η σκέψη ως εκδήλωση ισχύος – τι είπε η θεά Αθηνά στον ήρωα Αχιλλέα (Α 207-214)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα OLYMPUS DIGITAL CAMERA

     Εάν θα θέλαμε να συμπυκνώσουμε την αχανή και δαιδαλώδη Ιλιάδα σε δύο προτάσεις, δεν γίνεται σε μία, οι προτάσεις αυτές θα ήταν: η Ιλιάδα υμνεί και αποκηρύσσει τον ηρωισμό, τη βία δηλαδή· η Ιλιάδα καταγράφει τις επιθυμίες του ήρωα αριστοκράτη, παρουσιάζει αυτό που θα ήθελε να ήταν ο ἠρωας: πιο ισχυρός από τη φύση, αθάνατος δηλαδή, άρα και από τους αντιπάλους του. Η αύξηση της ισχύος είναι η κεντρική ιδέα της Ιλιάδας – αλλά αυτό είναι και το εντονότερο χαρακτηριστικό  του δυτικού πολιτισμού, της δυτικής Κυριαρχίας.

      Ο αφηγητής της Ιλιάδας δέχεται ότι η ισχύς εξασφαλίζεται μέσω της βίας· δεν σταματά όμως ούτε στιγμή να  τους υπενθυμίζει ότι η άσκηση υλικής, σωματικής  βίας πολλές φορές έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διαθέσιμης ισχύος ή ακόμα και την απώλειά της. Εκτός από τη βία, η σκέψη μπορεί να μας κάνει ισχυρούς, μπορεί να αυξήσει τη διαθέσιμη ισχύ. Η άμεση, παρορμητική καταφυγή στη βία δεν είναι μόνο  ασφαλής ένδειξη της μη κατανόησης της συγκυρίας αλλά και ένδειξη της μη συνειδητοποίησης των συνεπειών μιας πράξης βίας, μια αδυναμία ελέγχου και αποίκισης του μέλλοντος. Σε αυτές τις σκέψεις του αφηγητή της Ιλιάδας περί της σκέψης, της βίας και της ισχύος βρίσκονται οι πηγές του πλατωνικού και αριστοτελικού ορθού λόγου.

      Σήμερα θα ρίξουμε ένα βλέφαρο σε μια πολύ ενδιαφέρουσα σκηνή της Α΄ ραψωδίας, αντικείμενο της οποίας είναι η σχέση βίας, σκέψης και ισχύος. Υπάρχει όμως και κάτι επίσης πολύ ενδιαφέρον:η συγκεκριμένη σκηνή μας βοηθάει να κατανοήσουμε μια πτυχή της φύσης των θεών της Ιλιάδας. 

Continue reading

ο ένοικος του τάφου της Αμφίπολης

P1010006φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Εάν δεν κάνω λάθος, ο ένοικος είναι κάποιος ζωντανός, κάποιος που ζει μέσα (εν) σε μια οικία (οίκος). Εάν ο οίκος δεν είναι δικός μας, τον (ε)νοικιάζουμε, καταβάλλουμε ενοίκιο (νοίκι), είμαστε ενοικιαστές. Δεν θα μπορούσε, κατά κανένα τρόπο, να υπάρξει μεταφορική χρήση της λέξης ένοικος, για να περιγράψει ενταφιασμένο νεκρό· λέμε, κοιμάται το πουλάκι μου, για να περιγράψω πως κοιμάται ένα μωρό ή ένα νήπιο, αλλά δεν μπορούμε, σε καμιά περίπωση, να χαρακτηρίσουμε ένοικο κάποιον ενταφιασμένο νεκρό: ο τάφος δεν είναι οίκος και ο νεκρός δεν είναι ζωντανός!  Ποια ιδιοφυία, αναρωτιέμαι,  επέλεξε τη λέξη ένοικος για να χαρακτηρίσει  ενταφιασμένο νεκρό;  Ποιος τρόπος σκέψης , ποια ιδεολογία, ποιο κίνητρο, ποια επιδίωξη πρόκρινε τη χρήση αυτής της λέξης;

   Θα δείξω σήμερα ότι η επιθυμία να είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος εκεί, στον δίκην πολυτελούς διαμερίσματος τάφο της Αμφίπολης,  ήταν αυτή που υπαγόρευσε στην ιδιοφυία μας να καταφύγει στη χρήση της λέξης ένοικος.

Continue reading

συλλογικός απεγνωσμένος ατομικισμός

OLYMPUS DIGITAL CAMERAφίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Μόλις πριν 15 χρόνια, με το Χρηματιστήριο, όλοι και όλες ήθελαν να γίνουν πλούσιοι, γρήγορα και εύκολα·  όλοι σχεδόν έπεσαν θύματα της αρπαχτής – το 2001 ένας νεαρός παντρεμένος με παιδιά οικοδόμος από την Αλβανία μου είχε εξομολογηθεί ότι είχε χάσει 2 εκ. δραχμές. Όλοι οι αυταπασχολούμενοι και μικρομεσαίοι επέκτειναν τις επιχειρήσεις τους για να αυξήσουν τα κέρδη τους και σήμερα τρέχουν να ρυθμίσουν τα δάνειά τους περιμένοντας την πολυπόθητη ανάκαμψη, κι όσες δεν έκλεισαν, θα κλείσουν τα επόμενα δυο, τρία, πέντε χρόνια. Ποιος θέλει σήμερα να ανοίξει ένα μαγαζάκι,  να βγάζει ένα μεροκάματο; Ποιος και ποια ονειρεύεται ότι μπορεί να διοριστεί στο δημόσιο; Ποιοι γονείς περιμένουν να σπουδάσει το παιδί τους για να βολευτεί κάπου;

     Από την προσδοκία του πλουτισμού και της αποφυγής της μισθωτής εργασίας περάσαμε στην απόγνωση και στην ανεργία. Κατήφεια παντού, σε χωριά και πόλεις. Ο καθένας και η καθεμιά προσπαθεί να τα βολέψει όπως μπορεί. Οι νέοι άνεργοι ζουν με τους γονείς τους·  άλλοι μεταναστεύουν για μεγάλο ή μικρό χρονικό διάστημα· κάποιοι επιστρέφουν στα χωριά τους· συνταξιούχοι γονείς βοηθούν παντρεμένα παιδιά και παντρεμένα εγγόνια·  κάποιοι χαλάνε το γκαζόν του κήπου και φυτεύουν λαχανικά· χρησιμοποιούν ολοένα και λιγότερο το αυτοκίνητο, αν δεν το έχουν παρατήσει·  κανείς πια δεν αγοράζει ρούχα και παπούτσια, ακόμα και η κατανάλωση των τροφίμων έχει περιοριστεί.

     Η κατάσταση αυτή θα διαρκέσει πολλά χρόνια, και δέκα και είκοσι, και είναι βέβαιο πως θα επιδεινωθεί: κι άλλοι άνεργοι, κι άλλες επιχειρήσεις θα κλείσουν, κι άλλοι αυταπασχολούμενοι και μικρομεσαίοι θα ανέβουν στην τσουλήθρα της κοινωνικής καθόδου, κι  άλλη μείωση της κατανάλωσης. Κι όλοι και όλες τρομάζουν με την ιδέα ότι οι σημερινοί συνταξιούχοι δεν είναι αθάνατοι και ότι μέσα στα επόμενα δέκα, δεκαπέντε χρόνια οι περισσότεροι θα έχουν πεθάνει και τότε θα καταλάβουμε τι εστί ανεργία και φτώχεια.

Continue reading

κοινωνικό και πολιτικό αντάρτικο, ανοιχτό, χαρούμενο, μακράς διάρκειας, με ευρύτητα και ελευθερία σκέψης και πνεύματος

OLYMPUS DIGITAL CAMERAφίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

    Ο φίλος Θανάσης Κοντονάτσιος  αναρωτιέται, πολλοί και πολλές αναρωτιούνται: εάν η διαμαρτυρία (κινητοποίηση, συγκέντρωση, πορεία, διαδήλωση – ειρηνική ή ταραχώδης), η διεκδίκηση (αίτημα), η ένοπλη βία, οι εκλογές ανήκουν στο παρελθόν, όπως υποστηρίζεις, Αθανάσιε, τότε  οφείλεις αφενός μια εξήγηση γιατί ανήκουν στο παρελθόν και αφετέρου μια πρόταση ώστε να μπορέσουμε να διεξαγάγουμε τον κοινωνικό πόλεμο αποτελεσματικά και νικηφόρα. 

       Όλοι αυτοί οι τρόποι διεξαγωγής του κοινωνικού πολέμου εμφανίστηκαν την εποχή της επέκτασης του καπιταλισμού, της σχετικής οπλικής ισορροπίας μεταξύ Κυρίου καπιταλιστή και Υποτελών Παραγωγών και της αδυναμίας του Κυρίου να επιτηρεί και να παρακολουθεί στενά και αποτελεσματικά τους Υποτελείς. Η επέκταση του καπιταλισμού επέτρεπε στον Κύριο να προβαίνει σε παραχωρήσεις, να υποχωρεί σε διαμαρτυρίες, να ανέχεται συγκεντρώσεις, πορείες, διαδηλώσεις, να ικανοποιεί αιτήματα και διεκδικήσεις, να ανέχεται την ύπαρξη κομμάτων της εργατικής τάξης, την καθολική ψηφοφορία· η στρατιωτική οπλική σχετική ισορροπία επέτρεπε την καταφυγή στην ένοπλη βία και στη διεξαγωγή μαχών, η έκβαση των οποίων θα μπορούσε να ήταν νικηφόρα – και υπήρξαν τέτοιες μάχες, πολλές.  Η αδυναμία αποτελεσματικής επιτήρησης και παρακολούθησης επέτρεπε την παράνομη και συνωμοτική δράση (χρήση όπλων, ληστείες, σαμποτάζ, κλπ.).

Continue reading

SOAP OPERA, (αστυνομικό) μυθιστόρημα του Τάκη Σιδερίδη

OLYMPUS DIGITAL CAMERAφίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

     Ο φίλος Μ. μου χάρισε πριν λίγες μέρες δύο αστυνομικά μυθιστορήματα που έγραψε ο Τάκης Σιδερίδης, τον οποίο δεν γνωρίζω προσωπικά. Όποιο κείμενο κι αν μου χαρίζουν το σχολιάζω, δεν κάνω χάρες, σκέφτομαι επ’ αυτού, κι αν δεν σκέφτομαι είναι γιατί δεν μου χαρίζουν. Το πρώτο, με τον τίτλο  MONEY κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2011, από τις εκδόσεις Forgery Publications, το δεύτερο, το SOAP OPERA, από τις εκδόσεις FUTURA, τον Φεβρουάριο του 2014, και τα δύο ‘με την υλική και συναισθηματική στήριξη φίλων και γονιών’.

     Διάβασα το πρώτο μέσα σε δυο μέρες, τώρα διαβάζω το δεύτερο. Έχω να πω τόσα πολλά αλλά σήμερα δεν θα πω σχεδόν τίποτα, μιας και δεν έχω ολοκληρώσει την ανάγνωση του δεύτερου, που είναι και εκτενέστερο – το γεγονός ότι είναι εκτενέστερο δεν αξίζει να το σχολιάσουμε; Πόσα πολλά μας λέει! Μου δίνεται η ευκαιρία να σκεφτώ και να πω πολλά αλλά όχι όλα μαζί. Δεν μας κυνηγάει κανένας.

     Μπορούμε, φίλες και φίλοι, να γνωρίσουμε έναν αφηγητή, συνειδητά παραμερίζω τον όρο συγγραφέα,  μόνο από τα γραφτά του; Μπορούμε, απαντώ. Τι θα μας βοηθήσει πιο πολύ, η μορφή, η τεχνική της αφήγησης , ή το περιεχόμενο; Η μορφή, η τεχνική της αφήγησης, απαντώ, χωρίς, ασφαλώς, κατά κανένα τρόπο, να αδιαφορήσω για το περιεχόμενο, για το οποίο όμως επιφυλάσσομαι μιας και η ανάγνωση του SOAP OPERA δεν έχει τελειώσει.

Continue reading

όταν χάνω χρήμα, κερδίζω χρόνο· όταν χάνω χρόνο, κερδίζω χρήμα

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

OLYMPUS DIGITAL CAMERA Ο χρόνος είναι χρήμα, πολύ ωραία, Κύριε, Α=Β· όταν χάνεις χρόνο, χάνεις χρήμα· όταν κερδίζεις χρόνο, κερδίζεις χρήμα. Αλλά, και: Β=Α, έτσι δεν είναι;: το χρήμα είναι χρόνος. Σε αυτή την περίπτωση, όταν χάνεις χρήμα, χάνεις χρόνο;

     Ναι, χάνεις χρόνο. Όταν όμως κερδίζεις χρήμα, κερδίζεις χρόνο; Τι σημαίνει κερδίζω χρόνο; Πώς είναι δυνατόν να χάνουμε και να κερδίζουμε χρόνο; Εάν πάω από την Καστανούσα στην Αθήνα με τα πόδια, θα χάσω χρόνο·  εάν πάω με το τρένο, θα χάσω λιγότερο, κι αν πετάξω με το αεροπλάνο, θα χάσω πολύ λιγότερο. Ό,τι και να κάνω, χρόνο θα χάσω.

     Ο λόγος που υπάρχουν οι εκφράσεις χάνω/κερδίζω χρόνο οφείλεται στην αντίληψη ότι ο χρόνος είναι λεία, ότι μπορώ να κατέχω τον χρόνο ως κτήμα. Εξ ου και η έννοια της μοίρας, η αρχική σημασία της οποίας είναι μερίδιο. Ο Θεός είναι ο κάτοχος του χρόνου κι από αυτόν τον χρόνο σου δίνω ένα κομμάτι, ένα μερίδιο, μια μοίρα. Ο Θεός μοιράζει χρόνο διότι είναι δικός Του, είναι η λεία Του και τη λεία Του την έχει αρπάξει από τους πιστούς Υποτελείς Του. Αυτή είναι η δουλειά του Θεού, να αρπάζει τον χρόνο των Υποτελών Του. Το χρήμα είναι  εργαλείο Του, είναι  όπλο Του. Εάν είναι όπλο Του, δεν θα πρέπει να Τον αφοπλίσουμε; Πώς; Αρπάζοντας το χρήμα Του; Μήπως χρησιμοποιώντας ολοένα και λιγότερο χρήμα;

Continue reading

το μαχαίρι και το μάτι

OLYMPUS DIGITAL CAMERAφίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε εάν ένα καρπούζι είναι ωραίο, ώριμο, ήρθε η ώρα του να κοπεί και να αποθηκευτεί ή να φαγωθεί αμέσως; Υπάρχουν δύο τρόποι. 

       Πήγα τις προάλλες στο μποστάνι να κόψω και να φέρω καρπούζια. Όψιμα, πολύ χοντρόπετσα, και μετά από δύο μήνες να τα φας  είναι πολύ ωραία. Μου αρέσουν πολύ τα καρπούζια, είναι μια έκπληξη της φύσης. Ένα τόσο ταπεινό και μικρό φυτό και κάνει τόσο μεγάλο και γλυκό καρπό! Καλλιεργώ πολλές ποικιλίες, ποικιλίες ξεχασμένες και χαμένες κι όλο ψάχνω να βρω κι άλλες. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το ωραιότερο καρπούζι που έχω φάει, ούτε και την καρπουζιά. Ξερική, με τρία καρπούζια, ήμουν πέντε χρονών. Το μεγαλύτερο ήταν στο μέγεθος του ανανά, το δεύτερο σαν πορτοκάλι, το τρίτο δεν ήταν μεγαλύτερο από καρύδι. Αυτό το καρπουζοκαρύδι έφαγα, η γλύκα του και το άρωμά του εντυπώθηκε στον εγκέφαλό μου και από τότε δεν λένε να ξεθωριάσουν.   

Continue reading