πέρα από το Θέαμα και τη μαζική δημοκρατία / πέρα από τον ταξισμό και την ιδεολογία (περί δημοψηφίσματος συνέχεια)

 

του λαμπε ρατ

 

Εκεί όπου σταματά η μοναξιά, εκεί αρχίζει η αγορά· κι εκεί όπου αρχίζει η αγορά, αρχίζει και ο θόρυβος των μεγάλων θεατρίνων και το βούισμα των δηλητηριωδών μυγών…

Γεμάτη από επίσημους παλιάτσους είναι η αγορά – και ο λαός περηφανεύεται για τους μεγάλους άνδρες του! Είναι γι’ αυτόν οι κύριοι της στιγμής. Η στιγμή όμως τους πιέζει: έτσι σε πιέζουν κι αυτοί. Κι από σένα θέλουν επίσης ένα ναι ή ένα όχι.

Φρίντριχ Νίτσε

 

 

Το δημοψήφισμα «έγινε». Ο «κυρίαρχος ελληνικός λαός» -και το περιστέρι και η εκάλη, και τα εξάρχεια και το κολωνάκι, ένας ισοπεδωτικός ωκεανός μικρομπουρζουαζίας και φιλισταϊσμού από άποψη κουλτούρας, τρόπου σκέψης και ζωής- πήρε «θέση» στην έρημο του πραγματικού. Αυτήν που είχε και πριν προκηρυχθεί το δημοψήφισμα. Τη θέση της μαζικής δημοκρατίας. Τη θέση της δημοκρατίας ως μορφής, ιδεολογίας και θεάματος, της ψευδαίσθησης συμμετοχής στις αποφάσεις. Τη θέση της μέσω του διχασμού τεχνητής επανασυγκόλλησης. Τη θέση της παθητικής αποδοχής και της αντιπολίτευσης. Τη θέση του εκσυγχρονιστικού πλουτοπροδρομισμού (οι ταξικά ανώτεροι) ή του εκσυγχρονιστικού πτωχοπροδρομισμού (οι ταξικά κατώτεροι).

Continue reading

ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος (1)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΠΑΜΕ σε μια εκδήλωση του χώρου, αντιλαμβάνεστε τι εννοώ, όπου έχει προσκληθεί κάποιος ή κάποια για να μιλήσει, να κάνει μια εισήγηση και ακολούθως να γίνει συζήτηση. Αρχίζει ο ομιλητής, λέει τα δικά του, περνάνε κάνα δυο ώρες και μετά αρχίζει η συζήτηση, γίνονται ερωτήσεις, δίνονται απαντήσεις και κυλά η βραδιά από βαρετή και ανιαρή έως μπορεί και ενδιαφέρουσα. Αυτό το μοντελάκι παίζει, φίλες και φίλες, ποτέ μου όμως δεν το άντεξα. Έκανα πολλές προσπάθειες να πιέσω τον εαυτό μου αλλά πάντα επιβεβαιωνόταν ότι είναι πολύ πιο ισχυρός από μένα. Τη λέξη βαριέμαι δεν την ξέρω και όταν βαριέμαι, τρομοκρατούμαι, το βάζω στα πόδια, τρέχω και δε φτάνω.

ΑΠΟΔΙΔΩ τη βαριεμάρα μου αφενός στον τρόπο που διαβάζω (διακόπτω συχνά την ανάγνωση για να βρίσω περπατώντας μέσα στο δωμάτιο, , να συμφωνήσω, να θαυμάσω, να σημειώσω στα περιθώρια, να χύσω τσαντισμένος ή συγχυσμένος καφέ ή λάδι πάνω στις σελίδες, να πέσει και καμιά κάφτρα και ν΄αφήσει το σημάδι της)  και αφετέρου στην κατανόηση του παραπάνω περιγραφέντος μοντελακίου. Η κατανόηση αυτή θα είναι και το αντικείμενο του σημερινού και άλλων προσεχών σημειωμάτων.

ΕΡΩΤΩ: μήπως αυτό το μοντελάκι έχει διαμορφωθεί με πρότυπο τον Λόγο του Θεού; Η ερώτηση αυτή προήλθε από μία άλλη, που προηγείται χρονικά και λογικά, προήλθε από ένα ζήτημα που με απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια, το ζήτημα της διακοπής του λόγου ενός ομιλητή από τον ακροατή. Εάν το υπάρχον μοντελάκι είναι μίμηση του Λόγου του Κυρίου, τότε η κατανόησή του είναι ταυτόσημη με την κατανόηση του Λόγου της πρώτης πρότασης  της πρώτης περιόδου  του προλόγου του κατά Ιωάννην ευαγγελίου. Παραθέτω όλη την πρώτη περίοδο:

ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος  καί ὁ Λόγος ἦν πρός τόν Θεόν και Θεός ἦν ο Λόγος.

Continue reading

ιστορίες πείνας (1)

ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΕΙΝΑΣ

1979, καλοκαίρι, είμαι είκοσι χρονών

Μετά από δέκα τρεις μέρες περπατήματος στα νότια παράλια της Κρήτης, ξεκινώντας από τη Χώρα Σφακίων, αφού έχασα το καραβάκι για Γαύδο, έφτασα μεσημέρι, ντάλα ο ήλιος, σε έναν μικρό οικισμό κάπου μεταξύ Ιεράπετρας και Σητείας. Πεινούσα πολύ. Πάω στη μικρή πλατεία, ανοιχτό ένα καφενείο, κάθονται έξω κάτω από ένα κιόσκι τρεις κρητικοί μουστακαλήδες στα μαύρα, μεγαλύτεροι από μένα, τριαντάρηδες. Τους κοιτάζω στα μάτια και τους λέω: πεινάω.
Κάθισε, μου λένε. Κάθομαι. Πεινάς, ε; Ναι, τους λέω, πεινάω πολύ. Κοιτάζονται μεταξύ τους κι ένας μου λέει: φάε, δείχνοντάς με ένα μικρό πιατάκι του καφέ με μύγες. Σκότωναν μύγες. Κοιταζόμαστε στα μάτια όπως οι πιστολέρος στα καμπόικα έργα πριν τραβήξουν τα περίστροφα. Παίρνω το πιατάκι, αδειάζω τις μύγες στην αριστερή μου χούφτα, τις βάζω στο στόμα, τις μασάω επιδεικτικά, τις καταπίνω, ανοίγω το στόμα να δουν τι έχει μέσα και τους ρωτάω, έχει άλλες;
Κοιτάχτηκαν μεταξύ τους και ένας από αυτούς φώναξε τον καφετζή.

Ήπια ρακή με ντάκο ποτισμένο με λάδι, ψωμί ζυμωτό, έφαγα δύο πιάτα σουπιές με ελιές, ήπια άσπρο κρασί, γραβιέρα με μέλι για επιδόρπιο.

Continue reading

έχω μια καλή άκρη: αναπόφευκτη η κλιμάκωση του κοινωνικού πολέμου και του κοινωνικού διχασμού

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο αόρατος, ανεπαίσθητος, πανταχού παρών και  πάντα τα κοινωνικά πεδία  πληρών κοινωνικός πόλεμος γίνεται ορατός. Γίνεται ορατός γιατί οξύνεται και γενικεύεται. Ο κοινωνικός διχασμός είναι έκφανσή του, ορατό αποτέλεσμά του. Όσο και να προσπαθεί ο Κύριος να τον αποκρύψει, να τον εξαφανίσει,  δεν θα καταφέρει απολύτως τίποτα. Είναι νομοτελειακή αναγκαιότητα η κλιμάκωση της οποιασδήποτε σύγκρουσης και η κατάληξή της. Η δε διάρκεια προσδιορίζεται από τον αριθμό των συμμετεχόντων, από την διαθέσιμη ισχύ και από την βαρύτητα, την σημαντικότητα του επίδικου αντικειμένου της σύγκρουσης: σε μικροκοινωνικό επίπεδο, ένας καυγάς ανάμεσα σε ζευγάρι ερωτευμένων, παντρεμένων, ανάμεσα σε δύο φίλους, ανάμεσα σε δύο γειτόνους, σε δύο οδηγούς στον δρόμο, σε δύο συνεργάτες, σε δύο συνεταίρους, αρχίζει, κλιμακώνεται, και λήγει μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες ή μέρες. Η κατάληξη θα είναι ή χωρισμός ή ειλικρινέστερη και ανετότερη επικοινωνία, συμβίωση, συνεργασία. Σε μακροκοινωνικό επίπεδο όμως, η μεταξύ κοινωνικών τάξεων, στρωμάτων, κατηγοριών, ομάδων, πολιτισμικών αντιλήψεων, πρακτικών και ιδεών σύγκρουση είναι πολυσύνθετη και πολύπλοκη και ομιχλώδης ενώ η διάρκεια της όξυνσης είναι μεγάλη – χρόνια και δεκαετίες και μάλιστα πολλές.

Continue reading

εκλογές στις 9 Αυγούστου;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΠΛΗΘΩΡΑ ενδείξεων μας παρακινεί να διατυπώσουμε κάποιες σκέψεις και βάσιμες εικασίες, την εγκυρότητα ή μη των οποίων θα επιβεβαιώσει ο μόνος ακαταμάχητος και δίκαιος μάρτυρας και κριτής,  ο χρόνος. Πρόκειται για τον γνωστό σχεδιασμό του Κυρίου που έχει ονομαστεί αριστερή παρένθεση. Το πρώτο στοιχείο είναι η παραμονή του Σαμαρά στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Εάν παραμένει, όντας γνώστης του σχεδίου, σημαίνει ότι το σχέδιο αυτό έχει καταρτιστεί πολύ νωρίς, πριν μάλιστα και από τις εκλογές. Το δεύτερο και πολύ σοβαρό: κάθε φορά που επρόκειτο να υπογραφεί η συμφωνία, κάθε φορά που οι αριστεροί φωστήρες μας υποχωρούσαν, κάθε φορά που πρότειναν ακόμα πιο σκληρά μέτρα, οι δανειστές προσέθεταν κι άλλα, ακόμα πιο σκληρά και επώδυνα. Όσο ήθελαν τη συμφωνία  οι διαπραγματευτές μας τόσο δεν την ήθελαν οι δανειστές. Το πρόγραμμα έληξε, οι τράπεζες έκλεισαν, το χρήμα με το σταγανόμετρο, οι συντάξεις με δόσεις, οι συνταξιούχοι ταλαιπωρούνται, οι μικρομεσοαστοί έχουν κλάσει μαλλί, τα μαγαζάκια άδεια, δεν πατάει ψυχή, όσοι και όσες έκαναν σόπιγκ θέραπι έχουν αρρωστήσει, όταν δεν χτυπάνε το κεφάλι τους στον τοίχο ή δεν σβήνουν τα τσιγάρα στα χέρια  για να ανακουφίσουν κάπως το στερητικό σύνδρομο εξ αιτίας της αδυναμίας τους να αγοράσουν, να καταναλώσουν . Αναρωτιούνται πόσο θα κρατήσει αυτή η κατάσταση της χρεοκοπίας και πτώχευσης και σκέφτονται πως εάν κρατήσει κάνα δύο μήνες τα περισσότερα μαγαζιά και καταστήματα και μικροεπιχειρήσεις θα κλείσουν. Και δεν θα ανοίξουν ποτέ πια, το γνωρίζουν. Όσο πιο πολύ διαρκέσει, τόσο πιο πολλά θα κλείσουν.

ΕΑΝ αυτό το σχέδιο βρίσκεται σε εξέλιξη, σε εφαρμογή, τότε  δεν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία, εκτός κι αν τα κυβερνητικά και ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αποδεχτούν την όποια πρόταση των δανειστών. Σε αυτή την περίπτωση όμως  θα έχουμε τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ σε δύο ή τρία κομμάτια  και κυβέρνηση εθνικής ενότητας και σωτηρίας ή και εκλογές και σχηματισμός κυβέρνηση εθνικής συνεννόησης. Ίσως κάτι να ξέρει ο Θεοδωράκης. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, όσο υποχωρητικός κι αν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ, τότε οι τράπεζες θα παραμείνουν κλειστές, η παράκρουση θα κορυφωθεί και η μόνη λύση θα είναι οι εκλογές – ας πούμε αρχές Αυγούστου.

Continue reading

η ωραιότητα του κοινωνικού διχασμού: ΝΑΙ σύνταξη στα 67 – ΟΧΙ σύνταξη στα 67

φίλες και φίλοι, καλό σας βράδυ

ΕΝΤΕΚΑ και πέντε. Έστριψα ένα γαράκι – φύλλα, τρίμματα και πασπάλια έχουν μείνει – και λέω να γράψω. Έρχονται αύριο φίλοι, ένας από Αθήνα και τρεις από Θεσσαλονίκη. Έβγαλα από την κατάψυξη μισό κατσικάκι και μισό κόκκορα, θα τα κάνω με βότανα στη γάστρα, στο φούρνο. Σε λίγο θα αναπιάσω το προζύμι, θα το κάνω περισσότερο, αύριο στις πέντε το πρωί θα ζυμώσω. Τώρα περιμένω να κατέβει το γάλα στους 35 για να ρίξω τη τυρομαγιά, σε μια ώρα θα πήξει, θα το κόψω και θα το βάλω στις τσαντίλες να στραγγίξει. Φίλος τσομπάνης μας φέρνει μια μέρα είκοσι λίτρα αγελαδινό και κατσικίσιο γάλα, μια μέρα δώδεκα λίτρα κατσικίσιο, φτιάχνουμε εμείς το τυρί και το μοιραζόμαστε.

ΑΥΡΙΟ έχουμε γλέντι. Θα φάμε, θα πιούμε,  θα θυμηθούμε ιστορίες, η ζωή είναι ό,τι θυμάται κανείς, θα συζητήσουμε, θα διαφωνήσουμε, θα συγκρουστούμε, θα σκεφτούμε, θα γελάσουμε, θα κάνουμε πλάκα. Θα γίνουμε, θα είμαστε μαθητές, δάσκαλοι, θεράποντες  και καλλιτέχνες της σύγκρουσης, αυτής της έξοχης τέχνης του ξεκαθαρίσματος: ή θα χωρίσουμε ή η επικοινωνία μας, η συμβίωση και η συνεργασία μας, θα ανέβουν σε ένα ανώτερο επίπεδο, δηλαδή θα είμαστε πιο ειλικρινείς μεταξύ μας, δηλαδή πιο άνετοι – το λέω με τη βεβαιότητα ότι και η ειλικρίνεια και η άνεση σας ενδιαφέρει. Δεν υπήρξε, δεν υπάρχει δεν θα υπάρξει κοινωνία χωρίς διεκδίκηση, με την ανθρωπολογική σημασία του όρου, και χωρίς σύγκρουση. Αυτό στις προκυριαρχικές κοινωνίες – υπήρξαν μη κυριαρχικές κοινωνίες. Στις κυριαρχικές,  εκτός από τη μεταξύ των ανθρώπων και ομάδων σύγκρουση, υπάρχει και άλλη μία, μετεξέλιξη της ανθρωπολογικής: ο κοινωνικός πόλεμος μεταξύ του Κυρίου και των Υποτελών, ο οποίος, αν και ελάχιστες φορές εμφανίζεται στην καθαρή του μορφή, είναι καθημερινός αλλά νοθευμένος, διαστρεβλωμένος, παραμορφωμένος.

Continue reading

πέρα από το ΟΧΙ και την ΑΠΟΧΗ

του λαμπε ρατ

Οι σιωπηλότατες λέξεις είναι εκείνες που φέρνουν την καταιγίδα. Σκέψεις που έρχονται με πόδια περιστεριών οδηγούν τον κόσμο. Ω Ζαρατούστρα, πρέπει να πηγαίνεις σαν ίσκιος εκείνου που θα έρθει αναγκαστικά.

Ω Ζαρατούστρα, οι καρποί σου είναι ώριμοι, εσύ όμως δεν είσαι ώριμος για τους καρπούς σου! Γι’ αυτό πρέπει να γυρίσεις πίσω στη μοναξιά: γιατί πρέπει να ωριμάσεις καλά.

Φρίντριχ Νίτσε

Ναι, όχι, ναι, όχι, ναι, όχι… Όλη η χώρα σε παράκρουση. Όλη η χώρα έχει μπει μέσα στις τηλεοράσεις. Όλη η ζωή στριμωγμένη ανάμεσα σε δύο μονοσύλλαβες λέξεις. Σκέτη παράνοια. Αγωνία, φόβος, άγχος, παράλυση.

Όχι, όχι, όχι, και πάλι όχι, αποχή, αποχή και πάλι αποχή… Όλο το κίνημα σε παράκρουση. Γιατί πρέπει να πούμε ΟΧΙ. Και τι σημαίνει το ναι και τι το όχι… Και τι εξελίξεις μπορεί να επιφέρει το καθένα… Και γιατί πρέπει να ΑΠΕΧΟΥΜΕ και να ρίξουμε ΑΚΥΡΟ. Και τι το ένα και τι το άλλο. Σενάρια, υποθέσεις, φαντασιώσεις, υστερίες, θέσεις, πολεμικές… Ο καθένας επενδύει τα νοήματα και τις σημασίες που προτιμά. Εφαλτήριο για νέους αγώνες, επανεμφάνιση του λαϊκού παράγοντα, πρόκληση χάους, φρένο στη βαρβαρότητα, αντισυγκεντρώσεις στο μαύρο μπλοκ της αντίδρασης και στο νέο Μαϊντάν, ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΜΕΛΙΓΑΛΑΣ, υπέρ πάντων ο αγών και τα ρέστα. Αυτή η συμμετοχή βρωμάει ακραίο υποκειμενισμό, βολονταρισμό και αγωνισμό, πέρα βέβαια από ναφθαλίνη και αριστερισμό. Και απ’ την άλλη, αποχή, καθαρόαιμη αποχή. Όχι στα φευτοδιλήμματα. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Όχι στη νομιμοποίηση του όποιου χασάπη. Ο καπιταλισμός δεν εξανθρωπίζεται, αντικρατικοί αδιαμεσολάβητοι αγώνες, ο αγώνας (να) συνεχίζεται, μόνη λύση η κοινωνική επανάσταση και τα ρέστα. Αυτή η αποχή βρωμάει ιδεολογική αποστασιοποίηση και ακραίο μεσσιανισμό, πέρα βέβαια από ναφθαλίνη και πούρο αναρχισμό. Και όλοι, μα όλοι, φωνασκούν, βοούν, χαλούν το σάλιο τους και τη μελάνη τους. Προσπαθούν να πείσουν ή να μεταπείσουν. Το να πείθεις όμως είναι άγονο.

Continue reading

ΟΧΙ – πρώτο επιχείρημα (β΄)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΕΛΕΓΑ χθες γραπτώς ότι δεν γνωρίζουμε εάν τα νέα μέτρα, το νέο πρόγραμμα διάσωσης, το νέο μνημόνιο, η νέα συμφωνία, η τρίτη  επίθεση του Κυρίου καπιταλιστή για την επέκταση του καπιταλισμού γίνει βιαίως και ταχέως ή σταδιακά και μακροπρόθεσμα, εάν θα την πραγματοποιήσει η Δεξιά ή η Αριστερά ή και οι δύο μαζί. Θα δούμε. Η επίθεση αυτή, το πρόγραμμα διάσωσης είναι μια βεβαιότητα, η οποία μας επιτρέπει να διατυπώνουμε προγνώσεις (μακροπρόθεσμα αποτελέσματα υπαρκτής τάσης) και προβλέψεις (βραχυπρόθεσμα και άμεσα συγκεκριμένα γεγονότα και συμβάντα).

ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ αρκετές βεβαιότητες. Η σοφία, η επίγνωση της συγκυρίας, έχει σχέση με βεβαιότητες, όχι με αβεβαιότητες. Κινδυνεύουμε ασφαλώς να χαρακτηριστούμε δογματικοί και ξεροκέφαλοι αλλά αυτό δεν μας ενοχλεί από τη στιγμή που οι βεβαιότητες είναι αντικείμενο διαρκούς επανεξέτασης και κριτικής και επεξεργασίας. Να μια άλλη βεβαιότητα, την οποία έχω επεξεργαστεί διεξοδικά και την επαναλαμβάνω άλλη μια φορά: τα ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, κυβερνητικά και κομματικά, είναι μικροαστοί που δια της πολιτικής οδού επιδιώκουν να γίνουν πιο ισχυροί υπηρετούντες τον Κύριο και επικαλούμενοι τις ανάγκες και τις διεκδικήσεις της τάξης τους ή της τάξης των εργαζόμενων της εκτέλεσης, αυτών που η εργασία τους είναι η εκτέλεση διαταγής, άρα υφίστανται την αρπαγή του κοινωνικού πλούτου που παράγουν (Υποτελείς). Η δομική, εγγενής αυτή αντίφαση μου επιτρέπει να τους χαρακτηρίσω χαζοχαρούμενους απατεώνες και βλάκες. Αυτή είναι μία βεβαιότητα την οποία ελέγχουμε καθημερινά. Κάθε τι που κάνει ο απατεώνας και βλάκας δεν μπορεί παρά να είναι απατεωνιά, δεν μπορεί παρά να είναι βλακεία.

ΈΡΧΕΤΑΙ μια μέρα, οπωσδήποτε, που ο απατεώνας και βλάκας θα αντιμετωπίσει ένα αξεπέραστο αδιέξοδο και θα αποκαλυφθεί μεγαλοπρεπώς. Προς αυτό το αδιέξοδο, προς αυτή την αποκάλυψη κινείται ολοταχώς ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κυβέρνηση και ως κόμμα. Τι κάνουμε σε αυτήν την περίπτωση; Προσπαθούμε μέσω της εποικοδομητικής κριτικής να τους πείσουμε να αλλάξουν, όπως κάνουν οι δεκάδες και εκατοντάδες φίλα και κριτικά προσκείμενοι προς τον ΣΥΡΙΖΑ καθηγητές πανεπιστημίων και διανοούμενοι και δημοσιογράφοι, ή ενισχύουμε, ενθαρρύνουμε την απατεωνιά τους και την βλακεία τους ώστε όλα αυτά να αποκαλυφθούν όσο γίνεται πιο γρήγορα και μεγαλοπρεπώς; Απορρίπτω μετά ειδεχθούς  βδελυγμίας την πρώτη στάση: την υιοθετούν όσοι και όσες θεωρούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι Αριστερά που θα συγκρουστεί και θα διεκδικήσει και άλλα πολλά παρόμοια. Και την υιοθετούν διότι έχουν συμφέροντα και είναι και αυτοί απατεώνες – και στην καλύτερη περίπτωση αφελείς και αθώοι.

Continue reading