. Υπάρχει ένα μέρος κοντά στην Ορεστιάδα όπου ο ποταμός δεν είναι φυσικό σύνορο, για πολύ λίγα χιλιόμετρα. Κι αφού εκεί δεν υπάρχει ποταμός είναι πολύ λογικό οι μετανάστες και οι πρόσφυγες να περνάνε πιο εύκολα, άρα πρέπει και μπορούμε να τους σταματήσουμε! Θα σηκώσουμε ένα φράχτη! Ένα σιδερένιο τείχος. Δεν υπάρχει πιο μεγάλη ανοησία! Να τα επιχειρήματά μου.

Continue reading →

άνθρωπος: αρχαιότερη μαρτυρία, αρχική σημασία και ετυμολογία (2)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΤΟ πρώτο μέρος του σημειώματος για την αρχαιότερη μαρτυρία, αρχική σημασία και ετυμολογία της λέξης άνθρωπος επισημάναμε ότι η περιφρονητική, υποτιμητική σημασία που έχει ενίοτε η λέξη είναι συνέχεια της αντίστοιχης αρχαιοελληνικής. Γιατί όμως η λέξη άνθρωπος να έχει υποτιμητική σημασία; Στο ερώτημα αυτό δεν μπορούμε να δώσουμε μια γενικά αποδεκτή απάντηση βασιζόμενοι μόνο στις μαρτυρίες των κειμένων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Θα δούμε εάν μπορούμε να δώσουμε μια απάντηση.

ΕΚΤΟΣ από αυτή την επισήμανση, παραθέσαμε και την αρχαιότερη μαρτυρία της εξεταζόμενης λέξης. Πρόκειται για ένα κρατικό αρχείο της μυκηναϊκής Πύλου που συντάχθηκε τη χρονιά που πυρπολήθηκαν τα ανάκτορα, περί το 1200 π. Χ., το διοικητικό κέντρο της μυκηναϊκής επικράτειας της Πύλου που καταλάμβανε την περιοχή του σημερινού νομού Μεσσηνίας. Υπάρχει ένα αρχείο (Ta), ένας μικρός αριθμός πήλινων πινακίδων, στο οποίο διαβάζουμε λεπτομερείς περιγραφές πολυτελών επίπλων. Σε ένα από αυτά (Ta 722) περιγράφεται ένα σκαμνί (ta-ra-nu, θράνυς, εξ ου και θρανίον), πάνω στο οποίο ακουμπούσε τα πόδια του κάποιος που καθόταν σε θρόνο (to-no, θόρνος, θρόνος).  Το σκαμνί αυτό, ξύλινο,  ήταν διακοσμημένο με τέσσερις ανάγλυφες παραστάσεις από ελεφαντόδοντο: ανθρώπου (a-to-ro-qo, ἀνθρώπω, δοτική οργανική), αλόγου (i-qo, ιππω), χταποδιού (po-lu-po-de, πολυπόδει) και φοίνικα (po-ni-ke, φοινίκει) – το πουλί και όχι το δένδρο. Ο άνθρωπος ( κοινωνία), το άλογο ( στεριά), το χταπόδι ( θάλασσα) και ο φοίνικας (αέρας), όλα κάτω από τα πόδια του Κυρίου πού κάθεται στο θρόνο – δεν είναι πολύ ενδιαφέρον; 

Continue reading →

aristerosaurus trikeratops historicus : κοινωνική αδράνεια, ειδωλοποίηση, απολίθωση

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΚΑ μόλις χρόνια πριν, το 25% των ψηφοφόρων δεν πήγαν να ψηφίσουν· στις πρόσφατες εκλογές, το 46%. Εάν η πλειονότητα του 25% ήταν γέροι και γριές, ασθενείς στα νοσοκομεία, ιδιώτες (με την αρχαία ελληνική σημασία), ετεροδημότες, η πλειονότητα του 46% ήταν ψηφοφόροι που γνωρίζουν ότι με τις εκλογές δεν μπορούμε να διεξαγάγουμε αποτελεσματικά τον κοινωνικό πόλεμο, δεν μπορούμε να αποτρέψουμε την επίθεση του Κυρίου (που στοχεύει στη μείωση του μεροκάματου και του μισθού, στην εξαφάνιση των μικρομεσαίων, στη δραστική συρρίκνωση του Κράτους), δεν μπορούμε να καταλύσουμε την καπιταλιστική Κυριαρχία, δεν μπορούμε να αλλάξουμε την κοινωνία. Θεωρώ βέβαιο ότι το ποσοστό αυτό θα ξεπεράσει το 55%, όποτε κι να γίνουν οι επόμενες εκλογές και θα βαίνει αυξανόμενο κατά τις προσεχείς δεκαετίες. Είναι ένα πλήγμα κατά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και κατά του εκλογικισμού και κυβερνητισμού της ιστορικής Αριστεράς. Όσοι και όσες δεν πάνε να ψηφίσουν γνωρίζουν ότι και το 10% των ψηφοφόρων να πάνε να ψηφίσουν, κυβέρνηση θα σχηματιστεί. Κυβέρνηση θα σχηματιστεί κι αν ακόμα δεν πάει κανένας απολύτως να ψηφίσει – διότι κυβέρνηση θα υπάρχει ήδη και θα είναι η υπηρεσιακή.

Η κυβέρνηση αυτή θα είναι πάρα πολύ ισχυρή και πάρα πολύ αδύναμη. Κατά συνέπεια, όσο θα αυξάνεται το ποσοστό της αποχής, τόσο οι κυβερνήσεις θα είναι ολοένα και περισσότερο ισχυρές, ολοένα και περισσότερο αδύναμες. Θα είναι ισχυρές, δηλαδή θα μπορούν να υπερψηφίζουν στη Βουλή (σημαίνει επιθυμία, σκέψη και σχέδιο) όποιο νόμο θέλουν, σε βαθμό που να αποκαλύπτεται ότι τελικά ο νόμος δεν είναι μια προσωρινή συμφωνία μεταξύ του Κυρίου και των Υποτελών αλλά η βούληση του Κυρίου. Θα είναι ανίσχυρες: με την εκλογική απομάκρυνση των Υποτελών, την αποχή, θα διαρραγεί η κυριαρχική σχέση μεταξύ Κυρίου και Υποτελών. Η απομάκρυνση των Υποτελών από τον Κύριο είναι ένα ιστορικό φαινόμενο πολύ συχνό, που όμως δεν έχει επισημανθεί και μελετηθεί, ούτε από τον πρώιμο μαρξισμό ούτε από τον πρώιμο αναρχισμό ούτε από τους επιγόνους τους.

Continue reading →

γιατί η κουκουβάγια ήταν το σύμβολο της σοφίας;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΙΟΤΙ, θα μας πει κάποιος, στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν πολλές κουκουβάγιες. Η απάντηση αυτή δεν είναι ικανοποιητική, δεν είναι αυτή η απάντηση. Αφού δούμε ποια είναι, θα θέσουμε και το ερώτημα γιατί υπήρχαν πολλές κουκουβάγιες στην αρχαία Αθήνα. Αν και πολλές, οι κουκουβάγιες δεν θα φαίνονταν, μιας και η κουκουβάγια κυνηγάει τη νύχτα. Τόσα πολλά είδη πτηνών υπήρχαν στην Αθήνα και την Αττική, όπως μαθαίνουμε κυρίως από τον Αριστοφάνη (Όρνιθες), γιατί να επιλεγεί η κουκουβάγια; Τα σπουργίτια θα ήταν πολύ περισσότερα, και θα φαίνονταν, δεν έγιναν όμως σύμβολο της σοφίας!

Continue reading →

ο σωστός και το σώμα του

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η προέλευση του επιθέτου σωστός και η σημασιολογική του εξέλιξη παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον κι αυτό είναι το κίνητρο που μας παρωθεί να ασχοληθούμε με αυτό. Το επίθετο σωστός δεν είναι αρχαιοελληνική λέξη – πλάστηκε τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Αντικατέστησε πλήρως το αρχαιοελληνικό επίθετο που είχε την ίδια ακριβώς σημασία: ο σῶς, η σῶς, το σῶν και δηλώνει τον ακέραιο, αυτόν που δεν έχει υποστεί φθορά ή ζημιά – εξ ου και ο σω-τήρ, αυτός που σώζει, που διαφυλάττει την ακεραιότητα· και ο σώφρων και η σωφροσύνη – θα δούμε παρακάτω τι σημαίνουν ακριβώς .   Στους νεώτερους χρόνους απέκτησε τη σημασία της συμφωνίας με κανόνες και πρότυπα, της ορθότητας και του δικαίου: σωστός!  Αναγνωρίζουμε λοιπόν το αρχαιοελληνικό επίθετο σῶς·  το -τός ενδέχεται να είναι ή αναφορικό, αυτός ο οποίος δεν έχει υποστεί βλάβη, αυτός που παραμένει ακέραιος, ή δυνητικό:αυτός ο οποίος μπορεί να διατηρηθεί ακέραιος (πρβλ. διαβατός) – μάλλον το πρώτο.

ΑΠΟ το επίθετο σῶς παράχθηκε, στην αρχαία Αθήνα,  άλλο ένα, ο σῶος. Λέμε:σώος και αβλαβής – αλλά δεν λέμε σωστός και αβλαβής. Το επίθετο σώος διατηρεί μέχρι σήμερα την αρχαιοελληνική σημασία, το σωστός όχι. Πώς όμως απέκτησε τη σημασία της συμφωνίας με τον κανόνα, με το πρότυπο; Ποιος να ήταν ο αρχικός κανόνας, το αρχικό πρότυπο;

ΘΑ πρέπει να πάμε πολύ πίσω στον χρόνο για να μπορέσουμε να διατυπώσουμε την απάντηση. Διαβάζουμε στην Ιλιάδα (Φ 462) το επίθετο (τον) σαόφρονα (σαόφρων)  και το συγκριτικού βαθμού επίθετο σαώτερος (Α 32). Διαβάζουμε επίσης αρκετές φορές (27)και το ρήμα σαόω (σάω, σάωσον, σαωθηναι και άλλα), από το οποίο προήλθε το σώζω. Είναι σαφές ότι το επίθετο θα ήταν ο σάος αλλά με αυτή τη μορφή δεν το διαβάζουμε. Διαβάζουμε όμως το επίθετο σόος, το οποίο είναι επινόηση των ποιητών. Η μορφή σάος προέρχεται από το σάFος, σά-Fος. Αυτό το Fos, αναφορικό, θα το συναντήσουμε και στις λέξεις κόρFoς (>κούρος και κόρος), μόνFος (μόνος και μοῡνος), ξένFος (ξένος και ξεῑνος) και άλλα πολλά. σάFος είναι αυτός ο οποίος σα-, αυτός ο οποίος δεν έχει υποστεί βλάβη, ο ακέραιος σωματικά. Πού, γιατί δεν έχει υποστεί βλάβη;

Continue reading →

η λατρεία του τρεξίματος: ο θεός Τρεχάτος και η θεά Τρεχάλα

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΙΝΑΙ πολύ σαφές γιατί η λατινικής προέλευσης αγγλική λέξη investment σημαίνει και πολιορκία και επένδυση. Αυτό το vest- είναι ανάμνηση της λέξης vestis – το χοντρό μάλλινο επανωφόρι, το σημερινό παλτό, η κάπα (πρβλ. βεστιάριο). Investio σημαίνει κοσμώ, στολίζω με την αμφίεση αλλά και περιβάλλω, περικυκλώνω. Όταν πολιορκούμε μια πόλη, την περιβάλλουμε όπως η κάπα περιβάλλει το σώμα. Η επένδυση κεφαλαίου είναι ένα είδος πολιορκίας αφού ο σκοπός μας είναι η λεία, το κέρδος. Η επένδυση κεφαλαίου είναι πολιορκία. Η δε πολιορκία ήταν για χιλιάδες χρόνια η πιο αποδοτική επένδυση κεφαλαίου.

Η πρακτική αυτή έχει αφήσει τα αποτυπώματά της στην αρχαία ελληνική γλώσσα, της ελληνιστικής εποχής συγκεκριμένα. Τα αποτυπώματα αυτά επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Λέμε έσοδα, έξοδα και εισόδημα – τι σχέση έχει η οδός  με την οικονομία; Είχε, και έχει (λόγω της κυκλοφορίας του εμπορεύματος και του χρήματος): το κόστος, οι δαπάνες μιας πολιορκίας είναι μεγαλύτερες εάν η πόλη που πρόκειται να πολιορκηθεί είναι μακριά, οπότε και τα κέρδη θα είναι λιγότερα, μιας και οι μετακινήσεις ήταν βραδείες και χρονοβόρες. Οι δαπάνες και τα κέρδη ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με την οδό.

ΜΟΛΙΣ οι νικητές πολιορκητές πηδούσαν τα τείχη της πόλης έτρεχαν να προλάβουν να αρπάξουν την πολύτιμη λεία. Ο πιο γρήγορος έπαιρνε τα πιο πολύτιμα – χρήμα, πολύτιμα σκεύη και άλλα αντικείμενα – ενώ οι αιχμάλωτοι ήταν συλλογική λεία που πωλούνταν στους εμπόρους, τους δουλεμπόρους που ακολουθούσαν ένα στράτευμα, για να πουλήσουν στους στρατιώτες και να αγοράσουν από αυτούς. Δεν υπήρξε πολεμική επιχείρηση στην οποία δεν συμμετείχαν έμποροι – ήταν αδιανόητο.

Continue reading →

από τον ελάχιστο εαυτό στην ευαίσθητη υποκειμενικότητα

 

του λαμπε ρατ

 

 

Ο ελάχιστος ή ναρκισσιστικός εαυτός είναι, πάνω απ’ όλα, ένας εαυτός αβέβαιος για τα περιγράμματά του, που λαχταρά είτε να ξαναφτιάξει τον κόσμο κατ’ εικόνα του είτε να σμίξει ευτυχισμένα με το περιβάλλον του και να διαλυθεί μέσα σ’ αυτό.

Κρίστοφερ Λας

 

Υπάρχουν στιγμές που η κενότητα της αίσθησης της ζωής αποκτά την πυκνότητα ενός πράγματος θετικού.

 

Η καλλιέργεια της ευαισθησίας δεν έχει τίποτα να κάνει με την εμπειρία της ζωής. Η εμπειρία της ζωής δεν διδάσκει τίποτα, όπως και για τίποτα δεν πληροφορεί η ιστορία. Η πραγματική εμπειρία συνίσταται στον περιορισμό της επαφής με την πραγματικότητα και στην εμμονή πάνω στην ανάλυση της επαφής αυτής. Έτσι η ευαισθησία πλαταίνει και βαθαίνει, γιατί μέσα μας είναι όλα – αρκεί να τα αναζητήσουμε και να ξέρουμε πώς να το κάνουμε αυτό.

Φερνάντο Πεσσόα

 

 

Είμαστε ακόμα εδώ. Ίσως πληγωμένοι, ματαιωμένοι, απελπισμένοι, ανήμποροι, κενοί, ενίοτε κυνικοί, αλλά ακόμα εδώ. Ένα μοναχικό πλήθος που ψάχνει να βρει τους τρόπους να γίνει ένα αντεστραμμένο μοναχικό πλήθος, μια δύναμη συνάρμοσης των μοναχικών αρνήσεων και αξιοπρεπειών σε μια κοινή υπόθεση κατάφασης της ζωής. Οι καταπονημένες δυνάμεις της γενιάς μας (μιλάμε χοντρικά για τη γενιά που πολιτικοποιήθηκε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την περίοδο 1997-2012 και σε μεγάλο ποσοστό απείχε από τις πρόσφατες εκλογές) αρνούνται να γαντζωθούν από την ασφάλεια, την ευκολία και την οκνηρία που προσφέρουν απλόχερα οι κάθε λογής αυτάρεσκες κλειστές θεωρίες, είτε παλιότερες είτε νεότερες, όπως αρνούνται και να παραιτηθούν, να σμίξουν ευτυχισμένα με το περιβάλλον τους και να διαλυθούν μέσα σ’ αυτό. Κάποιοι φίλοι και σύντροφοι μας χαρακτηρίζουν ελιτιστές, υπερόπτες, αρρενωπούς, διανοούμενους, αγωνιστές του καναπέ και του ίντερνετ, άλλοι μας λένε μεταμοντέρνους. Δεν μασάμε πια. Οι προσβολές δεν μας ακουμπούν. Όχι λόγω μιας δομικής αδιαφορίας για τη γνώμη τους, αλλά λόγω μιας ντροπαλής αυτοπεποίθησης. Ας κοιτάξουν καλύτερα τα δικά τους άγονα χωράφια και ας προσπαθήσουν να σκεφτούν και να νιώσουν τα όριά τους, τις αποτυχίες και τα λάθη τους καθώς και το σεπαρατισμό τους που ολοένα βαθαίνει.

Continue reading →