φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Όνειρο ζω, μη με ξυπνάτε: φίλες και φίλοι, ξαναζώ την εφηβεία μου! Όχι, δεν είμαι ερωτευμένος, ο έρωτας είναι ένδειξη ανωριμότητας – η ανωριμότητα είναι μια φυσιολογική κατάσταση, δεν εκφράζω κανέναν απολύτως ψόγο. Ερωτευόμαστε όταν νομίζουμε ότι θα ζήσουμε με τα βουνά, ότι δεν θα πεθάνουμε και καλά κάνουμε. Ο έρωτας έχει σχέση με την αναπαραγωγή, με τις πιο μεγάλες κάβλες – τώρα στα 54 έχω κάβλες αλλά δε μπορώ να πω ότι είναι και τόσο μεγάλες.

Εδώ και ένα χρόνο, πέντε χρόνια, δέκα, είκοσι χρόνια ακούω και διαβάζω για το τέλος της Μεταπολίτευσης. Σήμερα το ζήτημα αυτό επανέρχεται και τα επιχειρήματα ενισχύονται με δυο νέες αδιαμφισβήτητες καταστάσεις: ο δικομματισμός τελείωσε, δεν θα γίνουν προεκλογικές συγκεντρώσεις, άρα, άρα ζούμε το τέλος της Μεταπολίτευσης. Τι έχω πάθει εγώ και θεωρώ ότι η Μεταπολίτευση επανεκκινεί; Δε θα είμαι στα καλά μου, είναι βέβαιο!

Τον Ιούλιο του 1974, όταν έπεσε η Χούντα ήμουνα δεκαέξι χρονών. Δούλευα μπογιατζής, βοηθός, έτριβα με το γυαλόχαρτο τοίχους για να στοκαριστούν από τους μαστόρους. Δούλευα στη Νέα Ιωνία, στην Αθήνα. Ένα πρωινό, αντί για τραγούδια, το ραδιόφωνο έπαιζε εμβατήρια. Τι έγινε; Μπήκαν οι Τούρκοι στη Κύπρο, έπεσε η Χούντα. Σηκώθηκα κι έφυγα από τη δουλείά. Λεωφορεία δεν υπήρχαν, πήγα με τα πόδια στο σπίτι μου, στην Παλιά Πεντέλη. Όχι μόνο δεν υπήρχαν λεωφορεία αλλά δεν υπήρχε και κυβέρνηση, υπήρχε ακυβερνησία, υπήρχε ένα ‘κενό πολιτικής εξουσίας’, το οποίο αντιμετωπίστηκε με επιστράτευση όλων των ανδρών. Η Μεταπολίτευση, η Δημοκρατία,  άρχισε με μια κήρυξη κατάσταση έκτακτης ανάγκης!: οι άνδρες έπρεπε να απομακρυνθούν από τα μεγάλα αστικά κέντρα με το πρόσχημα του πολέμου με την Τουρκία, λόγω της εισβολής του τουρκικού στρατού στην Κύπρο. Να φανταστείτε ότι ήρθαν να επιστρατευθούν και μετανάστες από Γερμανία, Βέλγιο, Σουηδία, Γαλλία και άλλες χώρες! Αχ Ελλάδα, σ’ αγαπω, μη μιλάς, μη γελάς, κινδυνεύει η Ελλάς, για την Ελλάδα, ρε γαμώτο!

Μετά από λίγες μέρες να και ο εθνάρχης Κωνσταντίνος Καραμανλής από τη Γαλλία, ο Ανδρέας Παπανδρέου με ζιβάγκο δεν ξέρω από που, ο Τζοχατζόπουλος από τη Γερμανία, οι πολιτικοί κρατούμενοι από την εξορία, κόσμος και κοσμάκης στα αεροδρόμια και στα λιμάνια να  υποδεχτούν τους Σωτήρες και τους Προστάτες της Δημοκρατίας, ενθουσιασμός, πανηγύρια, εκατομμύρια στη πρώτη πορεία του Πολυτεχνείου, ψωμί, παιδεία, ελευθερία, δεν θα περάσει ο φασισμός, Καραμανλής ή τάνκς, φονιάδες των λαών Αμερικάνοι, ΕΟΚ και Νατο το ίδιο συνδικάτο, και,

η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες

Και τώρα, εν έτει 2012,  ακούω και πάλι: ψωμί, παιδεία, ελευθερία – η χούντα δεν τελείωσε το εβδομήντα τρία!

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Οι φρικαλεότητες και οι βαναυσότητες του ανερχόμενου καπιταλισμού  θα ωχριούν, ωχριούν ήδη,  μπροστά σε αυτές του κατερχόμενου, επιτρέψτε μου την έκφραση, του καπιταλισμού που παρακμάζει. αποσυντίθεται και συρρικνώνεται. Κάθε σύστημα Κυριαρχίας έχει δυο επιλογές για να διαιωνιστεί: να προβεί σε υποχωρήσεις και συμβιβασμούς ή να  προκρίνει μια φυγή προς τα εμπρός επανερχόμενο στο παρελθόν, να αναπαραγάγει και να ενισχύσει τους αρχικούς θεσμούς, τη λογική του με άλλα λόγια. Όταν οι ρωμαίοι δουλοκτήτες δεν μπορούσαν να αντικαταστήσουν τους δούλους τους με νέους, λόγω των εξεγέρσεων στη αχανή αυτοκρατορία και των εισβολών των γερμανικών φυλών, αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν κάποιες ελευθερίες στους δούλους τους μόνο και μόνο για να συνεχίσουν να είναι Κύριοι (domini) – έτσι προήλθε ο φεουδαρχικός τρόπος παραγωγής. Αυτή την επιλογή δεν την έχει και δεν μπορεί να την προκρίνει ο καπιταλιστής Κύριος των ημερών μας: ο μόνος δρόμος είναι η επιστροφή στο παρελθόν.

Εάν οι θεσμοί του εγκλεισμού παραπαίουν και ο έλεγχος (Ντελέζ) είναι αυτός που αντικαθιστά την πειθαρχία (Φουκό), η κρίση του καπιταλισμού θα σηματοδοτήσει τόσο την ενίσχυση όλων των μορφών εγκλεισμού και πειθαρχίας όσο και όλων των τρόπων ελέγχου. Οι λέξεις του μέλλοντος είναι εγκλεισμός, έλεγχος, εξόντωση.

Αλλά, φίλες και φίλοι, οι πρακτικές αυτές είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την έννοια της πόλεως και της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας. Και η πόλις και η δημοκρατία (η οποία αρχικά ονομάζονταν ισονομία), και οι τρεις αυτοί όροι είναι όροι αμιγώς πολεμικής, στρατιωτικής προέλευσης. Η πόλις ήταν αρχικά το φρούριο πάνω σε έναν ψηλό και απόκρημνο βραχώδη λόφο ενώ το άστυ ήταν ο τόπος κατοικίας των χωρικών. Με την μετατροπή του άστεως σε πόλιν, σε φρούριο, με την φρουριοποίηση δηλαδήτου άστεως, ο όρος πόλις άρχισε να δηλώνει τόσο τον τόπο κατοικίας  και την πολιτική οργάνωση όσο και το σύνολο των ανδρών πολεμιστών. Οι όροι δήμος και κράτος είναι πιο σαφείς, όσο για τον όρο ισονομία ας θυμηθούμε τον Ηρόδοτο, ο οποίος μας δίνει τον εξής ορισμό: ες μέσον καταθείναι τα πρήγματα, δηλαδή, ας βάλουμε τη λεία στη μέση και ας τη μοιράσουμε σε ίσα μερίδια. Το δεύτερο συνθετικό -νομία δεν έχει καμιά σχέση με τους νόμους αλλά με τη μοιρασιά, τη διανομή της λείας.

Έτσι εξηγείται και η προέλευση του όρου police από την πόλιν μέσω της πολιτείας, όπως θα δούμε τη Δευτέρα το πρωί. Η λατρεία του φρουρίου εντοπίζεται στην οργάνωση όλων των χώρων της δυτικής Κυριαρχίας, αυτό είναι το πρότυπο οργάνωσης όλων των χώρων, από το αυτοκίνητο (meine Auto ist mein Burg, λένε οι Γερμανοί – wir leben Auto!)  και το σπίτι, από το δρόμο και το εργοστάσιο, μέχρι τα εθνικά κράτη, τις ηπείρους (η Ευρώπη είναι ήδη φρούριο)  και τη Γη την ίδια, για να προστατευθεί από τους προερχόμενους από το διάστημα θανάσιμους κινδύνους.

Η δυτική Κυριαρχία, ο δυτικός πολιτισμός εμφανίστηκε στη αρχαϊκή Ελλάδα (750-500 π.Χ.) και όποιος και όποια θέλει να μελετήσει την καταγωγή της  δεν μπορεί παρά να μελετήσει εκείνη την εποχή.  Δεν θα αργήσει να διαπιστώσει ότι η εικόνα που έχουμε για την πόλιν και τη δημοκρατία, μια εικόνα που δημιουργήθηκε από μανδαρίνους καθηγητές των δυτικών καπιταλιστικών κρατών δεν έχει καμιά σχέση με αυτήν που διαβάζουμε στις πηγές. Θα σας δώσω μόνο ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα και θα έρθω στο θέμα μου. Η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη, προς το τέλος της αρχαϊκής εποχής, που θεωρείται ως η γένεση της δημοκρατίας,  δεν ήταν τίποτα άλλο από μια κατάλυση της τοπικής λήψης των αποφάσεων, της αυτονομίας δηλαδή και της αυτοδιοίκησης των διάσπαρτων μικρών οικισμών σε ολόκληρη την Αττική (139 κατά των 4o αιώνα) και την αντικατάστασή της από μια κεντρική συνέλευση και διοίκηση στην Αθήνα. Γιατί έγινε αυτό; Για να συμμετέχουν όσο γίνεται λιγότεροι! Πως θα μπορούσε ένας αγρότης του Ωρωπού, της σημερινής Λούτσας ή του Σουνίου να πάει στην Αθήνα με τα πόδια, να ψηφίσει και να επιστρέψει; Η δημοκρατία που θαυμάζουν και εξυμνούν κάποιοι, και την ονομάζουν μάλιστα και άμεση δημοκρατία, δεν ήταν παρά η πολιτική μορφή που πήρε η κατάλυση της αυτονομίας και αυτοδιοίκησης των μικρών οικισμών, των δήμων.  Δεν αγνοιώ βέβαια ότι και εκεί μόνο οι άνδρες πολεμιστές, ο δήμος,  έπαιρναν μέρος στη λήψη των αποφάσεων. Περιορίζομαι σε αυτή τη πτυχή των μεταρρυθμίσεων του αριστοκράτη Κλεισθένη, γόνου της πιο ισχυρής οικογένειας, των Αλκμεωνιδών, και αφήνω μια άλλη, πολύ πιο βασική, αυτή της αναδιοργάνωσης και επανεξοπλισμού του στρατού. . .

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Σήμερα θα απαντήσω σε ένα σχόλιο του αρτοποιού Δημήτρη, ο οποίος ισχυρίζεται ότι ‘γράφω αηδίες’ σε ένα σημείωμά μου με τίτλο ‘το ψωμί-εμπόρευμα ως μέσον αρπαγής και καταστροφής’ και μου προτείνει, με προκαλεί θα  έλεγα, να μου δώσει ένα φούρνο για να δω πως βγαίνει το ψωμί και το μεροκάματο.

Στο σημείωμα αυτό υποστήριξα ότι το ψωμί που τρώμε είναι κάκιστης ποιότητας και πανάκριβο και ότι αρτοποιοί βγάζουν τρελά λεφτά. Δεν τον ενόχλησε το κακής ποιότητας ψωμί αλλά οι ανακρίβειες που γράφω περί του βάρους του ψωμιού και των κερδών των φουρνάρηδων. Ο Δημήτρης αγνοεί ίσως ότι έχω έρωτα με το ψωμί και ότι είμαι κι εγώ αρτοποιός μιας και ποιώ άρτον, όχι για να το πουλάω αλλά για τις ανάγκες του σπιτιού κι αν περάσει κάνας φίλος από το σπίτι, φεύγει και με ένα καρβελάκι ή με παξιμάδια. Εγείρονται λοιπόν τα εξής ερωτήματα: εάν το ψωμί που τρώμε είναι κάκιστης ποιότητας, πως είναι το καλό ψωμί, ποιο είναι το καλό ψωμί; Μπορούμε να παράγουμε καλό ψωμί; Πως θα μπορέσουμε να παράγουμε ψωμί που να μην είναι εμπόρευμα;

Τα ερωτήματα αυτά σχετίζονται με το ζήτημα του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής. Εάν ο κομμουνισμός είναι μια διαδικασία οργάνωσης της ομάδας, του κυττάρου της κοινωνίας,  και των κοινωνικών πρακτικών, στην οποία επικρατεί η κοινοχρησία, η κοινοκτησία, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η δημιουργική διαχείριση της σύγκρουσης και της διεκδίκησης, η ελευθερία και η ισότητα, είμαστε σε θέση να μιλάμε για κομμουνιστικό τρόπο παραγωγής; Θα μπορούσαμε υπό το πρίσμα το εμμενούς κομμουνισμού να φανταστούμε,να σκεφτούμε πως θα μπορούσε να οργανωθεί η παραγωγή του κοινωνικού πλούτου; Εκός από το ψωμί ασχοληθήκαμε ήδη με την παραγωγή των φρούτων, στο κείμενο για τους κοινοτικούς οπωρώνες, και με το συλλογικό μαγείρεμα, στο οποίο και θα επανέλθουμε.  Θα μπορούσαμε να διευρενήσουμε και να εξετάσουμε πως θα μπορούσε να οργανωθεί μια κομμουνιστική παραγωγή όλου του αναγκαίου και χρήσιμου κοινωνικού πλούτου: τα λαχανικά, τα δημητριακά, τα ρούχα, τα σπίτια, η ενέγεια, κλπ. Όλα αυτά δεν είναι ουτοπικά σχεδιάσματα αλλά απαντήσεις σε υπαρκτά προβλήματα του παρόντος. Είναι και μια άσκηση πάνω στη μείζονα αδυναμία της εποχής μας, στην αδυναμία και ανικανότητα να δούμε κάτι πέραν του υπάρχοντος.

Ο αρτοποιός Δημήτρης δεν νοιάζεται γι αυτό το πέραν του υπάρχοντος. Στ’ αρχίδια του. Ο Δημήτρης έχει ένα φούρνο, παράγει και πουλά ψωμί και έτσι επιβιώνει αυτός και η οικογένειά του. Δεν έχω τίποτα με τους ανθρώπους: ούτε με τους δασκάλους ούτε με τους οδηγούς ούτε με τους γιατρούς ούτε με τους αρτοποιούς: με το σχολείο τα έχω, με το αυτοκίνητο, με τη δυτική καπιταλιστική ιατρική με την καπιταλιστική παραγωγή ψωμιού. Δεν γνωρίζω εάν ο Δημήτρης έχει ένα φούρνο που τον δουλεύει ως οικογενειακή επιχείρηση ή εάν είναι ένας μικροκαπιταλιστής με κάνα δυο αρτεργάτες και μια δυο πωλήτριες. Δεν γνωρίζω επίσης τι ψωμί φτιάχνει αλλά μπορώ να το φανταστώ. Θα φτιάχνει εκείνο το άσπρο ψωμί τη ψύχα του οποίου εάν την πιέσεις φτιάχνεις ένα μπαλάκι σαν του πινγκ πονγκ κι εάν το εκσφενδονίσεις προς το πάτωμα αναπηδά λες και είναι από καουτσούκ. Δοκιμάστε αν θέλετε! Πριν δούμε όμως τα περί του βάρους του ψωμιού-εμπορεύματος, τι είναι ένα καλό ψωμί κι αν μπορούμε να παράγουμε ψωμί το οποίο να μην είναι εμπόρευμα, δηλαδή να μας κοστίζει πολύ, παρά πολύ λιγότερο και να είναι και καλό, ας δούμε τι είναι αυτό το ΄φάτε Αθηναίοι τα χύσια μου’.

Continue reading →

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Από την απρόσμενη παρουσία των Υποτελών εκεί όπου δεν έπρεπε να είναι, κατά τη διάρκεια των παρελάσεων της 28ης Οκτωβρίου του 2011, μέσα σε λίγους μήνες (25 Μαρτίου 2012)  περάσαμε στην επίσης απρόσμενη απουσία από εκεί που θα έπρεπε να είναι. Στην πρώτη περίπτωση, οι Υποτελείς δεν θα έπρεπε να είναι στο χώρο της παρέλασης αλλά να είναι στο χώρο των θεατών. Στη δεύτερη, έπρεπε να είναι στο χώρο των θεατών, αλλά δεν ήταν ούτε στο χώρο της παρέλασης ούτε στο χώρο των θεατών: απουσίαζαν.

Continue reading →

 

. . . ας παρελάσει ο στρατός μπροστά από την αστυνομία

. . . μπροστά από την υπερυψωμένη εξέδρα

. . . να δούμε και να δείξουμε ποιοι είναι οι Κύριοι, οι ένοπλοι ζητινάνοι που κάθονται εκεί:

μια συμμορία αδίστακτων δολοφόνων:

άμα πας, αν είσαι εκεί, δε πα να μουντζώσεις, δε πα να στρίψεις αλλού το κεφάλι

δεν θα διαμαρτυρηθούμε – με την απουσία θα καταργήσουμε τις παρελάσεις

την επανάσταση την κάνουμε τέχνη: άμα δεν απουσιάσουμε όλοι και όλες μαζί, δεν θα μπορέσουμε να παρουσιαστούμε όλοι και όλες μαζί

νικάμε χωρίς να πολεμάμε – πρώτα νικάμε και μετά πολεμάμε

ας τους αφήσουμε εκεί, να παρελαύνουν και να περιμένουν:

εμείς  θα είμαστε αλλού:  ουζάκι, τσιπουράκι, μπακαλιάρο, φασόλια, μακαρόνια, ας μοιραστούμε ό,τι έχουμε, καλή παρέα, συζήτηση ν’ ανάψουν τα αίματα, ο έρωτας φωτιά, να παίξουν τα παιδιά, να τραγουδήσουμε και να χορέψουμε – ας κάνουμε την παρέλαση και το θέαμα γιορτή και γλέντι και πανηγύρι και ξεφάντωμα

[DON JOHN . . . Their cheer is the greater that I am subdued

Κύριος Ιωάννης. . .Όσο μεγαλύτερη είναι η ευθυμία τους, τόσο πιο πολύ φαρμακώνομαι

Much Ado About Nothing, Πολύ Κακό Για Τίποτα – Σέξπυρ]

ήρθε καιρός να σμίξουμε το υψηλό με το χαμηλό, το τραγικό με το καθημερινό, τη Πολιτική, την επέμβαση στην Ιστορία,  με το γέλιο, το γλέντι, την παρέα:

– strike up, pipers (βαράτε, βιολιτζήδες! αβάντι, μαέστρο!)

Dance (Χορός)

Exeunt  (Εξέρχονται, βγαίνουν)

το τέλος του Πολύ Κακό Για Τίποτα – Much Ado About Nothing

πάω στο χωριό να κλαδέψω τ΄αμπέλι

θα τα ξαναπούμε τη Δευτέρα το πρωί: κατάργηση παρελάσεων: κοινωνικό αντάρτικο, Πανταχού Απουσία