ποιμενικός τρόπος σκέψης

There are 111 posts filed in ποιμενικός τρόπος σκέψης (this is page 11 of 12).

ποιμενισμός και καπιταλισμός: βούβρωστις, ποιμενική εργαλειοφαγία, ηθική φθορά της μηχανής

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα, όσο κρύο κι αν κάνει

Εάν συγκρίνουμε τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής με τους προκαπιταλιστικούς, θα παρατηρήσουμε ότι εμφανίζει πολλά κοινά στοιχεία περισσότερο με τον ποιμενικό τρόπο παραγωγής παρά με τον δουλοκτητικό ή φεουδαρχικό. Το εργοστάσιο είναι ένα μαντρί και οι υποτελείς Παραγωγοί ιnstrumenta vocalia, ομιλούντα εργαλεία, και δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο Μαρξ στο Κεφάλαιο το έχει προσέξει, περιοριζόμενος όμως σε σε σποραδικές παρομοιώσεις – τις οποίες και θα μελετήσουμε μόλις μας δοθεί ευκαιρία. Και στους δύο αυτούς τρόπους παραγωγής,  η αρπαγή γίνεται με τη βία (διαρκής ”πρωταρχική” συσσώρευση)  και την απάτη (εμπόρευμα, χρήμα, πίστωση), η αναπαραγωγή της κοινωνίας βασίζεται στον ανταγωνισμό που επιφέρει την εξόντωση των ανταγωνιζομένων (ανταγωνισμός μεταξύ των κεφαλαίων και μεταξύ καπιταλιστών και εργατών) μέσω της κρίσης , κι αν αυτή δεν αρκεί, μέσω του πολέμου. Ο φασισμός είναι μια αναβίωση του ποιμενισμού υπό καπιταλιστικές συνθήκες.

Ένα άλλο κοινό σημείο είναι η εργαλειοφαγία, η καταστροφή, η απαξίωση των εργαλείων. Υπάρχουν μόνο δυο τρόποι παραγωγής που έχουν την τάση να καταστρέφουν, να τρώνε τα εργαλεία τους: ο ποιμενικός και ο καπιταλιστικός. Τυχαίο; Δε νομίζω. Με αυτό το ζήτημα θα ασχοληθούμε σήμερα. Οι μαρξιστές δεν ασχολούνται, ούτε οι αναρχικοί. Τι να κάνουμε, θα ασχοληθεί η High Scool of Bad Arts. . .

Continue reading →

ο φόβος φυλάει τα έρμα: ο φόβος ως φύλακας του ποιμνίου των υπάκουων υπηκόων

φίλες και φίλοι καλή σας μέρα

Θα έχετε προσέξει ότι πολύ συχνά οι πολιτικοί ηγέτες, τσιράκια (υπηρέτες) του Κυρίου καπιταλιστή της παραγωγής και του χρήματος, χρησιμοποιούν παροιμίες ποιμενικής προέλευσης για να σχολιάσουν μια κατάσταση ή να στείλουν κάποιο μήνυμα. Ο Γ. Αβέρωφ είχε πει ότι όποιο πρόβατο φεύγει από το μαντρί, το τρώει ο λύκος για να σχολιάσει την αποσκίρτηση κάποιου βουλευτή από το κόμμα. Ο Κώστας Καραμανλής απέφυγε να απαντήσει ερωτήσεις των δημοσιογράφων με την παροιμία μην ξύνεστε στη γκλίτσα του τσοπάνη (Καθημερινή, 22/01/06) ενώ την ίδια παροιμία χρησιμοποίησε και ο υπουργός Μ. Χρυσοχοΐδης (Ελευθεροτυπία, 17/11/09). Όταν ο Κ. Παπούλιας εξελέξη για πρώτη φορά Πρόδρος της Δημοκρατίας είχε δηλώσει ότι ‘εάν δεν εκλέγονταν θα γίνονταν τσέλιγκας’ (Στο ‘Ένα’ κάποιας Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, δεν έχω σημειώσει την ημερομηνία). Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: γιατί οι ηγέτες μας καταφεύγουν στη χρήση ποιμενικών παροιμιών; Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Θεωρούν τους υποτελείς Παραγωγούς ως λογικά πρόβατα, ως ένα κοπάδι υποτελών, τους εαυτούς τους δε βοσκούς λογικών προβάτων, ποιμένες λαών. Την ίδια αντίληψη κυριαρχεί και στον χριστιανισμό: ο ιερέας είναι πνευματικός ποιμήν, ενώ οι ιερείς της Καθολικής Εκκλησίας είναι γνωστοί ως πάστορες, που σημαίνει ‘βοσκοί, ποιμένες’.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με μια πολύ σημαντική ποιμενική παροιμία, ο φόβος φυλάει τα έρμα, διότι είναι πολύ σημαντική μιας και συμπυκνώνει τόσο τη στρατηγική του Κυρίου όσο και την πνευματική και ψυχολογική κατάσταση των υποτελών Παραγωγών. Και θα υποστηρίξω ότι ο φόβος ο προέρχόμενος από τον εκφοβισμό είναι ένας τρόπος διάλυσης, αποτροπής της σύναψης σχέσεων συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των υποτελών, ότι είναι ένα μέσον συρρίκνωσης του εμμενούς κομμουνισμού.

Continue reading →

μήπως αρχίζει ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος; η επανεμφάνιση των νομάδων ποιμένων και η κλιμάκωση των ενδοποιμενικών συρράξεων

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Υπάρχει το ενδεχόμενο η σύναψη συμμαχιών μεταξύ των ποιμενικών φυλών της Λιβύης και η κλιμάκωση των συρράξεων να επεκταθούν σε όλη τη Β. Αφρική, και πέραν αυτής, να γενικευθούν και να εμπλακούν σε αυτές, λόγω του πετρελαίου,  και οι δυτικές καπιταλιστικές χώρες; Ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης; Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου; Η επιδείνωση της ύφεσης; Η εμπλοκή και άλλων καπιταλιστικών χωρών; Η γενίκευση των συρράξεων σε ολόκληρο τον πλανήτη; Με αυτά τα ερωτήματα θα καταπιαστούμε σήμερα.

Continue reading →

οι φύλαρχοι της Λιβύης: από τον ποιμενισμό στον καπιταλισμό

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Πριν από κάνα δυο μέρες άρχισα να γράφω ένα κείμενο για τον ποιμενισμό και τον καπιταλισμό στη Λιβύη αλλά δεν το ολοκλήρωσα. Δεν είναι η πρώτη φορά και θα σας ήμουν ευγνώμων εάν δείξετε κατανόηση. Δεν είμαι γραφιάς του γραφείου, δεν είμαι επαγγελματίας, μια στραβή ή κάτι έκτακτο να συμβεί, και συμβαίνει συχνά, δεν μου επιτρέπει να συνεχίσω, να ολοκληρώσω. Αυτά όμως που έχω να πω δεν φεύγουν από το κεφάλι μου κι αν δεν τα εκθέσω θα σκάσω όπως θα σκάσω εάν δεν κατουρήσω. Το γράψιμο και το κατούρημα δεν διαφέρουν και πολύ, έτσι δεν είναι, Θόδωρα;

Ακούμε και διαβάζουμε συχνά για τους φυλάρχους, σεΐχηδες της Λιβύης και κάποιων άλλων αραβικών κοινωνικών σχηματισμών.  Ποιοι είναι αυτοί οι φύλαρχοι; Με αυτό το ερώτημα θα ασχοληθώ σήμερα, Κυριακή, αργεί να ξημερώσει. Και πως εμπλέκονται στην εξέγερση που εκτυλίσσεται στη Λιβύη; Τα ερωτήματα αυτά δεν διατυπώνονται και δεν επιχειρείται καμιά απάντησή τους και ο λόγος είναι προφανής: υπάρχει πλήρης αδιαφορία και άγνοια σχετικά με τον ποιμενικό τρόπο  παραγωγής και τη σχέση του με τον καπιταλισμό. Ασχολούμαι, θεωρητικά και ιστορικά,  με τον ποιμενισμό εδώ και πολλές δεκαετίες και να που τώρα αυτή η γνώση ίσως να μας φανεί χρήσιμη.

Με άλλα λόγια, θα επιχειρήσουμε να δώσουμε κάποιες απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα. Ποιες είναι οι επιδιώξεις των εξεγερμένων; Η εξισωτική διανομή του τεράστιου κοινωνικού πλούτου ή η συμμετοχή των φυλάρχων στην διανομή της λείας, των προσόδων του πετρελαίου;

Η απάντησή μου: εάν οι εξεγερμένοι αποτινάξουν τον αρχαϊσμό του ποιμενισμού και στραφούν προς μια εξισωτική και κοινωνική χρήση του κοινωικού πλούτου, τότε θα έχουμε μια γνήσια κοινωνική επανάσταση. Εάν οι φύλαρχοι αποσπάσουν την υπακοή και την αφοσίωση των ποιμένων, τότε οι νέοι Καντάφηδες θα είναι οι φύλαρχοι αυτοί. Και θα το κάνουν υποστηρίζοντας καταρχήν τους εξεγερμένους, όπως έκαναν οι φύλαρχοι, οι σεΐχηδες, των ισχυρότερων φυλών  Χάσεντ και Μπακίλ στην Υεμένη. (Καθημερινή, 26/02/2011).

Θα δούμε ποια θα είναι η έκβαση αυτής της πολύ ενδιαφέρουσας κοινωνικής και ιδεολογικής-πολιτισμικής σύγκρουσης.

Continue reading →

Λιβύη: από τον ποιμενισμό στον καπιταλισμό

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα!

Θα πήγαινα να τελειώσω το φύτεμα του αρακά, του κρεμμυδιού, των κουκιών και των σκόρδων αλλά κάνει κρύο, μπορεί να ρίξει και κάνα χιονόνερο,  και σκέφτηκα να μείνω μέσα, να κάνουμε λίγη πρωινή παρέα και κατά τις δώδεκα να πιούμε κάνα δυο ποτηράκια κόκκινο μπρούσκο κρασί μέ λαχαρνιά (λάχανο τουρσί), τυρί σαμαθρακιώτικο και ρόκα από το κήπο. Και ψωμί ζυμωμένο με τα χέρια. Και λάδι από την Κρήτη. Και ρίγανη μαζεμένη από το βουνό με τα χρυσά μου τα χεράκια.

Εάν, φίλες και φίλοι, θέσουμε το ερώτημα, ποιος τρόπος παραγωγής είναι κυρίαρχος στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό, θα απαντούσαμε, και νομίζω πως δεν θα διαφωνούσατε, ότι ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής είναι ο κυρίαρχος. Την ίδια απάντηση θα δίναμε όσον αφορά τον αιγυπτιακό κοινωνικό σχηματισμό. Εάν όμως  το ερώτημα αυτό το θέσουμε για τον κοινωνικό σχηματισμό της Λιβύης, τότε η απάντηση δεν είναι τόσο αυτονόητη. Θα ήταν λάθος να πούμε ότι ο κυρίαρχος τρόπος παραγωγής είναι ο καπιταλιστικός. Και πολύ εύλογα θα ρωτούσατε: εάν δεν είναι ο καπιταλιστικός, ποιος είναι. Απαντώ: ο ποιμενικός. Για να είμαστε ακριβείς, δεν είναι ούτε ο καπιταλιστικός ούτε ο ποιμενικός. Πριν από το 1970, πάνω κάτω, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι κυρίαρχος τρόπος παραγωγής ήταν ο ποιμενικός. Από τότε όμως άρχισε ένας μετασχηματισμός των κοινωνικών σχέσεων υπέρ του καπιταλισμού αλλά αυτός ο μετασχηματισμός έχει καθυστερήσει, σταμάτησε θα έλεγα, αδρανοποιήθηκε για πολλούς και διαφόρους λόγους. Δυο όμως είναι οι βασικοί λόγοι:  η γεωγραφία της περιοχής και το πετρέλαιο. Ο πρώτος, η έρημος, το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας, αποτελεί έναν θύλακα αναπαραγωγής του ποιμενισμού, της εκτροφής των ζώων με την οποία ασχολείται ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, οι Βέρβεροι. Ο δεύτερος είναι το πετρέλαιο, το οποίο συνδέεται άμεσα και έμμεσα με τον καπιταλισμό.Τα έσοδα από το πετρέλαιο ανήκουν στην ολιγομελή άρχουσα τάξη, ποιμενικής αραβικής καταγωγής, εκπρόσωπος των οποίων είναι η οικογένεια Qaddafi, απόγονοι των αράβων κατακτητών.

Continue reading →

geldheckendes Geld: μια ατυχής μεταφορά (του Κ. Μαρξ)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα. Φίλιππε, καλημέρα.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με μια μεταφορά που διαβάζουμε στον πρώτο τόμο του ‘Κεφαλαίου’ του Κ. Μαρξ (Μερος Δεύτερο. Κεφάλαιο Τέταρτο). Η μεταφορά αυτή είναι πολύ σημαντική διότι είναι ένας περιεκτικός ορισμός του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και αρπαγής του κοινωνικού πλούτου, στον οποίο το χρήμα (Χ) γίνεται περισσότερο χρήμα (Χ’): Χ-Χ’. Πως όμως το Χ γίνεται Χ’; Σήμερα, εδώ στην Ελλάδα, λέμε πως το χρήμα πάει στο χρήμα. Πρόκειται περί μεταφοράς. Στην Αγγλία, υπήρχε μια άλλη μεταφορά, επινόηση των πρωτεργατών του εμπορικού κεφαλαίου, την οποία αναφέρει (στα αγγλικά)  ο Κ. Μαρξ: money  which begets money, χρήμα που γεννάει χρήμα. Μεταχειρίζεται και μια παραπλήσια μεταφορά, δεν γνωρίζω όμως εάν ήταν  κοινής χρήσης  ή την επινόησε ο ίδιος: geldheckendes Geld, το χρήμα που τίκτει χρήμα, και πιο συγκεκριμένα, το χρήμα που κλωσσάει χρήμα.

Όμως, φίλες και φίλοι, το χρήμα δεν πάει στο χρήμα, το χρήμα ούτε γεννάει ούτε κλωσσάει χρήμα.

Continue reading →

πρώτη διάλεξη που δεν έγινε: εισαγωγή στην Ιλιάδα

φίλες και φίλοι, καλησπέρα σας.

Οι Τουαρέγκ της Σαχάρας λένε ότι ο φιλοξενούμενος είναι πρίγκηπας, φυλακισμένος και ποιητής. Είναι πρίγκηπας γιατί δεν θα του λείψει τίποτα. Είναι φυλακισμένος γιατί οφείλει να δεχτεί και να εφαρμόσει τους κανόνες του χώρου και των ανθρώπων που ζουν εκεί. Τέλος, είναι ποιητής γιατί όταν θα φύγει, θα υμνήσει τη φιλοξενία.

Continue reading →

τήλε: το προσφιλές επίρρημα του (δυτικού) Κυρίου

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα.

Κάθε νέο λεξικό της ελληνικής γλώσσας που εκδίδεται κατά καιρούς καταγράφει ολοένα και περισσότερες λέξεις με πρώτο συνθετικό το επίρρημα τήλε, που σημαίνει ‘μακριά’. Τις τελευταίες δυο δεκαετίες πλάστηκαν τόσες πολλές λέξεις με το τήλε πρώτο συνθετικό όσες δεν πλάστηκαν τις προηγούμενες τρεις χιλιετίες. Η παρατήρηση αυτή δεν ισχύει μόνο για την ελληνική γλώσσα αλλά για όλες τις γλώσσες των καπιταλιστικών κοινωνιών, ειδικά των ‘ανεπτυγμένων’, δηλαδή των κοινωνιών της πλήρους εμπορευματοποίησης, που έχουν δανειστεί και μεταχειρίζονται το επίρρημα τήλε. Πως να εξηγήσουμε αυτό το φαινόμενο;

Η απάντηση είναι εύκολη. Η (δυτική) τεχνοεπιστήμη έχει καταφέρει να πράττουμε και να δρούμε από μακριά, άρα και μακριά ο ένας από τον άλλον. Αυτή η επιτυχία είναι ένα από τα ιδιαίτερα και σημαντικότερα χαρακτηριστικά του δυτικού πολιτισμού, δηλαδή της δυτικής Κυριαρχίας. Η επιτυχία αυτή είναι η εκπλήρωση της επιθυμίας του ήρωα της Ιλιάδας (και της Οδύσσειας) να ζει και να δρα από μακριά. Η επιθυμία έχει καταγραφεί στην Ιλιάδα – θα ασχοληθούμε στο μέλλον με αυτό το θέμα – με τρεις τρόπους:  με την φαντασιακή εκπλήρωση της επιθυμίας (θεός), με την λατρεία της απόστασης στη φύση  (λατρεία του ήλιου και των αστεριών) και  με τον σχηματισμό λέξεων. Σήμερα, θα ασχοληθούμε με την αρχαιότερη επιθυμία απόστασης: την επιθυμία του ήρωα να φονεύει από μακριά όπως αυτή καταγράφεται σε λέξεις των κρατικών αρχείων των μυκηναϊκών διοικητικών κέντρων και της Ιλιάδας.

Continue reading →

η γη ως ζώο (εκτροφής)

Οι αρχαίοι Έλληνες εκλάμβαναν τη γη ως θηλυκό ζώο· η αντίληψη αυτή επιβιώνει ως τις μέρες μας: για να αντικαταστήσουμε το λίπος που της παίρνουμε, της ρίχνουμε λίπασμα, λες και τα φυτά πρέπει να φάνε λίπος για να καρποφορήσουν. Μόνο έτσι μπορεί να ξαναγίνει γόνιμη και να γεννήσει· δεν αποκαλούμε γεννήματα την πιο σημαντική γεωργική παραγωγή, τα δημητριακά; Δεν χαρακτηρίζουμε ένα αφράτο και γόνιμο χώμα παχύ, δηλαδή γεμάτο πάχος, λίπος; Πως όμως και πότε διαμορφώθηκε αυτή η αντίληψη; Ποιοι ήταν αυτοί που για πρώτη φορά την είδαν ως θηλυκό ζώο; Για ποιον είναι τόσο σημαντικό το θηλυκό ζώο ώστε με αυτό να δηλώνεται η ίδια η καλλιέργεια της γης και ο πλούτος της γεωργικής παραγωγής;

Τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μας τις δίνει η Ιλιάδα, το έπος που συντέθηκε την εποχή της θεμελίωσης του οικοδομήματος που λέγεται δυτικός πολιτισμός (800-500 π. Χ.). Στο κείμενο αυτό θα εντοπίσουμε τις αρχαιότερες μαρτυρίες της εξεταζόμενης αντίληψης. Η πρώτη από αυτές είναι μια μεταφορά: μια εύφορη περιοχή της Πελοποννήσου, η αργολική πεδιάδα, χαρακτηρίζεται από τον Αγαμέμνονα (Ι 141) οὖθαρ ἀρούρης, ο μαστός της καλλιεργήσιμης γης. Οι Κακριδής-Καζαντζάκης αποδίδουν την έκφραση με το επίθετο πολύκαρπη. Οι καρποί της γης είναι το γάλα που αρμέγουμε από τους μαστούς της γης.

Continue reading →