Δεν υπάρχει μία φιλοσοφία, αλλά δύο: η υψηλή και η χαμηλή. Μιας και το χαμηλό προϋπήρχε του υψηλού, αφού ο άνθρωπος προϋπήρχε του Κυρίου, η χαμηλή φιλοσοφία προϋπήρχε της υψηλής. Κάθε άνθρωπος, όπου κι αν βρίσκεται, όποτε κι αν έζησε, είναι φιλόσοφος: το κομβικό ερώτημα που έθεσε, και συνεχίζει να θέτει, αφορά τον θάνατο, δηλαδή τη ζωή. Σε κάθε εποχή, σε κάθε κοινωνία το ερώτημα αυτό παίρνει μια ιδιαίτερη μορφή που προσδιορίζεται ιστορικά. Σήμερα, με την παγκόσμια κυριαρχία του καπιταλισμού, η ανθρωπότητα, οι υποτελείς Παραγωγοί του κοινωνικού Πλούτου, φιλοσοφεί, θέτει δηλαδή το ερώτημα: γιατί ζούμε στη Κόλαση (σημαίνει Τιμωρία), ενώ θα μπορούσαμε να ζήσουμε στον Παράδεισο; Ας διευκρινίσουμε ότι Κόλαση είναι κάθε κοινωνικό σύστημα που δεν επιτρέπει την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων, ενώ ο Παράδεισος είναι η εξασφάλιση των συνθηκών που επιτρέπουν τον ταχύτατο εντοπισμό και την ταχύτατη επίλυση των προβλημάτων που αναπόφευκτα θα παρουσιάζονται. Παράδεισος δεν είναι η έλλειψη προβλημάτων, δεν θα υπάρξει κοινωνία χωρίς προβλήματα αλλά η δυνατότητα επίλυσής τους. Η χαμηλή φιλοσοφία θεωρεί ότι ο θάνατος είναι προϋπόθεση της ζωής και ότι ο μόνος τρόπος να τον αντιμετωπίσουμε είναι η κατάφαση της ζωής: το γλέντι, η χαρά, η συμβίωση και η συνεργασία. Η φύση δεν είναι ελαττωματική, αν και κάνει λάθη.
ο γιατρός και ο Θεός
Τα έσχατα καταφύγια του ανθρώπου παραμένουν ο γιατρός και ο Θεός. Ή θα πούμε “σώσε με, γιατρέ μου” , ή, “βοήθησέ με, Θεέ μου”. (Και το “Θεούλη μου”, δεν είναι άσχημο). Κι ενώ είμαστε βέβαιοι ότι οι γιατροί δεν κάνουν θαύματα και ότι δεν είναι Θεοί, το παραδέχονται άλλωστε και οι ίδιοι σε οριακές στιγμές, κανείς δεν αμφιβάλλει για τις ιατρικές ικανότητες του Θεού. Όταν οι γιατροί σηκώνουν τα χέρια, αναλαμβάνει ο Θεός και ή θα πάρει τον ασθενή κοντά του, προφανώς γιατί τον αγάπησε, ή θα του χαρίσει τη ζωή και θα του επιτρέψει να παρατείνει την ταλαίπωρη ύπαρξή του, προφανώς γιατί τον μίσησε. Ο Θεός είναι γιατρός· όταν έστειλε τον Γιο του στη Γη, τον έστειλε ως θεραπευτή – το επάγγελμα ήταν ανέκαθεν κληρονομικό.
τι κάνουμε όταν οδηγούμε;
το πρόσθεν τιμιώτερον και αρχικώτερον
Στο “Τίμαιο” ο Πλάτων μας εξηγεί γιατί κινούμαστε κυρίως προς τα μπρος και, επομένως, γιατί το πρόσωπο και τα μάτια είναι μπροστά. Οι θεοί που μας έπλασαν, γράφει ο φιλόσοφος, θεώρησαν ότι “το μπροστά είναι πιο ευγενές και ηγετικό από το πίσω”(45a)1, οπότε είναι πιο ευγενικό και ηγετικό να κινούμαστε προς τα μπρος. Έτσι, “έβαλαν το πρόσωπο μπροστά και το προίκισαν με όργανα ικανά να εκφράσουν κάθε προσδοκία της ψυχής, προνόησαν δηλαδή η φυσική θέση του ηγετικού στοιχείου να βρίσκεται μπροστά” (45b). Εάν μπορούσαμε να ρωτήσουμε τους θεούς να μας πουν γιατί το μπροστά είναι καλύτερο από το πίσω, θα μας παράπεμπαν στον Πλάτωνα, διότι ό,τι βάζει στο στόμα των θεών ο Πλάτων δεν είναι παρά δικές του γνώσεις, απόψεις και αξίες, δηλαδή απόψεις, γνώσεις και αξίες του κοινωνικού στρώματος στο οποίο ανήκε ή και όλων των κυρίαρχων στρωμάτων της αρχαιοελληνικής δουλοκτητικής κοινωνίας. Η άποψη ότι το μπροστά είναι καλύτερο από το πίσω είναι ένα από το εντονότερα χαρακτηριστικά του αρχαίου ελληνικού δουλοκτητικού πολιτισμού και, συνεπώς, του δυτικού πολιτισμού. Είναι καλύτερο να είσαι μπροστά, να πηγαίνεις μπροστά, να βλέπεις μπροστά. Ποιες είναι οι ρίζες αυτής της πανάρχαιης αντίληψης;
νεκροζώντανη Αριστερά
Η έννοια της νεκροζωντανότητας
Είναι δυνατόν κάποιος, κάτι, να είναι και ζωντανός και νεκρός; Ποιος είναι αυτός; Είναι ένας ζωντανός που πρόκειται να πεθάνει: ο γέρος, ο καταδικασμένος σε θάνατο, ο ασθενής που δεν γιατρεύεται, αυτός που παίζει με τον θάνατο. Νεκροζώντανος είναι αυτὀς που είναι ζωντανός αλλά σε λίγο θα είναι, ή πιθανόν να είναι, νεκρός. Νεκροζώντανος είναι ο ζωντανός που αντιμετωπίζει τον θάνατο ως κάτι που επίκειται να συμβεί, που ζει υπο τη σκιά του θανάτου. Νεκροζώντανος όμως είναι και ο ζωντανός που στερείται πολλών χαρακτηριστικών του ζωντανού: ένας έγκλειστος σε κελλί απομόνωσης είναι ζωντανός ή νεκροζώντανος; Ένας ζωντανός που βρίσκεται για πολλά χρόνια σε κώμμα, είναι ζωντανός ή νεκροζώντανος; Κάποιος που βρίσκεται σε απόγνωση, σε λύπη ανείπωτη, σε απελπισία, είναι ζωντανός ή νεκροζώντανος; Η μάνα που έχασε το παιδί της, ο ερωτευμένος και η ερωτευμένη που εγκαταλείφθηκαν, είναι ζωντανοί ή νεκροζώντανοι; Αυτός που κυριεύεται από μια μια έντονη επιθυμία θανάτου (κρίση πανικού) είναι ζωντανός ή νεκροζώντανος; Ο καταθλιπτικός είναι ζωντανός; Το ανορεκτικό μοντέλο που έχει μείνει κόκαλο και πέτσα είναι ζωντανός άνθρωπος; Ποιος, ποια δεν έχει βιώσει μια περίοδο έντονης λύπης, απελπισίας και απόγνωσης; Όλοι μας και όλες μας έχουμε βιώσει μία η περισσότερες καταστάσεις νεκροζωντανότητας. Θα έλεγα ότι όλοι και όλες είμαστε νεκροζώντανοι από τη φύση μας, μιας και γενιόμαστε με την υπόσχεση του θανάτου, όπως συνήθιζε να λέει ο Μπέκετ. Ανά πάσα στιγμή λοιπόν μπορούμε να βρεθούμε αντιμέτωποι με τον θάνατο ή τη στέρηση της ζωής, δηλαδή, τη στέρηση της χαράς, του γέλιου, της συνύπαρξης, της συμβίωσης, της ελεύθερης δημιουργικότητας. Η νεκροζωντανότητα είναι μια φυσική κατάσταση μόνο όταν αντιμετωπίζουμε το φάσμα του θανάτου, στα γηρατειά. Από τη στιγμή όμως που τα γηρατειά τείνουν να εξαλειφθούν – σε λίγες δεκαετίες θα πεθαίνουμε σχεδόν όλοι από καρκίνο – οφείλουμε να δεχτούμε ότι η νεκροζωντανότητα είναι μια κατάσταση που καθορίζεται κοινωνικά. Θα δούμε ότι ουδέποτε άλλοτε η νεκροζωντανότητα ήταν τόσο γενικευμένη και συχνή όσο σήμερα, στις καπιταλιστικές κοινωνίες, και η διαπίστωση αυτή μας ωθεί να αναζητήσουμε τη σχέση του καπιταλισμού με τον θάνατο και την νεκροζωντανότητα και να θέσουμε το ερώτημα: ο καπιταλισμός είναι νεκροζώντανος; Ποια είναι η διέξοδος; Η ζωή ή ο θάνατος;
κυοφορείται επαναστατική κατάσταση;
Είναι δυνατόν να προβλέψουμε εάν και που θα γίνει μια κοινωνική επανάσταση; Όχι, δεν μπορούμε, κατά κανένα τρόπο. Μπορούμε να προβλέψουμε μια επαναστατική κοινωνική έκρηξη; Μπορούμε να προβλέψουμε τον ερχομό μιας επαναστατικής κατάστασης; Μπορούμε και στο προκείμενο άρθρο θα εξηγήσω τους λόγους. Για να μπορέσουμε όμως να συννενοηθούμε και να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις, θεωρώ αναγκαίο να παραθέσω την άποψη μου σχετικά με το τι εννοούμε όταν λέμε επαναστατική κατάσταση. Μας βοηθάει η ίδια η έννοια. Είναι μια κατάσταση κατά την οποία η σχέση μεταξύ του Κυρίου και των υποτελών Παραγωγών του κοινωνικού πλούτου ανατρέπεται προς όφελος των δεύτερων. Επαναστατική κατάσταση έχουμε όταν παρατηρείται μια τάση μείωσης της ισχύος των Κυρίων και μια τάση αύξησης της ισχύος των υποτελών Παραγωγών σε μια δοσμένη ιστορική συγκυρία. Η ισχύς των Κυρίων εξαρτάται από την δυνατότητα να αποσπά την αφοσίωση και την υπακοή των Υποτελών, από τη δυνατότητα δηλαδή κινητοποίησής τους προς εργασία, προς πόλεμο ή προς κατανάλωση. Πολλές φορές ο Κύριος δε μπορεί να αποσπάσει την αφοσίωση και την υποταγή, δεν μπορεί να κινητοποιήσει τους υποτελείς Παραγωγούς και σε αυτές τις περιπτώσεις έχουμε την εμφάνιση μιας επαναστατικής κατάστασης. Που οφείλεται όμως η αδυναμία του Κυρίου; Οφείλεται στην άρνηση των υποτελών Παραγωγών να υπακούσουν και να κινητοποιηθούν προς όφελος των Κυρίων τους. Οι Κύριοι δεν μπορούν να τους πείσουν. Για ποιο λόγο; Λόγω της επιδείνωσης της κατάστασής τους. Η άρνηση της υπακοής και της κινητοποίησης παίρνει πολλές μορφές, μία από τις οποίες είναι η παθητική αντίσταση, η αδιαφορία, η απομάκρυνση από τους χώρους, τους χρόνους, το λόγο, την ιδεολογία του Κυρίου.
Μια επαναστατική έκρηξη, μια επαναστατική κατάσταση είναι το τελικό αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας διαδικασίας, τουλάχιστον δεκαετούς διάρκειας, κατά την οποία ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός υποτελών Παραγωγών, με την γενική σημασία του όρου, αφίστανται του Κυρίου και του λόγου του λόγω της επιδείνωσης της υλικής του κατάστασης. Κατά την διαδικασία αυτή ο Κύριος δεν γνωρίζει τον υποτελή: δεν γνωρίζει τι επιθυμεί ο αντίπαλος, τι σκέφτεται, πως αντιδρά, τι σχεδιάζει. Έτσι, δεν μπορεί να τον πείσει. Μπορούμε λοιπόν να διαπιστώσουμε εάν κυοφορείται ή όχι μια επαναστατική κατάσταση; Μπορούμε. Εάν θέσουμε τα παρακάτω ερωτήματα: επιδεινώνεται η κατάσταση των υποτελών Παραγωγών; Απομακρύνεται ο υποτελής Παραγωγός από τον Κύριο; Άντιμετωπίζει ο Κύριος δυσκολίες να αποσπάσει την αφοσίωση του υποτελούς και να τον κινητοποιήσει προς εργασία;
Θεωρώ ότι και στα τρία αυτά ερωτήματα μπορούμε να δώσουμε θετική απάντηση. Ναι, η κατάσταση των υποτελκών επιδεινώνεται. Ναι, ο υποτελής Παραγωγός απομακρύνεται από τον Κύριο. Ναι, ο Κύριος αντιμετωπίζει δυσκολίες να αποσπάσει την αφοσίωση των υποτελών. Πριν καταπιαστούμε διεξοδικά με τα ζητήματα αυτά, ας δώσουμε μια απάντηση στο ερώτημα: υπήρξε στο παρελθόν ακριβής πρόβλεψη της εμφάνισης μιας επαναστατικής κατάστασης; Ναι, υπήρξε. Όχι μία, πάρα πολλές φορές. Ας δούμε ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Θα συνεχίσω αύριο.
ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α και πολιτική μεγαλομανία
Τι είναι η πολιτική μεγαλομανία; Είναι η ενασχόληση των στελεχών και οπαδών ενός κόμματος με πράγματα ανώτερα από τις δυνατότητές τους σε συνδυασμό με έναν διακαή πόθο για απόκτηση ισχύος, φήμης και δόξας. Μεγαλομανιακός είναι ο ανίσχυρος που θέλει να γίνει ισχυρός αλλά δε μπορεί. Η ίδια του η μεγαλομανία δεν του το επιτρέπει. Ο μεγαλομανιακός έχει την εντύπωση ότι είναι αυτό που επιθυμεί να γίνει, δηλαδή ισχυρός. Κι αφού είναι ισχυρός, ενώ δεν είναι, γιατί να προσπαθήσει να γίνει; Η μεγαλομανία είναι μια παγίδα στην οποία πέφτει ο ίδιος. Η μεγαλομανία, και η παράνοια που την ακολουθεί, με τη μορφή είτε του διωκτικού παραληρήματος είτε του παραληρήματος μεγαλείου, είναι μια συμπεριφορά που χαρακτηρίζει τα μικρά κόμματα και μικρές οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής ιστορικής Αριστεράς. Το πιο πρόσφατο κρούσμα πολιτικής μεγαλομανιακής συμπεριφοράς είναι η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, η Αντικαπιταλιστική Αριστερή Συνεργασία για την Ανατροπή. Μια μικρή σε αριθμό μελών πολιτική οργάνωση, το ΝΑΡ, και μερικές ολιγομελείς τοπικές ομάδες, (η ΑΚΟΣ έχει πέντε – έξι μέλη, όλα άνδρες) συνέπηξαν μια Συνεργασία με σκοπό την ανατροπή του καπιταλισμού. Πότε; Τώρα! ”Με όπλα την κατάληψη και την απεργία, ήρθε η ώρα να κάνουμε ανταρσία”. Αυτό το σύνθημα φωνάχτηκε από συναγωνιστές και φίλους της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στα Γιάννενα και ο αρθρογράφος νιώθει την υποχρέωση να το αναφέρει.
ιστορική Αριστερά:μανεκέν για σάβανο
Η ιστορική Αριστερά είναι νεκροζώντανη. Καθε τι που είναι νεκροζώντανο (ένας οργανισμός, μια πρακτική, ένας θεσμός) είναι και δεν είναι ζωντανό, είναι και δεν είναι νεκρό. Η συνύπαρξη του ζωντανού και του νεκρού καθορίζει και τη διέξοδο από την κατάσταση της νεκροζωντανότητας, όπως την αποκαλούμε στο πρώτο μέρος της μελέτης μας Νεκροζώντανη Αριστερά, θα είναι ή η ζωή ή ο θάνατος. Για έναν ετοιμοθάνατο γέρο, ο οποίος βιώνει μια κατάσταση νεκροζωντανότητας, η διέξοδος δεν μπορεί παρά να είναι ο θάνατος. Για τον οδηγό της Φόρμουλα 1, ο οποίος απομακρύνεται ταχύτατα από τον θάνατο και ταυτόχρονα πάει προς αυτόν και επιχειρεί να τον αποφύγει, άρα και για τον κάθε χειρώνακτα οδηγό αυτοκινήτου, η διέξοδος είναι συνήθως η ζωή αλλά ενίοτε είναι και ο θάνατος. Θεωρώ ότι η οδήγηση είναι μια κατάσταση νεκροζωντανότητας: ποιος, ποια είναι βέβαιος ότι θα φτάσει σώος και ακέραιος στον προορισμό του;
Παρ’ όλο που το πρώτο σχόλιο πάνω στην κατάσταση της νεκροζωντανότητας έγινε πριν από 2.600 χρόνια – θα το βρείτε στον Οιδίποδα επί Κολωνώ και το εξετάζω λεπτομερειακά στην Νεκροζώντανη Αριστερά, είναι αλήθεια ότι δεν έχουμε εντοπίσει και μελετήσει την κατάσταση της συνύπαρξης της ζωής και του θανάτου. Θεωρώ ότι τώρα μπορούμε να το κάνουμε: όλη η ζωή πάνω στον πλανήτη, φυσική και κοινωνική, δεν είναι παρά μια κατάσταση νεκροζωντανότητας. Ρίξτε μια ματιά τριγύρω σας και θα δείτε την πλήρη επικράτηση αυτής της κατάστασης. Τα παιδιά που δεν παίζουν, είναι ζωντανά; Οι άνεργοι είναι ζωντανοί; Οι άστεγοι; Οι λιμοκτονούντες; Οι καρκινοπαθείς; Οι μοναχικοί; Οι καταθλιπτικοί; Η ολοσχερής επικράτηση της κατάστασης της νεκροιζωντανότητας είναι το αποτέλεσμα της επικράτησης του εμπορεύματος και του χρήματος, του καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός από τη φύση του είναι νεκροζώντανος: είναι ζωντανός, ρωμαλέος και σφριγηγός μόνο και μόνο για να προκαλεί την καταστροφή, την απόγνωση και τον θάνατο. Η διέξοδος από την παγκόσμια κατάσταση της καπιταλιστικής νεκροζωντανότητας είναι ο θάνατος, δεν είναι η ζωή. Το ζούμε καθημερινά.
20. τεχνικές επικής, πορνογραφικής και τηλεοπτικής ποδοσφαιρικής αφήγησης
Στις αρχές του δεύτερου ημιχρόνου, ο Παναθηναϊκός, που έχει υποστεί μια διείσδυση, αντεπιτίθεται, διεισδύει στο χώρο και στριμώχνει τον Ολυμπιακό στη μεγάλη περιοχή. Τον πολιορκεί ασφυκτικά, οι αμυνόμενοι προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο της μπάλας και να απομακρύνουν τους αντιπάλους αλλά δεν τα καταφέρνουν. Οι παίκτες του Παναθηναϊκού επιχειρούν να διεισδύσουν στο χώρο των αμυνομένων με συντονισμένες επιθέσεις, διεξάγονται σκληρές αναμετρήσεις μεταξύ αντιπάλων παικτών, επιχειρούνται δυνατά σουτ αλλά ο Ολυμπιακός καταφέρνει να διατηρήσει την ακεραιότητα της εστίας του, της τρύπας του δηλαδή. Ο τρόπος που αναμεταδίδεται η αντεπίθεση του Παναθηναϊκού, όλος ο αγώνας, όλες οι ποδοσφαιρικές συναντήσεις, είναι τόσο οικείος που περνάει απαρατήρητος. Η γενική άποψη του πεδίου της μάχης εναλλάσσεται συνεχώς με συγκεκριμένα περιστατικά. Τη μια στιγμή, με ένα γενικό πλάνο, βλέπουμε και τους είκοσι δύο παίκτες, την άλλη μόνο δύο να μονομαχούν και αμέσως μετά μόνο τα πόδια των ποδοσφαιριστών και τη μπάλα. Παρακολουθούμε τους παίκτες από τη μέση και κάτω: ένα πόδι χτυπάει ένα άλλο και ο παίκτης πέφτει στο έδαφος. Ο φακός εστιάζει στο σημείο του χτυπήματος. Στη συνέχεια, η εστίαση της αναμετάδοσης προοδευτικά μεγαλώνει: Ο παίκτης σφαδάζει από το πόνο· ένας παίκτης τρέχει κοντά στον τραυματία· συμπαίκτες τρέχουν να τον βοηθήσουν· γενικό πλάνο του αγωνιστικού χώρου· πανοραμικό πλάνο από ψηλά των κερκίδων και του γηπέδου. Από δω και πέρα, η εστίαση αρχίζει να μικραίνει προοδευτικά. Η κάμερα επιστρέφει στον αγωνιστικό χώρο, στα γενικά πλάνα, στις μονομαχίες και στις λεπτομέρειές τους.
ποδόσφαιρο και δυτικός πολιτισμός/εισαγωγή
my foot! (το μάτι μου!)
Τα πιο δημοφιλή, παγκοσμίως, σήμερα παιχνίδια, με τη μορφή γνήσιου παιχνιδιού, αθλήματος ή videogame, είναι τα ομαδικά παιχνίδια που παίζονται με μπάλα, στα οποία η νίκη εξασφαλίζεται με τη διείσδυσή της είτε σε έναν περιορισμένων διαστάσεων και καλά προστατευόμενο χώρο της επικράτειας των αντιπάλων (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, πόλο, χάντμπολ, χόκεϊ, κλπ) είτε σε όλο το χώρο της επικράτειας (βόλεϊ, τένις, κλπ). Μέχρι τον 10ο μ.Χ. αιώνα, τα ομαδικά παιχνίδια (διείσδυσης) της μπάλας δεν ήταν παραπάνω από τα δάχτυλα του ενός χεριού. Από την εποχή αυτή και μέχρι τον 18ο και 19ο αι. συγκεντρώνουν σταδιακά την προτίμηση χωρικών και ευγενών, εργατών και βιομηχάνων, υπηρετών και βασιλιάδων. Από τα τέλη του 19ου αι. επινοούνται και άλλα (μπάσκετ, υδατοσφαίριση, χάντμπολ) και μέχρι στις μέρες μας είναι τα μόνα που υπάρχουν. Μέσα σε μια χιλιετία από ανύπαρκτα έγιναν πολλά και κυριάρχησαν. Από όλα αυτά τα ομαδικά παιχνίδια διείσδυσης της μπάλας, το πιο δημοφιλές είναι το ποδόσφαιρο (soccer) αλλά δεν υπάρχει μια γενικά αποδεκτή εξήγηση του φαινομένου. Με την παρούσα εργασία θα επιχειρήσω να δείξω ότι δεν μπορέσαμε να δώσουμε μια ικανοποιητική απάντηση σε αυτό το αίνιγμα διότι δεν επισημάναμε το ερώτημα και, συνεπώς, δεν δώσαμε μια απάντηση, γιατί τα ομαδικά παιχνίδια διείσδυσης της μπάλας συγκέντρωσαν, από τον 12ο αι και με ολοένα και μεγαλύτερο ζήλο, το ενδιαφέρον των ανδρών με αποτέλεσμα όχι μόνο να εξαφανίσουν όλα τα άλλα αλλά και να επινοήσουν νέα. Εάν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, ίσως να μπορέσουμε να διατυπώσουμε στο μέλλον και μια γενικά αποδεκτή λύση του αινίγματος της παγκόσμιας λατρείας του ποδοσφαίρου. Το ερώτημα αυτό είναι το πρώτο, χρονικά και λογικά, που οφείλουμε να διατυπώσουμε και να απαντήσουμε. Υπάρχουν όμως κι άλλα. Ας τα δούμε.
Από τον 12ο αι. παιζόταν στην Αγγλία ένα παιχνίδι που ήταν γνωστό ως παιχνίδι της μπάλας και από τα τέλη του 16ου αι. ως ποδόσφαιρο (footeball). Από τις πρώτες μέρες της εμφάνισής του, οι αρχές (δικαστές, σερίφηδες και βασιλιάδες) απαγόρευαν την διεξαγωγή του γιατί, όπως φαίνεται από το “Διάταγμα για τη συντήρηση του πυροβολικού και την απαγόρευση των παράνομων παιχνιδιών” του Ερρίκου Ζ΄(1447-1509), το οποίο καταργήθηκε το 1845, οι αγρότες, οι εργάτες και οι υπηρέτες προτιμούσαν να παίζουν μπάλα παρά να συντηρούν το πυροβολικό, να πολεμούν και να εργάζονται στα νεοπαγή εργοστάσια. Τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αι. η αστυνομία και ο στρατός είχε καταφέρει να απαγορέψει ολοσχερώς την διεξαγωγή δημόσιων, ανοιχτών ποδοσφαιρικών συναντήσεων, που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μαζικές συμπλοκές, χωρίς κανονισμούς, μεταξύ χωριών και ενοριών με πολλούς τραυματισμούς και συχνούς θανάτους, με αποτέλεσμα το παιχνίδι αυτό να επιβιώσει μόνο σε τέσσερις πόλεις, όπου παίζεται μέχρι και σήμερα, μια φορά το χρόνο, και να υιοθετηθεί και να λατρευτεί από τα αγόρια και τους έφηβους που το έπαιζαν επί αιώνες στα προαύλια των ιδιωτικών σχολείων των πλούσιων αριστοκρατών και αστών. Εκεί μέσα, στις στενόμακρες αυλές των σχολείων, ήδη από τα τέλη του 18ου και αρχές του 19ου αι., ο αριθμός των παικτών κάθε ομάδας άρχισε να περιορίζεται συνεχώς και να εμφανίζονται οι πρώτοι κανονισμοί. Οι βάσεις της διαμόρφωσης του σύγχρονου ποδοσφαίρου είχαν τεθεί. Οι απόφοιτοι των σχολείων συνέχισαν να παίζουν και στα πανεπιστήμια. Όταν αποφοιτούσαν, για να μπορούν να επιδίδονται σε αυτό χωρίς να καταδιώκονται από την αστυνομία και το στρατό, δημιουργούσαν νόμιμους συλλόγους και καθόριζαν συγκεκριμένους χώρους όπου θα το έπαιζαν. Ο πρώτος σύλλογος εμφανίζεται το 1855, στο Σέφιλντ. Οι αγρότες και οι εργάτες δημιούργησαν κι αυτοί τους δικούς τους συλλόγους κι έτσι το ποδόσφαιρο επέστρεψε στο λαό αλλά τελείως αλλαγμένο. Το 1862, στην ίδια πόλη, οι σύλλογοι έγιναν 15. Το ίδιο συνέβη και σε άλλες πόλεις. Όπως όλα τα παιχνίδια που παίζονται πολύ διαφορετικά από περιοχή σε περιοχή, κάθε σχολείο, πανεπιστήμιο και σύλλογος έπαιζε το ποδόσφαιρο με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο, είχε δηλαδή τους δικούς του κανονισμούς. Η κατάσταση αυτή δεν επέτρεπε τη διεξαγωγή ποδοσφαιρικών συναντήσεων μεταξύ των ομάδων των σχολείων, των πανεπιστημίων και των συλλόγων κι έτσι, από το 1837, έγιναν πολλές απόπειρες ώστε να διατυπωθούν κανονισμοί γενικής αποδοχής. Οι απόπειρες αυτές δεν έφεραν αποτέλεσμα παρά μόνο το 1863. Τη χρονιά εκείνη, έντεκα σχολεία και σύλλογοι του Λονδίνου, συγκρότησαν, στην πρώτη τους συνάντηση, στις 26 Οκτωβρίου την Ένωση Ποδοσφαίρου (Football Association). Κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων συναντήσεων, η Ένωση διασπάστηκε. Η διαφωνία που προκάλεσε την διάσπαση αφορούσε τη κλοτσιά. Οι περισσότερες ομάδες υποστήριζαν ότι η κλοτσιά πρέπει να καταργηθεί· υπήρξαν όμως και ομάδες που διαφώνησαν έντονα με το επιχείρημα ότι η κατάργησή της θα έκανε το παιχνίδι λιγότερο ανδροπρεπές. Στην έκτη και τελευταία συνάντηση, στις 8 Δεκεμβρίου, οι ομάδες που παρέμειναν στην Ένωση Ποδοσφαίρου κατάφεραν να συμφωνήσουν και να διατυπώσουν 14 κανονισμούς, οι οποίοι διαμόρφωσαν το σύγχρονο ποδόσφαιρο.
ποδόσφαιρο και δυτικός πολιτισμός/περιεχόμενα
εισαγωγή
1. διείσδυση και δυτικός πολιτισμός
2. η προέλευση της λατρείας της διείσδυσης
3. διείσδυση και Πατριαρχία
4. παιχνίδια με μπάλα στην αρχαία Ελλάδα
5. παιχνίδια αναπαράστασης της μάχης
6. στόχος είναι η τρύπα
7. οι θεατές ήταν κάποτε παίκτες
8. αθλητισμός της διείσδυσης
9. gooool!
10. οπή περιωπής
11. (don’t) shoot!
12. το γκολ είναι ο οργασμός του ποδοσφαίρου
13. “μες το κώλο νοιώθεις ένα βάρος. . .”
14. παραλληλόγραμμη κωλοτρυπίδα
15. βιασμός ή αλλαξοκωλιά;
16. διεκδίκηση της μπάλας, διεκδίκηση του φύλου
17. ποδόσφαιρο και πόνος
18. γυναίκες και ποδόσφαιρο
19. οι επιθέσεις των πρωταθλητών του Μαρκήσιου ντε Σάντ
20. τεχνικές αφήγησης και τηλεοπτικής μετάδοσης
συμπεράσματα
βιβλιογραφία